ഗൃഹാണ ദേവ താംബൂലമിത്യുക്തവചനേ മുനൌ । കപേ ഗൃഹാണ താംബൂലം പ്രയച്ഛ മമ ഖംഡകാന്
മുനിവരൻ 'ദേവാ, താമ്പൂലം സ്വീകരിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, കുരങ്ങൻ പറഞ്ഞു: 'താമ്പൂലം എടുക്കൂ, എനിക്ക് എന്റെ കഷ്ണങ്ങൾ തിരികെ തരൂ'.
ഉവാച വാനരോ നാസ്തി മമ ശുദ്ധിര്മഹേശ്വര । അനേകഫലഭുക്തത്വാദ്വാനരസ്തു ശുചിഃ കഥമ്
കുരങ്ങൻ പറഞ്ഞു: 'മഹാദേവാ, ഞാൻ ശുദ്ധനായിട്ടില്ല; പലവിധം പഴങ്ങൾ കഴിച്ചതിനാൽ ഒരു കുരങ്ങൻ എങ്ങനെ ശുദ്ധനാകും?'
സദാശിവ ഉവാച-। മദ്വാക്യാദഖിലം ശുദ്ധ്യേന്മദ്വാക്യാദമൃതം വിഷമ് । മദ്വാക്യാദഖിലാ വേദാ മദ്വാക്യാദ്ദേവതാദയഃ
സദാശിവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കിലൂടെ എല്ലാം ശുദ്ധമാകും; എന്റെ വാക്കിലൂടെ അമൃതം വിഷമാകും; എന്റെ വാക്കിലൂടെ വേദങ്ങളും ദേവന്മാരും ഉണ്ട്'.
മദ്വാക്യാദ്ധര്മവിജ്ഞാനം മദ്വാക്യാന്മോക്ഷ ഉച്യതേ । പുരാണാന്യാഗമാശ്ചൈവ സ്മൃതയോ മമ വാക്യതഃ
'എന്റെ വാക്കിലൂടെ ധർമ്മജ്ഞാനം ഉണ്ടാകും; എന്റെ വാക്കിലൂടെ മോക്ഷം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; പുരാണങ്ങളും ആഗമങ്ങളും സ്മൃതികളും എന്റെ വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്'.
അതോ ഗൃഹാണ താംബൂലം മമ ദദ്യാഃ സുഖംഡകാന് । ഹരിര്വാമകരേണാദാത്താംബൂലം പൂഗഖംഡകമ്
'അതിനാൽ, താമ്പൂലം സ്വീകരിച്ച് എനിക്ക് കഷ്ണങ്ങൾ തരൂ.' ഹരി ഇടതുകൈയിൽ താമ്പൂലവും പൂവക്കഷ്ണവും എടുത്തു.
തതഃ പത്രാണി സംഗൃഹ്യ തതഃ ഖംഡാന്സമര്പയത് । കര്പൂരമഗ്രതോ ദത്തം ഗൃഹീത്വാഽഭക്ഷയച്ഛിവഃ
അതിനുശേഷം, ഇലകൾ കൂട്ടി കഷ്ണങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു; കർപ്പൂരം മുന്നിൽ വെച്ചു, ശിവൻ അതെടുത്ത് കഴിച്ചു.
ദേവേ തു കൃതതാംബൂലേ പാര്വതീ മംദരാചലാത് । ജയാ വിജയയോര്ഹസ്തം ഗൃഹീത്വാഽഽയാന്മുനേര്ഗൃഹമ്
ദേവൻ താമ്പൂലം കഴിച്ചതിനുശേഷം, പാർവതി ജയയുടെയും വിജയയുടെയും കൈ പിടിച്ച് മന്ദരപർവതത്തിൽ നിന്ന് മുനിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
ദേവപാദൌ തതോ നത്വാ വിനമ്രവദനാഽഽഭവത് । ഉന്നമയ്യ മുഖം തസ്യാ ഇദമാഹ ത്രിലോചനഃ
അപ്പോൾ, ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു, അവൾ വിനയത്തോടെ മുഖം താഴ്ത്തി; പിന്നെ മുഖം ഉയർത്തി, ത്രിലോചനൻ അവളോട് പറഞ്ഞു.
ത്വദര്ഥം ദേവദേവേശി അപരാധഃ കൃതോ മയാ । യത്ത്വാം വിഹായ ഭുക്തം ഹി തഥാന്യച്ഛൃണു സുംദരി
'ദേവതകളുടെ ദേവിയായുള്ള നിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ ഒരു പാപം ചെയ്തു; നിന്നെ ഒഴിവാക്കി ഞാൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, അതുപോലെ മറ്റൊന്നും കേൾക്കൂ, സുന്ദരിയേ'.
