സ ചാപി തദന്നം ഷഡ്രസോപേതം സൌവര്ണഭാജനഗതമീക്ഷമാണഇവേതസ്തതോ വിലോകയാമാസ
അത് കണ്ട അതിഥി, ആറു രുചികളുമുള്ള, സ്വർണ്ണപാത്രത്തിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന ആ അന്നം നോക്കി, പിന്നെ ചുറ്റും നോക്കി.
തസ്മിന്നേവാവസരേ സീതാ പദ്മകിംജല്കപ്രഭേഷദരുണവസനം ബിഭ്രതീ നീലകുടിലകുംതലൈശ്ചലദ്ഭിര്യൂനാം മനാംസ്യാകര്ഷയദ്ഭിഃ പ്രേക്ഷമാണദൃഷ്ടിഭഗ്നകലൈരിവ സ്ത്രീണാം ചിത്തമീദൃശമിതി ദര്ശയദ്ഭിരിവോപശോഭിത-ലലാടാനംഗചാപസുഭ്രൂപദ്മപത്രാരുണവിലോചനാ തിലപ്രസൂനനാസാമൃദുസ്നിഗ്ധരോ മശകപോലാനംതരാ രക്തോഷ്ഠരാക്താസനമാണിക്യനിഭദാഡിമീദശനാ ജപാകുസുമാരുണാധരാതിശോഭിതചിബുകാശുക്തി-കര്ണാസമദീര്ഘകംഠാതിമാംസലവക്ഷാഃ പീനോദ്ഭിന്നകുചകുഡ്മലാനേകഹാരോപശോഭിതാ സുഭഗാകാ-। രാനതിമാംസലബാഹുലതാ മുഗ്ധായതസമാനാംഗുലിശിഖാപദ്മാരുണപല്ലവാവിവിധബഹുരത്നാംഗുലിഭൂഷണാമുഷ്ടിഗ്രാഹ്യമധ്യാസു രോമരാജിഗംഭീരനാഭിഃ പൃഥുജഘനാകരികരോരുസ്തൂണീരജംഘാസുപാദകമലാ-നൂപുരാദി പാദവിഭൂഷണാ പാദാംഗുലീഭൂഷിതാ വികസിതസൌഗംധികം വിദധതീ ഭുംജാനമാരീചസ്യ പുരതശ്ചാഗതാ
അന്നേ സമയത്ത്, സീതാ പദ്മത്തിന്റെ കിരീടംപോലെയുള്ള ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച്, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടിയാൽ യുവാക്കളെ ആകർഷിച്ച്, അവളുടെ കാഴ്ച സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിനെ തകർക്കുന്നതുപോലെ, മനോഹരമായ നെറ്റി, കാമദേവന്റെ വില്ലുപോലെയുള്ള ഭ്രൂ, പദ്മദളത്തിന്റെ ചുവപ്പ് നിറമുള്ള കണ്ണുകൾ, തിലപൂവുപോലെയുള്ള മൂക്ക്, മൃദുവും മിനുക്കമുള്ള കവിളുകൾ, ബിംബഫലത്തിന്റെ ചുവപ്പ് നിറമുള്ള അധരങ്ങൾ, മാണിക്യപഴം പോലെയുള്ള പല്ലുകൾ, ചുവന്ന ചുണ്ടുകൾ, ഹിബിസ്കസ് പൂവുപോലെയുള്ള താടിയ്, ചിപ്പിപോലെയുള്ള ചെവി, നീളമുള്ള കഴുത്ത്, നിറഞ്ഞ മുലകൾ, അനേകം ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കൈകൾ, പുഷ്പംപോലെയുള്ള വിരലുകൾ, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വിരലുകൾ, സുന്ദരമായ അര, ആഴമുള്ള നാഭി, വിശാലമായ കിട, ആനയുടെ കാൽപോലെയുള്ള തുണ്ടുകൾ, നേരായ കാലുകൾ, പാദങ്ങൾ പദ്മപുഷ്പംപോലെ, നൂപുരം, പാദാഭരണങ്ങൾ, വിരലുകളിൽ അലങ്കാരങ്ങൾ, വിരിഞ്ഞ നീലപുഷ്പത്തിന്റെ സുഗന്ധം പരത്തിക്കൊണ്ട്, മാരീചൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ മുന്നിൽ എത്തിയി.
