ഗ്രാമാധികാരദുഷ്ടസ്യ വര്തനം ത്വന്യഥാഭവത് । അഭക്ഷി മാംസം ചാപായി സുരാ ചാഭാഷി ദുര്വചഃ
ഗ്രാമങ്ങളുടെ അധികാരം ലഭിച്ചപ്പോൾ അവന്റെ പെരുമാറ്റം മാറി; അവൻ നിരോധിച്ച മാംസം കഴിച്ചു, മദ്യം കുടിച്ചു, മോശം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പരയോഷാ തഥാ ഗാമി പരസ്വം പ്രത്യഹാരി ച । അക്രീഡി ദ്യൂതമസകൃത്കലംജം ചാദി ദുര്ഭുജാ
അവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരുമായി ചേർന്നു, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് ദിവസേന എടുത്തു, പലതവണ ചൂതാട്ടം കളിച്ചു, അനർഹമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
നാപൂജി ജഗതാമീശഃ ശിവോ വാ വിഷ്ണുരേവ വാ । ഏവം കാലേന ദുര്വൃത്തം രാജാ വാക്യമഭാഷത
അവൻ ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായ ശിവനെയോ വിഷ്ണുവെയോ ആരാധിച്ചില്ല. ഇങ്ങനെ ദുഷ്പ്രവൃത്തിയിൽ കാലം കഴിച്ചപ്പോൾ രാജാവ് പറഞ്ഞു.
വിപ്ര വിപ്രത്വമുത്സൃജ്യ ശൂദ്രത്വം പ്രാപ്തവാനസി । തസ്മാന്നിയോഗധര്മേണ ഭവംതം ഭ്രംശയാമി ച
ബ്രാഹ്മണാ, നീ ബ്രാഹ്മണത്വം ഉപേക്ഷിച്ച് ശൂദ്രനായി. അതിനാൽ, ഔദ്യോഗികമായി നിന്നെ പിരിച്ചുവിടുന്നു.
മാസ്തു വിപ്രത്വമദ്യൈവ ശൂദ്രതൈവ വരം മമ । തദൃതേ യദി വിപ്രാസ്തേ ന ഭോക്ഷ്യംതി വരം മമ
ഇന്ന് മുതൽ എനിക്ക് ബ്രാഹ്മണത്വം വേണ്ട; ശൂദ്രത്വം എനിക്ക് മെച്ചം. ബ്രാഹ്മണന്മാർ സമ്മതിക്കില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഒന്നും സ്വീകരിക്കില്ല.
ന ഹി സര്വമിദം ത്യക്തും ശക്തോഹം പൃഥിവീപതേ । ശംഭുരുവാച- ഏവം വദതി ദുര്വിപ്രേ രാജാ തൂഷ്ണീമതിഷ്ഠത
രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.' ശംഭു പറഞ്ഞു: 'അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് മൗനമായി നിന്നു.'
സ തു വൈ ശൂദ്രതുല്യശ്ച ബുഭുജേന്നം സഹാമിഷമ് । കദാചിദഥ ദുര്വൃത്തഃ പ്രതോലീമംഡപസ്ഥിതഃ
അവൻ ഇപ്പോൾ ശൂദ്രനെപ്പോലെ മാംസം ചേർന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ഒരിക്കൽ ആ ദുഷ്പ്രവർത്തകൻ നഗരത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ നിന്നു.
ദ്വിജേന പഠ്യമാനം തു പദ്യം തു ശ്രുതവാനിദമ് । ഹൃദയേ പദ്യമേതത്തു ദ്വിജേരിതമതിഷ്ഠത
അവിടെ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഒരു ശ്ലോകം വായിക്കുന്നത് അവൻ കേട്ടു; ആ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞ ശ്ലോകം അവൻ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു.
പരാത്പരതരം യാംതി നാരായണപരായണാഃ । ന തേ തത്ര ഗമിഷ്യംതി യേ ദ്വിഷംതി മഹേശ്വരമ്
നാരായണനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ പരമോന്നതമായ那个 സ്ഥിതിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്; എന്നാൽ മഹേശ്വരനോട് വൈരം പുലർത്തുന്നവർക്ക് അവിടെ എത്താൻ കഴിയില്ല.
വ്യാഖ്യാനമപി ച ശ്രുത്വാ പൌരാണികമഭാഷത । കീദൃങ്നാരായണഃ പ്രോക്തഃ കീദൃശോപി മഹേശ്വരഃ
പുരാണത്തിലെ വ്യാഖ്യാനം കേട്ടശേഷം അവൻ ചോദിച്ചു: നാരായണനെ എങ്ങനെയാണ് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്? മഹേശ്വരനെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത്?
കിം പരം ത്വയനം പ്രോക്തം ദ്വേഷഃ കീദൃഗുദാഹൃതഃ । കിം തത്പരമിതി ഖ്യാതം തതഃ പരതരം ച കിമ്
പരമം എന്ന് പറയുന്നത് എന്താണ്? 'അയനം' എന്നത് എന്താണ്? വൈരം എങ്ങനെയാണ് വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്? പരമം എന്നറിയപ്പെടുന്നത് എന്താണ്, അതിനേക്കാൾ ഉന്നതമായത് എന്താണ്?
