തദ്വിനാ യോ ഹി തം ബ്രൂയാത്പ്രായാശ്ചിത്തം ന തദ്ഭവേത് । സകൃത്കൃതേ സകൃത്പ്രോക്തം ദ്വിതീയേ ദ്വിഗുണം ഭവേത്
"അത് ഇല്ലാതെ ആരെങ്കിലും പ്രായശ്ചിത്തം പറഞ്ഞാൽ, അതിന് മൂല്യമില്ല. ഒന്നാംതവണ പാപം ചെയ്താൽ ഒരിക്കൽ, രണ്ടാമതൊന്നുകിൽ ഇരട്ടിയായി ചെയ്യണം."
തൃതീയേ ത്രിഗുണം പ്രോക്തം ചതുര്ഥേ നാസ്തി നിഷ്കൃതിഃ । ത്വയാ കൃതം തു ബഹുധാ ചതുര്വിധമപീച്ഛയാ
"മൂന്നാംതവണ മൂന്നു ഗുണം ചെയ്യണം; നാലാമതൊന്നുകിൽ മോചനം ഇല്ല. നീ നിരവധി പാപങ്ങൾ, നാലു വിധത്തിലും, സ്വച്ഛന്ദമായി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്."
കഥം വക്തുമഹം ശക്തഃ പ്രായശ്ചിത്തം ഭവാദൃശേ । ഗൌതമോഽപി പുനഃ പ്രാഹ ക്വ ഗംതവ്യം മയേതി ച । ഉപവാസത്രയം കൃത്വാ ശിവരാത്രിമവിംദത
ഞാൻ എങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ പോലുള്ളവർക്കു അനുയോജ്യമായ പ്രായശ്ചിത്തം പറയാൻ കഴിയും? ഗൗതമനും വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'എവിടെ പോകണം?' എന്നിട്ട്, മൂന്നു ഉപവാസങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, ശിവരാത്രി ആചരിച്ചു.
ചതുര്ഥമുപവാസം ച ചകാരാതീവ ദുഃഖിതഃ । പാരണം ചാപ്യമായാം സ കൃതവാന്ഫലവല്കലൈഃ
അവൻ വളരെ ദു:ഖിതനായി നാലാമത്തെ ഉപവാസവും നടത്തി. പിന്നെ ഫലവും തൊലിയും മാത്രം കഴിച്ച് ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ചു.
അഥ പ്രദക്ഷിണം ചക്രേ ശ്രീശൈലസ്യ ച സ ദ്വിജഃ । ഗതവാന്മംദിരം പശ്ചാച്ചിംതയാതികൃശഃ ശ്വസന്
ശേഷം ആ ദ്വിജൻ ശ്രീശൈലം പൂർണ്ണമായി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു. അതിനുശേഷം, വളരെ ക്ഷീണിച്ചും ആലോചനയിൽ മുഴുകിയും, ശ്വാസം വിട്ടുകൊണ്ടു, ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നടന്നു.
കഥം പാപനിവൃത്തിര്മേ തൂഷ്ണീംഭൂതസ്യ സേത്സ്യതി । അനംതമവിചാര്യം കിം പാപം ച സുമഹത്തരമ്
ഞാൻ ഇങ്ങനെ മൗനമായിരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ പാപം മാറും? ഈ അനന്തവും അഗാധവും അത്യന്തം വലിയതുമായ പാപം എന്താണ്?
ശ്രുത്വാ ന കോപി മേ ബ്രൂയാത്പ്രായശ്ചിത്തം വിധീയതാമ് । കിംതു കസ്മിന്പുരാണേ തു ശ്രുതേ ജ്ഞാതം ഭവിഷ്യതി
കേട്ടിട്ടും ആരും എനിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം എന്താണെന്ന് പറയുന്നില്ല. എന്നാൽ ഏത് പുരാണം കേട്ടാൽ അറിവ് ലഭിക്കും?
