ഭാരദ്വാജഗൃഹം പുണ്യമനംതഗുണസേവിതമ് । രതികംദര്പസംകാശ ദാസീദാസശതാന്വിതമ്
ഭാരദ്വാജന്റെ വീട് പുണ്യവും അനന്ത ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, പ്രേമവും ആകർഷണവും നിറഞ്ഞതും, നൂറുകണക്കിന് ദാസികളും ദാസന്മാരും ഉള്ളതുമായിരുന്നു.
നാനോപകരണോപേതം ഭാരദ്വാജഗൃഹം ശുഭമ് । തസ്യ ചാംതര്ഗതഃ സൌധസ്തത്രാംതര്ഗൃഹവാടികാഃ
വിവിധ ഉപകരണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഭാരദ്വാജന്റെ ആ ശുഭമായ വീട്ടിൽ അകത്തായി കൊട്ടാരങ്ങളും അകത്തുള്ള തോട്ടങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഷ്ടൌ തന്മധ്യതോ ഹ്യേകം ഗൃഹം പരമശോഭനമ് । ചതുര്ദിക്ഷു മഹാദേവ ഗൃഹപ്രാസാദശോഭിതമ്
ആ എട്ടു വീടുകളിൽ നടുവിൽ ഒന്ന് അത്യന്തം മനോഹരമായിരുന്നു. നാലു ദിക്കിലും കൊട്ടാരങ്ങളും ഭവനങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
പ്രതിദേവഗൃഹം ശ്യാമാ തൌര്യ്യത്രികസുശോഭിതമ് । സ്വര്ഗസ്ഥിതവരസ്ത്രീണാം വിശ്രാമായൈവ കല്പിതമ്
ഓരോ ദൈവീകഗൃഹത്തിലും കറുത്തവണ്ണം ഉള്ള സ്ത്രീകളും സംഗീതമൂവട്ടവും ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾക്ക് വിശ്രമിക്കാനായി അവിടം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഭാരദ്വാജഗൃഹാദ്രാമോ നിര്ഗത്യാശേഷസംയുതഃ । തസ്യൈവ ച മഹാഗേഹം വനമധ്യഗതം ത്വഗാത്
ഭാരദ്വാജന്റെ വീട്ടിൽനിന്ന് രാമൻ എല്ലാവരോടും കൂടെ പുറപ്പെട്ടു. അവൻ കാട്ടിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വലിയ വീടിലേക്ക് എത്തി.
തദംതരാച്ഛാദിതകംബലം തദാ പൃഥക്സ്ഥവസ്ത്രാസനസംയുതം ച । സിംഹാസനം മധ്യഗതം തഥൈകം മുന്യാസനാനേകഗതം വിവേശ
അവിടെ, നടുവിൽ ഒരു സിംഹാസനം ഉണ്ടായിരുന്നു. അകത്ത് കംബളവും വേറിട്ട വസ്ത്രങ്ങളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഉണ്ടായിരിന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, നിരവധി സന്യാസിമാർക്കുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. രാമൻ അതിൽ കയറി ഇരുന്നു.
പൌരാണികസ്യാനുപമാസനാംതരം ഭൂപാലഹര്യൃക്ഷവരാസനം ച । പൌരാണികം പൂര്വമഥോപവേശ്യ തതോ വസിഷ്ഠം മുനിപുംഗവാംശ്ച
അവൻ ആദ്യം പുരാണകഥ പറയുന്നവനെ അതുല്യമായ ഒരു ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി. പിന്നെ രാജാക്കന്മാരെയും കുരങ്ങുകളെയും കരടികളെയും അവരവരുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുത്തി. അതിനുശേഷം വസിഷ്ഠനും മറ്റു പ്രധാന സന്യാസിമാരെയും ഇരുത്തി.
നാരായണം ഭൂമിപതീന്കപീംശ്ച നീചാസനം ച സ്വയമാസസാദ । മേഘാവൃതം വ്യോമദിശഃ പ്രസന്നാഃ സുപുഷ്പമുര്വീതലമുപ്തബീജമ്
നാരായണനും രാജാക്കന്മാരും കുരങ്ങുകളും താഴ്ന്ന ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുന്നു. രാമൻ സ്വയം തന്റെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശദിശകൾ മേഘങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു, ഭൂമി പ്രകാശമുള്ളതായിരുന്നു, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ നിലത്ത് വിത്തുകൾ വിതറിയിരിന്നു.
