യത്ര പ്രവാലമാണിക്യ ഭവനോത്ഥാ മരീചയഃ । സേവ്യംതേ ശകുനൈശ്ചൂതരുചിരാംകുരശംകയാ
അവിടെ, പവഴും മണിക്യവും കൊണ്ടുള്ള മന്ദിരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കിരണങ്ങളെ, ആമ്രവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇളംമുളകളെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ച് പക്ഷികൾ അതിനെ സേവിച്ചു.
യത്ര കാംചനഹര്മ്യേഷു ത്വിഷോ വഹ്നിഷു കാതരാഃ । വിലോക്യ പ്രപലായംതേ ദാവശംകാഃ ശിഖംഡിനഃ
അവിടെ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭവനങ്ങളിൽ തീയുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള തിളക്കം കണ്ട മയിലുകൾ ഭയന്ന്, കാട്ടുതീ എന്നു കരുതി ഓടി.
യത്ര സ്ഫടികശാലോത്ഥ പ്രഭാസം മിശ്രിതാ ദിശഃ । വിഭാംതി മംദരോദ്ഭ്രാംതാഃ സഫേനാര്ണവസംനിഭാഃ
അവിടെ, സ്ഫടിക ശാലകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശം കലർന്ന ദിക്കുകൾ, മന്ദരപർവ്വതത്തിലെ മേഘങ്ങൾപോലും, വെള്ളപ്പൊക്കമുള്ള സമുദ്രംപോലും തിളങ്ങി.
യത്ര മോഹം സ്വഹര്മ്യേഷു വിഭാതാലോകസംസ്ഥിതാഃ । ചക്രിരേ ലലനാഃ പൂര്ണസാംധ്യചംദ്രോപമാനനാഃ
അവിടെ, സ്വന്തം ഭവനങ്ങളിൽ, പൂർണസന്ധ്യയുടെ ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള സ്ത്രീകൾ, തിളക്കത്തിൽ അലങ്കരിച്ച്, ആശ്ചര്യവും മോഹവും സൃഷ്ടിച്ചു.
യത്രേന്ദ്ര നീപ കാദംബ പവനോദ്യാനമോദിതാഃ । ചിത്തം വിശംത്യോ നാരീണാം ചക്രിരേ മോഹനജ്വരമ്
അവിടെ, ഇന്ദ്രവൃക്ഷങ്ങളും കടമ്പവൃക്ഷങ്ങളും നിറഞ്ഞോരു ഉദ്യാനത്തിലെ കാറ്റിൽ സന്തോഷിച്ച സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിൽ മോഹജ്വരം പടർന്നു.
യത്ര ലേഖ്യഗതം നൄണാം വിലോക്യ സുരതം ജനഃ । സംയാതി ദ്വിഗുണം നൂനം നിജകാംതാരതോദ്യമഃ
അവിടെ, ചിത്രങ്ങളിൽ കാണുന്ന പ്രണയരംഗങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ, ആളുകളുടെ സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവരോടുള്ള ആസക്തി ഇരട്ടിയായി.
യത്ര വാതായനോദ്ധൂത ധൂപധൂമസ്യ ലേഖയഃ । നഭോ ബഭൂവ തദ്ഗംഗാകാലിംദീസംഗമോപമമ്
അവിടെ, ജനാലകളിലൂടെ കാറ്റ് തള്ളിയ ധൂപത്തിന്റെ പുകവരികൾ ആകാശത്ത് ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിച്ചു.
യത്രാനേകഗൃഹോദ്ഭൂത പ്രഭയാ സകലം നഭഃ । വിഭാതീംദ്രായുധാകീര്ണം ശരന്മേഘ ഇവോന്നതഃ
അവിടെ, അനേകം വീടുകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശം കൊണ്ട് ആകാശം മുഴുവൻ മഴവില്ലുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ശരദ്കാല മേഘങ്ങൾപോലെ തിളങ്ങി.