ഇതി കൃത്വാ മതിം സോഥ പുരാണജ്ഞമഭാഷത । പുരാണമേകം മേ താത വ്യാഖ്യാതു ഭഗവാനിതി
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, അവൻ പുരാണജ്ഞനോടു പറഞ്ഞു: 'പ്രിയനേ, ദയവായി ഒരു പുരാണം എനിക്ക് വിശദീകരിക്കൂ.'
ജാതകര്മാദിസംസ്കാരാന്കാരയസ്വ മമാശു വൈ । ദ്വിജോ ഭൂത്വാ ശൃണോമ്യദ്യ പ്രായശ്ചിത്തം കരോമ്യതഃ
'എന്റെ ജനനാദി സംസ്കാരങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നിർവ്വഹിക്കണം. ഞാൻ ദ്വിജനായി, ഇന്ന് കേട്ട് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യും.'
വിധായകം പുരാണം മേ ഭവിഷ്യതി ച കീര്തിതമ് । അതഃ ശക്യം കരിഷ്യാമി പുരാണാര്ഥം വിനിശ്ചയന്
'ആചരണം നിർദ്ദേശിക്കുന്ന പുരാണം എനിക്ക് വായിച്ചു കൊടുക്കണം. അങ്ങനെ ഞാൻ പുരാണത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും.'
പൌരാണിക ഉവാച- യഥാവത്കീര്തയിഷ്യാമി പുരാണം പാപനാശനമ് । യഥാജ്ഞാനം യഥാശക്തി യഥാശുദ്ധം യഥാവിധി
പുരാണികൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ അറിവിനും ശേഷിക്കും ശുദ്ധിക്കും വിധിക്കും അനുസരിച്ച്, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന പുരാണം ഞാൻ ശരിയായി വായിച്ചു കൊടുക്കാം.'
കിം വാംച്ഛസി പുരാണം തു കീര്തയിഷ്യേ തദേവ തു । ഗൌതമ ഉവാച- സര്വം രുചി പുരാണം മേ വക്തവ്യം കിം ഹിതം വദ
'ഏത് പുരാണം നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു? അതാണ് ഞാൻ വായിച്ചു കൊടുക്കുന്നത്.' ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ള പുരാണം പറയൂ; ഏതാണ് ഉത്തമം, അതു പറയൂ.'
ശ്രുതേ യസ്മിന്ഭിദാ നൈവ ജായതേ തു ഹരീശയോഃ । പൌരാണിക ഉവാച- കൌര്മോക്തം യത്പുരാണം തദ്ദേവയോരഭിദാഭിധമ്
'ഏത് പുരാണം കേൾക്കുമ്പോൾ ഹരിയും ഈശ്വരനും തമ്മിൽ ഭേദം ഉണ്ടാകുന്നില്ല?' പുരാണികൻ പറഞ്ഞു: 'കൂർമ്മൻ പറഞ്ഞ പുരാണം, ദൈവങ്ങളെയൊക്കെ വിശദീകരിക്കുന്നതാണത്.'
ശൃണോതി യസ്തത്പ്രഥമം തസ്യ പാപം വിനശ്യതി । തസ്യ വക്താ തു യോ വിപ്രസ്തസ്യ വിഘ്നാംതരം ഭവേത്
ആദ്യമായി അത് കേൾക്കുന്നവന്റെ പാപം നശിക്കും; എന്നാൽ അതു വായിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന് തടസ്സങ്ങൾ വരാം.
ശ്രോതവ്യം മന്യതേ പാപോ യദി ഭാര്യാ വിനശ്യതി । കിംചൈകം ദുഷ്കരം വക്ഷ്യേ ശ്രോതുര്വക്തുരനിംദകമ്
ഒരു പാപി അതു കേൾക്കാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, അവന്റെ ഭാര്യക്ക് ദോഷം സംഭവിക്കാം. കൂടാതെ, ഞാൻ ഒരു ദുഷ്കരമായ കാര്യം പറയും, അത് കേൾക്കുന്നവനും പറയുന്നവനും അപവാദം വരുത്തില്ല.
