മുനയ ഊചുഃ - ദേവ ദ്വാദശലോകാനാം ദൃശ്യംതേ ഭസ്മരാശയഃ । സ്ഥിതമേകം വനമിദം പശ്യ ത്വം ലോകസംക്ഷയമ്
മുനിമാർ പറഞ്ഞു: ദേവാ, പന്ത്രണ്ടു ലോകങ്ങളിലും ചിതഭസ്മം മാത്രം കാണാം. ഈ ഒരു വനമാത്രമാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ലോകങ്ങളുടെ നാശം നീ കാണുക.
സദാശിവ ഉവാച- ഊര്ദ്ധ്വസ്ഥപംചലോകാനാം ദാഹേ സംദേഹ ഏവ നഃ । കഥമംഗാരവൃഷ്ടിശ്ച കഥം നോ വാ മഹാധ്വനിഃ
സദാശിവൻ പറഞ്ഞു: മുകളിലുള്ള അഞ്ചു ലോകങ്ങൾ കത്തിപ്പോയതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് സംശയമില്ല. പക്ഷേ, എങ്ങനെയാണ് അങ്ങാരങ്ങളുടെ മഴയും ഈ വലിയ ശബ്ദവും ഉണ്ടായത്?
മുനയ ഊചുഃ - ഭീതിരസ്മാകമധുനാ വര്തതേ വീരഭദ്രതഃ । സ ഏവാംഗാരവൃഷ്ടിം ച പിപാസുരിവ താമപാത്
മുനിമാർ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് ഭയം വീരഭദ്രനിൽ നിന്നാണ്. അങ്ങാരങ്ങളുടെ മഴയും അവൻ തന്നെയാണ് ഉണ്ടാക്കിയതെന്ന് തോന്നുന്നു.
ദേവോഥ വീരമാഹൂയ കിം വീരേത്യബ്രവീദ്ഭവഃ । വീരോ ഹനൂമതോ ലിംഗപീഠാഭാവാദിദം കൃതമ്
ശേഷം ദേവൻ വീരഭദ്രനെ വിളിച്ചു. ഭവൻ ചോദിച്ചു: 'എന്തിനാണ്, വീര?' വീരൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'ഹനുമാന്റെ ലിംഗപീഠം ഇല്ലാത്തതിനാലാണ് ഇത് ചെയ്തത്.'
കപേശ്ചിത്തം പരിജ്ഞാതും മയാ കൃതമിദം ബൃഹത് । കൃപാനിധിരഥോ ദേവോ യഥാപൂര്വമകല്പയത്
കപ്പിയുടെ മനസ്സ് അറിയാൻ വേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ഈ വലിയ പ്രവൃത്തി ചെയ്തത്. ദയാനിധിയായ ദൈവം പിന്നെ എല്ലാം പഴയപോലെ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
ദഗ്ധാനപ്യഖിലാഁല്ലോകാന്പൂര്വതഃ ശോഭനാന്വിഭുഃ । കല്പയാമാസ വിശ്വാത്മാ വീരഭദ്രമഥാബ്രവീത്
ലോകങ്ങൾ എല്ലാം കത്തിപ്പോയെങ്കിലും, വിശ്വാത്മാവായ പരമേശ്വരൻ അവയെ പഴയപോലെ സൃഷ്ടിച്ചു. പിന്നെ വീരഭദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
ആലിംഗ്യാഘ്രായ ശിരസി താംബൂലം ദത്തവാന്ഹരഃ । അഥാസൌ ഹനുമാനീശ പൂജനം കൃതവാനഥ
അലിംഗനം ചെയ്ത് തലയിൽ മണമെടുക്കുകയും, ഹരൻ താമ്പൂലം നൽകുകയും ചെയ്തു. പിന്നെ ഹനുമാൻ, ഈശ്വരാ, പൂജ നടത്തി.