അഥ സ്വമംദിരേ സ്ഥാപ്യ ദേവദേവവിവര്ജിതേ । സര്വബംധവിമുക്തേ ച മഹദേനോ മയാ കൃതമ്
'എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നെ ഇരുത്തി, ദേവദേവനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളും ബന്ധുക്കളിൽ നിന്ന് മോചിതയുമായ നിന്നെ, ഞാൻ വലിയൊരു പാപം ചെയ്തു'.
ക്ഷംതുമര്ഹസി ദേവേശി ത്യക്തകോപാ വിലോകയ । ന ബഭാഷൈവമുക്ത്വാ സാ അരുംധത്യാ ഹി നിര്യയൌ
'ദേവേശി, ദയവായി ക്ഷമിക്കണം; കോപം വിട്ട് എന്നെ നോക്കൂ.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൾ ഒന്നും പറയാതെ അരുന്ധതിയോടൊപ്പം പുറത്ത് പോയി.
നിര്ഗച്ഛംതീം മുനിര്ജ്ഞാത്വാ ദംഡവത്പ്രണനാമ ച । തദാരഭ്യ മഹേശായ ദംഡപ്രണതി സംസ്തുതിമ്
അവൾ പുറത്ത് പോകുന്നത് കണ്ട മുനിവരൻ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു; അന്നുമുതൽ മഹേശ്വരനോട് ദണ്ഡപ്രണാമവും സ്തുതിയും ആരംഭിച്ചു.
കുര്യാദുവാച ച ശിവാ ഗൌതമ ത്വം കിമിച്ഛസി । ഗൌതമ ഉവാച- കൃതകൃത്യോസ്മി ദേവേശി യദി ദേയോ വരോ മമ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'ഗൗതമാ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?' ഗൗതമൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'ദേവേശി, എന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റി; എനിക്ക് ഒരു വരം നൽകണമെങ്കിൽ—'
മന്മംദിരേ മഹാഭാഗേ ഭോക്തുമര്ഹസി സാംപ്രതമ് । ദേവ്യുവാച- ഭോക്ഷ്യാമി തവ ഗേഹേഹം ശംകരാനുമതാ മുനേ
'മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ വീട്ടിൽ വന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.' ദേവി പറഞ്ഞു: 'ശങ്കരന്റെ അനുമതിയോടെ ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കും, മുനിവരാ'.
ഗത്വേശം ഗൌതമോ വിപ്രോ ലബ്ധാനുജ്ഞഃ പുനര്ഗതഃ । ഭോജയാമാസ ഗിരിജാം ദേവീം ചാരുംധതീം തഥാ
അനുമതി വാങ്ങിയ ശേഷം, ഗൗതമൻ വീണ്ടും തിരികെ വന്നു; അവൻ ഗിരിജയെയും അരുന്ധതിയെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ഇരുത്തി.
ഭുക്ത്വാഥ പാര്വതീ സര്വം ഗംധപുഷ്പസഭൂഷണാ । സഹാനുചരകന്യാഭിഃ സഹസ്രാഭിര്ഹരം യയൌ
പാർവതി എല്ലാം കഴിച്ചു, സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, ആയിരം അനുചരികളോടൊപ്പം ഹരന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
അഥാഹ ശംകരോ ദേവീം ഗച്ഛ ഗൌതമമംദിരമ് । സംധ്യോപാസ്തിമഹം കൃത്വാ ആഗച്ഛാമി പുനര്ഗൃഹമ്
ശങ്കരൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഗൗതമന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോ; ഞാൻ സന്ധ്യാവന്ദനം നടത്തി പിന്നെ വീട്ടിലേക്ക് വരാം'.
ഇത്യുക്താ പ്രയയൌ ദേവീ ഗൌതമസ്യൈവ മംദിരമ് । സംധ്യാവംദനകാമാശ്ച സര്വഏവ വിനിര്ഗതാഃ
അങ്ങനെ ദേവി ഗൗതമന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി; സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാവരും പുറത്ത് പോയി.
കൃതസംധ്യാസ്തടാകേ തു മഹേശാദ്യാസ്തു കൃത്സ്നശഃ । അഥോത്തരമുഖഃ ശംഭുര്ന്യാസം കൃത്വാ ജജാപ ഹ
തടാകത്തിനരികിൽ സന്ധ്യാവന്ദനം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു മഹേശ്വരനും മറ്റു മഹാദേവന്മാരും ഉത്തരദിശയിലേക്ക് മുഖം തിരിച്ച് ശിവൻ ന്യാസം ചെയ്തു ജപം ആരംഭിച്ചു.
അഥവിഷ്ണുര്മഹാതേജാ മഹേശമിദമബ്രവീത് । സര്വൈര്നമസ്യതേ യസ്തു സര്വൈരേവ സമര്ച്യതേ
അപ്പോൾ അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള വിഷ്ണു മഹേശ്വരനോടു പറഞ്ഞു: 'എല്ലാവരും നമസ്കരിക്കുന്നവനും ആരാധിക്കുന്നവനും നീയല്ലേ'.
