ശിവ ഉവാച- മഹാവിപംചീമവലംബ്യ നിഷ്ഠിതഃ സ വായുസൂനുഃ ശിവമന്വപൃച്ഛത് । ന്യായാര്ജിതൈരേവ ഹി പൂജനേ വിഭോഃ കീദൃഗ്ഭവേച്ചാനയജൈഃ ഫലം വദ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: വലിയ വീണയിൽ ആശ്രയിച്ച് വായുപുത്രൻ ശിവനോടു ചോദിച്ചു: 'ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുകൊണ്ട് പൂജ ചെയ്താൽ എങ്ങനെയുള്ള ഫലം ലഭിക്കും? ദയവായി പറയൂ.'
ചൌര്യ്യൈരഥോ കിം ഫലമര്പിതാര്പണേ ഉപാഹൃതദ്രവ്യസമര്പണേഷു । ഏകൈകശോ മേ ഭഗവന്വദേശ പ്രശ്നോത്തരം കിം കഥയാശു ശംഭോ
'മോഷ്ടിച്ച വസ്തുക്കൾകൊണ്ടും അത്തരത്തിൽ സമർപ്പിച്ച ദാനങ്ങൾകൊണ്ടും ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണ്? ഓരോ ചോദ്യംക്കും ഉത്തരം ദയവായി വേഗത്തിൽ പറയൂ ശംഭോ.'
അഥേശ്വരോ വാനരമാബഭാഷേ വദാമി സര്വം തവ ധ്യാനതഃ ശൃണു । ന്യായാര്ജിതൈഃ പൂജ്യ സദാശിവം ത്വജം സംപ്രാപ ചൈശ്വര്യമിദം ഹി ഗൌതമഃ
അപ്പോൾ ഈശ്വരൻ കുരങ്ങുകളോടു പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, ഞാൻ എല്ലാം വിശദമായി പറയും. ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുകൊണ്ട് സദാശിവനെ പൂജിച്ചുകൊണ്ട് ഗൗതമൻ ഈ ഐശ്വര്യം നേടിയതാണ്.'
പുരാ ദ്വിജോ മംകണസൂനുരാകഥഃ സുശോഭനാമാപ സതീം ദ്വിജന്മാ । ദ്രരിദ്ര ഏകഃ കരുണാസമന്വിതഃ ഷഷ്ഠാഹഭോജീ പിതൃവര്ജിതശ്ച
പഴയകാലത്ത് മങ്കണന്റെ മകൻ അകഥൻ എന്ന ദ്വിജൻ സുഷോഭന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരിന്നു. അവൻ ദാരിദ്ര്യവും കരുണയും നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു. ആറാം ദിവസം മാത്രമേ ഭക്ഷണം കഴിക്കാറുള്ളൂ. പിതാവില്ലാത്തവനും ആയിരുന്നു.
ഉപോഷ്യ പംചാഹമഥാപി ഭോക്തും പ്രവൃത്ത ഏവാഥ സമാപതദ്യതിഃ । യതിര്ബഭാഷേ മധുരം തദാ കഥം മാസോപവാസീ തവ ഭോക്തുമാഗതഃ
അവൻ അഞ്ചു ദിവസം ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ് ഭക്ഷിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ ഒരു യതി അവിടെ എത്തി. യതി മധുരമായി ചോദിച്ചു: 'നീ ഒരു മാസം ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവനല്ലേ, എങ്ങനെ ഇപ്പോൾ ഭക്ഷിക്കാൻ വന്നത്?'
തിഷ്ഠാമി ഭുംജേ യദി ചാസ്തി തേ മുനേ ന മേ ബുഭുക്ഷാന്യഗൃഹാദ്വിഭോക്തുമ് । ആകഥ ഉവാച- ന മേ ഭുജിഃ പംചദിനം ദ്വിജേംദ്ര ഷഷ്ഠേ ദിനേ മേ ഭുജിരാഗതശ്ച
'മുനിവരേ, നിങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ ഇവിടെ ഇരുന്നു കഴിക്കും; എനിക്ക് മറ്റെവിടെയും പോകേണ്ട ആവശ്യമില്ല.' അകഥൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ അഞ്ചു ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടില്ല, ആറാം ദിവസം മാത്രമാണ് ഭക്ഷണം കിട്ടിയത്.'
