ഔഷ്ട്രമേകശഫക്ഷീരം മാര്ഗമാജം നൃസംഭവമ് । വിവത്സാസംധിനീക്ഷീരം ലവണം ചൈവ യോഗി യത്
ഒട്ടകപ്പാൽ, ഒറ്റ കുരുക്കുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ പാൽ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ പാൽ, സ്ത്രീയുടെ പാൽ, കിടാവു മരിച്ച പശുവിന്റെ പാൽ, ഉപ്പ് — ഇവയും യോഗിക്ക് ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
നാലികേരരസം കാംസ്യേ താമ്രേ മധു ച സീസകേ । കാചേ തക്രം കരംഭാംശ്ച ഘൃതാക്താന്നൈവ കാരയേത്
തേങ്ങാനീർ കാംസ്യത്തിൽ, തേൻ താമ്രത്തിൽ, മോർ ഗ്ലാസിൽ, നെയ്യ് കലർന്ന അന്നം കാംസ്യപാത്രത്തിൽ — ഇവ ഒരിക്കലും തയ്യാറാക്കരുത്.
ഹോമം തു മൃണ്മയേ പാത്രേ പുരോഡാശം തു രാജതേ । ന സേവേത പരം ലോകേ ശുഭാര്ഥീ തു വിചക്ഷണഃ
ഹോമം മണ്ണിൻ പാത്രത്തിൽ, പുരോടാശം വെള്ളി പാത്രത്തിൽ ചെയ്യണം; ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് മറ്റേതെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കരുത്.
പാത്രാംതശ്ചൂര്ണലേപോഽപി തത്ര ഭക്ഷണമേവ ച । ക്രമുകസ്യ തഥാ ഭക്ഷശ്ചൂര്ണപത്രസ്യ ചൈവ ഹി
പാത്രത്തിനുള്ളിൽ പൊടി പുരട്ടൽ, അവിടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, കറുവാപ്പക്കയുടെയും കറുവാപ്പിലയുടെ പൊടിയുടെയും കഴിക്കൽ — ഇവയും ഒഴിവാക്കണം.
ക്രമുകസ്യാപി പക്വസ്യ ഭക്ഷണം ക്രമിയോഗിനഃ । പായസേ ലവണം ചൈവ കേവലം ച കരാര്പിതമ്
പാകം ചെയ്ത കറുവാപ്പക്കയും, പായസം ഉപ്പും, കൈയിൽ നേരിട്ട് വെച്ച ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും — ശുദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഇവ ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
സിംധുസൌരാഷ്ട്രകാംബോജമാഗധേഷു ച സിംഹലേ । ന ദോഷായ ഭവേത്തത്ര ക്ഷീരം ച ലവണാന്വിതമ്
സിന്ധു, സൌരാഷ്ട്ര, കാംബോജ, മാഗധ, സിംഹള ദേശങ്ങളിൽ ഉപ്പ് കലർന്ന പാൽ ദോഷകരമല്ല.
ക്ഷീരാണി ച സമസ്താനി ലവണാനി ച യോഗതഃ । ദേശേഷ്വന്യേഷു ദോഷായ പാനേ ചൈവേഹ സംശയഃ
മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള പാൽ ഉപ്പുമായി ചേർത്താൽ ദോഷമാണ്; ഇവ കുടിക്കുന്നതിൽ സംശയവും ഉണ്ട്.
കിമത്ര ബഹുനോക്തേന സദ്ഭിര്നിംദ്യം വിവര്ജയേത് । ശംഭുരുവാച- ഏവം തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണസ്യ മഹാത്മനഃ
ഇവയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; നല്ലവരായവർ അപമാനിക്കപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം. ശംഭു പറഞ്ഞു: ആ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം,
സ്വമേവ ഭവനം ഗത്വാ ചിംതയാമാസ ദുഃഖിതഃ । രാത്രൌ മൃത്യുര്ദിവാ ചേതി ന ജാനാതി മഹാനപി
സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് പോയി, ദുഃഖിതനായി ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി: രാത്രി ആണോ, പകലാണോ മരണമെത്തും എന്ന് വലിയവർക്കും അറിയില്ല.
പരലോകേ സുഖം ദുഃഖമിഹ ഭോഗവിനോദനമ് । ക്രിമികീടമനുഷ്യാദ്യൈഃ സുഖ ദുഃഖൈഃ പൃഥക്പൃഥക്
പരലോകത്തിൽ സന്തോഷമോ ദുഃഖമോ ലഭിക്കും; ഇവിടെ ആനന്ദവും വിനോദവും; കീടങ്ങൾക്കും, പുഴുക്കൾക്കും, മനുഷ്യർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും സന്തോഷവും ദുഃഖവും വേറേ വേറെയായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
പ്രതിജീവംതു ഹേതൂനാം ഭേദോഽപി സുവിനിശ്ചയഃ । ഏകസ്യാപി ഹി ജീവസ്യ നാസ്തി ചൈകവിധാ സ്ഥിതിഃ
ഓരോ ജീവിക്കും സന്തോഷത്തിന്റെയും ദുഃഖത്തിന്റെയും കാരണങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാണ്; ഒരാൾക്കു പോലും ഒരേവിധമായ അവസ്ഥയില്ല.
