ക്ഷംതുമര്ഹസി ദേവേശി ത്യക്തകോപാ വിലോകയ । ന ബഭാഷൈവമുക്ത്വാ സാ അരുംധത്യാ ഹി നിര്യയൌ
'ദേവേശി, ദയവായി ക്ഷമിക്കണം; കോപം വിട്ട് എന്നെ നോക്കൂ.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൾ ഒന്നും പറയാതെ അരുന്ധതിയോടൊപ്പം പുറത്ത് പോയി.
നിര്ഗച്ഛംതീം മുനിര്ജ്ഞാത്വാ ദംഡവത്പ്രണനാമ ച । തദാരഭ്യ മഹേശായ ദംഡപ്രണതി സംസ്തുതിമ്
അവൾ പുറത്ത് പോകുന്നത് കണ്ട മുനിവരൻ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു; അന്നുമുതൽ മഹേശ്വരനോട് ദണ്ഡപ്രണാമവും സ്തുതിയും ആരംഭിച്ചു.
കുര്യാദുവാച ച ശിവാ ഗൌതമ ത്വം കിമിച്ഛസി । ഗൌതമ ഉവാച- കൃതകൃത്യോസ്മി ദേവേശി യദി ദേയോ വരോ മമ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'ഗൗതമാ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?' ഗൗതമൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'ദേവേശി, എന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റി; എനിക്ക് ഒരു വരം നൽകണമെങ്കിൽ—'
മന്മംദിരേ മഹാഭാഗേ ഭോക്തുമര്ഹസി സാംപ്രതമ് । ദേവ്യുവാച- ഭോക്ഷ്യാമി തവ ഗേഹേഹം ശംകരാനുമതാ മുനേ
'മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ വീട്ടിൽ വന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.' ദേവി പറഞ്ഞു: 'ശങ്കരന്റെ അനുമതിയോടെ ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കും, മുനിവരാ'.
ഗത്വേശം ഗൌതമോ വിപ്രോ ലബ്ധാനുജ്ഞഃ പുനര്ഗതഃ । ഭോജയാമാസ ഗിരിജാം ദേവീം ചാരുംധതീം തഥാ
അനുമതി വാങ്ങിയ ശേഷം, ഗൗതമൻ വീണ്ടും തിരികെ വന്നു; അവൻ ഗിരിജയെയും അരുന്ധതിയെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ഇരുത്തി.
ഭുക്ത്വാഥ പാര്വതീ സര്വം ഗംധപുഷ്പസഭൂഷണാ । സഹാനുചരകന്യാഭിഃ സഹസ്രാഭിര്ഹരം യയൌ
പാർവതി എല്ലാം കഴിച്ചു, സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, ആയിരം അനുചരികളോടൊപ്പം ഹരന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
അഥാഹ ശംകരോ ദേവീം ഗച്ഛ ഗൌതമമംദിരമ് । സംധ്യോപാസ്തിമഹം കൃത്വാ ആഗച്ഛാമി പുനര്ഗൃഹമ്
ശങ്കരൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഗൗതമന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോ; ഞാൻ സന്ധ്യാവന്ദനം നടത്തി പിന്നെ വീട്ടിലേക്ക് വരാം'.
ഇത്യുക്താ പ്രയയൌ ദേവീ ഗൌതമസ്യൈവ മംദിരമ് । സംധ്യാവംദനകാമാശ്ച സര്വഏവ വിനിര്ഗതാഃ
അങ്ങനെ ദേവി ഗൗതമന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി; സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാവരും പുറത്ത് പോയി.
കൃതസംധ്യാസ്തടാകേ തു മഹേശാദ്യാസ്തു കൃത്സ്നശഃ । അഥോത്തരമുഖഃ ശംഭുര്ന്യാസം കൃത്വാ ജജാപ ഹ
തടാകത്തിനരികിൽ സന്ധ്യാവന്ദനം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു മഹേശ്വരനും മറ്റു മഹാദേവന്മാരും ഉത്തരദിശയിലേക്ക് മുഖം തിരിച്ച് ശിവൻ ന്യാസം ചെയ്തു ജപം ആരംഭിച്ചു.
അഥവിഷ്ണുര്മഹാതേജാ മഹേശമിദമബ്രവീത് । സര്വൈര്നമസ്യതേ യസ്തു സര്വൈരേവ സമര്ച്യതേ
അപ്പോൾ അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള വിഷ്ണു മഹേശ്വരനോടു പറഞ്ഞു: 'എല്ലാവരും നമസ്കരിക്കുന്നവനും ആരാധിക്കുന്നവനും നീയല്ലേ'.
