ലിംഗം നിധായാഥ നിരീക്ഷമാണോ ദദര്ശ ചാജ്ഞാതകൃശാകൃതിം ദ്വിജമ് । ദിഗംബരം പാദവിഹീനമേതം കാണം കുണിം കര്ണവിഹീനകം പ്രഭുമ്
ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാതനായ, ക്ഷീണിച്ച രൂപമുള്ള, നഗ്നനും കാലുകളില്ലാത്തവനും കുരുടനും കുഴഞ്ഞവനും ചെവിയില്ലാത്തവനും ആയ ഒരു ദ്വിജനെ അവൻ കണ്ടു.
സാമോദ്ഗിരം തം ബഹുശാസ്ത്രപാരഗം ഗൃഹം സമായാംതമഥോ ദദര്ശ
അനന്ദത്തോടെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടു, പല ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ദ്വിജൻ വീട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
അഥാകഥോ ഭാര്യാം സുശോഭനാമിദമുവാച
അപ്പോൾ ആകഥൻ തന്റെ മനോഹരിയായ ഭാര്യയോടു പറഞ്ഞു.
അയം ഹി വികൃതവേഷോ ബ്രാഹ്മണഃ സമായാതി
ഇവിടെ വിചിത്രമായ വേഷത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അടുത്ത് വരുന്നു.
അര്ദ്ധം ദേയമേതസ്മൈ ഭോജനം രക്ഷാര്ദ്ധമന്നം ചാസ്മിന്നപി ദിനേ ഗതേ ഷഷ്ഠേഹ്നി ഭോജനാഭാവാത്തവ ജീവിതം ന തിഷ്ഠതീതി മമ പ്രതീയതേ കിം തു ത്വം മന്യസേ വദ
ഈ അന്നത്തിന്റെ പകുതി അവനു കൊടുക്കണം, ബാക്കി പകുതി സംരക്ഷണത്തിന് വയ്ക്കണം. ഇന്നു കഴിഞ്ഞാൽ ആറാം ദിവസം ഭക്ഷണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ നിന്റെ ജീവൻ നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. എന്നാൽ നീ എന്ത് കരുതുന്നു, പറയൂ.
സാ ശോഭനോവാച- ആയുര്ലലാടേ ലിഖിതം നാംതരാ നശ്യതി
ശോഭന പറഞ്ഞു: 'ആയുസ്സു നെറ്റിയിൽ എഴുതിയതാണ്, അതു ഇടയിൽ നഷ്ടമാകില്ല.'
ആകഥ ആഹ। യഥാ ബദ്ധായുഷോഽപി യജ്ഞസ്യ വീരഭദ്രേണച്ഛിന്നം ശിര അജസ്രാത്മനഃ കിമുത നു യാണാം പാപാത്മനാമിതി തദേനം പരിഹൃത്യ ത്വയാ ഭുജ്യതേ യദി ത്വേതസ്മൈ മയാന്നം ദീയതേ । തവേച്ഛാനുസാരതോ മമ കര്തവ്യമ്
ആകഥൻ പറഞ്ഞു: 'ആയുസ്സു നിർണ്ണയിച്ചവർക്കും യജ്ഞത്തിൽ വീരഭദ്രൻ ദക്ഷന്റെ തല വെട്ടിയെടുത്തില്ലേ; പാപികളായവർക്കു പിന്നെ എന്ത് പറയണം? അതിനാൽ നീ അവനെ ഒഴിവാക്കി ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ നീ ജീവിക്കും. എന്നാൽ ഞാൻ ഈ അന്നം അവനു കൊടുത്താൽ, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഞാൻ ചെയ്യണം.'
ഭാര്യ്യാ പ്രാഹ കഥമഹം ഭോക്ഷ്യേ ത്വയ്യഭുക്തേ മയാ കിം പൂര്വം ഭുക്തമിദമപരം ശൃണു
ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'നീ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ കഴിക്കും? ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്നേക്കാൾ മുമ്പ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഇനി കേൾക്കൂ.'
അന്നം ഹി പ്രാണിനാം പ്രാണാഃ പ്രത്യക്ഷം സര്വദേഹിനാമ് । തസ്മാദന്നപ്രദോ യസ്തു പ്രാണദഃ സ നിഗദ്യതേ
ഭക്ഷണം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവൻ തന്നെയാണ്, അത് എല്ലാവർക്കും വ്യക്തമാണ്. അതിനാൽ ഭക്ഷണം നൽകുന്നവൻ ജീവൻ നൽകുന്നവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
അന്നാദ്ഭൂതാനി ജായംതേ വര്ദ്ധംതേ താനി വൈ യതഃ । തസ്മാദന്നാധികം കിംചിന്നാസ്യ ദാനം മഹാഫലമ്
ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നാണ് സകല ജീവികളും ജനിക്കുന്നത്, അതിൽ നിന്നാണ് വളർച്ചയും. അതിനാൽ ഭക്ഷണദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ഫലമുള്ള ദാനം ഒന്നുമില്ല.
