യോ മഹാഭാരതം നിത്യം വ്യാഖ്യാസ്യതി പഠേച്ച വാ । സ സര്വേഭ്യോധികോ വിപ്രസ്താരയേച്ചൈവ മാനവാന്
മഹാഭാരതം എപ്പോഴും വിശദീകരിക്കുന്നവൻ അല്ലെങ്കിൽ വായിക്കുന്നവൻ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠനാണ്, മനുഷ്യരെ രക്ഷിക്കുന്നു.
വ്യാകരോതി ച പര്വൈകം സര്വാണി കതിചിത്തു വാ । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ഹവ്യേ കവ്യേ വിശിഷ്യതേ
ഒരു പാർവ്വം മാത്രമോ, എല്ലാംമോ വിശദീകരിച്ചാലും, ആ ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും; ഹവിയും കവിതയിലും ശ്രേഷ്ഠനാകും.
തമേവ പ്രണമേദ്വിപ്രം തമേവാര്ഹം ച പൂജയേത് । തമേവ ഭോജയേന്നിത്യം സര്വം തസ്മൈ നിവേദയേത്
ആ learned ബ്രാഹ്മണനെ ആദരത്തോടെ നമസ്കരിക്കണം, അവനെ പുണ്യവാനായി ആദരിക്കണം, അവനെ പ്രതിദിനം ഭക്ഷണം നൽകണം, എല്ലാം അവനു സമർപ്പിക്കണം.
തസ്യ പൂജാവിധിഃ പ്രോക്തോ വ്യാഖ്യാനസമയേ ദ്വിജഃ । പ്രതിപൂജ്യോഽഥ വസ്ത്രാദ്യൈഃ പൂജയേദ്വിധിമാര്ഗതഃ
അവന്റെ പൂജാവിധി മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ദ്വിജൻമാരേ; വ്യാഖ്യാനം നടക്കുന്ന സമയത്ത്, വസ്ത്രം മുതലായ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ അവനെ പൂജിക്കണം.
ആദിപര്വസമാപ്തൌ ച സൂക്ഷ്മവസ്ത്രത്രയം ദദേത് । സുവര്ണം ച യഥാശക്തി സഭാപര്വണി വാസസീ
ആദിപർവം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, മൂന്നു നല്ല വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകണം, ശേഷിയനുസരിച്ച് സ്വർണം നൽകണം; സഭാപർവത്തിൽ രണ്ടു വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകണം.
ആനുശാസനികാരണ്യസ്വര്ഗാരോഹേഷു പര്വസു । ആദിപര്വണി പൂജാ യാ സാ പൂജാ നൃപപുംഗവ
അനുശാസന, ആരണ്യ, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നീ പർവങ്ങളിൽ, രാജാധിരാജാ, ആദിപർവത്തിലെ പോലെ തന്നെ പൂജ നടത്തണം.
കര്ണാശ്വമേധവൈരാടശല്യദ്രോണേഷു പര്വസു । സൂക്ഷ്മവസ്ത്രത്രയം ശുദ്ധം നിഷ്കദ്വയമഥാപി വാ
കർണ, അശ്വമേധ, വീരാട, ശല്യ, ദ്രോൺ എന്നീ പർവങ്ങളിൽ, മൂന്നു ശുദ്ധമായ വസ്ത്രങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടു നിഷ്കങ്ങൾ നൽകണം.
ക്ഷുദ്രപര്വസ്വഥാന്യേഷു നിഷ്കാവഥ സമാനയേത് । ഹരിവംശേ സനിഷ്കം തു വസ്ത്രത്രിതയമേവ തു
ചെറുപർവങ്ങളിലും മറ്റു പർവങ്ങളിലും, ഒരു നിഷ്കം നൽകണം; ഹരിവംശത്തിൽ, ഒരു നിഷ്കം കൂടാതെ മൂന്നു വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകണം.
