മഹേശ ഉവാച- ഏകലക്ഷം പംചവിംശത്സഹസ്രാ പര്വതാസ്തഥാ । തേഷാം മധ്യേ മഹത്പുണ്യം ബദ്രികാശ്രമമുത്തമമ്
മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ഒരു ലക്ഷത്തിരുപത്തയ്യായിരം പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയിൽ ഏറ്റവും പുണ്യവും ഉത്തമവുമായത് ബദരികാശ്രമമാണ്.
നരനാരായണോ ദേവോ യത്ര തിഷ്ഠതി നാരദ । തസ്യ സ്വരൂപം തേജശ്ച വക്ഷ്യാമീഹ ച സാംപ്രതമ്
നാരദാ, ദൈവമായ നരനും നാരായണനും അവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത്; അവരുടെ രൂപവും തേജസ്സും ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയും.
ഹിമപര്വതശൃംഗേ ച കൃഷ്ണാകാരതയാ ദ്വിജ । ദ്വൌ പുരുഷൌ തത്ര വര്തേതേ നരനാരായണാവുഭൌ
ഹിമപർവതത്തിന്റെ ചൂഡയിൽ കൃഷ്ണവർണ്ണത്തിൽ ഇരുവരും അവിടെ വസിക്കുന്നു; അവരാണ് നരനും നാരായണനും.
ശ്വേത ഏകസ്തു പുരുഷഃ കൃഷ്ണോ ഹ്യേകതമഃ പുനഃ । തേന മാര്ഗേണ യേ യാംതി ഹിമാചലകൃതോദ്യമാഃ
അവരിൽ ഒരാൾ വെളുപ്പും മറ്റൊന്ന് കറുപ്പുമാണ്; ഹിമാലയത്തിലേക്ക് പോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ ആ വഴിയിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുന്നു.
പിംഗലശ്വേതവര്ണശ്ച ജടാധാരീ മഹാപ്രഭുഃ । കൃഷ്ണോ നാരായണോ ഹ്യേഷ ജഗദാദിര്മഹാപ്രഭുഃ
ഒരാൾ പിങ്കളവും വെളുപ്പും, ജടാമുടിയുമുള്ള മഹാപ്രഭുവാണ്; മറ്റൊന്ന് കൃഷ്ണവര്ണനായ നാരായണൻ, ലോകത്തിന്റെ ആദിപ്രഭുവാണ്.
ചതുര്ബാഹുര്മഹാന്ശ്രീമാന്വ്യക്തോഽവ്യക്തഃ സനാതനഃ । ഉത്തരായണേ മഹാപൂജാ ജായതേ തത്ര സുവ്രത
നാലു കൈകളും മഹത്വവും ഭംഗിയും ഉള്ളവൻ, പ്രകടനവും അപ്രകടനവുമുള്ള ശാശ്വതനാണ്; ഉത്തരായണത്തിൽ അവിടെ വലിയ പൂജ നടക്കുന്നു, സദ്ഗുണശാലിയായവനേ.
ഷണ്മാസാദികപര്യംതം പൂജാ നൈവ ച ജായതേ । ഹിമവ്യാപ്തം തദാ ജാതം യാവദ്വൈ ദക്ഷിണം ഭവേത്
ആറ് മാസം പൂജ നടക്കാറില്ല; ആ സമയത്ത് ഹിമം മൂടിയിരിക്കും, ദക്ഷിണായണം തുടങ്ങുന്നതുവരെ.
അത ഏതാദൃശോ ദേവോ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി । തത്ര ദേവാ വസംതീഹ ഋഷീണാം ചാശ്രമാസ്തഥാ
ഇത്തരം ദൈവം മുമ്പൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാവില്ല; അവിടെ ദേവന്മാരും, ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളും ഉണ്ട്.
അഗ്നിഹോത്രാണി വേദാശ്ച ധ്വനിഃ പ്രശ്രൂയതേ സദാ । തസ്യ വൈ ദര്ശനം കാര്യം കോടിഹത്യാവിനാശനമ്
അവിടെ അഗ്നിഹോത്രങ്ങളും വേദപാരായണവും എപ്പോഴും കേൾക്കാം; അവനെ ദർശിച്ചാൽ കോടിയോളം പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കും.
അലകനംദാ യത്ര ഗംഗാ തത്ര സ്നാനം സമാചരേത് । കൃത്വാ സ്നാനം തു വൈ തത്ര മഹാപാപാത്പ്രമുച്യതേ
അലകനന്ദ എന്ന ഗംഗ അവിടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
യത്ര വിശ്വേശ്വരോ ദേവസ്തിഷ്ഠത്യേവ ന സംശയഃ । ഏകസ്മിന്നവസരേ ബ്രഹ്മന്സുതപസ്തപ്തവാനഹമ്
എവിടെ ഈ ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ ദേവൻ സത്യത്തിൽ വസിക്കുന്നു, അതിൽ സംശയമില്ല; ഒരിക്കൽ ഞാൻ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തിരുന്നു, ബ്രഹ്മണേ.