തദംഗണം നോഷ്ണമഹോ ന ശീതലം സംതാനപുഷ്പം ദമപുഷ്പഗംധി । ശംഭും വിലോക്യാഥ വചോ ബഭാഷേ രാമഃ കഥാം കീര്തയ ശംകരസ്യ
ആ അങ്കണം ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാത്തതായിരുന്നു. ആത്മനിയമത്തിന്റെ പൂക്കളും ചന്ദനത്തിന്റെ സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞിരുന്നു. ശംഭുവിനെ കണ്ട രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ശങ്കരന്റെ കഥ പറയൂ.'
തൃപ്തിര്ന ജാതാ മുനിവര്യ്യ ശൃണ്വതോ മാഹേശമാഖ്യാനമഘൌഘനാശനമ് । ചകാര കിം വാ നനു ഗൌതമാശ്രമേ മഹേശ്വരോ ദേവഗണാധിസംവൃതഃ
മഹർഷേ, മഹേശ്വരന്റെ പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന കഥ ഞാൻ കേൾക്കുമ്പോഴും എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല. ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ദേവതകളോടൊപ്പം മഹേശ്വരൻ എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.
ശിവ ഉവാച- മഹാവിപംചീമവലംബ്യ നിഷ്ഠിതഃ സ വായുസൂനുഃ ശിവമന്വപൃച്ഛത് । ന്യായാര്ജിതൈരേവ ഹി പൂജനേ വിഭോഃ കീദൃഗ്ഭവേച്ചാനയജൈഃ ഫലം വദ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: വലിയ വീണയിൽ ആശ്രയിച്ച് വായുപുത്രൻ ശിവനോടു ചോദിച്ചു: 'ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുകൊണ്ട് പൂജ ചെയ്താൽ എങ്ങനെയുള്ള ഫലം ലഭിക്കും? ദയവായി പറയൂ.'
ചൌര്യ്യൈരഥോ കിം ഫലമര്പിതാര്പണേ ഉപാഹൃതദ്രവ്യസമര്പണേഷു । ഏകൈകശോ മേ ഭഗവന്വദേശ പ്രശ്നോത്തരം കിം കഥയാശു ശംഭോ
'മോഷ്ടിച്ച വസ്തുക്കൾകൊണ്ടും അത്തരത്തിൽ സമർപ്പിച്ച ദാനങ്ങൾകൊണ്ടും ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണ്? ഓരോ ചോദ്യംക്കും ഉത്തരം ദയവായി വേഗത്തിൽ പറയൂ ശംഭോ.'
അഥേശ്വരോ വാനരമാബഭാഷേ വദാമി സര്വം തവ ധ്യാനതഃ ശൃണു । ന്യായാര്ജിതൈഃ പൂജ്യ സദാശിവം ത്വജം സംപ്രാപ ചൈശ്വര്യമിദം ഹി ഗൌതമഃ
അപ്പോൾ ഈശ്വരൻ കുരങ്ങുകളോടു പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, ഞാൻ എല്ലാം വിശദമായി പറയും. ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുകൊണ്ട് സദാശിവനെ പൂജിച്ചുകൊണ്ട് ഗൗതമൻ ഈ ഐശ്വര്യം നേടിയതാണ്.'
പുരാ ദ്വിജോ മംകണസൂനുരാകഥഃ സുശോഭനാമാപ സതീം ദ്വിജന്മാ । ദ്രരിദ്ര ഏകഃ കരുണാസമന്വിതഃ ഷഷ്ഠാഹഭോജീ പിതൃവര്ജിതശ്ച
പഴയകാലത്ത് മങ്കണന്റെ മകൻ അകഥൻ എന്ന ദ്വിജൻ സുഷോഭന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരിന്നു. അവൻ ദാരിദ്ര്യവും കരുണയും നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു. ആറാം ദിവസം മാത്രമേ ഭക്ഷണം കഴിക്കാറുള്ളൂ. പിതാവില്ലാത്തവനും ആയിരുന്നു.