ഭാരതസ്യാഖിലസ്യൈവ സമാപ്തൌ ക്ഷേത്രദോ ഭവേത് । രാമായണസ്യ ശ്രവണേ കാംഡേകാംഡേ പ്രപൂജയേത്
മഹാഭാരതം മുഴുവൻ അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമി നൽകുന്നവൻ പുണ്യവാനാകും; രാമായണത്തിൽ, ഓരോ കാണ്ട് അവസാനിക്കുമ്പോഴും പൂജ നടത്തണം.
ക്ഷേത്രം പര്യാപ്തമഥവാ സുവര്ണമപി ദാപയേത് । വ്യാഖ്യാതുര്ഗുരുവാക്യസ്യ സര്വകല്മഷനാശനഃ
ഭൂമി മതിയില്ലെങ്കിൽ, സ്വർണം നൽകണം; വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുന്ന ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകൾ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കും.
അര്ഥോധര്മ്മശ്ച കാമശ്ച മോക്ഷശ്ച നൃപസത്തമ । വ്യാഖ്യാശ്രവണതഃ സര്വേ സിദ്ധയംതി ച സുബുദ്ധയഃ
ധനവും, ധർമ്മവും, കാമവും, മോക്ഷവും, രാജാധിരാജാ, വ്യാഖ്യാനം കേൾക്കുന്നവർക്ക് നല്ല ബുദ്ധിയോടെ എല്ലാം ലഭിക്കും.
ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപാനാം സര്വേഷാമപി നാശനമ് । ഏകേന ശ്രവണേനാസ്യ കിം നരൈര്ന ശ്രുതം ഭുവി
ബ്രഹ്മഹത്യ പോലുള്ള എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും; ഈ കഥ ഒരിക്കൽ കേൾക്കുമ്പോൾ ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ കേൾക്കാത്തത് എന്താണ്?
യാനവസുസുവര്ണാദ്യൈര്നിത്യമേനം പ്രപൂജയേത് । വ്യാഖ്യാതാരം യതഃ പാപസംദോഹസ്യ വിനാശനമ്
വാഹനങ്ങൾ, കന്നുകാലികൾ, സ്വർണം മുതലായവ കൊണ്ട് അവനെ എപ്പോഴും പൂജിക്കണം; കാരണം, വ്യാഖ്യാതാവ് പാപസഞ്ചയത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.
അന്യാന്യപി പുരാണാനി മുനിപ്രോക്താനി താന്യപി । ശ്രോതൄണാം പാപനാശായ വക്തുശ്ചാപി വിശേഷതഃ
മുനികൾ പറഞ്ഞ മറ്റു പുരാണങ്ങളും, ശ്രോതാക്കളുടെ പാപനാശത്തിനും, പ്രത്യേകിച്ച് വാചകനുമാണ്, വായിക്കേണ്ടത്.
യശ്ച സര്വപുരാണാനി ഷട്ത്രിംശത്തു പ്രകീര്തയേത് । ശൃണോതി വാ ന തസ്യാസ്തി ചിത്തച്ഛേദഃ കദാചന
യാരെങ്കിലും എല്ലാ മുപ്പത്താറ് പുരാണങ്ങളും വായിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവന്റെ മനസ്സ് ഒരിക്കലും ചിതറില്ല.
ബ്രാഹ്മം പുരാണം പ്രഥമം ദ്വിതീയം പാദ്മമുച്യതേ । തൃതീയം വൈഷ്ണവം ചൈവ ചതുര്ഥം ശൈവമുച്യതേ
ബ്രഹ്മപുരാണം ഒന്നാമത്, പത്മപുരാണം രണ്ടാമത്, വൈഷ്ണവപുരാണം മൂന്നാമത്, ശൈവപുരാണം നാലാമത് എന്നു പറയുന്നു.
അഥ ഭാഗവതം പ്രോക്തം പംചമം ഷഷ്ഠമുച്യതേ । ഭവിഷ്യം നാരദീയം ച സപ്തമം പരികീര്തിതമ്
പിന്നെ ഭാഗവതം അഞ്ചാമത്, ഭവിഷ്യപുരാണം ആറാമത്, നാരദീയപുരാണം ഏഴാമത് എന്ന് പറയുന്നു.