പൌരാണിക ഉവാച- പരം തദ്ബ്രഹ്മണഃ സ്ഥാനം സുഖവ്യക്തൈകലക്ഷണമ് । തതഃ പരതരം വിഷ്ണോര്ദ്ധാമ തദ്ബ്രഹ്മണോധികമ്
പുരാണികൻ പറഞ്ഞു: പരമം എന്നത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആധാരമാണ്, സുഖം മാത്രം പ്രകടമായത്. അതിനേക്കാൾ ഉന്നതമായത് വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകമാണ്, അത് ബ്രഹ്മാവിനേക്കാൾ വലിയതാണ്.
അവിനാശിതയാ തത്തു കീര്തിതം പരമം പദമ് । തന്മധ്യേ പുരുഷോ വിഷ്ണുസ്തദംഗ പരമം വിഭുഃ
അത് നശിക്കാത്ത പരമപദമായി അറിയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ നടുവിൽ പരമമായും സർവ്വവ്യാപിയായും ഉള്ള പുരുഷനായ വിഷ്ണുവാണ്.
ആപോ ഹി നരജന്മത്വാന്നാരാഃ പ്രോക്താ മനീഷിഭിഃ । നാരാശ്ചാസ്യായനം യസ്മാത്തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ
ജലങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ഉത്ഭവം ആണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; അവയുടെ ആധാരമായതിനാൽ അവൻ നാരായണനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
തത്പരം വര്തനം യേഷാം തേ പ്രോക്താസ്തത്പരായണാഃ । മഹദാദീനി തത്വാനി യാനി തേഷാം യ ഈശ്വരഃ
ആ പരമമായ വഴിയെയാണ് ആരുടെയോ ലക്ഷ്യമായാൽ, അവരെ പരായണന്മാർ എന്നു പറയുന്നു; മഹത് മുതലായ തത്ത്വങ്ങളുടെ അധിപതിയാണ് അവൻ.
സൂര്യാഗ്നിശശിനേത്രോഽസൌ മഹേശഃ സ്യാദുമാപതിഃ । ദ്വേഷോ ഹി വൈരം വിജ്ഞേയമീശ്വരേ പരമാത്മനി
സൂര്യനും അഗ്നിയും ചന്ദ്രനും കണ്ണുകളായ മഹേശ്വരൻ ഉമാപതിയാണ്; ഈശ്വരനോടുള്ള വൈരം, പരമാത്മാവിനോടുള്ള വൈരം തന്നെയാണ്.
ശംഭുരുവാച- ഏവം പുരാണഭട്ടേന സമീരിതമിദം വചഃ । ചിംതയന്പുനരപ്യാഹ മാദൃശസ്യ കഥം ഗതിഃ
ശംഭു പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പുരാണഭട്ടൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഞാൻ ചിന്തിച്ചു; വീണ്ടും ചോദിച്ചു: എന്നപോലുള്ളവന്റെ ഗതി എങ്ങനെയാണ്?
പൌരാണികോഽഥ തം പ്രാഹ ശൃണു വക്ഷ്യാമി തേ ഗതിമ് । കുരു സര്വേണ യത്നേന പ്രായശ്ചിത്തം യഥാവിധി
പുരാണികൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: കേൾക്കൂ, ഞാൻ നിന്റെ ഗതി പറയാം; എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുക.
ധര്മം ചര യഥാശക്തി യഥാകാലം യഥാവിധി । വിമുക്തപാപഃ പശ്ചാത്ത്വമുത്തമാം ഗതിമേഷ്യസി
നിന്റെ ശേഷിക്കനുസരിച്ച്, സമയത്തും നിയമപ്രകാരം ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കൂ; പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായാൽ, നീ ഉത്തമമായ ഗതി നേടും.
പുരാണമഥവാ നിത്യം ശൃണുഷ്വാവഹിതശ്ച സന് । നിരാശോ വാ മഹേശാനം പൂജയസ്വ പിനാകിനമ്
അല്ലെങ്കിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും ശ്രദ്ധയോടെ പുരാണം കേൾക്കൂ; അല്ലെങ്കിൽ, ആഗ്രഹരഹിതനായി മഹേശാനനായ പിനാകധാരിയെ ആരാധിക്കൂ.
ദേവം വാ പുംഡരീകാക്ഷം കേശവം ക്ലേശനാശനമ് । സംന്യാസമഥവാ നിത്യം ബ്രഹ്മജ്ഞാനപരോ ഭവ
അല്ലെങ്കിൽ, കണ്യാകുമാരിയായ ദേവനെയും, കേശവനെയും, ദുഃഖങ്ങൾ നീക്കുന്നവനെയും ആരാധിക്കൂ; അല്ലെങ്കിൽ, സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച് ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിരനാവൂ.
