ഗൌതമം ചാപി തേ വീക്ഷ്യാവരുഹ്യ ച ഗജാദികാത് । നമശ്ചക്രുരഥോ ദൈത്യാസ്തം നമസ്കൃത്യ ഭാര്ഗവമ്
ഗൗതമനെ കണ്ടു, അവർ ആന മുതലായവയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി; ദൈത്യന്മാർ അവനെ നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ ഭാർഗവനെയും ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി.
ആലിംഗ്യ രാക്ഷസാന്സര്വാന്പൂജയിത്വാ യഥാവിധി । സേനായാഃ സന്നിവേശം ച ചകാര മുനിപുംഗവഃ
രാക്ഷസന്മാരെ എല്ലാവരെയും അണങ്ങി, ആചാരപ്രകാരം ആദരിച്ചു; മഹർഷി അവരുടെ സൈന്യത്തിനായി താവളം ഒരുക്കി.
പാദൌ പ്രക്ഷാല്യ ശുക്രസ്യ ജലം മൂര്ധ്നി ധൃതം തഥാ । വിചിത്രഫലസംയുക്തം ദത്തവാനര്ഹണം മുനിഃ
ശുക്രന്റെ കാലുകൾ കഴുകി, തലയിൽ വെള്ളം ഒഴിച്ച്, വിവിധ ഫലങ്ങൾ ചേർന്ന അർഹ്യവും മഹർഷി സമർപ്പിച്ചു.
വാപീതഡാഗസരസീ സ്നാനപൂര്വകൃത ക്രിയാഃ । സംഗമേ വര്തമാനേ തു ഗൌതമസ്യാശ്രമേ ശുഭേ
വാപ്പി, തടാഗം, സരസ്സുകൾ എന്നിവയിൽ കുളിച്ച്, നിർബന്ധമായ ക്രിയകൾ നടത്തി, അവർ ഗൗതമന്റെ ശുഭമായ ആശ്രമത്തിൽ ഒത്തുചേർന്നു.
തദ്ഗേഹം തു പ്രവിശ്യാഥ രാക്ഷസാസ്സപുരോഹിതാഃ । ദേവപൂജാപ്രപത്തിം ച ചക്രുഃ സര്വേ ദ്വിജാലയേ
ശേഷം, ആ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച്, രാക്ഷസന്മാർ പുരോഹിതന്മാരോടൊപ്പം, ദ്വിജന്മാരുടെ വീടുകളിൽ ദേവപൂജയിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
സദ്യഃ പ്രകല്പിതായാം ച വേദ്യാം ശുക്രോഽയജച്ഛിവമ് । തസ്യൈവ വാമഭാഗേ തു പ്രഹ്ലാദോയജദച്യുതമ്
ഉടൻ ഒരുക്കിയ യാഗവേദിയിൽ ശുക്രൻ ശിവനെ അർച്ചിച്ചു; അതിന്റെ ഇടതുവശത്ത് പ്രഹ്ലാദൻ അച്യുതനെ പൂജിച്ചു.
സോമം ച ബലിരപ്യേവമന്യേ ചാസുരപുംഗവാഃ । അഥ ബാണോഽയജദ്ദേവമേകമേവ ത്രിയംബകമ്
സോമനും ബലിയും മറ്റു പ്രധാന അസുരന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു; പിന്നെ ബാണൻ ഏകദേവനായ ത്രയമ്പകനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
ശുക്രോപി ഭഗവന്തന്തമുമാനാഥമപൂജയത് । ഗൌതമോപ്യഥ മധ്യാഹ്നേ പൂജയാമാസ ശംകരമ്
ശുക്രനും ഉമാദേവിയുടെ ഭർത്താവായ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു; ഗൗതമൻ ഉച്ച സമയത്ത് ശങ്കരനെ പൂജിച്ചു.
സര്വേ ശുക്ലാംബരധരാ ഭസ്മോദ്ധൂലിതവിഗ്രഹാഃ । സിതേന ഭസ്മനാ കൃത്വാ സര്വസ്ഥാനേ ത്രിപുംഡ്രകമ്
അവരൊക്കെയും വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചവരും, ശരീരം ചാരുപൊടി പുരട്ടിയവരുമായിരുന്നു; വെളുത്ത ചാരുപൊടിയാൽ ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തും ത്രിപുണ്ഡ്രം വരച്ചു.
നത്വാ തു ഭാര്ഗവം സര്വേ ഭൂതശുദ്ധിം പ്രചക്രമുഃ । ഹൃത്പദ്മമധ്യേ സുഷിരം തത്രൈവ ഭൂതപംചകമ്
അവരൊക്കെയും ഭാർഗവനെ വണങ്ങി, ഭൂതശുദ്ധി നടത്തി; ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിന്റെ നടുവിൽ, അതിന്റെ ആന്തരളത്തിൽ, അപ്പൊളുള്ളത് അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാണ്.