ഏകം വനചരം തത്ര ഗംധര്വം സവിപംചികമ് । ഇദമാഹ മഹാവീണാ മമ വൈ ദീയതാമിതി
അവിടെ ഒരു വനവാസി ഗന്ധർവ്വൻ വീണയുമായി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹനുമാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വലിയ വീണ എനിക്ക് തരിക.'
ഗംധര്വോ ന മയാ ത്യാജ്യാ വീണാ പ്രാണസമാ മമ । മമാപി പ്രാണസദൃശീ വീണേത്യാഹ കപീശ്വരഃ
ഗന്ധർവ്വൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വീണ ഞാൻ വിട്ടുനൽകാൻ കഴിയില്ല; അത് എനിക്ക് ജീവനെപ്പോലെയാണ് പ്രിയം.' കപ്പികളുടെ നാഥൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'എനിക്കും ഈ വീണ ജീവനെപ്പോലെയാണ് പ്രിയം.'
അഥ മുഷ്ടിനിപാതേന ഗംധര്വേ പതിതേ കപിഃ । ആദായ വീണാം മഹതീം സ്വരതംതുസമന്വിതാമ്
അപ്പോൾ കപ്പി ഒരു മുത്തിരികൊണ്ട് ഗന്ധർവ്വനെ തള്ളിയിട്ടു വീഴ്ത്തി. പിന്നെ സ്വരമുള്ള തന്തികളോടുകൂടിയ വലിയ വീണ എടുത്തു.
അലാബുസംയുതാം കൃത്വാ രാജവൃക്ഷഫലാകൃതിമ് । തസ്യോരസി വിനിക്ഷിപ്യ ഗായന്നാഗാച്ഛിവാംതികമ്
അത് അലാബുവാൽ അലങ്കരിച്ച് രാജവൃക്ഷഫലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആക്കി, തന്റെ നെഞ്ചിൽ വച്ച് പാടിക്കൊണ്ട് ശിവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
ബൃഹതീകുസുമൈഃ ശുദ്ധൈര്ദേവപാദാവപൂജയത് । തസ്മൈ വരമഥ പ്രാദാദാകല്പം ജീവിതം പുനഃ
ശുദ്ധമായ ബൃഹതീപൂക്കൾ കൊണ്ട് ദൈവത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ പൂജിച്ചു. പിന്നെ ശിവൻ അവനു ഒരു വരം നൽകി—ഒരു കാലഘട്ടം പുതുവாழ്.
സമുദ്രലംഘനേ ശക്തിം വരം പ്രാദാദഥാപരമ്
സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ശക്തി എന്നൊരു വേറൊരു വരം അവന് നല്കി.
സമസ്തഭൂഷാസുവിഭൂഷിതാംഗഃ സ്വദീപ്തിമംദീകൃതദേവദീപ്തിഃ । പ്രസന്നമൂര്തിസ്തരുണഃ ശിവാങ്ഗകഃ സംഭാവയാമാസ സമസ്തദേവാന്
എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ പ്രകാശത്തേക്കാള് തിളക്കം ഉള്ള, യൗവനപൂര്ണ്ണനും, മനസ്സില് സമാധാനമുള്ളവനും, ശിവനെപ്പോലെയുള്ള രൂപവും ഉള്ളവനും, അവന് എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
പീതമുദ്ഗമനീയം ച സമാദായ മഹേശ്വരഃ । പീതവസ്ത്രമിദം ദേവ ത്വം ഗൃഹാണ ഹരേ ശുഭമ്
മഹേശ്വരന് മഞ്ഞ വസ്ത്രം എടുത്ത് പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, ഈ ശുഭമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രം നീ സ്വീകരിക്കണം ഹരേ.'
ബ്രഹ്മണേ രക്തവസനം സര്വേഷാം വസുദസ്തഥാ । ദേവര്ഷിദാനവാദീനാം ദത്തവാന്വസുയുഗ്മകമ്
ബ്രഹ്മാവിന് ചുവപ്പ് വസ്ത്രവും, എല്ലാവര്ക്കും സമ്പത്തും, ദേവന്മാര്, ഋഷിമാര്, അസുരന്മാര് തുടങ്ങിയവര്ക്കു രണ്ടു രണ്ടു സമ്പത്തുകളും നല്കി.