ജന്മകാലേ മഹാഽജ്ഞാനം ശൈശവേത്യല്പബോധനമ് । സ്ഖലത്പദേല്പവിജ്ഞാനം ബാല്യേ ചാല്പം തഥൈവ ച
ജനനസമയത്ത് വലിയ അജ്ഞാനമാണ്; ശിശുകാലത്ത് കുറച്ച് മാത്രം അറിവ്; ബാല്യത്തിൽ പിഴച്ചുനടക്കുന്ന അറിവ് മാത്രം.
കൌമാരേ ക്രീഡനരതിര്യൌവനേ വിഷയോഷിതമ് । യൌവനേ വിനിവൃത്തേ തു ദ്രവ്യസംപാദനേഷണാ
കൗമാരത്തിൽ കളിയിൽ ആസ്വാദനം; യൗവനത്തിൽ ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിലും സ്ത്രീകളിലുമാണ് മനസ്സു; യൗവനം കഴിഞ്ഞാൽ സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കാൻ ശ്രമം.
വാര്ദ്ധകേ ഭോഗലിപ്സാ ച ന ഭോക്തും ക്ഷമതേപി ച । ദൂഷികാ ശ്ലേഷ്മലാലാഭിര്വലീപലിതകംപനൈഃ
വാർദ്ധക്യത്തിൽ ആസ്വാദനത്തിന് ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിലും ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയില്ല; കഫം, തുപ്പൽ, ചുരുണ്ട ചുളിവ്, വെളുത്ത മുടി, കുലുക്കം എന്നിവ കൊണ്ട് പീഡിതനാകും.
ശ്വാസകാസാനിലാക്ഷിപ്തൈര്ഹൃഷീകൈര്വികലൈര്യുതഃ । കിംചിദ്ധര്തും ന ശക്നോതി ന ച ജാനാതി കിംചന
ശ്വാസം മുട്ടിയും ചുമയും വയുവിന്റെ അസ്വസ്ഥതയും കൊണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അശാന്തവും ദുർബലവുമാകുന്നു; അവൻ ഒന്നും പിടിക്കാനോ തിരിച്ചറിയാനോ കഴിയുന്നില്ല.
തിഷ്ഠംതീഷു പരസ്ത്രീഷു ഗുഹ്യസ്ഥാനം പ്രദര്ശയേത് । കോശകംഡൂയനപരഃ ക്രൂരോ ജീവിതലക്ഷണൈഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരുടെ ഇടയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, അവൻ തന്റെ രഹസ്യാംഗം പുറത്തു കാണിക്കുന്നു, ശരീരം തുടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ക്രൂരനും ആയുസ്സിന്റെ ക്ഷയലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നവനുമാണ്.
കംഡൂയതേ സ്ഫിചൌ വസ്ത്രമുദ്ധൃത്യ ച വിചാലയന് । ഭുംജാനഃ ശ്ലേഷ്മണാ ഗ്രാസം ഗ്രസിതും ന ച ശക്നുയാത്
അവൻ വസ്ത്രം ഉയർത്തി പിന്നിൽ തുടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ പോലും, അതിൽ കഫം കലർന്നിട്ടും, അതു വിഴുങ്ങാൻ കഴിയുന്നില്ല.
യദാ കാസസ്തദാ ജജ്ഞേ പായുവായുശ്ച ശബ്ദവാന് । നിഃസൃതിശ്ച മലസ്യാപി ശ്ലേഷ്മനിര്ഗമ ഏവ ച
അവൻ ചുമയ്ക്കുമ്പോൾ, അന്നേരം പായുവിൽ നിന്ന് ശബ്ദത്തോടെ വായു പുറത്ത് പോകുന്നു; മലവും കഫവും ഒഴുകി പുറത്തുവരുന്നു.
സ്നുഷാദിഭര്ത്സനം ബാല താലഹാസ്യനിദര്ശനമ് । ഗുരുനിര്ഗമനാദീനി സംചിംത്യ ച പുനഃ പുനഃ
മരുമകൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും അവൻ ശാപം കേൾക്കുന്നു; കുട്ടികൾ കൈയടിച്ച് ചിരിച്ച് പരിഹസിക്കുന്നു; മുതിർന്നവരുടെ പുറപ്പെടലും മറ്റും വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു ദുഃഖിക്കുന്നു.
