അഥ ബ്രാഹ്മണാഃ സമാഗതാഃ
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഒന്നിച്ചു.
അഥ വിശ്വാമിത്രോ ധനുരാദായ ഏകാംഗുലപര്യംതം സജ്യം കൃത്വാ വിരരാമ നിവൃത്താശ്ചാപരേ
അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ വില്ലെടുത്തു, ഒരു വിരലിന്റെ നീളം വരെ വലിച്ചു, വിശ്രമിച്ചു; മറ്റുള്ളവരും പിന്മാറി.
അഥ ദിനമാത്രേ ധനുഷി തൂഷ്ണീംഭൂതേഷു രാഘവഃ സഹാനുജൈരാഗത്യ ധനുര്നിരീക്ഷ്യാസ്പൃശത്
ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ വില്ല് ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ, രാഘവനും സഹോദരന്മാരുമൊപ്പം വന്ന് വില്ല് പരിശോധിച്ച് തൊട്ടു.
അഥ രാജകുമാരാഃ ശതശഃ സമാഗതാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ ധനുര്ദൃഷ്ട്വാപസ്പൃശുര്ന ചാലനക്ഷമാഃ
ശതകണക്കിന് രാജകുമാരന്മാർ മുഴുവൻ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച് വന്നു, വില്ല് കണ്ടു, തൊട്ടു, പക്ഷേ അതിനെ ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
അഥ ദാശരഥിപ്രമുഖാഃകുമാരാഃ സമാഗതാഃ
അപ്പോൾ ദശരഥപുത്രന്മാർ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന രാജകുമാരന്മാർ ഒന്നിച്ചു.
അഥ വേത്രഝര്ഝരപാണയഃ സമാഗമന്സര്വാനേവാപസാരയാമാസുഃ
അപ്പോൾ വെട്രയും ഝർഝരവും കൈയിൽ പിടിച്ചവരൊക്കെ വന്നു, എല്ലാവരെയും അവിടുനിന്ന് മാറ്റി.
അഥ രാമോ ലക്ഷ്മരണഹസ്തം ഗൃഹീത്വാ സര്വാഭരണഭൂഷിതോ ധനുരാസാദ്യ സ്പൃഷ്ട്വാ നത്വാ പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ധനുരാദായോദ്ദധാര
അപ്പോൾ രാമൻ, മുഴുവൻ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, ലക്ഷ്മണന്റെ കൈ പിടിച്ച് വില്ലിനടുത്തേക്ക് ചെന്നു, വില്ല് തൊട്ടി, വണങ്ങി, വലതുഭാഗം ചുറ്റി വില്ലെടുത്തു ഉയർത്തി.
തദാദാനസമയേ സര്വ ഏവൈത്യ സഹാസമൂചുഃ അത്ര ഭഗ്നാ മഹാരഥാ ഇതി
അത് എടുത്ത സമയത്ത് എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയാണ് മഹാരഥന്മാർ പരാജയപ്പെട്ടത്.'
അഥ സ രാമോ ധനുര്ജ്യാസ്ഥാനമവനമയ്യ ധനുഷി ജാനും കൃത്വാ സജ്യമേകകരേണോത്പാദയന്കോട്യാമനാമയത്
അപ്പോൾ രാമൻ വില്ലിൽ വില്ലിന്റെ തന്തി വയ്ക്കേണ്ട സ്ഥലം വച്ചു, വില്ലിൽ മുട്ട് വെച്ച്, ഒരു കൈകൊണ്ട് വില്ല് വലിച്ചു, അറ്റം വളച്ചു.
അഥസജ്ജീകൃതം ദൃഷ്ട്വാ സര്വ ഏവ നാസാഗ്രന്യസ്താംഗുലയോഽഭവന്
അപ്പോൾ വില്ല് വലിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും വിരലുകൾ മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത് വെച്ചു.
രാമോഽപി ജ്യാമന്വനാദയത് । തേന നാദേന സര്വേഷാം മനാംസി ക്ഷുഭിതാന്യാസന്
രാമനും വില്ലിന്റെ തന്തി മുഴങ്ങിച്ചു; ആ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാവരുടെയും മനസ്സ് വിറച്ചു.
