യദി കാമം പ്രയച്ഛേഥാ മനശ്ച പരപൂരുഷാത് । സംനിവൃത്തം ച ഭവതാന്നമസ്തേഽസ്തു ദ്വിജ പ്രഭോ
'നിന്റെ ഇഷ്ടം നൽകാൻ നീ തയ്യാറാണെങ്കിൽ, എന്റെ മനസ്സ് മറ്റൊരു പുരുഷനിലേക്കില്ല; അപ്പോൾ നിന്റെ അന്നം നീ പിൻവലിക്കണമേ, ദ്വിജപ്രഭോ.'
അഥ തേ മുനയഃ സര്വേ പ്രണേമുര്ദേവതോത്തമൌ । അഥാസൌ രാഘവം പ്രാഹ ഭുംക്ഷ്വ ത്വം ബംധുഭിഃ സഹ
അപ്പോൾ ആ 모든 മുനികളും ദേവന്മാരെ വണങ്ങി. പിന്നെ അദ്ദേഹം രാഘവനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കൂ.'
ഏകാംതമംദിരേ രമ്യേ ദേവ്യാസഹവസാമിതേ । വിഷ്ണുഃ സമസ്തകരണഃ സമുദ്ര തനയാന്വിതഃ
'ഒരു മനോഹരമായ, ഏകാന്തമായ മന്ദിരത്തിൽ, ദേവിയോടൊപ്പം.' വിഷ്ണു, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടും കൂടെ, സമുദ്രതനയയോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏകസ്മിന്മംദിരേ രാമ തിഷ്ഠതാം ലോലുപോ ഹി സഃ । അഥ ശുദ്ധമഹാഗാരേ പീഠാഢ്യേ ബഹുഭാജനേ
'ഒരു മന്ദിരത്തിൽ രാമൻ താമസിക്കട്ടെ; അവൻ അതിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' പിന്നെ, ശുദ്ധമായ വലിയ മന്ദിരത്തിൽ, ഇരിപ്പിടങ്ങളും പലപാട് പാത്രങ്ങളും ഒരുക്കിയിരുന്നു.
അഗ്രേ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനുപവിഷ്ടസ്തയോര്മുനിഃ । അപരേ ഋഷയഃ സര്വേ യഥാവൃദ്ധം നൃപാസ്തഥാ
മുന്നിൽ മഹാനായ വസിഷ്ഠൻ ഇരുന്നു, അവരുടെ ഇടയിൽ മറ്റൊരു മുനിയും. ശേഷിച്ച എല്ലാ ഋഷികളും രാജാക്കളും പ്രായാനുസരണം ഇരുന്നു.
തേഷാമഭിമുഖോ രാമോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോ നൃപഃ । തരുണേ സമഭാഗേ ച ആസനേ താനവേശയത്
അവരെ നേരിട്ട് രാജാവായ രാമനും സഹോദരന്മാരും കൂടി ഇരുന്ന്, എല്ലാവർക്കും തുല്യമായും യൗവനപൂർണ്ണമായും ഇരിപ്പിടങ്ങൾ ഒരുക്കി.
ഹനൂമത്പ്രമുഖാന്ഭൃത്യാനാഹരാമോഽനുസാംത്വയന് । ഭവംതഃ പരിതിഷ്ഠംതു പശ്ചാദ്ഭുംജേ ന ചാന്യഥാ
ഹനുമാൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഭൃത്യന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് രാമൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പിന്നിൽ നില്ക്കണം; വേറെവഴി ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.'
തതസ്തേ പ്രദദുഃ സര്വേ പാദാര്ഘാനനുപൂര്വശഃ । ബുഭുജുശ്ചാപി തേ സര്വേ യേ രാമസ്യോപസേവിനഃ
അതിനുശേഷം അവരൊക്കെയും ക്രമമായി പാദപ്രക്ഷാളനജലം നൽകി; രാമനെ സേവിച്ചവർ എല്ലാവരും ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
തേഷാം ദത്വാഥ താംബൂലം കപീംദ്രാദീനഭോജയത് । ഭുക്തവത്സു സമസ്തേഷു രാമോ രാജീവലോചനഃ 5.117.
അവർക്കു താംബൂലവും നൽകി, കപിമുഖ്യന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും ഭക്ഷിപ്പിച്ചു; എല്ലാവരും ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം കമലനയനനായ രാമൻ അവിടെ ഇരുന്നു.
ദീനാംധകൃപണാദീനാം പശുപക്ഷിമൃഗസ്യ ച । ദത്വാഹി ഭോജനം സംധ്യാം വംദിതും ഹി സമാരഭത്
ദരിദ്രർ, കുരുടർ, ദുർബലർ, പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ എന്നിവർക്കും ഭക്ഷണം നൽകി; പിന്നെ സന്ധ്യാവന്ദനം ആരംഭിച്ചു.