ആഹൂതോ ഭോജനാദ്യര്ഥം ഭോജ്യാന്നാദി വിനിംദയന് । ചിരമുഷ്ണം ച നിര്ഭര്ത്സ്യ പുനശ്ചിംതാമവാപ സഃ
ഭക്ഷണത്തിനോ മറ്റേതിനോ വിളിക്കുമ്പോൾ, അവൻ ഭക്ഷണം കുറ്റം പറയുന്നു; അത് വളരെ തണുത്തുവെന്നു ശാപം പറയുകയും, പിന്നെയും ചിന്തയിൽ ആഴപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
അതിദുഷ്കൃതികര്മ്മാഹം കഥം ഭോക്ഷ്യേ കഥം സ്വപേ । കഥം തിഷ്ഠേ കഥം ഗച്ഛേ പരലോകഃ കഥം ഭവേത്
"ഞാൻ വളരെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നു; എങ്ങനെ ഞാൻ ഭക്ഷിക്കും, എങ്ങനെ ഉറങ്ങും, എങ്ങനെ നിൽക്കും, എങ്ങനെ നടക്കും, മരിച്ചശേഷം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?"
ഇതി ചിംതാകുലോ നിത്യം ന നമത്യപരാന്വിതഃ । ദ്വിജസ്യ സദനം ഗത്വാ പുരാണജ്ഞസ്യ രാഘവ
ഇങ്ങനെ ചിന്തകളാൽ എപ്പോഴും വിഷമിച്ച്, മറ്റുള്ളവരെ നമസ്കരിക്കാതെയും, പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്ന ദ്വിജന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു, രാഘവ.
ലജ്ജാവാക്കൃതവക്ത്രശ്ച കിംകരോമീത്യഭാഷത । ന കിംചിദപ്യുവാചാസൌ ദ്വിജഃ പൌരാണികസ്തദാ
ലജ്ജയും മന്ദമായ വാക്കുകളും കൊണ്ട്, "ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?" എന്ന് ചോദിക്കുന്നു; എന്നാൽ ആ പണ്ഡിതൻ ഒന്നും പറയുന്നില്ല.
പാപോയമിതി വിജ്ഞായ ശിഷ്യേണ നിരഗാമയത് । ഗൌതമോപി വിനിര്ഗമ്യ ദ്വാര്യേവ ച ബഹിഃ സ്ഥിതഃ
അവൻ പാപിയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ഗുരു അവനെ പുറത്താക്കുന്നു; ഗൗതമനും പുറത്തേക്ക് പോയി വാതിലിന് പുറത്തു നിൽക്കുന്നു.
ഭുവ്യാസീനം തു വിജ്ഞായ പുരാണാര്ഥവിചാരകമ് । കഥം കഥമപി പ്രാപ്യ പീഠം ദത്തം ച നാഭജത്
ഭൂമിയിൽ ഇരുന്നു പുരാണത്തിന്റെ അർത്ഥം ആലോചിക്കുന്നവനെ കണ്ടു, അവൻ എങ്ങിനെയോ സമീപിച്ചെങ്കിലും, നൽകിയ ഇരിപ്പിടം സ്വീകരിച്ചില്ല.
നിഷണ്ണോ ഭൂതലേ രാമ പുരാണജ്ഞമഭാഷത । പ്രായശ്ചിത്തം കരിഷ്യാമി തദത്രൈവ വിധീയതാമ്
ഭൂമിയിൽ ഇരുന്ന്, രാമാ, പുരാണജ്ഞനോട് അവൻ പറഞ്ഞു: "ഞാൻ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യാം; അതു ഇവിടെ തന്നെ നിർദ്ദേശിക്കണം."
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- പാപാനി കീര്തയസ്വ ത്വം സര്വഥൈവ കൃതാനി തു । സ ചാപി നാഽകൃതം കിംചിന്മയാ പാപമിതീരയന്
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: "നീ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളും പൂർണ്ണമായി പറയണം." അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ചെയ്യാത്ത പാപമൊന്നുമില്ല; എല്ലാം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്."
രുദന്പപാത ഭൂമ്യാം ച കഥം താതേതി പീഡിതഃ । ബ്രാഹ്മണസ്തമഥ പ്രാഹ പ്രായശ്ചിത്തം ന വിദ്യതേ
അവൻ കരഞ്ഞ് നിലത്ത് വീണു, "എങ്ങനെ, അച്ഛാ?" എന്ന് വേദനയോടെ ചോദിച്ചു. ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: "നിനക്കു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല."
മഹാപാപം ത്രിരാവൃത്തേ പുനശ്ച യദി ചേത്കൃതമ് । ഗൌതമ ഉവാച- പൌരാണിക മഹാഭാഗ പ്രാപ്യാപി ത്വാമഹം കഥമ്
മഹാപാപം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ആവർത്തിച്ചാൽ, പിന്നെയും ചെയ്താൽ, ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു: "പുരാണജ്ഞനേ, ഭാഗ്യവാനേ, ഞാൻ നിന്നെ സമീപിച്ചിട്ടും—"
പാപയുക്തോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ സംഗതിര്വിഫലാ ഭവേത് । പൌരാണിക ഉവാച- ശാസ്ത്രം പ്രമാണം സര്വേഷാം പ്രായശ്ചിത്തവിനിര്ണയേ
"പാപഭാഗിയായ ഞാൻ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെ കൂടെക്കൊണ്ടാൽ ഫലം ഉണ്ടാകില്ല." പുരാണജ്ഞൻ പറഞ്ഞു: "പ്രായശ്ചിത്തം നിർണ്ണയിക്കാൻ ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് പ്രമാണം."