അശ്വത്ഥചലപത്രാഗ്ര ലീനതോയദ്രവാസ്തികേ । ജീവിതേന ഹി യോ ദദ്യാത്തസ്യ ജന്മ നിരര്ഥകമ്
അശ്വത്തവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇളകുന്ന ഇലയുടെ അറ്റത്തിൽ വെള്ളം ചേർന്നതുപോലെ, ജീവൻകൊണ്ട് തന്നെ ആരെങ്കിലും ഭക്ഷണം നൽകുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ ജനനം വെറുതെയല്ല.
പരലോകസഹായോ ഹി ധര്മോ ഭാര്യാ ന ബാംധവാഃ । ഭാര്യ്യാ വാ പിതരൌ പുത്രാ യാവദായുര്ന ബാംധവാഃ
മരണമുശേഷം കൂട്ടുകാരനാകുന്നത് ധർമ്മം മാത്രമാണ്, ഭാര്യയും ബന്ധുക്കളും അല്ല. ഭാര്യ, മാതാപിതാക്കൾ, മക്കൾ ഇവർ ആയുസ്സുള്ളവരെ മാത്രമാണ് കൂട്ടുകാരായി നിലനിൽക്കുന്നത്.
സംപദ്വയഃ സുഹൃദിഹ ഇഹാമുത്ര ഹി തം സ്ഥിതമ് । ധര്മം ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠം ഭുംക്തേ ചാന്യേ കിമാവയോഃ
സമ്പത്തും സുഹൃത്തുക്കളും ഈ ലോകത്തും അപ്പുറത്തും ധാർമ്മികർക്കൊപ്പം നിലനിൽക്കും; ഉത്തമന്മാർക്ക് ധർമ്മം അനുഭവിക്കാം, എന്നാൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കെന്ത് ലഭിക്കും?
ഇതി ഭാര്യ്യാവചഃ ശ്രുത്വാ ആകഥഃ കരുണാനിധിഃ । അവിശംകിതമേവാസ്മൈ ദത്തവാനന്നമൂര്ജ്ജിതമ് । അയം സ ശംകരോ ദേവോ നാനാകരണമാഗതഃ
ഭാര്യയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ആകഥൻ, കരുണയാൽ നിറഞ്ഞവൻ, സംശയമില്ലാതെ ആ ഉത്തമഭക്ഷണം അവനു നൽകി. കാരണം, അതു തന്നെ വേറൊരു രൂപത്തിൽ വന്ന ശിവൻ തന്നെയായിരുന്നു.
ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ തസ്യാംഗം പാപനാശനമ്
അങ്ങനെ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ച്, അവൻ പാപനാശിനിയായ ആ ശരീരം സ്പർശിച്ചു.
ആജാനുപാദം പ്രക്ഷാല്യ പരാ ജംഘമതഃ പരമ് । ഗുല്ഫം ച തദധസ്തസ്യ പ്രക്ഷാല്യാചാമയ ദ്ദ്വിജമ്
മുട്ടുവരെ കാലുകൾ കഴുകി, പിന്നെ താഴത്തെ കാലും കാൽമുട്ടിനും താഴെ ഉള്ള ഭാഗവും കഴുകി, അന്നന്തരം അച്ഛമനജലം ബ്രാഹ്മണനു നൽകി.
അഥാകഥോഽപി പത്സംധിം ഗൃഹാംഗണമുപാനയത് । ഉന്മുച്യ പാദസംധിം സ നിഷസാദാര്പിതാസനേ
പിന്നീട് ആകഥൻ ബ്രാഹ്മണനെ വീട്ടുമുറ്റത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു, അവന്റെ കാലുകൾ അഴിച്ചു, ഒരുക്കിയ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി.
സമഭ്യര്ച്യാകഥഃ സമ്യഗ്ഭോജയാമാസ തം മുനിമ് । ഏതസ്മിന്നംതരേ കശ്ചിദുന്മത്തോ ഗൃഹമാഗതഃ
ആകഥൻ അവനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകി. അതിനിടയിൽ ഒരു ഭ്രാന്തൻ വീട്ടിൽ കടന്നു വന്നു.
പാദസംധിമഥാദായ ഗൃഹബാഹ്യമുപാനയത് । അഥാദഹച്ച തദ്ഗേഹം ദംപതീ ചാപ്യതാഡയത് 5.117.
അവൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു പുറത്തേക്ക് വലിച്ചു കൊണ്ടുപോയി, പിന്നെ വീട് കത്തിച്ചു, ദമ്പതികളെ അടിച്ചു.
ആകഥസ്താഡിതോ വിപ്രോ ദഹ്യമാനം ഗൃഹം തദാ । വിവേശ ദേവമീശാനമാദാതും തൂര്ണമേവ വാ
ആകഥൻ, അടിയേറ്റ ബ്രാഹ്മണൻ, അപ്പോൾ കത്തുന്ന വീട്ടിൽ ദൈവത്തെ എടുക്കാൻ വേഗത്തിൽ കയറി.