സംധ്യാജപാദികം കൃത്വാ നത്വാ തേഷാം നൃപസ്തതഃ । സിംഹാസനഗതോ രാമഃ പൌരജാനപദാദിഭിഃ
സന്ധ്യാവന്ദനവും ജപവും നടത്തി, എല്ലാവർക്കും വന്ദനം ചെയ്ത്, രാജാവ് സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു; നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ചുറ്റും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സേവ്യമാനഃ സഭാസ്ഥാനഗതോ രേജേ സ രാഘവഃ । സര്വദേവപരീവാരോ യഥാ ദേവഃ ശചീപതിഃ
സഭയിൽ സേവനം ഏറ്റു, രാഘവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരും ചുറ്റും ഇരുന്നപോലെ പ്രകാശിച്ചു; ശചീപതിയായ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ.
രാജകാര്യമശേഷം ച കൃതവാന്ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ । നാമ്നാ ചൈകൈകശഃ സര്വാന്വിസസര്ജ സ രാഘവഃ
സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാജകാര്യങ്ങൾ എല്ലാം പൂർത്തിയാക്കി; ഓരോരുത്തരെയും പേരുപറഞ്ഞ് രാഘവൻ അവരെ വിട്ടയച്ചു.
ഭ്രാതൄന്വിസര്ജയാമാസ വാനരാദീംസ്തഥാപരാന് । അഥ രാമം മഹാതേജാ വസിഷ്ഠോ വാക്യമുക്തവാന്
സഹോദരന്മാരെയും കപിമുഖ്യന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും വിട്ടയച്ചു; പിന്നെ മഹാതേജസ്സുള്ള വസിഷ്ഠൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
തവ പ്രാതര്ഹി യത്കാര്യം ന ച വിസ്മര രാഘവ । ആസ്തേ ശംഭുര്ജഗന്നാഥോ ഭഗവാനംബികാപതിഃ
രാഘവ, നാളെ രാവിലെ ചെയ്യേണ്ടത് മറക്കരുത്; ലോകനാഥനായ ശംഭു, ഭഗവാൻ, അംബികയുടെ ഭർത്താവ് ഇവിടെ തന്നെ ഉണ്ട്.
സ്മര്തവ്യോ വന്ദനീയശ്ച ഭഗവാനഥ യത്നതഃ । തഥേത്യുക്ത്വാ ഗുരും രാജാ നത്വാ തം ച വ്യസര്ജയത്
ഭഗവാനെ ഓർക്കാനും വന്ദിക്കാനും പരിശ്രമിക്കണം; 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് രാജാവ് ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ചു വിടയാക്കി.
സ്വയം ച ഭാര്യാമഭജദ്ദേവദേവം വിചിംതയന് । ഋഷയ ഊചുഃ - പ്രാതഃ സമുത്ഥായ ഗുരോ രാമോ മതിമതാം വരഃ । കിം ചകാര തദാഖ്യാഹി ശ്രോതും കൌതൂഹലം ഹി നഃ
അവൻ ദേവദേവനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ഭാര്യയോടൊപ്പം ചേർന്നു. ഋഷികൾ ചോദിച്ചു: 'രാമൻ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ ശേഷം എന്ത് ചെയ്തു? പറയൂ, ഞങ്ങൾ അതിനായി ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു.'
സൂത ഉവാച- ശംഭും വിലോക്യാഥ തതോ ബഭാഷേ രാമഃ കഥാം കീര്ത്തയ ശംകരസ്യ । തൃപ്തിര്ന ജാതാ മുനിവര്യ ശൃണ്വതോ മഹേശമാഹാത്മ്യമഘൌഘനാശനമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: 'ശംഭുവിനെ കണ്ടശേഷം രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ശങ്കരന്റെ കഥ പറയൂ; മഹേശ്വരന്റെ മഹത്വം കേൾക്കുമ്പോൾ പുണ്യവാനായ മുനിക്ക് തൃപ്തി വരുന്നില്ല, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതല്ലേ അതു.'
ശംഭുരുവാച- അഥപ്രശ്നശേഷസ്യോത്തരമീശഭാഷിതം തേ കീര്തയിഷ്യാമി । അന്യായോപാര്ജിതദ്രവ്യൈരീശ്വരം യ ഉപാസതേ തേ വ്യംഗാ ജായംതേ
ശംഭു പറഞ്ഞു: 'ഇനി ശേഷിച്ച ചോദ്യത്തിന് ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞ ഉത്തരം ഞാൻ പറയാം: അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്തിൽ ഈശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.'
തദ്യഥാകശ്ചിദ്രൂപകോ നാമ രാക്ഷസോഽന്യായാര്ജിതേനദ്രവ്യേണ ശംകരമാരാധ്യ തേനൈവ ദ്രവ്യേണ ഘംടാമീശ്വരപ്രീതയേ കൃതവാന്
ഉദാഹരണത്തിന്, രൂപക എന്നൊരു രാക്ഷസൻ അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്തിൽ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു; അതേ ധനത്തിൽ ഈശ്വരനു വേണ്ടി ഒരു മണി ഉണ്ടാക്കി.
തസ്യ പുത്രഃ സംപാതിരിതി ഖ്യാതഃ ചൌര്യ്യാര്ജിതൈഃ ശംകരം പൂജയാമാസ
അവന്റെ മകനായ സമ്പാതി എന്നവൻ ചോരയിലൂടെ സമ്പാദിച്ച ധനത്തിൽ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു.
