തച്ഛ്രുത്വാ വിസ്മിതോ വാക്യം പ്രാഹ ജാലംധരോഽസുരഃ । പ്രസാദസുമുഖോ രാഹും കാമരൂപോ ഭവാധുനാ
അത് കേട്ട ജാലന്ധരന്, അത്ഭുതംകൊണ്ടു, രാഹുവിനോടു പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് നീ ഇപ്പൊഴ് ഇഷ്ടമുള്ള രൂപം എടുക്കാനുള്ള ശക്തി നേടിയിരിക്കുന്നു.'
ഇതി ശുക്രസ്യ മംത്രേണ സിംധുസൂനുഃ പ്രതാപവാന് । പിതൃവ്യം സംസ്മരന്വീര വിഗ്രഹം ത്വകരോത്സുരൈഃ
ഇങ്ങനെ ശുക്രന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, സമുദ്രപുത്രന് ജാലന്ധരന് തന്റെ അമ്മാവനെ ഓര്ത്തു, ധൈര്യത്തോടെ ദേവന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- കഃ പിതൃവ്യഃ സിംധുസൂനോഃ കിം വൃത്തം തസ്യ വിഗ്രഹേ । യുയുധേ സ കഥം ദൈത്യസ്തന്മേ കഥയ നാരദ
യുധിഷ്ഠിരന് ചോദിച്ചു: 'സമുദ്രപുത്രന്റെ അമ്മാവന് ആര്? അവന്റെ യുദ്ധത്തില് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ആ ദൈത്യന് എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്തു? നാരദാ, ദയവായി അതെനിക്കു പറയൂ.'
നാരദ ഉവാച-। ശൃണു ത്വം നൃപശാര്ദൂല പിതൃവ്യഃ ക്ഷീരസാഗരഃ । ജാലംധരസ്യ തം ദേവൈഃ പ്രമഥ്യ ധനമാഹൃതമ്
നാരദന് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ജാലന്ധരന്റെ അമ്മാവന് ക്ഷീരസാഗരമാണ്. ദേവന്മാര് അവനെ കുലുക്കി അവന്റെ ധനം എടുത്തു.'
ശ്രീചംദ്രാമൃതനാഗാശ്വപൂര്വം തസ്യ സുരാസുരൈഃ । തച്ഛ്രുത്വാ വിഗ്രഹം ചക്രേ ദേവൈര്ജാലംധരോഽസുരഃ
ക്ഷീരസാഗരത്തില് നിന്ന് ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ശ്രമത്തില് ആദ്യം ശ്രീദേവിയും, ചന്ദ്രനും, അമൃതവും, പാമ്പുകളും, കുതിരകളും പുറത്ത് വന്നു. ഇത് കേട്ട ജാലന്ധരന് ദേവന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു.
കദാചിത്പ്രേഷയാമാസ ദൂതം ദുര്വാരണം ബലീ । ശിക്ഷയിത്വാ തു വക്തവ്യം ദേവേംദ്രഭവനം പ്രതി
ഒരു ദിവസം, ജാലന്ധരന് ദുർവാരണന് എന്ന ശക്തനായ ദൂതനെ അയച്ചു, ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തില് എന്ത് പറയണമെന്ന് പഠിപ്പിച്ചു.
അഥ സ്യംദനമാരുഹ്യ യയൌ ദുര്വാരണോ ദിവി । പ്രവേഷ്ടുകാമോ ഭവനം ദ്വാരസ്ഥൈര്ദ്വാരി നിവാരിതഃ
പിന്നീട് ദുർവാരണന് തന്റെ രഥത്തില് കയറി സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോയി. ഭവനത്തില് കടക്കാന് ശ്രമിച്ചപ്പോള് വാതില്ക്കല് നിന്നവരാല് തടയപ്പെട്ടു.
ദൂത ഉവാച-। ജാലംധരസ്യ ദൂതോഽഹം ആഗതഃ ശക്രസംനിധൌ । ഗത്വാ തത്ര ഭവംതോ മാം വിജ്ഞാപയിതുമര്ഹഥ
ദൂതന് പറഞ്ഞു: 'ഞാന് ജാലന്ധരന്റെ ദൂതനാണ്, ശക്രന്റെ സന്നിധിയില് വന്നിരിക്കുന്നു. നിങ്ങള് അങ്ങയുടെ യജമാനനോട് ഞാന് എത്തിയതായി അറിയിക്കണം.'
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തദൈവ തു ശചീപതിമ് । ഗത്വാ ച പ്രണിപത്യാഹ ദൂതോ ദേവാഗതോ ഭുവഃ
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടവരെ ഉടന് ശചീപതിയുടെ അടുക്കല് ചെന്നു, വന്ദിച്ച്, 'ഭൂമിയില് നിന്ന് ദൂതന് വന്നിരിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദൌവാരികോ മഹേംദ്രേണ പ്രത്യുക്തോ ദൂതമാനയ । ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ തം ദൂതം വാസവാംതികമാനയത്
മഹേന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വാതില്ക്കാവല്ക്കാരന് ദൂതനെ കൈപിടിച്ച് വാസവന്റെ സന്നിധിയില് കൊണ്ടു പോയി.