ഉപോഷ്യ പംചാഹമഥാപി ഭോക്തും പ്രവൃത്ത ഏവാഥ സമാപതദ്യതിഃ । യതിര്ബഭാഷേ മധുരം തദാ കഥം മാസോപവാസീ തവ ഭോക്തുമാഗതഃ
അവൻ അഞ്ചു ദിവസം ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ് ഭക്ഷിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ ഒരു യതി അവിടെ എത്തി. യതി മധുരമായി ചോദിച്ചു: 'നീ ഒരു മാസം ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവനല്ലേ, എങ്ങനെ ഇപ്പോൾ ഭക്ഷിക്കാൻ വന്നത്?'
തിഷ്ഠാമി ഭുംജേ യദി ചാസ്തി തേ മുനേ ന മേ ബുഭുക്ഷാന്യഗൃഹാദ്വിഭോക്തുമ് । ആകഥ ഉവാച- ന മേ ഭുജിഃ പംചദിനം ദ്വിജേംദ്ര ഷഷ്ഠേ ദിനേ മേ ഭുജിരാഗതശ്ച
'മുനിവരേ, നിങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ ഇവിടെ ഇരുന്നു കഴിക്കും; എനിക്ക് മറ്റെവിടെയും പോകേണ്ട ആവശ്യമില്ല.' അകഥൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ അഞ്ചു ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടില്ല, ആറാം ദിവസം മാത്രമാണ് ഭക്ഷണം കിട്ടിയത്.'
തദാ മയാ കാര്യമചിംതനീയം പ്രക്ഷാലയാമ്യേഹി തവാദ്യ പാദൌ । ഓമിത്യഥ ക്ഷാലിതപാദയുഗ്മഃ സ ഭോജനം കര്തുമിയേഷ യോഗീ
'അപ്പോൾ ഞാൻ വേണ്ടത് ചെയ്യണം. വരൂ, ഇന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളുടെ കാലുകൾ കഴുകാം.' അങ്ങനെ 'ഓം' ഉച്ചരിച്ച് കാലുകൾ കഴുകിയശേഷം, യോഗി ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ തയ്യാറായി.
രംഭാദലാംസേ ബുഭുജേ തദന്നം വിപാച്യ സംപാദിതമാജ്യയുക്തമ് । വന്യൈഃ സുസംയുക്തമഥാദരേണ ന കിംചിദുച്ഛേഷിതമന്നമസ്യ
അവൻ ആഹാരം വാഴയിലയിൽ വെച്ച്, നന്നായി പാകം ചെയ്ത, നെയ്യും കാട്ടുവെജിറ്റബിളുകളും ചേർത്ത്, ആദരപൂർവ്വം കഴിച്ചു. ഒരു കഷണം പോലും ശേഷിപ്പിച്ചില്ല.
അഥാകഥോ വീക്ഷ്യ മുനിം സുതുഷ്ടം തുതോഷ ഭാര്യ്യാസഹിതസ്തപസ്വീ । ഗതോഽഥ ഭുക്ത്വാപി യതിഃ സ ചാകഥഃ സംതുഷ്ടചിത്തോഽഥ ജപം ചകാര
മുനി സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നതിനെ കണ്ട അകഥനും ഭാര്യയും സന്തോഷിച്ചു. ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം യതി പോയി. അകഥൻ സന്തുഷ്ടചിത്തനായി ജപത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
കപോതവൃത്തിം സ ചകാര പത്ന്യാ തപോവിതാനായസ സജ്ജനോ മുനിഃ । പീഠേഽഥ കൃത്വാ തമുമാപതിം ശിവം ലിംഗേ സമാരാധ്യ സമന്വിതം ഗണൈഃ
ആ സദാചാരമുള്ള മുനി ഭാര്യയോടൊപ്പം കപോതവൃത്തി അനുസരിച്ചു, തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു. പിന്നീട് ഒരു പീഠം വെച്ച് ഉമാപതിയായ ശിവനെ ലിംഗരൂപത്തിൽ, ഗണങ്ങളോടൊപ്പം ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
ലിംഗം നിധായാഥ നിരീക്ഷമാണോ ദദര്ശ ചാജ്ഞാതകൃശാകൃതിം ദ്വിജമ് । ദിഗംബരം പാദവിഹീനമേതം കാണം കുണിം കര്ണവിഹീനകം പ്രഭുമ്
ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാതനായ, ക്ഷീണിച്ച രൂപമുള്ള, നഗ്നനും കാലുകളില്ലാത്തവനും കുരുടനും കുഴഞ്ഞവനും ചെവിയില്ലാത്തവനും ആയ ഒരു ദ്വിജനെ അവൻ കണ്ടു.