വീക്ഷ്യാസാവചിംതയദേനാം കഥമപഹരാമി കഥമാലിംഗാമി കഥമന്യത്കിംചിത്കരോമീത്യേവമവസരമലഭമാനസ്തൂഷ്ണീമേവ വിനിര്ഗതഃ
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, 'എങ്ങനെ അവളെ അപഹരിക്കാം? എങ്ങനെ അവളെ അണയിക്കാം? എങ്ങനെ മറ്റൊന്നെങ്കിലും ചെയ്യാം?' എന്നിങ്ങനെ ആലോചിച്ചു. പക്ഷേ അവസരം കിട്ടാതെ, ശബ്ദമില്ലാതെ അവിടെ നിന്ന് പോയി.
അഥ ദേവാ ധനുഃസജ്ജീകരണായ യതമാനാ അഹംപൂര്വികയാ വിദ്യമാനാ അന്യോന്യതിരസ്കാരേണ മഹേംദ്രഃ പ്രാപ ധനുരുത്തമം പ്രാംതദ്വയാത്പരം നാവനമയിതും ശശാക
അതിനുശേഷം, ദേവന്മാർ ധനുസ്സു വലിച്ചുകെട്ടാൻ ശ്രമിച്ചു; ഓരോരുത്തരും മറ്റൊരുത്തനെ മറികടക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. മഹേന്ദ്രൻ ധനുസ്സിന്റെ അറ്റം വരെ എത്തി, പക്ഷേ അതു വളയ്ക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
അഥ സൂര്യോ ധനുരാദായ നമയന്നേവ നിപപാത
ശേഷം സൂര്യൻ ധനുസ്സു എടുത്ത് വളയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നിലത്ത് വീണു.
വായുര്ബലവതാം ശ്രേഷ്ഠോ ജഗ്രാഹാജഗവമഥ സ്വേനൈവ കരേണോത്കര്ഷയന്നധഃ പപാത ധനുശ്ച വായോരുപരി പപാത അഹസംസ്തദാ സര്വേ
ശക്തിമാന്മാരിൽ പ്രധാനനായ വായു മഹാധനുസ്സു എടുത്ത് തന്റെ കൈകൊണ്ട് വലിച്ചപ്പോൾ താഴേക്ക് വീണു, ധനുസ്സും വായുവിന്റെ മേൽ വീണു. അതു കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ തുരഗവരമാരുഹ്യ ബാണാസുരഃ സഹസ്രബാഹുരനേകാനേകശിരോഭിര്ദൈത്യൈഃ പരിവൃതഃ പ്രഹ്ലാദസമേതോ വിദേഹപുരീമാജഗാമ
അവിടെ, അതേസമയം, ഉത്തമമായ കുതിരയിലേറി, ആയിരം കൈകളുള്ള ബാണാസുരനും, അനേകം തലകളുള്ള അസുരന്മാരും പ്രഹ്ലാദനുമൊത്ത്, വിദേഹപുരത്തേക്ക് എത്തി.
അഥ സ്വവിഭൂഷണോദ്ഭാസിതാം ദിശം കുര്വന്സ്വതേജസാപയശസോ ദേവതാഃ കുര്വന്നാനാവിധഗീതം ശൃണ്വന്ദ്വ്യംഗുലമാത്രേണ ശക്തോ വിരരാമ
അതിനുശേഷം, തന്റെ ആഭരണങ്ങളും തേജസ്സും കൊണ്ട് ദിക്കുകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരെ പലവിധ പാട്ടുകൾ പാടിപ്പിച്ചു, രണ്ടുവിരലിന്റെ നീളമത്ര മാത്രം വിശ്രമിച്ചു.
പ്രഹ്ലാദോബലിശ്ചൈവധാവാതേഽഥവിരേമതുഃ
പ്രഹ്ലാദനും ബലിയും മുന്നോട്ട് ഓടി, പിന്നെ പിന്മാറി.