വ്യാഖ്യാതരി യദി പ്രീതിര്ദ്ധര്മാദേവ പ്രകാശിനീ । ആചാരദര്ശനേ പുണ്യേ കര്മമോക്ഷാദിദര്ശകേ
വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുന്നവനിൽ ധർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള സന്തോഷം ഉണ്ടെങ്കിൽ, നല്ല ആചാരങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതിലും, പുണ്യത്തിൽ, കര്മ്മം വഴി മോക്ഷം കാണിക്കുന്നതിലും ആനന്ദം ഉണ്ടെങ്കിൽ—
തദാ തുഷ്ടോ മഹേശഃ സ്യാദ്വിഷ്ണുരിഷ്ടഫലപ്രദഃ । പിതരസ്താരിതാസ്തേന യാംതി തേ പരമാം ഗതിമ്
അപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ സന്തോഷിക്കും, വിഷ്ണു ഇഷ്ടഫലം നൽകും; അങ്ങനെ പിതാക്കന്മാർ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടും, അവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കും.
ശ്രീരാമ ഉവാച- കഥം പാതകസംഘാത സംക്രമേ ബ്രാഹ്മണാധമേ । പുരാണജ്ഞഃ കഥം വ്യാഖ്യാം ചകാര ദ്വിജസത്തമ
ശ്രീരാമൻ ചോദിച്ചു: 'പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ, ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ബ്രാഹ്മണൻ എങ്ങനെ പുരാണജ്ഞനിൽ നിന്ന് വ്യാഖ്യാനം ലഭിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ?'
ശംഭുരുവാച- അധ്യാപനേ ചാധ്യയനേ ജായതേ ചാഥ സംഗമഃ । സംഗതൌ വത്സരം രാമ യാതി പാതകി പാതകമ്
ശംഭു പറഞ്ഞു: 'പഠിപ്പിക്കുമ്പോഴും പഠിക്കുമ്പോഴും സങ്കൽപ്പം ഉണ്ടാകും; അങ്ങനെ ഒരു വർഷം കൂടുമ്പോൾ, പാപിക്ക് പാപം കൂട്ടിവരും, രാമാ.'
പുരാണജ്ഞേ തു കാകുത്സ്ഥ സര്വതത്വാര്ഥവേദിനി । അപിപാതകസംദോഹ ചീര്ണപാപം പ്രണശ്യതി
പക്ഷേ, കാകുത്സ്ഥൻ, എല്ലാ തത്വങ്ങളും അർത്ഥങ്ങളും അറിയുന്ന പുരാണജ്ഞനു, വലിയ പാപങ്ങളുടെ കൂമ്പാരം പോലും നശിക്കും.
പ്രഭൂതവഹ്നിനാശേ ഹി ധൂമരാശിര്യഥൈവ ഹി । ശലഭോ ദീപനാശായ വഹ്നിനാശായ ന പ്രഭുഃ
വലിയ തീ കെടുത്തിയശേഷം പുകമേ ശേഷിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരു കീടം വിളക്കിനെയോ തീയെയോ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
കൃതം പാപം തഥാന്യേഷാം നാശനായ പുരാണികഃ । ഭൂതാദിഗ്രസ്തമര്ത്യാനാം ഭൂതാദി ഭയമോചകഃ
അതു പോലെ, പുരാണം അറിയുന്നവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കില്ല; ഭൂതാദികൾ പിടിച്ച മനുഷ്യരുടെ ഭയങ്ങൾ മാറ്റാൻ മാത്രമാണ് അവൻ കഴിവുള്ളത്.