ഹൂയതേ സര്വയജ്ഞേഷു സ ഭവാന്കിം ജപിഷ്യതി । രചിതാംജലയഃ സര്വേ ത്വാമേവൈകമുപാസതേ
'എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും നിന്നെ വിളിച്ചുവരുത്തുന്നു; നീ എന്തിനാണ് ജപിക്കേണ്ടത്? എല്ലാവരും കയ്യുകൂപ്പി ഒരുവൻ മാത്രമേ ആരാധിക്കുകയുള്ളൂ, അതും നിന്നെയാണ്'.
സ ഭവാന്ദേവദേവേശ കസ്മൈ വാ രചിതാംജലി । നമസ്കാരാദി പുണ്യാനാം ഫലദസ്ത്വം മഹേശ്വര
'ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, ആരെയാണ് കയ്യുകൂപ്പി നമസ്കരിക്കേണ്ടത്? മഹേശ്വരാ, നമസ്കാരം പോലുള്ള എല്ലാ പുണ്യപ്രവൃത്തികൾക്കും ഫലം നൽകുന്നത് നീയല്ലേ'.
തവ കഃ ഫലദോ വംദ്യഃ കോ വാ ത്വത്തോധികോ വദ । ശംകര ഉവാച- ധ്യായേ ന കിംചിദ്ഗോവിംദ ന നമസ്യേഹ കിംചന
'നിന്റെതിൽ വലുതായി ആരാണ് വന്ദനയോഗ്യനും ഫലദായകനും? പറയൂ.' ശംകരൻ പറഞ്ഞു: 'ഗോവിന്ദ, ഞാൻ ഇവിടെ ആരെയും ധ്യാനിക്കുകയോ നമസ്കരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല'.
നോപാസ്യേ കംചന ഹരേ ന ജപിഷ്യേഹ കിംചന । കിംതു നാസ്തികജംതൂനാം പ്രവൃത്ത്യര്ഥമിദം മയാ
'ഹരേ, ഞാൻ ആരെയും ആരാധിക്കുന്നില്ല, ഇവിടെ ഒന്നും ജപിക്കുന്നുമില്ല; പക്ഷേ, ആസ്തികത്വമില്ലാത്തവരുടെ നല്ല പ്രവൃത്തിക്കായി ഇതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യുന്നു'.
ദര്ശനീയം ഹരേ തേ സ്യുരന്യഥാ പാപകാരിണഃ । തസ്മാല്ലോകോപകാരാര്ഥമിദം സര്വം കൃതം മയാ
'ഹരേ, അവർക്ക് കാണാൻ വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഇതെല്ലാം; അല്ലെങ്കിൽ അവർ പാപം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ലോകത്തിനുള്ള ഉപകാരത്തിനായി ഞാൻ ഇതെല്ലാം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്'.
ഓമിത്യുക്ത്വാ ഹരിരഥ തം നത്വാ സമതിഷ്ഠത । അഥ തേ ഗൌതമഗൃഹം പ്രാപ്താ ദേവഗണര്ഷയഃ
ശേഷം ഹരി 'ഓം' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ശിവനോട് നമസ്കരിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ഗൗതമന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
സര്വേ പൂജാമഥോ ചക്രുര്ദേവദേവേ പിനാകിനേ । ദേവോ ഹനൂമതാ സാര്ദ്ധം ഗായന്നാസ്തേ രഘൂത്തമ
അവിടെ എല്ലാവരും ദേവദേവനായ പിനാകിയെ ആരാധിച്ചു; ദേവൻ ഹനുമാനോടൊപ്പം ഇരുന്നു പാടികൊണ്ടിരുന്നു, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
പഞ്ചാക്ഷരീം മഹാവിദ്യാം സര്വ ഏവ തദാ ജപന് । ഹനൂമത്കരമാലംബ്യ ദേവ്യഭ്യാശം ഗതോ ഹരഃ
അവിടെ എല്ലാവരും അന്നേരം അഞ്ചക്ഷര മഹാമന്ത്രം ജപിച്ചു; ഹരൻ ഹനുമാന്റെ കൈ പിടിച്ച് ദേവിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
ഏകശയ്യാസമാസീനൌ താവുഭൌ ദേവദംപതീ । ഗായന്നാസ്തേ സ ഹനുമാംസ്തുംബുരുര്നാരദസ്തഥാ
ദൈവദമ്പതികൾ ഒരേ കിടക്കയിൽ ഇരുന്നു; ഹനുമാൻ, തുംബുരു, നാരദൻ എന്നിവരും പാടികൊണ്ടിരുന്നു.
നാനാവിധിവിലാസാംശ്ച ചകാര പരമേശ്വരഃ । ആഹൂയ പാര്വതീമീശ ഇദം വാക്യമുവാച ഹ
പരമേശ്വരൻ പലവിധ വിനോദങ്ങൾ ചെയ്തു; പാർവതിയെ വിളിച്ച് ഇശ്വരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.