അഥ രാക്ഷസേഷു തൂഷ്ണീംഭൂതേഷു രാജാനോഽതിബലിനഃ സമാഗതാ ജ്യാബംധാശക്താ അപസൃത്യ തസ്ഥുഃ
അപ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാർ മൗനമായപ്പോൾ, ശക്തരായ രാജാക്കന്മാർ ഒന്നിച്ചു, വില്ലുകൾ വലിച്ചു, പക്ഷേ പിന്നെ പിന്മാറി നിന്നു.
അഥ ബ്രാഹ്മണാഃ സമാഗതാഃ
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഒന്നിച്ചു.
അഥ വിശ്വാമിത്രോ ധനുരാദായ ഏകാംഗുലപര്യംതം സജ്യം കൃത്വാ വിരരാമ നിവൃത്താശ്ചാപരേ
അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ വില്ലെടുത്തു, ഒരു വിരലിന്റെ നീളം വരെ വലിച്ചു, വിശ്രമിച്ചു; മറ്റുള്ളവരും പിന്മാറി.
അഥ ദിനമാത്രേ ധനുഷി തൂഷ്ണീംഭൂതേഷു രാഘവഃ സഹാനുജൈരാഗത്യ ധനുര്നിരീക്ഷ്യാസ്പൃശത്
ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ വില്ല് ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ, രാഘവനും സഹോദരന്മാരുമൊപ്പം വന്ന് വില്ല് പരിശോധിച്ച് തൊട്ടു.
അഥ രാജകുമാരാഃ ശതശഃ സമാഗതാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ ധനുര്ദൃഷ്ട്വാപസ്പൃശുര്ന ചാലനക്ഷമാഃ
ശതകണക്കിന് രാജകുമാരന്മാർ മുഴുവൻ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച് വന്നു, വില്ല് കണ്ടു, തൊട്ടു, പക്ഷേ അതിനെ ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
അഥ ദാശരഥിപ്രമുഖാഃകുമാരാഃ സമാഗതാഃ
അപ്പോൾ ദശരഥപുത്രന്മാർ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന രാജകുമാരന്മാർ ഒന്നിച്ചു.
അഥ വേത്രഝര്ഝരപാണയഃ സമാഗമന്സര്വാനേവാപസാരയാമാസുഃ
അപ്പോൾ വെട്രയും ഝർഝരവും കൈയിൽ പിടിച്ചവരൊക്കെ വന്നു, എല്ലാവരെയും അവിടുനിന്ന് മാറ്റി.
അഥ രാമോ ലക്ഷ്മരണഹസ്തം ഗൃഹീത്വാ സര്വാഭരണഭൂഷിതോ ധനുരാസാദ്യ സ്പൃഷ്ട്വാ നത്വാ പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ധനുരാദായോദ്ദധാര
അപ്പോൾ രാമൻ, മുഴുവൻ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, ലക്ഷ്മണന്റെ കൈ പിടിച്ച് വില്ലിനടുത്തേക്ക് ചെന്നു, വില്ല് തൊട്ടി, വണങ്ങി, വലതുഭാഗം ചുറ്റി വില്ലെടുത്തു ഉയർത്തി.
തദാദാനസമയേ സര്വ ഏവൈത്യ സഹാസമൂചുഃ അത്ര ഭഗ്നാ മഹാരഥാ ഇതി
അത് എടുത്ത സമയത്ത് എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയാണ് മഹാരഥന്മാർ പരാജയപ്പെട്ടത്.'
അഥ സ രാമോ ധനുര്ജ്യാസ്ഥാനമവനമയ്യ ധനുഷി ജാനും കൃത്വാ സജ്യമേകകരേണോത്പാദയന്കോട്യാമനാമയത്
അപ്പോൾ രാമൻ വില്ലിൽ വില്ലിന്റെ തന്തി വയ്ക്കേണ്ട സ്ഥലം വച്ചു, വില്ലിൽ മുട്ട് വെച്ച്, ഒരു കൈകൊണ്ട് വില്ല് വലിച്ചു, അറ്റം വളച്ചു.
അഥസജ്ജീകൃതം ദൃഷ്ട്വാ സര്വ ഏവ നാസാഗ്രന്യസ്താംഗുലയോഽഭവന്
അപ്പോൾ വില്ല് വലിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും വിരലുകൾ മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത് വെച്ചു.