തദാ നാരായണോ ദേവോ ഭക്താനാം ഹി കൃപാകരഃ । അവ്യയഃ പുരുഷഃ സാക്ഷാദീശ്വരോ ഗരുഡധ്വജഃ । സുപ്രസന്നോഽബ്രവീന്മാം വൈ വരം വരയ സുവ്രത
അപ്പോൾ ഭക്തന്മാരോടു കരുണയുള്ള, അക്ഷയനും സാക്ഷാൽ ഈശ്വരനും ഗരുഡധ്വജനും ആയ നാരായണൻ സന്തോഷത്തോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നല്ല വ്രതം പാലിക്കുന്നവനേ, നീ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.'
ശ്രീനാരായണ ഉവാച-। യദ്യദീപ്സസി ദേവ ത്വം തം തം കാമം ദദാമ്യഹമ് । ത്വം കൈലാസവിഭുഃ സാക്ഷാദ്രുദ്രോ വൈ വിശ്വപാലകഃ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവനേ, നീ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം. നീ കൈലാസത്തിന്റെ നാഥനും, സാക്ഷാൽ രുദ്രനും, ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നവനും ആണല്ലോ.'
രുദ്ര ഉവാച-। അലം ഗൃഹ്ണാമി ഭോ ദേവ സുപ്രസന്നോ ജനാര്ദന । ദ്വൌ വരൌ മമ ദീയേതാം യദി ദാതും ത്വമിച്ഛസി
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'മതി ദേവനേ, ഞാൻ സമ്മതിക്കുന്നു, ദയാലുവായ ജനാർദ്ദനാ. നീ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, രണ്ടു വരങ്ങൾ എനിക്ക് നൽകണം.'
തവ ഭക്തിഃ സദൈവാസ്തു ഭക്തരാജോ ഭവാമ്യഹമ് । സര്വേ ലോകാ ബ്രുവംത്വേവമയം ഭക്തഃ സദൈവ ഹി
എനിക്ക് എന്നും നിന്റെ ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; ഞാൻ നിന്റെ ഭക്തന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ ആകട്ടെ. എല്ലാ ലോകങ്ങളും പറയട്ടെ: 'ഇവൻ എന്നും ഭക്തനാണ്' എന്ന്.
തവ പ്രസാദാദ്ദേവേശ മുക്തിദാതാ ഭവാമ്യഹമ് । യേ ലോകാ മാം ഭജിഷ്യംതി തേഷാം ദാതാ ന സംശയഃ
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ മോക്ഷം നൽകുന്നവനാകട്ടെ; ആരെങ്കിലും എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, ഞാൻ അവർക്കു കൊടുക്കുന്നവനാകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
വിഷ്ണുഭക്ത ഇതി ഖ്യാതോ ലോകേ ചൈവ ഭവാമ്യഹമ് । യസ്യാഹം വരദാതാ തു തസ്യ മുക്തിര്ഭവേത്പ്രഭോ
ലോകത്ത് ഞാൻ വിഷ്ണുഭക്തനെന്നു അറിയപ്പെടട്ടെ; ഞാൻ ആര്ക്ക് വരം നൽകുന്നുവോ, അവർക്കു മോക്ഷം ലഭിക്കും, പ്രഭോ.
ജടിലോ ഭസ്മലിപ്താംഗോ ഹ്യഹം വൈ തവ സംനിധൌ । തവ ചരണപ്രസാദേന ലോകേ ഖ്യാതോ ഭവാമ്യഹമ്
ജടയുമായി, ശരീരം ഭസ്മം പുരട്ടിയവനായി ഞാൻ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇരിക്കും; നിന്റെ പാദാനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനാകട്ടെ.
സൂത ഉവാച- ഏകദാ നാരദോ ദ്രഷ്ടും പാംഡവാന്ദുഃഖകര്ശിതാന് । യയൌ കാമ്യവനം വിപ്രഃ സത്കൃതസ്തൈര്യഥാവിധി
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, ദു:ഖത്തിൽ കഷ്ടപ്പെട്ട പാണ്ഡവന്മാരെ കാണാൻ നാരദൻ കാമ്യവനത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ അവർ അവനെ യഥാവിധി ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
അഥ നത്വാ മുനിശ്രേഷ്ഠം യുധിഷ്ഠിര ഉവാച ഹ । ഭഗവന്കര്മണാ കേന ദുഃഖാബ്ധൌ പതിതാ വയമ്
അതിനുശേഷം, മഹർഷിയെ നമസ്കരിച്ച്, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: 'ഭഗവൻ, ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഈ ദു:ഖസമുദ്രത്തിൽ വീണത്?'