തേഷാം മധ്യേ മഹാകാശമാകാശേ നിര്മലാനലമ് । തന്മധ്യേ ച മഹേശാനം ധ്യായേദ്ദീപ്തിമയം ശുഭമ്
അവയുടെ നടുവിൽ മഹാകാശം ഉണ്ട്; ആകാശത്തിനുള്ളിൽ നിർമ്മലമായ അഗ്നി; അതിന്റെ നടുവിൽ പ്രകാശമുള്ള, ശുഭമായ മഹേശാനെ ധ്യാനിക്കണം.
അജ്ഞാനസംയുതം ഭൂതം ശമലം സര്വസംഗതമ് । തദ്ദേഹമാകാശദീപേ പ്രദഹേജ്ജ്ഞാനവഹ്നിനാ
അജ്ഞാനത്തോടെ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്ന, അശുദ്ധമായ, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളാലും കെട്ടിയിരിക്കുന്ന ആ ശരീരം, ആകാശദീപത്തിൽ ജ്ഞാനാഗ്നിയാൽ ദഹിപ്പിക്കണം.
ആകാശസ്യാവൃതം ചാഹം ദഗ്ധ്വാഽഽകാശമഥോ ദഹേത് । ദഗ്ധ്വാകാശമയോ വായുമഗ്നിഭൂതം തദാ ദഹേത്
ആകാശം മൂടിയിരിക്കുന്നതെല്ലാം ദഹിപ്പിച്ചശേഷം, ആകാശവും ദഹിപ്പിക്കണം; ആകാശം ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം, ആകാശവും അഗ്നിയും ചേർന്ന വായുവും ദഹിപ്പിക്കണം.
അബ്ഭൂതം ച തതോ ദഗ്ധ്വാ പൃഥിവീഭൂതമേവ ച । തദാശ്രിതാന്ഗുണാന്ദഗ്ധ്വാ തതോ ദേഹം പ്രദാഹയേത്
അതിനുശേഷം ജലഭൂതവും, അതുപോലെ ഭൂമിഭൂതവും ദഹിപ്പിക്കണം; അവയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഗുണങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ചശേഷം, ശരീരം ദഹിപ്പിക്കണം.
ഏവം ദഹിത്വാ ഭൂതാനി ദേഹീ തജ്ജ്ഞാനവഹ്നിനാ । ശിഖാമധ്യസ്ഥിതം വിഷ്ണുമാനംദരസനിര്ഭരമ്
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനാഗ്നിയാൽ ഭൂതങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചശേഷം, അഗ്നിയുടെ നടുവിൽ വിഷ്ണുവിനെ കാണുന്ന ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞവനാകും.
നിഷ്പന്നചംദ്രകിരണസംകാശകിരണം ശിവമ് । ശിവാംഗോത്പന്നകിരണൈരമൃതദ്രവസംയുതൈഃ
ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ശിവനെ, ശിവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം കലർന്ന കിരണങ്ങളാൽ കാണുന്നു.
സുശീതലാ തതോ ജ്വാലാ പ്രശാംതാ ചന്ദ്രരശ്മിവത് । പ്രസാരിതസുധാരുഗ്ഭിഃ സാംദ്രീഭൂതശ്ച സംപ്ലവഃ
അതിനുശേഷം ആ ജ്വാല വളരെ തണുത്തതും, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾപോലും, ശാന്തവുമാകും; അമൃതം ഒഴുകുന്ന ധാരകളാൽ അതു കനത്ത ഒരു പ്രളയമായി മാറും.
ക്രമേണ പ്ലാവിതം ഭൂതഗ്രാമം സംചിംതയേത്പരമ്
അങ്ങനെ ആ പ്രളയം ക്രമമായി എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും ആഴമായി തൊടുന്നതായി മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കണം.
ഇത്ഥം കൃത്വാ ഭൂതശുദ്ധിം ക്രിയാര്ഹോ മര്ത്യഃ ശുദ്ധോ ജായതേ ഏവ ശുദ്ധഃ । പൂജാം കര്തും ജാപ്യകര്മ്മാപി പശ്ചാദ്ദേവധ്യാനേ ബ്രഹ്മഹത്യാദി ഹാനിഃ
ഇങ്ങനെ ഭൂതശുദ്ധി നടത്തിയാൽ, മനുഷ്യൻ യാഗത്തിനും പൂജയ്ക്കും യോജ്യനായി, സത്യത്തിൽ ശുദ്ധനാകും; പിന്നെ ദേവതാധ്യാനത്തിലൂടെ, പൂജയിലും ജപത്തിലും, ബ്രാഹ്മണഹത്യപാപം പോലുള്ളവയും നശിക്കും.
ഏവം ധ്യാത്വാ ചംദ്രദീപ്തിപ്രകാശം ധ്യാനേനാരോപ്യാശു ലിംഗേ ശിവസ്യ । സദാശിവം ദീപമധ്യേ വിചിംത്യ പംചാക്ഷരേണാര്ചനമവ്യയം തു
ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രപ്രകാശം ധ്യാനിച്ച്, അതിനെ ശിവലിംഗത്തിൽ ധ്യാനത്തിലൂടെ വേഗത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ദീപത്തിന്റെ നടുവിൽ സദാശിവനെ ചിന്തിച്ച്, അക്ഷരമായ പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രത്തോടെ പൂജിക്കണം.