രാമോഽപി ജ്യാമന്വനാദയത് । തേന നാദേന സര്വേഷാം മനാംസി ക്ഷുഭിതാന്യാസന്
രാമനും വില്ലിന്റെ തന്തി മുഴങ്ങിച്ചു; ആ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാവരുടെയും മനസ്സ് വിറച്ചു.
രാമേണസജ്യിതം ധനുരിതി സര്വത്ര വാദഃ സംജാതഃ
രാമൻ വില്ല് വലിച്ചു എന്നുള്ള വാർത്ത എല്ലായിടത്തും പരന്നു.
ജനകോഽപി സീതാം രാമായ ദദൌ രാജഭിശ്ച യുദ്ധം കൃത്വാ താന്നിര്ജ്ജിത്യ സ്വപുരീമാഗാത്
ജനകൻ സീതയെ രാമനു നൽകി, രാജാക്കന്മാരുമായി യുദ്ധം നടത്തി അവരെ തോൽപ്പിച്ച് സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥൈകദാ ദശരഥോ രാമം യൌവരാജ്യേഭിഷിച്യ സുഖീ ബഭൂവ സര്വപ്രജാരംജനാച്ച രാമോ രാജാനുമത ഇതി സര്വപ്രജാവാദോഽഭൂത്
ഒരു ദിവസം ദശരഥൻ രാമനെ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു സന്തോഷിച്ചു; രാമൻ എല്ലാവരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചതിനാൽ, 'രാമൻ രാജാവിന്റെ അംഗീകാരം ലഭിച്ചവൻ' എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം.
അഥ കൈകയദേശാധിപതിതനയാ സുവേഷാ രാമം രാജാനമസഹമാനാ രാജാനമുവാച മമ വരദാനാവസര ഇതി രാജാചിംതയത്കിം ദേയമിതി
അപ്പോൾ കൈകേയ ദേശാധിപതിയുടെ മകളായ, മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന അവൾ, രാമനെ രാജാവാക്കുന്നത് സഹിക്കാനാവാതെ, രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് വാഗ്ദാനമായി നൽകിയ വരം ചോദിക്കാൻ ഇതാണ് സമയമെന്ന്.' രാജാവ് മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'എന്ത് നൽകണം?'
ദേവ്യുവാച-। ചതുര്ദശവര്ഷാണി രാമോ വനം വിശതു പാലയതു രാജ്യം ഭരതഃ
രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: 'പതിനാലു വർഷം രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകട്ടെ; ഭാരതൻ രാജ്യം ഭരിക്കട്ടെ.'
രാജാനൃതവചനദോഷഭയാത്കഥംകഥമപി സ്വീചകാര
താൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് പാലിക്കാതെ തെറ്റു വരുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ രാജാവ് എങ്ങനെങ്കിലും അവളുടെ ആവശ്യം അംഗീകരിച്ചു.
അഥ വസിഷ്ഠം ഭാവിതയാവോചത രാമോ വനായ നിര്ഗച്ഛതി അസ്യ കിംവാ ഭവേദിതി വിചാര്യ ശുഭാശുഭം ബ്രൂഹി
അപ്പോൾ മനസ്സിൽ വലിയ വിഷമത്തോടെ രാജാവ് വസിഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകുകയാണ്. ഇതിന്റെ ഫലം എന്തായിരിക്കും? നല്ലതോ മോശമോ ആലോചിച്ച് എന്നോട് പറയൂ.'
വസിഷ്ഠോ വിചാര്യ സഹര്ഷം രാജാനമുവാച
വസിഷ്ഠൻ ആലോചിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു:
ഗത്വാ വനം നിഖിലദാനവവീരഹംതാ ശംഭോരനേകവിധപൂജനമാതനോതി । സീതാവിയോഗരുഷിതഃ കപിസേനയാ ച തീര്ത്വോദധിം ദശമുഖം ച നിഹംതി രാമഃ
കാടിലേക്ക് പോയ രാമൻ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും സംഹരിക്കും; ശിവനെ പലവിധത്തിൽ ആരാധിക്കും. സീതയെ വിട്ടുപോകുന്നതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ, കുരങ്ങുകളുടെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം കടൽ കടന്ന് പത്തുമുഖനെയും സംഹരിക്കും.