യത്രാനിശം ഭ്രമഭ്രാംതാഃ സൂര്യവാഹാഃ പ്രപീഡിതാഃ । വിശ്രാമം യാംതി മധ്യാഹ്നേ പ്രാസാദശിരസി സ്ഥിതാഃ
അവിടെ, സൂര്യന്റെ കുതിരകൾ നിരന്തരം സഞ്ചരിച്ച് ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ, ഉച്ചയ്ക്ക് കൊട്ടാരത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്നു വിശ്രമം കണ്ടെത്തി.
യത്രകുത്രച ഹര്മ്യേഷു ബിഭ്രത്യോ മാലതീസ്രജഃ । രാത്രൌ സംഭൂതനക്ഷത്രാ ഇവ രേജുര്വരാംഗനാഃ
അവിടെയും എല്ലായിടത്തും ഭവനങ്ങളിൽ, മാലതിപ്പൂവിന്റെ ഹാരങ്ങൾ ധരിച്ച ഉത്തമസ്ത്രീകൾ രാത്രിയിൽ പുതുതായി ഉദിച്ച നക്ഷത്രങ്ങൾപോലെ തിളങ്ങി.
യത്ര ഹാടകഹിംദോല ശൃംഖലാഘര്ഷണോദ്ഭവഃ । ചകാര സുംദരീം ശബ്ദഃ സ്ഫുടം മേരുഭുവോഭുവമ്
അവിടെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഊഞ്ഞാലുകളും കെട്ടികളും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടി ഉണ്ടാകുന്ന ശബ്ദം, മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിലേക്കും ഭൂമിയിലേക്കും വ്യക്തമായി പടർന്നു.
സാകം സരിദ്ഭിഃ പുത്രസ്യോശനസാ സഹ സാഗരഃ । തത്രാഭിഷേകമകരോദ്വാദിത്രൈര്നിജ ഗര്ജിതൈഃ
നദികളോടൊപ്പം തന്റെ മകനായ ഉശനസിനെയും കൂട്ടി, സമുദ്രം അവിടെ തന്റെ തന്നെ ഗർജ്ജനങ്ങൾ സംഗീതമായി ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തി.
യാഃ സ്കംദസ്യ ജഗാദ താരകജയേ ദേവഃ സ്വയംഭൂഃ സ്വയം സ്വഃ സാമ്രാജ്യമഹോത്സവേഽപി ച ശചീകാംതസ്യ വാചസ്പതിഃ । താഭിശ്ചിത്രവിംരിംചി വക്ത്രസരസീ ഹംസീഭിരാശാസ്മഹേ വാണീഭിര്വസുധാവിവാഹസമയേ മംത്രോത്സവൈര്മംഗലമ്
സ്കന്ദൻ താറകനെ ജയിച്ചപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും, ഇന്ദ്രന്റെ മഹോത്സവത്തിൽ ബൃഹസ്പതിയും പറഞ്ഞ ആ ശുഭവാക്യങ്ങൾ, സ്രഷ്ടാവിന്റെ വായിലെ ഹംസികളെപ്പോലെയുള്ള ആ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ, ഭൂമിയുടെ വിവാഹത്തിൽ ഉച്ചരിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങളെയും ഉത്സവങ്ങളെയും പോലെ, നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
മഹാപദ്മസഹസ്രം തു സൈന്യമാത്മോദരോദ്ഭവമ് । ജാലംധരായ പുത്രായ ദദൌ ഭീമം മഹോദധിഃ
വലിയ സമുദ്രം തന്റെ മകനായ ജാലന്ധരന് മഹാപദ്മങ്ങളായ ആയിരം സൈന്യത്തെ, തന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചവയെ, സമ്മാനിച്ചു.
ജാലംധരായ ശുക്രോഽപി പ്രീത്യാ വിദ്യാം നിജാം ദദൌ । മൃതസംജീവനീം നാമ്നാ മായാം രുദ്രവിമോഹിനീമ്
ശുക്രൻ സ്നേഹത്താൽ ജാലന്ധരന് തന്റെ സ്വന്തം വിദ്യയായ, മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നതും രുദ്രനെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നതുമായ മായയെ നൽകി.