രാമേണസജ്യിതം ധനുരിതി സര്വത്ര വാദഃ സംജാതഃ
രാമൻ വില്ല് വലിച്ചു എന്നുള്ള വാർത്ത എല്ലായിടത്തും പരന്നു.
ജനകോഽപി സീതാം രാമായ ദദൌ രാജഭിശ്ച യുദ്ധം കൃത്വാ താന്നിര്ജ്ജിത്യ സ്വപുരീമാഗാത്
ജനകൻ സീതയെ രാമനു നൽകി, രാജാക്കന്മാരുമായി യുദ്ധം നടത്തി അവരെ തോൽപ്പിച്ച് സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥൈകദാ ദശരഥോ രാമം യൌവരാജ്യേഭിഷിച്യ സുഖീ ബഭൂവ സര്വപ്രജാരംജനാച്ച രാമോ രാജാനുമത ഇതി സര്വപ്രജാവാദോഽഭൂത്
ഒരു ദിവസം ദശരഥൻ രാമനെ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു സന്തോഷിച്ചു; രാമൻ എല്ലാവരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചതിനാൽ, 'രാമൻ രാജാവിന്റെ അംഗീകാരം ലഭിച്ചവൻ' എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം.
അഥ കൈകയദേശാധിപതിതനയാ സുവേഷാ രാമം രാജാനമസഹമാനാ രാജാനമുവാച മമ വരദാനാവസര ഇതി രാജാചിംതയത്കിം ദേയമിതി
അപ്പോൾ കൈകേയ ദേശാധിപതിയുടെ മകളായ, മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന അവൾ, രാമനെ രാജാവാക്കുന്നത് സഹിക്കാനാവാതെ, രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് വാഗ്ദാനമായി നൽകിയ വരം ചോദിക്കാൻ ഇതാണ് സമയമെന്ന്.' രാജാവ് മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'എന്ത് നൽകണം?'
ദേവ്യുവാച-। ചതുര്ദശവര്ഷാണി രാമോ വനം വിശതു പാലയതു രാജ്യം ഭരതഃ
രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: 'പതിനാലു വർഷം രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകട്ടെ; ഭാരതൻ രാജ്യം ഭരിക്കട്ടെ.'
രാജാനൃതവചനദോഷഭയാത്കഥംകഥമപി സ്വീചകാര
താൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് പാലിക്കാതെ തെറ്റു വരുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ രാജാവ് എങ്ങനെങ്കിലും അവളുടെ ആവശ്യം അംഗീകരിച്ചു.
അഥ വസിഷ്ഠം ഭാവിതയാവോചത രാമോ വനായ നിര്ഗച്ഛതി അസ്യ കിംവാ ഭവേദിതി വിചാര്യ ശുഭാശുഭം ബ്രൂഹി
അപ്പോൾ മനസ്സിൽ വലിയ വിഷമത്തോടെ രാജാവ് വസിഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകുകയാണ്. ഇതിന്റെ ഫലം എന്തായിരിക്കും? നല്ലതോ മോശമോ ആലോചിച്ച് എന്നോട് പറയൂ.'
വസിഷ്ഠോ വിചാര്യ സഹര്ഷം രാജാനമുവാച
വസിഷ്ഠൻ ആലോചിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു:
ഗത്വാ വനം നിഖിലദാനവവീരഹംതാ ശംഭോരനേകവിധപൂജനമാതനോതി । സീതാവിയോഗരുഷിതഃ കപിസേനയാ ച തീര്ത്വോദധിം ദശമുഖം ച നിഹംതി രാമഃ
കാടിലേക്ക് പോയ രാമൻ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും സംഹരിക്കും; ശിവനെ പലവിധത്തിൽ ആരാധിക്കും. സീതയെ വിട്ടുപോകുന്നതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ, കുരങ്ങുകളുടെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം കടൽ കടന്ന് പത്തുമുഖനെയും സംഹരിക്കും.