മാര്കംഡേയമിതി പ്രോക്തമഷ്ടമം നവമം തഥാ । ആഗ്നേയം ബ്രഹ്മവൈവര്തം ദശമം പരികീര്തിതമ്
മാർകണ്ഡേയപുരാണം എട്ടാമത്, ആഗ്നേയപുരാണം ഒൻപതാമത്, ബ്രഹ്മവൈവർത്തപുരാണം പത്താമത് എന്ന് പറയുന്നു.
ലൈംഗം ച വാമനം ചൈവ സ്കാംദം മാത്സ്യമഥൈവ ച । കൌര്മം വാരാഹമുദിതം ഗാരുഡം വാഥ കീര്തിതമ്
ലിംഗപുരാണം, വാമനപുരാണം, സ്കന്ദപുരാണം, മത്സ്യപുരാണം, കൂർമപുരാണം, വാരാഹപുരാണം, ഗാരുഡപുരാണം എന്നിവയും പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മാംഡമിത്യഷ്ടാദശപുരാണാനി വിദുര്ബുധാഃ । തഥാ ചോപപുരാണാനി കഥയിഷ്യാമ്യതഃ പരമ്
ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം പതിനെട്ടാമത്; ഇതാണ് പണ്ഡിതന്മാർ അറിയുന്ന പതിനെട്ട് പുരാണങ്ങൾ. ഇനി ഉപപുരാണങ്ങളെ കുറിച്ച് പറയാം.
ആദ്യം സനത്കുമാരാഖ്യം നാരസിംഹമതഃ പരമ് । തൃതീയമാംഡമുദ്ദിഷ്ടം ദൌര്വാസസമഥൈവ ച
ആദ്യത്തേത് സനത്കുമാരന് എന്ന പേരിലുള്ളതാണ്, അതിനു ശേഷം നാരസിംഹം വരുന്നു. മൂന്നാമത്തേത് ആണ്ട എന്നറിയപ്പെടുന്നു, പിന്നെ ദൗര്വാസസും.
നാരദീയമഥാന്യം ച കാപിലം മാനവം തഥാ । തദ്വദൌശനസ പ്രോക്തം ബ്രഹ്മാംഡം ച തതഃ പരമ്
അടുത്തത് നാരദം, പിന്നെ മറ്റൊന്ന്, കാപിലം, മാനവം എന്നിവയും. ഉശനസ് പറഞ്ഞതുപോലെ ബ്രഹ്മാണ്ഡം അതിന് ശേഷം വരുന്നു.
വാരുണം കാലികാഹ്വാനം മാഹേശം സാംബമേവ ച । സൌരം പാരാശരം ചൈവ മാരീചം ഭാര്ഗവാഹ്വയമ്
വാരുണം, കാലിക എന്ന പേരിലുള്ളത്, മഹേശം, സാംബവും. സൗരം, പാരാശരം, മാരീചം, ഭാര്ഗവം എന്ന പേരിലുള്ളതും.
കൌമാരം ച പുരാണാനി കീര്തിതാന്യഷ്ട വൈ ദശ । അഷ്ടാദശപുരാണാനാം വ്യാകര്താ തു ഭവേന്മനുഃ
കൗമാരവും, ഇങ്ങനെ പുരാണങ്ങള് ആകെ പതിനെട്ട് എന്നു പറയുന്നു. ഈ പതിനെട്ട് പുരാണങ്ങള്ക്കു വിശദീകരകന് മനുവാണ്.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ ശിവരാഘവസംവാദേ പുരാണമാഹാത്മ്യകഥനംനാമ പംചദശോത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തില് പാതാലഖണ്ഡത്തില് ശിവരാഘവസംവാദത്തില് പുരാണമാഹാത്മ്യകഥനം എന്ന പതിനഞ്ച് നൂറ് പതിനഞ്ചാം അധ്യായം.