തദാ മയാ കാര്യമചിംതനീയം പ്രക്ഷാലയാമ്യേഹി തവാദ്യ പാദൌ । ഓമിത്യഥ ക്ഷാലിതപാദയുഗ്മഃ സ ഭോജനം കര്തുമിയേഷ യോഗീ
'അപ്പോൾ ഞാൻ വേണ്ടത് ചെയ്യണം. വരൂ, ഇന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളുടെ കാലുകൾ കഴുകാം.' അങ്ങനെ 'ഓം' ഉച്ചരിച്ച് കാലുകൾ കഴുകിയശേഷം, യോഗി ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ തയ്യാറായി.
രംഭാദലാംസേ ബുഭുജേ തദന്നം വിപാച്യ സംപാദിതമാജ്യയുക്തമ് । വന്യൈഃ സുസംയുക്തമഥാദരേണ ന കിംചിദുച്ഛേഷിതമന്നമസ്യ
അവൻ ആഹാരം വാഴയിലയിൽ വെച്ച്, നന്നായി പാകം ചെയ്ത, നെയ്യും കാട്ടുവെജിറ്റബിളുകളും ചേർത്ത്, ആദരപൂർവ്വം കഴിച്ചു. ഒരു കഷണം പോലും ശേഷിപ്പിച്ചില്ല.
അഥാകഥോ വീക്ഷ്യ മുനിം സുതുഷ്ടം തുതോഷ ഭാര്യ്യാസഹിതസ്തപസ്വീ । ഗതോഽഥ ഭുക്ത്വാപി യതിഃ സ ചാകഥഃ സംതുഷ്ടചിത്തോഽഥ ജപം ചകാര
മുനി സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നതിനെ കണ്ട അകഥനും ഭാര്യയും സന്തോഷിച്ചു. ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം യതി പോയി. അകഥൻ സന്തുഷ്ടചിത്തനായി ജപത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
കപോതവൃത്തിം സ ചകാര പത്ന്യാ തപോവിതാനായസ സജ്ജനോ മുനിഃ । പീഠേഽഥ കൃത്വാ തമുമാപതിം ശിവം ലിംഗേ സമാരാധ്യ സമന്വിതം ഗണൈഃ
ആ സദാചാരമുള്ള മുനി ഭാര്യയോടൊപ്പം കപോതവൃത്തി അനുസരിച്ചു, തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു. പിന്നീട് ഒരു പീഠം വെച്ച് ഉമാപതിയായ ശിവനെ ലിംഗരൂപത്തിൽ, ഗണങ്ങളോടൊപ്പം ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
ലിംഗം നിധായാഥ നിരീക്ഷമാണോ ദദര്ശ ചാജ്ഞാതകൃശാകൃതിം ദ്വിജമ് । ദിഗംബരം പാദവിഹീനമേതം കാണം കുണിം കര്ണവിഹീനകം പ്രഭുമ്
ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാതനായ, ക്ഷീണിച്ച രൂപമുള്ള, നഗ്നനും കാലുകളില്ലാത്തവനും കുരുടനും കുഴഞ്ഞവനും ചെവിയില്ലാത്തവനും ആയ ഒരു ദ്വിജനെ അവൻ കണ്ടു.
സാമോദ്ഗിരം തം ബഹുശാസ്ത്രപാരഗം ഗൃഹം സമായാംതമഥോ ദദര്ശ
അനന്ദത്തോടെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടു, പല ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ദ്വിജൻ വീട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
അഥാകഥോ ഭാര്യാം സുശോഭനാമിദമുവാച
അപ്പോൾ ആകഥൻ തന്റെ മനോഹരിയായ ഭാര്യയോടു പറഞ്ഞു.
അയം ഹി വികൃതവേഷോ ബ്രാഹ്മണഃ സമായാതി
ഇവിടെ വിചിത്രമായ വേഷത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അടുത്ത് വരുന്നു.