അഥവാ ഗച്ഛ കാശീശം മുക്തൌ വാ മൃതിമാപ്നുഹി । ഗയാം വാ ഗച്ഛ തത്ര ത്വം ശ്രാദ്ധം കര്തും പ്രയത്നതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, കാശിയിലെ ഈശ്വരനെ കാണാൻ പോകൂ, അവിടെ മോക്ഷം അല്ലെങ്കിൽ മരണം നേടൂ; അല്ലെങ്കിൽ, ഗയയിലേക്കു പോയി അവിടെ ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യൂ.
അഥവാ സര്വവേദാനാം സാരം പാതകനാശനമ് । രുദ്രം രുദ്രപ്രിയകരം ജപ പ്രത്യഹമാദരാത്
അല്ലെങ്കിൽ, എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും സാരമായ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന, രുദ്രനു പ്രിയമായ രുദ്രസൂക്തം പ്രതിദിനം ഭക്തിയോടെ ജപിക്കൂ.
ശ്രീശൈലമഥവാ ഗച്ഛ കേദാരമഥവേച്ഛയാ । അഥവാ പ്രതിവര്ഷേ തു മാഘസ്നാനം പ്രവര്തയ
അല്ലെങ്കിൽ, ശ്രീശൈലം അല്ലെങ്കിൽ കെദാരം എന്നിങ്ങനെ ഇഷ്ടമുള്ളതിലേക്ക് പോകൂ; അല്ലെങ്കിൽ, ഓരോ വർഷവും മാഘമാസത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യൂ.
കിമത്ര ബഹുനോക്തേന ധര്മഭക്തഃ സദാ ഭവ । നൈവം നരകവാസസ്തേ ഭവിതാ തു ദ്വിജാധമ
ഇവിടെ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കൂ; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നരകത്തിൽ താമസിക്കേണ്ടി വരില്ല, ദ്വിജാധമ.
ഗൌതമ ഉവാച- ശ്രുത്വാ സര്വം കരിഷ്യാമി പുരാണം ഭവതോ മുഖാത് । ശാസ്ത്രം വിശ്വാസഹേതും ച വര്ജം ചാപി വദസ്വ മേ
ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു: ഇതെല്ലാം കേട്ടശേഷം, ഞാൻ പുരാണത്തിൽ നിന്നുള്ള നിന്റെ ഉപദേശം അനുസരിക്കും; വിശ്വാസയോഗ്യമായ ശാസ്ത്രം എന്താണ്, ഒഴിവാക്കേണ്ടത് എന്താണ് എന്നതും പറയൂ.
പൌരാണിക ഉവാച- വര്ജ്യം മാംസം സുരാഽന്യസ്ത്രീ ഭോഗോ ദ്യൂതം വികത്ഥനമ് । പാരുഷ്യമനൃതം മായാ ദേവദേവവിനിംദനമ്
പൗരാണികൻ പറഞ്ഞു: മാംസം, മദ്യപാനം, അന്യസ്ത്രീയോടുള്ള ബന്ധം, ചൂതാട്ടം, അഹങ്കാരം, കഠിനമായ വാക്കുകൾ, പൊയ്മൊഴികൾ, വഞ്ചന, ദേവദേവനായ ഭഗവാനെ അപമാനിക്കൽ — ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.
ഗുരൂണാം സുരവൃദ്ധാനാം പുരാണസ്മൃതിഭാഷിണാമ് । നിംദനം ശ്വേതവൃംതാകം കൃതകാലാബുവര്തനമ്
ഗുരുക്കന്മാരെയും, മുതിർന്ന ദേവന്മാരെയും, പുരാണങ്ങളും സ്മൃതികളും പറയുന്നവരെയും അപമാനിക്കൽ, വെള്ളയിലത്തിങ്ങ, സമയത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കൽ — ഇവയും ഒഴിവാക്കണം.
ബീജപൂരം കുസുംഭം ച ലോഹിതം ശൃംഗമേവ ച । അരരും നാലികേരം ച കൂഷ്മാംഡകം തഥൈവ ച
നാരങ്ങ, കുസുംബം, ചുവപ്പ് നിറമുള്ള വസ്തുക്കൾ, ലൈംഗികബന്ധം, അരരു, തേങ്ങ, കൂഷ്മാണ്ഡം — ഇവയും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
കോവിദാരഫലം തൈലപക്വം മാനവജം പയഃ । വാര്ധ്രീണസ ഖരീ ദുഗ്ധം സൂതികാ ക്ഷീരമാവികമ്
ബില്വഫലം, എണ്ണയിൽ വറുത്ത ഭക്ഷണം, മനുഷ്യനിറച്ച പാലു, ഒട്ടകപ്പാൽ, കുതിരപ്പാൽ, പ്രസവശേഷം സ്ത്രീയുടെ പാൽ, ആടിന്റെ പാൽ — ഇവയും ഒഴിവാക്കണം.