സൂത ഉവാച- സംധ്യാവംദനകര്മക്രിയതാമിതി രാമോ മുനിമാചഷ്ടായമ് । ഉഷ്ണദ്യുതിരപ്യസ്തമുപൈതി ദ്വിജകുലമേതന്നീഡമുപൈതി
സൂതന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ രാമന് സന്ധ്യാവന്ദന കര്മ്മം ചെയ്യണമെന്ന് മുനിയോട് പറഞ്ഞു. അതേസമയം ചൂടും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ സൂര്യന് അസ്തമിക്കുകയായിരുന്നു, ദ്വിജന്മാര് അവരുടെ വീടുകളിലേക്ക് എത്തി.
സ്വയമപി സംധ്യാവംദനകാമോഽവ്രജദുത്തരദിശമുജ്ഝിതയാനഃ । ഹാഹാഹൂഹൂകൃതസംഗീതിര്ബംദീപ്രമുഖപ്രസ്തുതകീര്തിഃ
സ്വയം സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിച്ച്, രാമന് തന്റെ വാഹനത്തെ വിട്ട് വടക്കോട്ടു പോയി. 'ഹാ ഹാ', 'ഹൂ ഹൂ' എന്ന ഗാനങ്ങള് മുഴങ്ങുമ്പോള് പ്രധാന ബന്ദികള് അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
ഗൌതമീതടമുപേത്യ രാഘവോ വായുനംദനസുധൌതപദ്യുഗഃ । ജാംബവത്കൃതകരാവലംബനഃ പ്രാപദുത്തമനദീം തു ഗൌതമീമ്
വായുവിന്റെ പുത്രന് രാമന്റെ പാദങ്ങള് കഴുകി, രാഘവന് ഗൗതമി നദിയുടെ തീരത്ത് എത്തി. ജാംബവാന് കൈ പിടിച്ച്, രാമന് അതി ഉത്തമമായ ഗൗതമി നദി കൈവരിച്ചു.
കരദ്വയേ ധൃതകുശഃ സ രാഘവഃ പ്രാഗമദ്വരുണദിശാമഥോത്തമാമ് । ദത്വാ തതോഽര്ഘത്രിതയം യഥാവിധി പ്രഹൃഷ്ടരോമാഥ ജജാപ സോംഽതരേ
രാഘവന് രണ്ടു കൈകളിലും കുശഗ്രാസം പിടിച്ച്, കിഴക്കോട്ടു വരുണദിശയിലേക്കു പോയി. അതിനുശേഷം, വിധിപ്രകാരം മൂന്നു അര്ഘ്യങ്ങള് നല്കി, സന്തോഷത്തോടെ രോമങ്ങള് നനഞ്ഞ്, അകത്ത് മന്ത്രം ജപിച്ചു.
സംപ്രാര്ഥയിത്വാ വരുണം യഥാക്രമം ശംഭും വസിഷ്ഠം പ്രണനാമ രാഘവഃ । താഭ്യാം കൃതാശീരഗമന്മനഃപദം ഹനൂമതാ ക്ഷാലിത പാദപംകജഃ । ജുഹാവ വഹ്നീനഥ ബംദിമാഗധൈഃ സംസ്തൂയമാനോഽഥ വിനിര്യയൌ ബഹിഃ
വരുണനെ യഥാക്രമം പ്രാര്ത്ഥിച്ച്, രാഘവന് ശംഭുവിനെയും വസിഷ്ഠനെയും നമസ്കരിച്ചു. അവരില് ഇരുവരും കാണിച്ച വഴിയില് മനസ്സു നിക്ഷേപിച്ച്, ഹനുമാന്റെ കൈകൊണ്ട് പാദപങ്കജം കഴുകി, അഗ്നിയില് ഹോമം നടത്തി, ബന്ദികള് പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ട് പുറത്തു പോയി.