ഹൂയതേ സര്വയജ്ഞേഷു സ ഭവാന്കിം ജപിഷ്യതി । രചിതാംജലയഃ സര്വേ ത്വാമേവൈകമുപാസതേ
'എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും നിന്നെ വിളിച്ചുവരുത്തുന്നു; നീ എന്തിനാണ് ജപിക്കേണ്ടത്? എല്ലാവരും കയ്യുകൂപ്പി ഒരുവൻ മാത്രമേ ആരാധിക്കുകയുള്ളൂ, അതും നിന്നെയാണ്'.
സ ഭവാന്ദേവദേവേശ കസ്മൈ വാ രചിതാംജലി । നമസ്കാരാദി പുണ്യാനാം ഫലദസ്ത്വം മഹേശ്വര
'ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, ആരെയാണ് കയ്യുകൂപ്പി നമസ്കരിക്കേണ്ടത്? മഹേശ്വരാ, നമസ്കാരം പോലുള്ള എല്ലാ പുണ്യപ്രവൃത്തികൾക്കും ഫലം നൽകുന്നത് നീയല്ലേ'.
തവ കഃ ഫലദോ വംദ്യഃ കോ വാ ത്വത്തോധികോ വദ । ശംകര ഉവാച- ധ്യായേ ന കിംചിദ്ഗോവിംദ ന നമസ്യേഹ കിംചന
'നിന്റെതിൽ വലുതായി ആരാണ് വന്ദനയോഗ്യനും ഫലദായകനും? പറയൂ.' ശംകരൻ പറഞ്ഞു: 'ഗോവിന്ദ, ഞാൻ ഇവിടെ ആരെയും ധ്യാനിക്കുകയോ നമസ്കരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല'.
നോപാസ്യേ കംചന ഹരേ ന ജപിഷ്യേഹ കിംചന । കിംതു നാസ്തികജംതൂനാം പ്രവൃത്ത്യര്ഥമിദം മയാ
'ഹരേ, ഞാൻ ആരെയും ആരാധിക്കുന്നില്ല, ഇവിടെ ഒന്നും ജപിക്കുന്നുമില്ല; പക്ഷേ, ആസ്തികത്വമില്ലാത്തവരുടെ നല്ല പ്രവൃത്തിക്കായി ഇതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യുന്നു'.
ദര്ശനീയം ഹരേ തേ സ്യുരന്യഥാ പാപകാരിണഃ । തസ്മാല്ലോകോപകാരാര്ഥമിദം സര്വം കൃതം മയാ
'ഹരേ, അവർക്ക് കാണാൻ വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഇതെല്ലാം; അല്ലെങ്കിൽ അവർ പാപം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ലോകത്തിനുള്ള ഉപകാരത്തിനായി ഞാൻ ഇതെല്ലാം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്'.
ഓമിത്യുക്ത്വാ ഹരിരഥ തം നത്വാ സമതിഷ്ഠത । അഥ തേ ഗൌതമഗൃഹം പ്രാപ്താ ദേവഗണര്ഷയഃ
ശേഷം ഹരി 'ഓം' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ശിവനോട് നമസ്കരിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ഗൗതമന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
സര്വേ പൂജാമഥോ ചക്രുര്ദേവദേവേ പിനാകിനേ । ദേവോ ഹനൂമതാ സാര്ദ്ധം ഗായന്നാസ്തേ രഘൂത്തമ
അവിടെ എല്ലാവരും ദേവദേവനായ പിനാകിയെ ആരാധിച്ചു; ദേവൻ ഹനുമാനോടൊപ്പം ഇരുന്നു പാടികൊണ്ടിരുന്നു, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
പഞ്ചാക്ഷരീം മഹാവിദ്യാം സര്വ ഏവ തദാ ജപന് । ഹനൂമത്കരമാലംബ്യ ദേവ്യഭ്യാശം ഗതോ ഹരഃ
അവിടെ എല്ലാവരും അന്നേരം അഞ്ചക്ഷര മഹാമന്ത്രം ജപിച്ചു; ഹരൻ ഹനുമാന്റെ കൈ പിടിച്ച് ദേവിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
ഏകശയ്യാസമാസീനൌ താവുഭൌ ദേവദംപതീ । ഗായന്നാസ്തേ സ ഹനുമാംസ്തുംബുരുര്നാരദസ്തഥാ
ദൈവദമ്പതികൾ ഒരേ കിടക്കയിൽ ഇരുന്നു; ഹനുമാൻ, തുംബുരു, നാരദൻ എന്നിവരും പാടികൊണ്ടിരുന്നു.
നാനാവിധിവിലാസാംശ്ച ചകാര പരമേശ്വരഃ । ആഹൂയ പാര്വതീമീശ ഇദം വാക്യമുവാച ഹ
പരമേശ്വരൻ പലവിധ വിനോദങ്ങൾ ചെയ്തു; പാർവതിയെ വിളിച്ച് ഇശ്വരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശ്രീസദാശിവ ഉവാച- രചയിഷ്യാമി ധമ്മില്ലമേഹി മത്പുരതഃ ശുഭേ । ദേവ്യാഹ ന ച യുക്തം തദ്ഭര്ത്രാശുശ്രൂഷണം സ്ത്രിയഃ
ശ്രീസദാശിവൻ പറഞ്ഞു: 'ശുഭേ, ഞാൻ നിന്റെ മുടി എന്റെ മുന്നിൽ അണിയിച്ചുതരാം.' ദേവി പറഞ്ഞു: 'ഭർത്താവ് ഭാര്യക്ക് സേവനം ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല'.