ശസ്ത്രാസ്ത്രവിദ്യാ അന്യാശ്ച വിധിനാ അബ്ധിസൂനവേ । യദന്യത്സകലം തസ്മൈ വ്യാഖ്യാതം കവിനാ തദാ
ശസ്ത്രാസ്ത്രവിദ്യയും മറ്റുള്ള എല്ലാ അറിവുകളും, അന്നത്തെ ക്രമപ്രകാരം, കവി സമുദ്രപുത്രനു വിശദീകരിച്ചു.
തതോ ജാലംധരം പുത്രമഭിഷിച്യാര്ണവോ യയൌ । സ്വസ്ഥാനം ദിവ്യദേഹേന നദീഭിഃ പരിവാരിതഃ
അതിനുശേഷം, തന്റെ മകനായ ജാലന്ധരനെ അഭിഷേകം നടത്തി, സമുദ്രൻ ദിവ്യരൂപത്തിൽ നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് തന്റെ സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ ജാലംധരോ ദിവ്യപുരം ഗോപുരമംഡിതമ് । വ്യചരത്സഹ ശുക്രേണ ദ്വിജസംഘൈഃ സുപൂജിതഃ
ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യനഗരം കണ്ട ജാലന്ധരൻ, ശുക്രനോടൊപ്പം, ബ്രാഹ്മണസംഘങ്ങളിൽ നിന്ന് ആദരിക്കപ്പെട്ട് അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ദൈത്യാഃ പാതാലസ്ഥാ മഹാബലാഃ । പ്രാപ്താ ജാലംധരം സര്വേ കാലനേമിപുരോഗമാഃ
അവിടെക്കിടെ, പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശക്തിയുള്ള ദൈത്യന്മാർ, കാലനെമിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി, എല്ലാവരും ജാലന്ധരനോടു വന്നു.
തതോ മഹാബലാ വീരാ ബലം ക്ഷീരോദസംനിഭമ് । തസ്യ ശുംഭാസുരം ദൈത്യം സേനാപതിമകല്പയന്
ശക്തിയും വീരതയും ക്ഷീരസമുദ്രത്തിനെപ്പോലെ ആയിരുന്ന ആ അസുരന്മാർ, ശുംഭാസുരനെ അവന്റെ സേനാപതിയായി നിയമിച്ചു.
ബലം സ്വവശഗം കൃത്വാ കൃത്വാ ഭുവി സ്ഥിരം ജലമ് । ജാലംധരസ്തദാ രാജ്യം പിതൃദത്തം ചകാര സഃ
സൈന്യത്തെ തന്റെ വശത്താക്കി, ഭൂമിയിൽ വെള്ളം സ്ഥിരമാക്കി, ജാലന്ധരൻ അപ്പോൾ അച്ഛൻ നൽകിയ രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തു.
അത്രാംതരേഽപ്സരാഃ കാചിത്സ്വര്ണേത്യാസീത്പുരാ ദിവി । തസ്യാഃ ക്രൌംചപ്രസാദേന വൃംദാനാമ സുതാഭവത്
അപ്പോൾ സ്വർണ എന്നൊരു അപ്സരസു സ്വർഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; ക്രൗഞ്ചന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ അവൾ വൃന്ദയുടെ അമ്മയായി.
ധാത്രാ വിഭവസംയുക്തം സൌംദര്യം യത്കൃതം പൃഥക് । തത്തദേകഗതം ദ്രഷ്ടും വൃംദാഗാത്രം വിനിര്മിതമ്
സ്രഷ്ടാവ് വേറേ വേറേ സൃഷ്ടിച്ച എല്ലാ സൗന്ദര്യവും ഐശ്വര്യവും, ഒറ്റയിടത്ത് കാണാനായി, വൃന്ദയുടെ ശരീരത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ചേർത്തു.