സാമോദ്ഗിരം തം ബഹുശാസ്ത്രപാരഗം ഗൃഹം സമായാംതമഥോ ദദര്ശ
അനന്ദത്തോടെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടു, പല ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ദ്വിജൻ വീട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
അഥാകഥോ ഭാര്യാം സുശോഭനാമിദമുവാച
അപ്പോൾ ആകഥൻ തന്റെ മനോഹരിയായ ഭാര്യയോടു പറഞ്ഞു.
അയം ഹി വികൃതവേഷോ ബ്രാഹ്മണഃ സമായാതി
ഇവിടെ വിചിത്രമായ വേഷത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അടുത്ത് വരുന്നു.
അര്ദ്ധം ദേയമേതസ്മൈ ഭോജനം രക്ഷാര്ദ്ധമന്നം ചാസ്മിന്നപി ദിനേ ഗതേ ഷഷ്ഠേഹ്നി ഭോജനാഭാവാത്തവ ജീവിതം ന തിഷ്ഠതീതി മമ പ്രതീയതേ കിം തു ത്വം മന്യസേ വദ
ഈ അന്നത്തിന്റെ പകുതി അവനു കൊടുക്കണം, ബാക്കി പകുതി സംരക്ഷണത്തിന് വയ്ക്കണം. ഇന്നു കഴിഞ്ഞാൽ ആറാം ദിവസം ഭക്ഷണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ നിന്റെ ജീവൻ നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. എന്നാൽ നീ എന്ത് കരുതുന്നു, പറയൂ.
സാ ശോഭനോവാച- ആയുര്ലലാടേ ലിഖിതം നാംതരാ നശ്യതി
ശോഭന പറഞ്ഞു: 'ആയുസ്സു നെറ്റിയിൽ എഴുതിയതാണ്, അതു ഇടയിൽ നഷ്ടമാകില്ല.'
ആകഥ ആഹ। യഥാ ബദ്ധായുഷോഽപി യജ്ഞസ്യ വീരഭദ്രേണച്ഛിന്നം ശിര അജസ്രാത്മനഃ കിമുത നു യാണാം പാപാത്മനാമിതി തദേനം പരിഹൃത്യ ത്വയാ ഭുജ്യതേ യദി ത്വേതസ്മൈ മയാന്നം ദീയതേ । തവേച്ഛാനുസാരതോ മമ കര്തവ്യമ്
ആകഥൻ പറഞ്ഞു: 'ആയുസ്സു നിർണ്ണയിച്ചവർക്കും യജ്ഞത്തിൽ വീരഭദ്രൻ ദക്ഷന്റെ തല വെട്ടിയെടുത്തില്ലേ; പാപികളായവർക്കു പിന്നെ എന്ത് പറയണം? അതിനാൽ നീ അവനെ ഒഴിവാക്കി ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ നീ ജീവിക്കും. എന്നാൽ ഞാൻ ഈ അന്നം അവനു കൊടുത്താൽ, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഞാൻ ചെയ്യണം.'
ഭാര്യ്യാ പ്രാഹ കഥമഹം ഭോക്ഷ്യേ ത്വയ്യഭുക്തേ മയാ കിം പൂര്വം ഭുക്തമിദമപരം ശൃണു
ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'നീ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ കഴിക്കും? ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്നേക്കാൾ മുമ്പ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഇനി കേൾക്കൂ.'
അന്നം ഹി പ്രാണിനാം പ്രാണാഃ പ്രത്യക്ഷം സര്വദേഹിനാമ് । തസ്മാദന്നപ്രദോ യസ്തു പ്രാണദഃ സ നിഗദ്യതേ
ഭക്ഷണം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവൻ തന്നെയാണ്, അത് എല്ലാവർക്കും വ്യക്തമാണ്. അതിനാൽ ഭക്ഷണം നൽകുന്നവൻ ജീവൻ നൽകുന്നവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
അന്നാദ്ഭൂതാനി ജായംതേ വര്ദ്ധംതേ താനി വൈ യതഃ । തസ്മാദന്നാധികം കിംചിന്നാസ്യ ദാനം മഹാഫലമ്
ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നാണ് സകല ജീവികളും ജനിക്കുന്നത്, അതിൽ നിന്നാണ് വളർച്ചയും. അതിനാൽ ഭക്ഷണദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ഫലമുള്ള ദാനം ഒന്നുമില്ല.