സ്വയം പ്രവിശ്യ യദി വാ സ്വയം ഭുംക്ഷ്വ സ്വഗേഹവത് । ഗച്ഛ വാ പാര്വതീഗേഹം യാ കുക്ഷിം പൂരയിഷ്യതി
'നിന്റെ വീട്ടിൽപോലെ തന്നെ നീ തന്നെ അകത്തു കടന്ന് ഭക്ഷിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ പാർവതിയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകൂ—അവൾ നിന്റെ വയർ നിറയ്ക്കും.'
ഇത്യുക്ത്വാ തത്കരാലംബീ ഏകാംതമഗമദ്വിഭുഃ । ആദിശ്യ നംദിനം ദേവോ ദ്വാരാധ്യക്ഷം യഥോക്തവത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഭഗവാൻ അവന്റെ കൈ പിടിച്ച് ഒറ്റക്കായി പോയി; നന്ദിയെ വിളിച്ച്, ദ്വാരപാലകനോട് വേണ്ടതുപോലെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി.
ഗൌതമം സമുവാചായമുത്തരം വിഷ്ണുഭാഷണമ് । സദാശിവ ഉവാച- സംപാദയാന്നം സര്വേഷാം ഭോക്തുകാമാ വയം മുനേ
ഗൗതമനോട് സംസാരിച്ച്, വിഷ്ണുവിനോടും പറഞ്ഞു: സദാശിവൻ പറഞ്ഞു, 'എല്ലാവർക്കും ഭക്ഷണം ഒരുക്കണം; ഞങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹർഷേ.'
ഇത്യുക്ത്വൈകാംതമഗമദ്വാസുദേവേന ശംകരഃ । മൃദുശയ്യാം സമാരുഹ്യ ശയിതൌ ദേവതോത്തമൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശംകരൻ വാസുദേവനോടൊപ്പം ഒറ്റയ്ക്കായി പോയി; ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ഇരുവരും മൃദുലമായ കിടക്കയിൽ കിടന്നു.
അന്യോന്യം ഭാഷണം കൃത്ത്വാ പ്രോത്തസ്ഥതുരുഭാവപി । ഗത്വാ തടാകം ഗംഭീരം സ്നാസ്യംതൌ ദേവസത്തമൌ
പരസ്പരം സംസാരിച്ച്, ഇരുവരും എഴുന്നേറ്റു; ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ അവർ ആഴമുള്ള തടാകത്തിലേക്ക് കുളിക്കാൻ പോയി.
കരാംബുപാനമന്യോന്യം പൃഥക്കൃത്വോഭയത്ര ച । മുനയോ രാക്ഷസാശ്ചൈവ ജലക്രീഡാം പ്രചക്രിരേ
ഒരേമാതിരിയും വേറെയും, പരസ്പരം കൈയിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിച്ചു; മുനിമാരും രാക്ഷസന്മാരും വെള്ളത്തിൽ കളിച്ചു.
അഥ വിഷ്ണുര്മഹേശശ്ച ജലപാതാനി ശീഘ്രതഃ । ചക്രതുഃ ശംകരഃ പദ്മകിംജല്കാംജലിനാ ഹരേഃ
അപ്പോൾ വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും വേഗത്തിൽ വെള്ളം തളിച്ചു; ശംകരൻ താമരപ്പൂവിന്റെ നാരുകൾ കൈയിൽ എടുത്ത് ഹരിയിലേക്ക് തളിച്ചു.
അവാകിരന്മുഖേ തസ്യ പദ്മോത്ഫുല്ലവിലോചനേ । നേത്രേ കേശരസംപാതാന്ന്യമീലയത കേശവഃ
പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരപ്പൂവിന്റെ കണ്ണുകളുള്ള അവന്റെ മുഖത്തിലേക്ക് അവയെ തളിച്ചു; നാരുകൾ കണ്ണിൽ വീണപ്പോൾ കേശവൻ കണ്ണടച്ചു.
അത്രാംതരേ ഹരേഃ സ്കംധമാരുരോഹ മഹേശ്വരഃ । ഹര്യുത്തമാംഗം ബാഹുഭ്യാം ഗൃഹീത്വാ സംന്യമജ്ജയത്
അതിനിടയിൽ മഹേശ്വരൻ ഹരിയുടെ തോളിൽ കയറി, ഹരിയുടെ തല ഇരുകൈകളാൽ പിടിച്ചു, അവനെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു.