താം വൃംദാമതിചാര്വംഗീം പ്രമദാം ജനമോഹിനീമ് । സ്വര്ണാ ജാലംധരസ്യാര്ഥേ ദദൌ ശുക്രായ യാചതേ
അത്യന്തം മനോഹരമായ രൂപവും എല്ലാവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സ്വഭാവവും ഉള്ള വൃന്ദയെ, ജാലന്ധരനു വേണ്ടി, ശുക്രൻ ചോദിച്ചതിനാൽ സ്വർണ അവനു നൽകി.
ശുക്ര ഉവാച-। കംദര്പസ്യ ജഗന്നേത്ര ശസ്ത്രേണാശ്ചര്യകാരിണാ । രൂപേണാനേന രംഭോരു ദീര്ഘായുഃ സുഖിനീ ഭവ
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: 'രമണീയമായ ഉരുവും കമദേവന്റെ അത്ഭുതായുധവും കൊണ്ടു നീ ദീർഘായുസ്സും സന്തോഷവും പ്രാപിക്കട്ടെ, രംഭാപോലെയുള്ള ഉരുവിനാളേ.'
നിര്മായ സ്വയമേവ വിസ്മിതമനാഃ സൌംദര്യസാരേണ യം। സ്വവ്യാപാരപരിശ്രമസ്യ കലശം വേധാഃ സമാരോപയത് । കംദര്പം പുരുഷം സ്ത്രിയോ വിദധതേ യസ്മിന്ന ദൃഷ്ടേ സതി ദ്രഷ്ടവ്യാവധി। രൂപമാപ്നുഹി പതിം തം ദീര്ഘനേത്രം ഭടമ്
സ്വന്തം കൈകൊണ്ടും അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാരമായ ഒരു കലശം സൃഷ്ടിച്ച്, സ്രഷ്ടാവ് അതിൽ സ്ഥാപിച്ചു; സ്ത്രീകൾ കാമദേവനെ പുരുഷനിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു, അവനെ കണ്ടാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കേണ്ടതുണ്ട്; അങ്ങനെയുള്ള സൗന്ദര്യവും ദീർഘനേത്രനായ ഭർത്താവും നിനക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.
ഉപയേമേ വിവാഹേന ഗാംധര്വേണാര്ണവാത്മജഃ । വൃംദാം തൌ ദംപതീ ജാതൌ ജനാനംദകരൌ നൃപ
സമുദ്രപുത്രൻ ഗന്ധർവ്വവിവാഹം നടത്തി വൃന്ദയെ വിവാഹം ചെയ്തു; ഇരുവരും ദമ്പതികളായി ജനങ്ങൾക്ക് ആനന്ദം പകർന്നു, രാജാവേ.
ചംചലത്വം പരിത്യക്തം തയാ ജാലംധരോഽപി ഹി । വൃത്തേന വൃദ്ധകാര്യേണ ചകമേ ന പരസ്ത്രിയമ്
വൃന്ദയും തന്റെ ചഞ്ചലത്വം ഉപേക്ഷിച്ചു; ജാലന്ധരനും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും പ്രായപക്വതയിലും മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
കദാചിത്സ സഭാസീനോ ദൃഷ്ട്വാ രാഹും ശിരോഹൃതമ്। കസ്മാത്കായാര്ദ്ധശേഷോഽയം ഇതി പപ്രച്ഛ ഭാര്ഗവമ്
ഒരു ദിവസം സഭയില് ഇരിക്കുമ്പോള്, രാഹുവിന്റെ തല അകറ്റപ്പെട്ടത് കണ്ടു, അവന് എങ്ങനെ ശരീരത്തിന്റെ പാതി മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു എന്ന് ഭാര്ഗവനോടു ചോദിച്ചു.
സ തസ്യ കഥയാമാസ പൂര്വവൃത്താംതമാദിതഃ । യഥാ നിര്മഥിതോ ദേവൈഃ ക്ഷീരോദോഽമൃതകാരണാത് 6.4.
അപ്പോള് ഭാര്ഗവന് ആദ്യം മുതല് സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങള് അവനോട് പറഞ്ഞു; ദേവന്മാര് അമൃതം നേടാന് ക്ഷീരസാഗരം കുലുക്കിയത് എങ്ങനെ എന്നതും പറഞ്ഞു.