ദുര്വാരണോ ദേവസഭാം പ്രവിഷ്ടഃ പ്രവ്യലോകയത് । ഹരിം ദേവൈസ്തു യസ്ത്രിംശത്കോടിഭിഃ പരിവേഷ്ടിതമ്
ദുർവാരണന് ദേവസഭയില് കടന്നു, ഹരിയെ മുപ്പത് കോടി ദേവന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും നോക്കി.
സ്വര്ണസിംഹാസനം ദിവ്യം ചാമരാനിലസേവിതമ് । ശചീപ്രേമരസോത്ഫുല്ലനയനാബ്ജസഹസ്രകമ്
അവന് ദിവ്യമായ പൊന്നിന്റെ സിംഹാസനം, ദേവചാമരങ്ങള് വീശുന്ന കാഴ്ചയും, ശചിയുടെ പ്രണയത്തിന്റെ അമൃതം നിറഞ്ഞു വിരിഞ്ഞ ആയിരം താമരക്കണ്ണുകളും കണ്ടു.
ദുര്വാരണോഽഥ ദേവേശം വിലോക്യ ഗുരുണാ സഹ । പ്രണനാമാത്മഗര്വേണ പ്രഹസന്നയനശ്രിയമ്
പിന്നീട് ദുർവാരണന് ദേവേന്ദ്രനെയും ഗുരുവിനെയും കണ്ടു, അഹങ്കാരത്തോടെ, മുഖത്ത് പുഞ്ചിരിയോടെ, കണ്ണുകള് തിളങ്ങി വന്ദിച്ചു.
നിര്ദിഷ്ടമാസനം ഭേജേ ദൂതോ ജാലംധരസ്യ സഃ । കസ്യ ത്വം കേന കാര്യേണ പ്രാപ്തഃ പ്രാഹേതി തം ഹരിഃ
ജാലന്ധരന്റെ ദൂതന് കാണിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരിപ്പിടത്തില് ഇരുന്നു. ഹരി അവനോട്: 'നീ ആര്? എന്തിനാണ് വന്നത്?' എന്നു ചോദിച്ചു.
ദൂതോ ജാലംധരസ്യാഹം സ ജഗാദ പുരംദരമ് । സ രാജാ സര്വലോകാനാം തസ്യാജ്ഞാം ശൃണു മന്മുഖാത്
ജാലന്ധരന്റെ ദൂതന് പുരന്ദരനോട് പറഞ്ഞു: 'അവന് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും രാജാവാണ്. അവന്റെ ആജ്ഞ ഞാന് പറയുന്നുവെന്നു കേള്ക്കൂ.'
പിതൃവ്യോ മമ ദുഗ്ധാബ്ധിസ്ത്വയാ കസ്മാദ്വിലോഡിതഃ । മംദരാദ്രിവിധാനേന ഹൃതം കോശം മഹാധനമ്
'എന്റെ അമ്മാവന് ക്ഷീരസാഗരമാണ്. നീ മന്ദരപര്വ്വതം ഉപയോഗിച്ച് അവനെ എങ്ങനെ കുലുക്കി വലിയ ധനവും നിധിയും പിടിച്ചെടുത്തു?'
ശ്രീചംദ്രാമൃതനാഗാശ്വം തന്മണിം വിദ്രുമാദികമ് । ദേഹി സര്വം തഥാ സ്വര്ഗം ശീഘ്രം ത്യജ പുരംദര
ചന്ദ്രനും അമൃതവും ഐരാവതം എന്ന ആനയും ആ രത്നവും പവഴും മറ്റു എല്ലാ ധനസമ്പത്തുകളും, സ്വർഗം പോലും കൊടുത്ത്, പെട്ടെന്ന് ഇവിടെ നിന്ന് പോകൂ, പുരന്ദരാ.
സ ത്വം മദ്വചനാത്തൂര്ണം കുരു സര്വം യഥോചിതമ് । തം ക്ഷമാപയ ഭൂപാല യദി ജീവിതുമിച്ഛസി
എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് നീ ഉടൻ വേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്യണം; ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ ആ രാജാവിനോട് ക്ഷമ ചോദിക്കൂ.
അഥ പ്രഹസ്യ മഘവാ പ്രാഹ ദുര്വാരണം പ്രതി । ശൃണു ദൂത സമാസേന സിംധോര്മഥനകാരണമ്
അപ്പോൾ മഘവാൻ ചിരിച്ച് ദുര്വാരണനോടു പറഞ്ഞു: 'ദൂതാ, സമുദ്രം കുലുക്കിയതിന്റെ കാരണം ചുരുക്കത്തിൽ കേൾക്കൂ.'
പുരാ ഹിമവതഃ സൂനുര്മൈനാകോ നാമ മേ രിപുഃ । സ കുക്ഷൌ വിധൃതസ്തേന സാഗരേണ ജഡേന ച
പണ്ടൊരു കാലത്ത്, ഹിമവാന്റെ മകൻ മൈനാകൻ എന്നവൻ എനിക്ക് ശത്രുവായിരുന്നു; അവനെ ആ ഭ്രാന്തൻ സമുദ്രം വയറ്റിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരുന്നു.