കേശപ്രസാധനകൃതാവനര്ഥാംതരമാപതേത് । കേശപ്രസാധനേ ദേവ തത്വം സര്വം ന ചേപ്സിതമ്
'ഭർത്താവ് മുടി അണിയിച്ചാൽ ദോഷം വരും; ദേവാ, മുടി അണിയിക്കൽ കാര്യത്തിൽ എനിക്ക് അതൊന്നും ആവശ്യമില്ല'.
അഥ ബംധേ കൃതേ പശ്ചാദംസപ്രാംതപ്രമാര്ജനമ് । തനോശ്ചരമസംലഗ്ന കേശപുഷ്പാദിമാര്ജനമ്
പിന്നീട് മുടി കെട്ടിയശേഷം തോളിന്റെ അറ്റം വൃത്തിയാക്കുകയും ശരീരത്തിൽ ഒട്ടിയിരിക്കുന്ന മുടി, പുഷ്പം മുതലായവ നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്യണം.
ഏതസ്മിന്വര്തമാനേ തു മഹാത്മാനോ യദാഗമന് । തദാ കിമുത്തരം വാച്യം തവ ദേവാദിവംദിനഃ
ഇങ്ങനെ നടക്കുമ്പോൾ മഹാത്മാക്കൾ എത്തിയാൽ, ദേവന്മാരും ഭക്തരും നിന്നോട് എന്ത് ചോദിച്ചാൽ നീ എന്ത് ഉത്തരം പറയും?
നായാംതി ചേദഥ വിഭോ ഭീതിര്നാശമുപേഷ്യതി । ഏവം ഹി ഭാഷമാണാം താം കരേണാകൃഷ്യ ശംകരഃ
അവർ വരാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ ഭയം നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കും, ഭഗവാനേ.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശംകരൻ അവളെ കൈപിടിച്ച് സമീപിച്ചു.
സ്വോര്വോസ്താം സ്ഥാപയിത്വൈവ വിസ്രസ്യ കചബംധനമ് । വിഭജ്യ ച കരാഭ്യാം സ പ്രസസാര നഖൈരപി
തന്റെ തോളിൽ പാർവതിയെ ഇരുത്തി, മുടികെട്ട് അഴിച്ചിട്ട്, കൈകൊണ്ട് വിഭജിച്ച്, നഖങ്ങൾകൊണ്ടും മുടി പടർന്നു വിരിച്ചു.
വിഷ്ണുദത്താം പാരിജാതസ്രജം കചഗതാമപി । കൃത്വാ ധമ്മില്ലമകരോദഥ മാലാം കരാഗതാമ്
വിഷ്ണു നൽകിയ പാരിജാതമാല, അവളുടെ മുടിയിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, മുടി ക്രമപ്പെടുത്തി ആ മാല അവളുടെ കൈയിലേയ്ക്ക് ശിവൻ നൽകി.
മല്ലികാസ്രജമാദായ ബബംധ കചബംധനേ । കല്പപ്രസൂനമാലാം ച ബ്രഹ്മദത്താം മഹേശ്വരഃ
മല്ലികാമാല എടുത്ത് അവളുടെ മുടിയിൽ കെട്ടി, ബ്രഹ്മാ നൽകിയ കല്പവൃക്ഷപൂമാലയും മഹാദേവൻ അവളെ അലങ്കരിച്ചു.
പാര്വതീവസനേ ഗൂഢഗംധാഢ്യേ ച സമാദധാത് । അഥാംസപൃഷ്ഠസംലഗ്നമാര്ജനം കൃതവാന്വിഭുഃ
പാർവതിയുടെ വസ്ത്രത്തിൽ, ഒളിഞ്ഞ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതായും, പിന്നെ ഭഗവാൻ അവളുടെ ചുമലിൽ ഒരു തൂവൽകഷണം കെട്ടി.
ശ്ലഥനീവേരധോ ദേവ്യാ വസ്ത്രവേഷ്ടേരധോഗതഃ । ദേവഃ കിമിദമിത്യുക്ത്വാ നീവീബംധം ചകാര ഹ
ദേവിയുടെ താഴെയുള്ള വസ്ത്രം വലിഞ്ഞ് താഴേയ്ക്കു പോയപ്പോൾ, ദൈവം 'ഇത് എന്താണ്?' എന്നു ചോദിച്ച്, അവളുടെ കച്ച കെട്ടി.