ആഗമ്യ രാജ്യം രഘുനംദനോഽപി ബഹൂനി വര്ഷാണി സമാതനോതി । പ്രശസ്തകീര്തിര്നിഖിലേപി ലോകേ ശര്വേണ ദേവേന ചിരം ന്യവാത്സീത്
പിന്നീട് രാജ്യം തിരിച്ചെത്തിയ രഘുവംശജൻ അനേകം വർഷങ്ങൾ രാജ്യം ഭരിക്കും. അവന്റെ മഹത്വം ലോകമാകെ പ്രചരിക്കും; ശിവൻ ദീർഘകാലം അവനോടൊപ്പം പാർക്കും.
സുപുത്രയുക്തോ ബഹുയജ്ഞയാജീ പരിവൃഢഃ സര്വഗുണാധികശ്ച
അവൻ നല്ല പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കും, അനേകം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തും, ഐശ്വര്യത്തിൽ വളരും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും മറ്റെവരെയും മറികടക്കും.
ഇതി വസിഷ്ഠവചനം ശ്രുത്വാ ദശരഥോ രാമഗുണാനനുസ്മരന്നിത്യുവാച ശ്രേയോ മേ മരണം രാമസ്യ നിര്ഗമനേ ഇതി
വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദശരഥൻ രാമന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഓർത്തുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ പോകുന്നത് കാണുന്നതിന് പകരം മരണം തന്നെയാണ് എനിക്ക് നല്ലത്.'
അഥ രാമോ മാതരം പിതരം ഗുരും ച വസിഷ്ഠം പിതൃപത്നീര്നമസ്കൃത്യ വനായ ജഗാമ
അപ്പോൾ രാമൻ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഗുരുവായ വസിഷ്ഠനെയും അച്ഛന്റെ മറ്റഭാര്യമാരെയും വന്ദിച്ച് കാടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ലക്ഷ്മണ കോഽയം കപിരിതി
'ലക്ഷ്മണ, ഈ കുരങ്ങൻ ആരാണ്?'
ലക്ഷ്മണോഽപി ന ജാന ഇത്യുവാച അഥ രാമഃ സമാഹൂയ കസ്യ ത്വം കിം നാമത്യേപൃച്ഛത്
ലക്ഷ്മണനും അറിയില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ രാമൻ വിളിച്ച് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരുടെ ആണു? നിന്റെ പേര് എന്താണ്?'
സ ച സുഗ്രീവസ്യ ഹനൂമാനിത്യുവാച
അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഹനുമാൻ, സുഗ്രീവന്റെ സേവകനാണ്.'
രാമം നത്വാ സുഗ്രീവമേത്യ നത്വാ ദേവനാരായണഇവാപരഃ പുരുഷോ യുവാ മേഘശ്യാമോ ജടീ ആജാനുബാഹുരതിയശസ്വീ സൂര്യസംകാശേന സഹാപരേണ നരേണ ഇഹാസ്തേ
രാമനെ വന്ദിച്ച് ഹനുമാൻ സുഗ്രീവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, അവനെയും വന്ദിച്ചു. അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയൊരു യുവാവുണ്ട്, ദേവനായ നാരായണനെപ്പോലെ, മേഘംപോലെ കറുത്തവൻ, ജടയുള്ളവൻ, മുട്ടുവരെ നീളുന്ന കൈകൾ ഉള്ളവൻ, അത്യന്തം പ്രശസ്തൻ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന മറ്റൊരു പുരുഷനോടൊപ്പം ഇവിടെ ഉണ്ട്.'