താവുഭാവേകസ്മിന്ദിവസേ മമ്രതുഃ ഗതൌ ശിവലോകം വീരഭദ്രേണ ഭാഷിതൌ ച
അവരിരുവരും ഒരേ ദിവസം മരിച്ചു ശിവലോകത്ത് എത്തി; അവിടെ വീരഭദ്രൻ അവരോട് സംസാരിച്ചു.
ഭോ രൂപക അന്യായാര്ജിതേന ദ്രവ്യേണ ഭവതാ പൂജാകൃതാ ഘംടാദികം ച തേന ഭാവേന വ്യംഗോ ഭൂത്വാ ചൌരഗണോ ഭവിഷ്യസി
രൂപകാ, നീ അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുപയോഗിച്ച് പൂജ ചെയ്തതുകൊണ്ടും, അതിൽ ഘണ്ടയും മറ്റു വസ്തുക്കളും ഉൾപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടും, അതിന്റെ ഫലമായി നീ വക്രരൂപിയാവുകയും കള്ളരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
ശിവപദവചനാദ്വ്യക്തം നാമാശ്രവണാത് । ശ്രോത്രം തസ്യ സ്വനേന ധ്വസ്തം ഭവതി നോ ദര്ശനമേതാവതാദേവ ത്വയേശ്വരപൂജാ സമ്യക്കൃതാ
ശിവന്റെ നാമം അവന്റെ വായിലൂടെ കേട്ടതുകൊണ്ട്, ആ ശബ്ദം കേട്ടതുകൊണ്ട് അവന്റെ ചെവി കേടായി, പക്ഷേ കാഴ്ചക്ക് ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല; ഇതുവഴി, ഭഗവാന്റെ പൂജ നീ ശരിയായി ചെയ്തതായി കണക്കാക്കുന്നു.
അതോ ഭക്തിശ്ച ഭവിഷ്യതി വീരഭദ്രസ്ത്വനശനം നാമഗണം ക്വചിദ്വിചരംതമിത്യാദിദേശ
അതുകൊണ്ട് ഭക്തി ഉദിക്കും, വീരഭദ്രനും അവന്റെ പേരിലുള്ള കൂട്ടവും എവിടെയോ ഭക്ഷണം ഇല്ലാതെ അലയുന്നവരായി മാറും, ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചു.
തൌ ച തഥാഭൂതൌ ശിവലോകേഽതിഷ്ഠതാമ്
അവരിരുവരും അങ്ങനെ ആകുകയും ശിവലോകത്തിൽ താമസിക്കുകയും ചെയ്തു.
ശംഭുരുവാച- അഥോപഹതദ്രവ്യപൂജാകഥാം ഹനൂമതേ മഹേശഭാഷിതാം കഥയിഷ്യാമി
ശംഭു പറഞ്ഞു: ഇനി അന്യായ സമ്പത്ത് ഉപയോഗിച്ച് പൂജ ചെയ്ത കഥ മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഹനുമാനെ ഞാൻ പറയാം.
ശൃണു രാഘവ പ്രമഥാനാം ചരിത്രമേകൈകസ്യ കര്മവിപാകം കഥയിഷ്യാമി
കേൾക്കൂ രാഘവാ, പ്രമഥന്മാരുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും പ്രവൃത്തികളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും ഞാൻ വിശദമായി പറയാം.
ഉപഹതാംഗഗണവ്യാഖ്യാക്രിയതാമിതി ഹനൂമത്പൃഷ്ടഃ ।। । ശിവ ഉവാച ൨൨൦ തദുപഹതദ്രവ്യം ജ്ഞാനതോ യ ഈശ്വരേഽപയിഷ്യതി ഏതദുക്തം ജ്ഞാനിനോഽത ശൃണുഃ
അന്യായമായി ദോഷം വന്ന അവയവങ്ങളുള്ള കൂട്ടത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കണമെന്ന് ഹനുമാൻ ചോദിച്ചു. ശിവൻ പറഞ്ഞു:
ഏഷ സര്വാംഗസ്വേദിലഃ സര്വകാലം സര്വാംഗസ്വേദിലഃ സ്വേദാര്ദ്ര വസനഃ സ്വേദസംപാദിതാല്പപ്രവാഹശരീരോ നാസാഗ്രനിപതിതസ്വേദബിംദുഃ സ്പര്ശായോഗ്യോ ദൃശ്യതേ
ഇവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും മുഴുവൻ ശരീരവും വിയർപ്പിൽ തൂവെള്ളിയവനാണ്, വസ്ത്രങ്ങൾ എല്ലാം വിയർപ്പിൽ നനഞ്ഞിരിക്കുന്നു, വിയർപ്പിന്റെ ഒഴുക്കിൽ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, മൂക്കിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് വിയർപ്പിന്റെ തുള്ളി വീഴുന്നു; ഇങ്ങനെ സ്പർശിക്കാൻ അയോഗ്യനായവനായി കാണപ്പെടുന്നു.