അര്ദ്ധം ദേയമേതസ്മൈ ഭോജനം രക്ഷാര്ദ്ധമന്നം ചാസ്മിന്നപി ദിനേ ഗതേ ഷഷ്ഠേഹ്നി ഭോജനാഭാവാത്തവ ജീവിതം ന തിഷ്ഠതീതി മമ പ്രതീയതേ കിം തു ത്വം മന്യസേ വദ
ഈ അന്നത്തിന്റെ പകുതി അവനു കൊടുക്കണം, ബാക്കി പകുതി സംരക്ഷണത്തിന് വയ്ക്കണം. ഇന്നു കഴിഞ്ഞാൽ ആറാം ദിവസം ഭക്ഷണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ നിന്റെ ജീവൻ നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. എന്നാൽ നീ എന്ത് കരുതുന്നു, പറയൂ.
സാ ശോഭനോവാച- ആയുര്ലലാടേ ലിഖിതം നാംതരാ നശ്യതി
ശോഭന പറഞ്ഞു: 'ആയുസ്സു നെറ്റിയിൽ എഴുതിയതാണ്, അതു ഇടയിൽ നഷ്ടമാകില്ല.'
ആകഥ ആഹ। യഥാ ബദ്ധായുഷോഽപി യജ്ഞസ്യ വീരഭദ്രേണച്ഛിന്നം ശിര അജസ്രാത്മനഃ കിമുത നു യാണാം പാപാത്മനാമിതി തദേനം പരിഹൃത്യ ത്വയാ ഭുജ്യതേ യദി ത്വേതസ്മൈ മയാന്നം ദീയതേ । തവേച്ഛാനുസാരതോ മമ കര്തവ്യമ്
ആകഥൻ പറഞ്ഞു: 'ആയുസ്സു നിർണ്ണയിച്ചവർക്കും യജ്ഞത്തിൽ വീരഭദ്രൻ ദക്ഷന്റെ തല വെട്ടിയെടുത്തില്ലേ; പാപികളായവർക്കു പിന്നെ എന്ത് പറയണം? അതിനാൽ നീ അവനെ ഒഴിവാക്കി ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ നീ ജീവിക്കും. എന്നാൽ ഞാൻ ഈ അന്നം അവനു കൊടുത്താൽ, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഞാൻ ചെയ്യണം.'
ഭാര്യ്യാ പ്രാഹ കഥമഹം ഭോക്ഷ്യേ ത്വയ്യഭുക്തേ മയാ കിം പൂര്വം ഭുക്തമിദമപരം ശൃണു
ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'നീ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ കഴിക്കും? ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്നേക്കാൾ മുമ്പ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഇനി കേൾക്കൂ.'
അന്നം ഹി പ്രാണിനാം പ്രാണാഃ പ്രത്യക്ഷം സര്വദേഹിനാമ് । തസ്മാദന്നപ്രദോ യസ്തു പ്രാണദഃ സ നിഗദ്യതേ
ഭക്ഷണം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവൻ തന്നെയാണ്, അത് എല്ലാവർക്കും വ്യക്തമാണ്. അതിനാൽ ഭക്ഷണം നൽകുന്നവൻ ജീവൻ നൽകുന്നവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
അന്നാദ്ഭൂതാനി ജായംതേ വര്ദ്ധംതേ താനി വൈ യതഃ । തസ്മാദന്നാധികം കിംചിന്നാസ്യ ദാനം മഹാഫലമ്
ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നാണ് സകല ജീവികളും ജനിക്കുന്നത്, അതിൽ നിന്നാണ് വളർച്ചയും. അതിനാൽ ഭക്ഷണദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ഫലമുള്ള ദാനം ഒന്നുമില്ല.
അശ്വത്ഥചലപത്രാഗ്ര ലീനതോയദ്രവാസ്തികേ । ജീവിതേന ഹി യോ ദദ്യാത്തസ്യ ജന്മ നിരര്ഥകമ്
അശ്വത്തവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇളകുന്ന ഇലയുടെ അറ്റത്തിൽ വെള്ളം ചേർന്നതുപോലെ, ജീവൻകൊണ്ട് തന്നെ ആരെങ്കിലും ഭക്ഷണം നൽകുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ ജനനം വെറുതെയല്ല.