അഥോപവനേ ദിനമേകം സ്ഥിത്വാ ജടാഃ കാരയിത്വാ വല്കലം വാസോ ധൃത്വൈകോപവീതീ കൃതദംതശുദ്ധിരേകേനോപവീതേന ജടാം ബദ്ധ്വാ ഭസ്മോദ്ധൂലിതസര്വാംഗോ ഭസിത നിഷ്ഠുരകായോ മുക്താഫലദാമമണിവ്യത്യസ്ത രുദ്രാക്ഷമാലാമുരസി ദധാനോഽല്പഭൂഷണാധിഭൂഷിത സീതാസഹായോ ലക്ഷ്മണാനുചരോ വിവേശ വനാംതരമ്
പിന്നീട് ഒരു ദിവസം ഒരു തോട്ടത്തിൽ താമസിച്ച്, രാമൻ ജടകൾ ചുരുട്ടി, വല്കലം ധരിച്ചു, ഒരു ഉപവീതം മാത്രം ധരിച്ചു, പല്ലുകൾ ശുദ്ധമാക്കി, ഒരു ഉപവീതം കൊണ്ട് ജടകൾ കെട്ടി, ശരീരം മുഴുവൻ ചാരപ്പൊടി പുരട്ടി, ചാരത്തിൽ കഠിനമായ ശരീരത്തോടെ, അല്പം ആഭരണങ്ങൾ മാത്രം ധരിച്ചു, മുത്തുമാലയും രത്നങ്ങളും രുദ്രാക്ഷമാലയും നെഞ്ചിൽ ധരിച്ചു, സീതയെ കൂട്ടായി, ലക്ഷ്മണനെ അനുയായിയായി എടുത്തു, കാടിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
അഥാനേക രാക്ഷസാംസ്തസ്മിന്നിജഘാന ഭവാനിവ നിഖിലം ചകാര സീതാപഹരണാദിനിഖിലമപി ഭവതാ യഥാതഥാ സ്യാഥ സുഗ്രീവാശ്രമമൃഷ്യമൂകപര്വതം രാമോ ജഗാമ നിബിഡച്ഛായാചൂതവൃക്ഷമാസാദ്യ ലക്ഷ്മണസഹായഃ പരിശ്രയമകല്പയത് । വൃക്ഷേ തു ധനുഷീ ആരോപ്യാസീനലക്ഷ്മണാംകേ ശിരഃ കൃത്വാ ഹരിചര്മശയ്യാശയനോലക്ഷിതാംഗീതിം ശൃണ്വന്വൃക്ഷഫലം നിരീക്ഷമാണോ വാനരമേകം മണികുംഡലം ഹേമപിംഗലം സദൃഢബദ്ധമൌംജീകൌപീനമച്ഛോപവീതിനമതിചംചലം ഫലമാദായാത്മനിവിക്ഷിപംതം പുഷ്പമംജരീശ്ച കിരംതം ഗാനമനുകുര്വംതം വ്യജനേന രാമം വീജയംതമാരുഹ്യ ശാഖാമപി തഥാ വീജയംതമാബദ്ധചൂതഫലമാത്രം രാമോ വീക്ഷ്യ ലക്ഷ്മണമഭാഷത
അവിടെ രാമൻ അനേകം രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു, ശിവൻ ചെയ്തതുപോലെ. സീതാപഹരണവും മറ്റു സംഭവങ്ങളും നടന്നു. പിന്നെ രാമൻ സുഗ്രീവന്റെ ആശ്രമമായ ഋശ്യമൂകപർവതത്തിലേക്ക് പോയി, കനിഞ്ഞു നിഴലുള്ള മാവിൻമരത്തെ കണ്ടെത്തി, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം വിശ്രമം ഒരുക്കി. വില്ല് മരത്തിൽ വെച്ച്, തല ലക്ഷ്മണന്റെ മടിയിൽ വെച്ച്, മയില്പ്പരുന്തുപോലെയുള്ള മൃഗച്ചർമ്മം വിരിച്ച് കിടന്നു, പക്ഷികളുടെ പാട്ട് കേട്ട്, പഴങ്ങൾ നോക്കി, രത്നക്കുണ്ഡലവും പൊൻ നിറമുള്ളതുമായ, മഞ്ഞികയാൽ കെട്ടിയ കട്ടിയുള്ള കച്ചയും ഉപവീതവും ധരിച്ച, വളരെ ചഞ്ചലനായ ഒരു കുരങ്ങൻ പഴം എടുത്ത് വായിൽ ഇടുകയും, പൂമഞ്ഞരികൾ ചിതറിക്കുകയും, പാട്ട് അനുകരിക്കുകയും, വീശൽകൊണ്ട് രാമനെ വീശുകയും, മരക്കൊമ്പിൽ കയറി വീശുകയും, മാവിൻപഴം മാത്രം എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് കണ്ടു. ഇതു കണ്ട രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.