രാമോപി ചൈതദാകര്ണ്യ ശംഭവേ യുഗ്മമര്പയത് । സുസൂക്ഷ്മം ബഹുമൂല്യം ച സ്വര്ണഭൂഷണമേവ ച
ഇത് കേട്ട രാമന് ശംഭുവിന് വളരെ സൂക്ഷ്മവും വിലയേറിയതുമായ, പൊന്നാലങ്കാരങ്ങളോടുകൂടിയ രണ്ടു വസ്ത്രങ്ങള് സമര്പ്പിച്ചു.
അഥ ഭുക്ത്വാ സുഖാസീനഃ സാമാത്യഃ സപുരോഹിതഃ । നാനാമുനിഗണൈര്ഭൂപൈര്വാനരൈര്ഗൌതമീ തടേ
ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടെ, വിവിധ മുനികള്, രാജാക്കന്മാര്, വാനരന്മാര് എന്നിവരോടൊപ്പം ഗൗതമി നദിയുടെ തീരത്ത് സുഖമായി ഇരുന്നു.
ശംഭും പുരാണതത്ത്വജ്ഞം രാഘവോ വാക്യമബ്രവീത് । ത്വമേവ സര്വം ജാനീഷേ സര്വധര്മഗുഹാശയമ്
പഴയ സത്യങ്ങള് അറിയുന്ന ശംഭുവിനോട് രാഘവന് പറഞ്ഞു: 'നീയല്ലേ എല്ലാം അറിയുന്നത്, എല്ലാ ധര്മ്മങ്ങളുടെ ആന്തരസാരവും നീക്കാണു അറിയുന്നത്.'
കസ്മിന്കസ്മിന്യുഗേ ബ്രഹ്മന്കിംവിശിഷ്ടം വദസ്വ മേ । ശംഭുരുവാച- ധ്യാനമേവ കൃതേ ശ്രേഷ്ഠം ത്രേതായാം യജ്ഞ ഏവ ച
'ഏത് യുഗത്തില് എന്താണ് പ്രധാനമെന്ന് പറയണം ബ്രഹ്മാ.' ശംഭു പറഞ്ഞു: 'കൃതയുഗത്തില് ധ്യാനമാണ് ഉത്തമം, ത്രേതായുഗത്തില് യജ്ഞമാണ് പ്രധാനമെന്ന്.'
ദ്വാപരേ ചാര്ചനം തിഷ്യേ ദാനം ച ഹരികീര്തനമ് । സര്വം ച ശസ്തം സര്വത്ര ധ്യാനം ന ച കലൌ യുഗേ
ദ്വാപരയുഗത്തില് അര്ച്ചനയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്; തിഷ്യയുഗത്തില് ദാനം, ഹരിയുടെ കീര്ത്തനം എന്നിവയാണ് ഉത്തമം. എല്ലായിടത്തും എല്ലാം നല്ലതാണ്, പക്ഷേ കലിയുഗത്തില് ധ്യാനം ഇല്ല.
നരാണാം മുഗ്ധചിത്തത്വാത്കൃച്ഛ്രസ്ഥാനാം വിശാംപതേ । ന ധര്മേ നിയതാബുദ്ധിര്ന വേദേ നൈവ ച സ്മൃതൌ
മനുഷ്യരുടെ മനസ്സ് സാവധാനം, കഷ്ടതകളില് ആയതിനാല് ധര്മ്മത്തിലും, വേദങ്ങളിലും, സ്മൃതികളിലും ഉറച്ച ബുദ്ധി ഇല്ല.