പരലോകസഹായോ ഹി ധര്മോ ഭാര്യാ ന ബാംധവാഃ । ഭാര്യ്യാ വാ പിതരൌ പുത്രാ യാവദായുര്ന ബാംധവാഃ
മരണമുശേഷം കൂട്ടുകാരനാകുന്നത് ധർമ്മം മാത്രമാണ്, ഭാര്യയും ബന്ധുക്കളും അല്ല. ഭാര്യ, മാതാപിതാക്കൾ, മക്കൾ ഇവർ ആയുസ്സുള്ളവരെ മാത്രമാണ് കൂട്ടുകാരായി നിലനിൽക്കുന്നത്.
സംപദ്വയഃ സുഹൃദിഹ ഇഹാമുത്ര ഹി തം സ്ഥിതമ് । ധര്മം ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠം ഭുംക്തേ ചാന്യേ കിമാവയോഃ
സമ്പത്തും സുഹൃത്തുക്കളും ഈ ലോകത്തും അപ്പുറത്തും ധാർമ്മികർക്കൊപ്പം നിലനിൽക്കും; ഉത്തമന്മാർക്ക് ധർമ്മം അനുഭവിക്കാം, എന്നാൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കെന്ത് ലഭിക്കും?
ഇതി ഭാര്യ്യാവചഃ ശ്രുത്വാ ആകഥഃ കരുണാനിധിഃ । അവിശംകിതമേവാസ്മൈ ദത്തവാനന്നമൂര്ജ്ജിതമ് । അയം സ ശംകരോ ദേവോ നാനാകരണമാഗതഃ
ഭാര്യയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ആകഥൻ, കരുണയാൽ നിറഞ്ഞവൻ, സംശയമില്ലാതെ ആ ഉത്തമഭക്ഷണം അവനു നൽകി. കാരണം, അതു തന്നെ വേറൊരു രൂപത്തിൽ വന്ന ശിവൻ തന്നെയായിരുന്നു.
ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ തസ്യാംഗം പാപനാശനമ്
അങ്ങനെ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ച്, അവൻ പാപനാശിനിയായ ആ ശരീരം സ്പർശിച്ചു.
ആജാനുപാദം പ്രക്ഷാല്യ പരാ ജംഘമതഃ പരമ് । ഗുല്ഫം ച തദധസ്തസ്യ പ്രക്ഷാല്യാചാമയ ദ്ദ്വിജമ്
മുട്ടുവരെ കാലുകൾ കഴുകി, പിന്നെ താഴത്തെ കാലും കാൽമുട്ടിനും താഴെ ഉള്ള ഭാഗവും കഴുകി, അന്നന്തരം അച്ഛമനജലം ബ്രാഹ്മണനു നൽകി.
അഥാകഥോഽപി പത്സംധിം ഗൃഹാംഗണമുപാനയത് । ഉന്മുച്യ പാദസംധിം സ നിഷസാദാര്പിതാസനേ
പിന്നീട് ആകഥൻ ബ്രാഹ്മണനെ വീട്ടുമുറ്റത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു, അവന്റെ കാലുകൾ അഴിച്ചു, ഒരുക്കിയ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി.
സമഭ്യര്ച്യാകഥഃ സമ്യഗ്ഭോജയാമാസ തം മുനിമ് । ഏതസ്മിന്നംതരേ കശ്ചിദുന്മത്തോ ഗൃഹമാഗതഃ
ആകഥൻ അവനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകി. അതിനിടയിൽ ഒരു ഭ്രാന്തൻ വീട്ടിൽ കടന്നു വന്നു.
പാദസംധിമഥാദായ ഗൃഹബാഹ്യമുപാനയത് । അഥാദഹച്ച തദ്ഗേഹം ദംപതീ ചാപ്യതാഡയത് 5.117.
അവൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു പുറത്തേക്ക് വലിച്ചു കൊണ്ടുപോയി, പിന്നെ വീട് കത്തിച്ചു, ദമ്പതികളെ അടിച്ചു.
ആകഥസ്താഡിതോ വിപ്രോ ദഹ്യമാനം ഗൃഹം തദാ । വിവേശ ദേവമീശാനമാദാതും തൂര്ണമേവ വാ
ആകഥൻ, അടിയേറ്റ ബ്രാഹ്മണൻ, അപ്പോൾ കത്തുന്ന വീട്ടിൽ ദൈവത്തെ എടുക്കാൻ വേഗത്തിൽ കയറി.