സമംത്രവാനപനയേദ്യഥാ ന സ്വയമാതുരഃ । പൌരാണികസ്തഥാ പാപം ന കിംചിത്പ്രാപ്തുമര്ഹതി
മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് രോഗികളെ രോഗം മാറ്റുന്നവൻ സ്വയം രോഗം മാറ്റാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, പുരാണം അറിയുന്നവൻക്ക് പാപം ഒന്നും ലഭിക്കില്ല.
ആത്മനാ ച കൃതം പാപമന്യൈരപി ച യത്കൃതമ് । പുരാണജ്ഞോ നാശയതി ത്വതിദുഷ്ടം സ്വകര്മ്മ വാ
സ്വയം ചെയ്തതോ, മറ്റുള്ളവർ ചെയ്തതോ ആയ പാപം, അതു വളരെ ദുഷ്ടമായതായാലും തന്റെതായാലും, പുരാണം അറിയുന്നവൻ അതു നശിപ്പിക്കും.
ഭവാനീശേ ഹൃഷീകേശേ സമവൃത്തിര്വിവേകവാന് । ലോകവേദക്രിയാവേത്താ രുദ്രജാപ്യതിനിഃസ്പൃഹഃ
ഭവാനിയുടെ നാഥാ, ഹൃഷീകേശാ, അവൻ സകലരോടും സമദർശിയുമാണ്, വിവേകശാലിയുമാണ്, ലോകവും വേദവും സംബന്ധിച്ച കർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണനും, രുദ്രജപത്തിലും ആസക്തിയില്ലാത്തവനുമാണ്.
തുഷ്ടഃ ശാംതഃ ക്രിയാദക്ഷഃ പ്രഭൂതോ യോഗകൃദ്വശീ । യഥൈവ തേ പുരാണജ്ഞോ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ
അവൻ തൃപ്തിയുള്ളവനും, ശാന്തനും, പ്രവർത്തിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ശക്തനുമാണ്; യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, പുരാണം അറിയുന്ന മഹർഷി വസിഷ്ഠനുപോലെയാണ്.
നിയോഗാത്തവ ഭൂപാല അയോധ്യായാമതിഷ്ഠത । അപാലയദ്ഭുവം കൃത്സ്നാം ത്വാം ച രക്ഷഃ സമാപതത്
നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, രാജാവേ, അവൻ അയോധ്യയിൽ താമസിച്ചു, ഭൂമിയെ മുഴുവനും സംരക്ഷിച്ചു; അപകടം വന്നപ്പോൾ നിന്നെയും രക്ഷിച്ചു.
സ ച ശുക്രോപദേശേന രാക്ഷസസ്ത്വാമഥാഭ്യഗാത് । നിദ്രാസക്തം ഹനിഷ്യാമി നാന്യഥാവസരസ്ത്വിതി
ശുക്രന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ നിന്നെ സമീപിച്ചു: 'അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ ഞാൻ കൊല്ലും; വേറെ അവസരം ഇല്ല' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഥ വിപ്രോ വിദിത്വൈതദ്വസിഷ്ഠസ്ത്വദ്ധിതപ്രിയഃ । സുപ്തം പ്രമത്തം കാകുത്സ്ഥം രക്ഷോ ഹംതി ന സംശയഃ
അപ്പോൾ, നിന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച വസിഷ്ഠമുനി ഇതു മനസ്സിലാക്കി: 'കാകുത്സ്ഥൻ ഉറങ്ങുമ്പോഴും അശ്രദ്ധയിലായിരിക്കുമ്പോഴും രാക്ഷസൻ അവനെ തീർച്ചയായും കൊല്ലും'.
ബ്രഹ്മാവാപ്തവരം തദ്ധി മയാ കാര്യം നിവാരണമ് । ഇതി സംചിംത്യ വിപ്രര്ഷിഃ സേനാമാദായ നിര്ഗതഃ
'ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, ഞാൻ ഈ പ്രവൃത്തി തടയണം' എന്നു ചിന്തിച്ച്, ആ മഹർഷി സൈന്യം കൂട്ടി പുറപ്പെട്ടു.