തമുവാച ഋഷിര്ദുഃഖം ത്യജ ത്വം പാംഡുനംദന । സുഖദുഃഖസമാഹാരേ സംസാരേ കഃ സുഖീ നരഃ
അപ്പോൾ ഋഷി പറഞ്ഞു: 'പാണ്ഡുപുത്രാ, നീ ദു:ഖം ഉപേക്ഷിക്കണം. സന്തോഷവും ദു:ഖവും കലർന്ന ഈ ലോകത്തിൽ ആരാണ് സത്യത്തിൽ സന്തോഷിയെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല.'
ഈശ്വരോപി ഹി ന സ്ഥായീ പീഡ്യതേ ദേഹസംചയൈഃ । ന ദുഃഖരഹിതഃ കശ്ചിദ്ദേഹീ ദുഃഖസഹോ യതഃ
ഈശ്വരനും സ്ഥിരമായവനല്ല, ശരീരത്തിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു; ആരും ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ ദു:ഖരഹിതനല്ല, കാരണം എല്ലാവർക്കും ദു:ഖം സഹിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ശരീരം സവിതുര്യസ്മാദ്രാഹുസ്തദ്ഗ്രസതേ ബലീ । രാഹോരപി ശിരശ്ഛിന്നം ശൌരിണാമൃതഭോജനേ
സൂര്യന്റെ ശരീരം ശക്തനായ രാഹു വിഴുങ്ങുന്നു എന്ന് പറയുന്നു; രാഹുവിന്റെ തല പോലും അമൃതം കഴിക്കുമ്പോൾ ശൗരി വിഴുങ്ങി.
സോഽപി ശാര്ങ്ഗധരോ ദേവഃ ക്ഷിപ്തഃ സാഗരഗഹ്വരേ । ജാലംധരേണ വീരേണ നിഹതഃ സോഽപി ശംഭുനാ
ശാരംഗം കൈവശമുള്ള ദേവനും സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടു; ജാലന്ധരൻ എന്ന വീരൻ അവനെ കൊല്ലുകയും, ശംഭു ജാലന്ധരനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച-। കോഽസൌ ജാലംധരോ വീരഃ കസ്യ പുത്രഃ കുതോ ബലീ । കഥം ജാലംധരം സംഖ്യേ ഹതവാന്വൃഷഭധ്വജഃ
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: 'ആ ജാലന്ധരൻ ആരാണ്? ആരുടെ മകനാണ്? അവനു ശക്തി എവിടെ നിന്നാണ്? വൃഷഭധ്വജൻ യുദ്ധത്തിൽ ജാലന്ധരനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാനായി?'
ഏതത്സര്വം സമാചക്ഷ്വ വിസ്തരേണ തപോധന । രാജ്ഞാ സ ഏവ മുക്തസ്തു കഥയാമാസ നാരദഃ
എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായവനേ. രാജാവിന്റെ അനുമതിയോടെ നാരദൻ കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
നാരദ ഉവാച-। ശൃണു ഭൂപ കഥാം ദിവ്യാമശേഷാഘൌഘനാശിനീമ് । ഈശാനസിംധുസൂന്വോശ്ച സംഗ്രാമം പരമാദ്ഭുതമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്ന ദിവ്യമായ ഈ കഥയും, ഈശാനനും സമുദ്രപുത്രനും തമ്മിലുള്ള അത്ഭുതമായ യുദ്ധവും കേൾക്കൂ.'
ഏകദാ ഗിരിശം സ്തോതും പ്രയയൌ പാകശാസനഃ । അപ്സരോഗണസംകീര്ണോ ദേവൈര്ബഹുഭിരാവൃതഃ
ഒരു ദിവസം, അപ്സരസുകളുടെയും അനേകം ദേവന്മാരുടെയും കൂട്ടത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ഗിരിശനെ സ്തുതിക്കാൻ പോയി.
ഗംധര്വൈരാവൃതോ ദേവസ്തംത്രീശിക്ഷാസു കോവിദൈഃ । രംഭാ തിലോത്തമാ രാമാ കര്പൂരാകദലീ തഥാ
ഗന്ധർവന്മാർ, തന്ത്രിവാദ്യകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ദേവനെ ചുറ്റി നിന്നു. രംഭ, തിലോത്തമ, രാമ, കർപ്പൂരം, അക്കദളി ഇവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
മദനാ ഭാരതീ കാമാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ । നര്തക്യശ്ച തഥാ ചാന്യാഃ സമാജഗ്മുഃ സുരാംതികമ്
മദന, ഭാരതി, കാമ എന്നീ നർത്തകിമാർ എല്ലാം ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, മറ്റു നർത്തകിമാരും കൂടി, ദേവരുടെ സഭയിലേക്ക് എത്തി.