അഥാദായ മഹേശാനം ദഗ്ധപൂജം ദ്വിജോത്തമഃ । നിര്ഗത്യ ച തതോ ദൃഷ്ട്വാ മുഖസംതാപമേവ ച
അതിനുശേഷം മഹേശ്വരനു സമർപ്പിച്ച ദഹിച്ച പൂജയുമായി ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ പുറത്ത് പോയി; ഇതു കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ ദുഃഖം മാത്രം നിറഞ്ഞു.
ദഗ്ധപൂജാം തിരസ്കൃത്യ വീക്ഷ്യ ദഗ്ധാംഗമപ്യുത । ഭാര്യാമുവാച ധര്മാത്മാ യഥാപൂജാ മഹേശിതുഃ
ദഹിച്ച പൂജയെ അവഗണിച്ച്, താന്റെ ശരീരവും ദഹിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ട ധാർമ്മികൻ, മഹേശ്വരനെ പൂജിച്ചതുപോലെ ഭാര്യയോടു പറഞ്ഞു.
തഥാ മമ സമസ്താംഗം കര്ത്തവ്യമവിശംകിതമ് । വ്യംഗ ഉവാച- പശ്ചാദപി കൃതാ പൂജാ സഫലാ തേ ഭവിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ, ഭയമില്ലാതെ എന്റെ മുഴുവൻ ശരീരവും അർപ്പിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. വ്യംഗൻ പറഞ്ഞു: പിന്നീടെങ്കിലും പൂജ ചെയ്താൽ അതിന്റെ ഫലം നിനക്കു ലഭിക്കും.
യഥാന്യദ്രവ്യദഹനേ താദൃശം ദീയതേ ജനൈഃ । പൂജായാ ദഹനേ തദ്വത്പൂജാസ്യ ക്രിയതാമിതി
മറ്റു വസ്തുക്കൾ ദഹിപ്പിക്കുമ്പോൾ ആളുകൾ അതിന് സമാനമായത് അർപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, പൂജ ദഹിച്ചാൽ അതുപോലെയായിരിക്കും പൂജയും നടത്തേണ്ടത്.
ആകഥ ഉവാച- ചൌര്യേണാപ്യര്ജിതൈര്ദ്രവ്യൈഃ പൂജയാ ന ഹിതം ഭവേത് । ന ചാന്യായാര്ജ്ജിതൈര്വിപ്ര ശംഭോഃ പൂജാ ശുഭപ്രദാ
ആകഥൻ പറഞ്ഞു: മോഷ്ടിച്ച സമ്പത്തുകൊണ്ടു ചെയ്ത പൂജയ്ക്ക് ഗുണമില്ല; അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുകൊണ്ടു ശംഭുവിനെ പൂജിച്ചാലും അതിന് ശുഭഫലം ഉണ്ടാകില്ല, ബ്രാഹ്മണാ.
ഇത്യുക്ത്വാ ചാകഥസ്തൂര്ണം സ്വാംഗം ദഗ്ധുമുപാക്രമത് । ദഗ്ധം ലിംഗം തദോന്മത്തോ ഗൃഹീത്വാംതര്ദധേ ക്ഷണാത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആകഥൻ തൻ്റെ ശരീരം ദഹിപ്പിക്കാൻ വേഗത്തിൽ തുടങ്ങിയു; ദഹിച്ച ലിംഗം എടുത്ത്, ഭ്രാന്തനായി, ഒരു നിമിഷത്തിൽ അദൃശ്യനായി.
അഥ വ്യംഗോ ഹരോ ഭൂത്വാ വാരയാമാസ ചാകഥമ് । കിമര്ഥം ഖിദ്യതേ വിപ്ര വരദോഽഹം വരം വൃണു
അപ്പോൾ വ്യംഗൻ ഹരനായി ആകഥനെ തടഞ്ഞു പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, എന്തിനാണ് നീ ദുഃഖിക്കുന്നത്? ഞാൻ വരദാനദായകനാണ്; ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.
ആകഥോഽപി വിഭോഃ പാദേ ഭക്തിം വവ്രേ സുനിശ്ചലാമ് । സൂത ഉവാച- ഏതാം ശ്രുത്വാ കഥാം രാമഃ പ്രഹൃഷ്ടോ മുനിഭിര്വൃതഃ
ആകഥൻ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി വേണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു. സുതൻ പറഞ്ഞു: ഈ കഥ കേട്ട് രാമൻ, മുനിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സന്തോഷിച്ചു.
ഭാരദ്വാജം നമസ്കൃത്യ പ്രയാണാജ്ഞാമയാചത
അവൻ ഭാരദ്വാജനെ വണങ്ങി യാത്രയ്ക്ക് അനുമതി ചോദിച്ചു.
അഥോ ഭരദ്വാജമുനിഃ പ്രസന്നഃ ശംഭും വസിഷ്ഠം മുനിപുംഗവം ച । നാരായണം ചര്ഷിഗണാംശ്ച നത്വാ വ്യസര്ജയത്തേഽപി യയുഃ പ്രണമ്യ
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ഭാരദ്വാജമുനി ശംഭുവിനെയും, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനെയും, നാരായണനെയും, മറ്റു മുനിമാരെയും വണങ്ങി അവരെ വിടപറഞ്ഞു; അവർയും വണങ്ങി യാത്രയായി.