ന ക്രതൌ ന സ്വധാകാരേ പുരാണാനാം ച ന ശ്രുതൌ । ന യജ്ഞേന ച തീര്ഥേഷു ന ച ശുശ്രൂഷണേ സതാമ്
യജ്ഞങ്ങളിലും, ഹോമങ്ങളിലും, പുരാണങ്ങള് കേള്ക്കുന്നതിലും, തീര്ത്ഥയാത്രകളിലും, സന്മാര്ഗ്ഗക്കാരെ സേവിക്കുന്നതിലും ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
നേജ്യായാം ദേവതാനാം ച ന സ്വജാതീയകര്മ്മണി । ന ദേവസ്മരണേനാപി ന ച ക്വാപി വൃഷേ നൃപ
ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നതിലും, സ്വജാതിയുടെ കര്മ്മങ്ങളിലും, ദേവസ്മരണയിലും, രാജാവേ, എവിടെയും ധര്മ്മത്തിലൂടെയും ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
അതശ്ച ദീര്ഘകാലാനാം പുണ്യാനാമക്ഷമാ നരാഃ । ദാനം തു സ്വല്പകാലത്വാത്കര്തും ശക്നോതി മാനവഃ
അതിനാല് ദീര്ഘകാലം വേണ്ടുന്ന പുണ്യങ്ങള് ചെയ്യാന് മനുഷ്യന് കഴിയില്ല; എന്നാല് ദാനം കുറച്ച് സമയമെടുത്താല് ചെയ്യാന് സാധിക്കും.
അതശ്ച കലിദുഷ്ടാനാം പ്രായശ്ചിതം ന വിദ്യതേ । കേഷാംചിത്പാപനാശഃ സ്യാത്പ്രായശ്ചിത്തൈസ്തു നാന്യഥാ
കലിയുഗത്തില് ദോഷം വന്നവര്ക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല; ചിലര്ക്ക് മാത്രം പ്രായശ്ചിത്തം കൊണ്ട് പാപം നശിക്കും, അതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഫലപ്രദമല്ല.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനീ ഗയാശ്രാദ്ധീ കാശീഗംതാ ശ്രുതൌ രതഃ । പുരാണജ്ഞാവമാശ്ചൈതേ ശ്രോതാ തസ്യ ച രാഘവ
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവന്, ഗയയില് പിതൃകര്മ്മം ചെയ്യുന്നവന്, കാശിയില് പോകുന്നവന്, വേദങ്ങളില് ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവന്, പുരാണങ്ങള് അറിയുന്നവന്, അവ കേള്ക്കുന്നവന് — രാഘവാ, ഇവരാണ് ഉത്തമര്.
യുഗാനാമനുസാരേണ തഥാര്ഥസ്യ വിവേചനാത് । സ്വ പര പ്രത്യയോത്പാദാത്പരബ്രഹ്മപ്രകാശനാത്
യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം അനുസരിച്ച്, അര്ത്ഥം തിരിച്ചറിയുന്നതിലൂടെ, സ്വയം വിശ്വാസവും പരന് വിശ്വാസവും ഉണര്ത്തി, പരബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടുത്തി.
പുരാണവക്താ സര്വസ്മാദ്ബ്രാഹ്മണസ്തു വിശിഷ്യതേ । തേനാപി ച കൃതം പാപം ന സജ്യേത്കിമുതാന്യതഃ
എല്ലാവരിലും പുരാണം പറയുന്ന ബ്രാഹ്മണന് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠന്; അവന് പാപം ചെയ്താലും അതു അവനോട് ചേര്ന്നിടില്ല, പിന്നെ മറ്റുള്ളവര്ക്ക് എങ്ങനെ?
അന്യേഷാമപി കേഷാംചിത്പുരാണം പാപനാശനമ് । യഃ പുരാണേഷു വിശ്വാസീ വക്താരം മന്യതേ ഗുരുമ്
മറ്റു ചിലര്ക്കും പുരാണം പാപനാശിനിയാണ്; പുരാണങ്ങളില് വിശ്വാസമുള്ളവനും, പറയുന്നവനെ ഗുരുവായി കാണുന്നവനും പാപം നശിക്കും.