ഉന്മജ്ജയിത്വാ ച പുനഃ പുനശ്ചാപി പുനഃ പുനഃ । പീഡിതഃ സ ഹരിഃ സൂക്ഷ്മം പാതയാമാസ ശംകരമ്
പുനപ്പുനർ അവനെ ഉയർത്തി വീണ്ടും വീണ്ടും മുങ്ങിച്ചു; ശംകരൻ അമർത്തിയപ്പോൾ ഹരി സാവധാനം അവനെ വിട്ടുവിട്ടു.
അഥ പാദൌ ഗൃഹീത്വാ തു ആചകര്ഷ ച ഭ്രാമയത് । അതാഡയദ്ധരേര്വക്ഷഃ പാതയാമാസ ചാച്യുതമ്
അതിനുശേഷം, അവന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു വലിച്ചു ചുറ്റി, ഹരിയുടെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു അച്യുതനെ താഴെ വീഴ്ത്തി.
അഥോത്ഥിതോ ഹരിസ്തോയമാദായംജലിനാ തതഃ । അവാകിരദഥോ ശംഭുമഥ വിഷ്ണുമഥോ ഹരഃ
പിന്നീട് ഹരി എഴുന്നേറ്റ്, കൈകളിൽ വെള്ളം എടുത്ത് ശംഭുവിനും, വിഷ്ണുവിനും, ഹരനും തളിച്ചു.
ജലക്രീഡൈവമഭവദഥ ചര്ഷിഗണാംതരേ । ജലക്രീഡാസംഭ്രമേണ വിസ്രസ്തജടബംധനാഃ
അങ്ങനെ, ഋഷിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ വെള്ളത്തിൽ കളി തുടങ്ങി; ആ ആവേശത്തിൽ അവരുടെ ജടകൾ അഴുകി വീണു.
അഥ സംഭ്രമതസ്തേഷാമന്യോന്യജടബംധനമ് । ഇതരേതരബദ്ധാസു ജടാസു ച മുനീശ്വരാഃ
ആ ആവേശത്തിൽ, അവരുടെ ജടകൾ തമ്മിൽ കുടുങ്ങി; മഹാമുനികൾ തമ്മിൽ ജടകളാൽ ബന്ധപ്പെട്ടു.
ശക്തിമംതോഽശക്തിമതഃ ആകര്ഷംതി ച സവ്യഥമ് । പാതയംതോന്യതശ്ചാപി ക്രോശതോ രുദതസ്തഥാ
ശക്തരായവർ ദുർബലരെ വേദനയോടെ വലിച്ചു; ചിലർ മറ്റുള്ളവരെ താഴെ വീഴ്ത്തി, ചിലർ കരഞ്ഞു.
ഏവം പ്രവൃത്തേ തുമുലേ സംഭൂതേ തോയകര്മ്മണി । ആകാശേ നാരദോ ഹൃഷ്ടോ നനര്ത ച നനാദ ച
അങ്ങനെ ആ വലിയ വെള്ളക്കളി നടക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്ത് നാരദൻ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു.
വിപംചീം നാദയന്വാദ്യം ലലിതാം ഗീതിമുജ്ജഗൌ । സുഗീത്യാ ലലിതായാസ്തു അഗായത വിധാ ദശ
അവൻ വീണ വായിച്ച് മനോഹരമായ സംഗീതം ഉണ്ടാക്കി, ലളിതമായ ഗാനം പാടി; മധുരമായ പാട്ടിൽ പത്ത് തരത്തിലുള്ള രാഗങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു.
ശുശ്രാവ ഗീതം മധുരം ശംകരോ ലോകഭാവനഃ । സ്വയം ഗാതും ഹി ലലിതം മംദം മംദം പ്രചക്രമേ
ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ശംകരൻ ആ മധുരഗാനം കേട്ടു; സ്വയം ലളിതമായി, മന്ദമായി പാടാൻ തുടങ്ങി.
സ്വയം ഗായതി ദേവേശേ മിശ്രാ മംഗലകൈശികീ । നാരദേ നൃത്യമാനേ തു ഗായതി സ്വരഭേദിനി
ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ സ്വയം മംഗളവും കൈശികിയും കലർത്തി പാടുമ്പോൾ, നാരദൻ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ സ്വരഭേദങ്ങളോടെ പാടിച്ചു.
സ്വരം ധ്രുവം സമാദായ സര്വലക്ഷണസംയുതമ് । സ്വധാരാമൃതസംയുക്തം ഗാനേനൈവമഥോ ജയത്
ഏറ്റവും നല്ല സ്വരം, എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയതും സ്വരാമൃതം നിറഞ്ഞതുമായത് എടുത്ത്, ആ ഗാനത്തിലൂടെ ജയിച്ചു.