ദഗ്ധം ചരാചരം യേന വഹ്നിനാ ഹയരൂപിണാ । സ ചാപി വിധൃതസ്തേന സാഗരേണ ദുരാത്മനാ
കുതിരയുടെ രൂപത്തിലുള്ള അഗ്നി സഞ്ചരിക്കുന്നതും നിശ്ചലവുമായ സകല ജീവജാലങ്ങളെയും ചുട്ടു കത്തിച്ചു; അവനെയും ആ ദുഷ്ടൻ സമുദ്രം ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരുന്നു.
ധര്മദ്വിഷാം ദാനവാനാമസൌ വൈ ആശ്രയഃ പ്രഭുഃ । നിത്യം ദധി ഘൃതം ക്ഷീരം ദാനവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി
ധർമ്മത്തെ വെറുക്കുന്ന ദാനവന്മാർക്ക് ആ പ്രഭു ആശ്രയമാണ്; അവൻ എപ്പോഴും തൈര്, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവ ദാനവന്മാർക്ക് നൽകുന്നു.
അതഏവായമസ്മാഭിഃ ദുര്വാരണ വിലോഡിതഃ । ദംഡിതശ്ച ഗതശ്രീകോ ദേവൈരഥ പുരാതനൈഃ
അതുകൊണ്ടാണ്, ദുര്വാരണാ, ഞങ്ങൾ പുരാതന ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവനെ കുലുക്കുകയും ശിക്ഷിക്കുകയും ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തത്.
ശൃണു ദൂത സബംധേന മമ വിപ്രേണ ശോഷിതഃ । കുംഭോദ്ഭവേന കിംചൈഷ ദുഃസംഗേ നൈവ ബാധ്യതേ
ദൂതാ, വിശദമായി കേൾക്കൂ: എന്റെ സ്വന്തം പുരോഹിതൻ, കുമ്പത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ, എന്നെ ഉണക്കി; എങ്കിലും ഈ ദുഷ്ടസംഗത്തിൽ അവനു യാതൊരു ദുഃഖവും ഇല്ല.
സോഽപി യുദ്ധാര്ഥമസ്മാഭിഃ സര്വസൈന്യേന സംവൃതഃ । ആഗമിഷ്യതി വൈ നാശം ഗമിഷ്യതി തദൈവ ഹി
അവനും തന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടുകൂടെ ഞങ്ങളോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ വരും; അപ്പോൾ അവൻ നിർബന്ധമായി നാശം കാണും.
ഇതീരയിത്വാ വിരരാമ വൃത്രഹാ സരിത്പതേരാത്മജദൂതമുച്ചകൈഃ । ശശംസ ചാഗത്യ സമുദ്രസൂനോര്ദേവേശ്വരേണോക്തമശേഷമാദിതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ മൗനം പാലിച്ചു; നദീരാജാവിന്റെ മകന്റെ ദൂതനോട് ഉച്ചത്തിൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി, പിന്നെ തിരിച്ചു പോയി, സമുദ്രപുത്രനോട് ദേവേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ആദ്യം മുതൽ വിവരിച്ചു.
നാരദ ഉവാച-। മഹേംദ്ര വചനം ശ്രുത്വാ നിജദൂതമുഖേന ച । സമുദ്രസൂനുഃ സംക്രുദ്ധഃ സര്വം സൈന്യം സമാഹ്വയത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹേന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ തന്റെ ദൂതന്റെ മുഖാന്തിരം കേട്ട സമുദ്രപുത്രൻ അതീവ കോപത്തോടെ തന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി.
രസാതലസ്ഥിതാ ദൈത്യാഃ യേ ച ഭൂതലവാസിനഃ । ആയയുഃ സബലാസ്തത്ര ജാലംധരമഥാജ്ഞയാ
പാതാളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ദാനവന്മാരും ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്നവരും ജാലന്ധരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം സൈന്യങ്ങളോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി.
പ്രയാണപ്രക്രമേ സിംധുസൂനോഃ സൈന്യസ്യ ഗര്ജിതൈഃ । സ്ഫുടംതി നഭസോ രാജന്പാതാലമഖിലാ ദിശഃ
യുദ്ധയാത്ര ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, സമുദ്രപുത്രന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തിൽ ആകാശവും പാതാളവും എല്ലാ ദിശകളും മുഴങ്ങിപ്പോയി.
ഹയനാഗോഷ്ട്രവദനാ ബിഡാലമുഖഭീഷണാഃ । വ്യാഘ്രസിംഹാഖുവദനാ വിദ്യുത്സദൃശലോചനാഃ
അവരിൽ ചിലർക്കു കുതിര, ആന, ഒട്ടകം തുടങ്ങിയ മുഖങ്ങൾ; ചിലർ ഭയങ്കരമായ പൂച്ചമുഖം; ചിലർ കടുവ, സിംഹം, എലി തുടങ്ങിയ മുഖങ്ങൾ; അവരുടെ കണ്ണുകൾ മിന്നൽപോലെ പ്രകാശിച്ചു.