വാസുദേവോ മര്ദലം ച കരാഭ്യാമിദമാഹനത് । അവഗാഹംശ്ചതുര്വക്ത്രസ്തുംബുരുര്മുഖരോ ബഭൌ
വാസുദേവൻ കൈകളാൽ മൃദംഗം വായിച്ചു; നാലുമുഖനായ തുംബുരു ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദിച്ചു പ്രകാശിച്ചു.
താനകാ ഗൌതമാദ്യാസ്തു തൂഷ്ണീം ഗാതും ച വായുതഃ । ഗായകേ മധുരം ഗീതം ഹനൂമതി കപീശ്വരേ
താനകന്മാർ, ഗൗതമൻ തുടങ്ങിയവർ മൗനത്തിൽ ഇരുന്നു; കപികളുടെ രാജാവായ ഹനുമാൻ ഗായകരുടെ ഇടയിൽ മധുരഗാനം പാടി.
മ്ലാനമമ്ലാനമഭവത്കൃശാഃ പുഷ്ടാസ്തദാഽഭവന് । സ്വാം സ്വാം ഗീതിമതഃ സര്വേ തിരസ്കൃത്യൈവ മൂര്ച്ഛിതാഃ
ചിലർ ക്ഷീണിച്ചു, ചിലർ ഉല്ലാസത്തോടെ നിന്നു; എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സ്വന്തം പാട്ടുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ആസ്വാദനത്തിൽ മുങ്ങി.
തൂഷ്ണീം സര്വേ സമഭവന്ദേവര്ഷിഗണദാനവാഃ । ഏകഃ സ ഹനുമാന്ഗാതാ ശ്രോതാരഃ സര്വ ഏവ തേ
ദേവർഷിമാരും ദാനവരും എല്ലാവരും മൗനത്തിലായി; ഹനുമാൻ മാത്രം പാടി, മറ്റെല്ലാവരും ശ്രോതാക്കളായി.
മധ്യാഹ്നകാലവിതതേ ഭോജനാവസരേ സതി । ദുകൂലയുഗമാധത്ത ശൃണ്വന്ഗീതിം മഹേശ്വരഃ
മധ്യാഹ്നം എത്തിയപ്പോൾ ഭക്ഷണസമയത്ത്, മഹേശ്വരൻ നല്ല വസ്ത്രം ധരിച്ച് പാട്ട് കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
പീതവസ്ത്രദ്വയം വിഷ്ണുരാരക്തം ചതുരാനനഃ । സ്വസ്വാര്ഹാണ്യഥ സര്വേഽപി കൃത്യം കൃത്വാപി കാലികമ്
വിഷ്ണു രണ്ട് മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചു, നാലുമുഖൻ ചുവപ്പു വസ്ത്രം ധരിച്ചു; എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങളിൽ തിരിഞ്ഞു.
സ്വം സ്വം വാഹനമാരുഹ്യ നിര്ഗതാഃ സര്വദേവതാഃ । ഗാനപ്രിയോ മഹേശസ്തു ജഗാദ പ്ലവഗേശ്വരമ്
ഓരോ ദേവതകളും തങ്ങളുടെ താന്തിരം വാഹനങ്ങളിൽ കയറി പുറപ്പെട്ടു. പാട്ട് പ്രിയനായ മഹേശ്വരൻ കുരങ്ങന്മാരുടെ അധിപനോടു പറഞ്ഞു.
പ്ലവഗത്വം മയാജ്ഞപ്തോ നിഃശംകം വൃഷമാരുഹ । മമ ചാഭിമുഖോ ഭൂത്വാ ഗായസ്വാശേഷഗായനമ്
എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നീ കുരങ്ങിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭയമില്ലാതെ കാളയിൽ കയറി, എന്റെ നേരെ നോക്കി, എല്ലാ പാട്ടുകളും പാടുക.
അഥാഹ കപിശാര്ദൂലോ ഭഗവംതം മഹേശ്വരമ് । വൃഷഭാരോഹസാമര്ഥ്യം തവ നാന്യസ്യ വിദ്യതേ
അപ്പോൾ കുരങ്ങുകളിൽ ശൂരനായവൻ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരനോടു പറഞ്ഞു: കാളയിൽ കയറാനുള്ള ശക്തി ഭഗവാനെ, നിനക്കല്ലാതെ മറ്റാര്ക്കുമില്ല.
തവ വാഹനമാരുഹ്യ പാതകീ സ്യാമഹം വിഭോ । മാമേവാരുഹ ദേവേശ വിഹംഗഃ ശിവവാഹനഃ
നിന്റെ വാഹനത്തിൽ കയറിയാൽ ഞാൻ പാപിയാവും, ദേവാദികളുടെ അധിപനേ, നീ എനിക്കു മേൽ കയറുക, ശിവന്റെ വാഹനം ആയ പക്ഷി അതു ചെയ്യട്ടെ.