ആവാഹനാദീനുപചാരാംസ്തഥാപി കൃത്വാ സ്നാനം പൂര്വവച്ഛംകരസ്യ । ഉദുംബരം രാജതം സ്വര്ണപീഠം വസ്ത്രാദിഛന്നം സര്വമേവേഹ പീഠമ്
ആവാഹനം തുടങ്ങിയ ഉപചാരങ്ങൾ ചെയ്തശേഷം, മുമ്പുപോലെ ശങ്കരനെ സ്നാനം നടത്തിച്ച്, ഉഡുംബരവൃക്ഷം, വെള്ളി, പൊന്നു എന്നിവയിൽ നിർമ്മിച്ച, വസ്ത്രം വിരിച്ചിരിക്കുന്ന പീഠം ഉപയോഗിക്കണം.
അംതേ കൃത്വാ ബുദ്ബുദാനാം ച വൃഷ്ടിം പീഠേ പീഠേ നാഗമേകം പുരസ്താത് । കുര്യാത്പീഠേ ചോര്ധ്വകേ നാഗയുഗ്മം ദേവാഭ്യാശേ ദക്ഷിണേ വാമതശ്ച
അവസാനത്തിൽ ഓരോ പീഠത്തിലും ബുബ്ബുദങ്ങൾ കൊണ്ടു മഴപോലെ ഉണ്ടാക്കി, ഓരോ പീഠത്തിനുമുമ്പിൽ ഒരു പാമ്പ് വെക്കണം; മുകളിലുള്ള പീഠത്തിൽ രണ്ട് പാമ്പുകൾ, ദേവതയുടെ വലത്തും ഇടത്തും വെക്കണം.
ജപാപുഷ്പം നാഗമധ്യേ നിധായ മധ്യേ വസ്ത്രം ദ്വാദശ പ്രാതിഗുണ്യേ । സുശ്വേതേന തസ്യ മധ്യേ മഹേശം ലിംഗാകാരം പീഠയുക്തം പ്രപൂജ്യമ്
പാമ്പുകളുടെ നടുവിൽ ജപാപുഷ്പം വെച്ച്, നടുവിൽ വസ്ത്രം പന്ത്രണ്ടിരട്ടി മടക്കി വെച്ച്, അതിന്റെ നടുവിൽ ശുദ്ധവെളുപ്പിൽ, പീഠത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗരൂപത്തിലുള്ള മഹേശനെ ആരാധിക്കണം.
ഏവം കൃത്വാ ബാണമുഖ്യാ ദിതീശാ ദത്ത്വാ ദത്ത്വാ പംചഗംധാഷ്ടഗംധമ് । പുഷ്പൈഃ പത്രൈഃ ശ്രീ തിലൈരക്ഷതൈശ്ച തിലോന്മിശ്രൈഃ കേവലൈശ്ച പ്രപൂജ്യ
ഇങ്ങനെ ചെയ്തശേഷം, ബാണന്മാരിൽ പ്രധാനനായ ദിതിയുടെ രാജാവ്, അഞ്ചു ഗന്ധവും എട്ടു ഗന്ധവും അർപ്പിച്ചു; പുഷ്പം, ഇല, ശുഭമായ എള്ള്, അക്ഷതം, എള്ള് കലർന്ന അക്ഷതം, ശുദ്ധമായ അക്ഷതം എന്നിവകൊണ്ട് ആരാധിച്ചു.
ധൂപം ദത്ത്വാ വിധിവത്സംപ്രയുക്തം ദീപം ദത്ത്വാ ചോക്തമേവോപഹാരമ് । പൂജാശേഷം തേ സമാപ്യാഥ സര്വേ ഗീതം നൃത്യം തത്രതത്രാപി ചക്രുഃ
വിധിപ്രകാരം ധൂപം അർപ്പിച്ച ശേഷം, ദീപവും നിർദ്ദേശിച്ച മറ്റുള്ള സമർപ്പണങ്ങളും അർപ്പിച്ചു പൂജ പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, അവിടെ എല്ലാവരും വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ പാട്ടും നൃത്തവും നടത്തി.
അഥാസ്മിന്നംതരേ ഗൌതമസ്യപ്രാപ്തഃ ശിഷ്യഃ ശംകരാത്മേതി നാമ്നാ
അപ്പോൾ അതിനിടയിൽ ഗൗതമന്റെ ശിഷ്യനായ ശങ്കരാത്മ എന്നവൻ അവിടെ എത്തി.
ഉന്മത്തവേശോ ദിഗ്വാസാ അനേകാവൃതിമാശ്രിതഃ । ക്വചിദ്ദ്വിജാതിപ്രവരഃ ക്വചിച്ചംഡാലസന്നിഭഃ
അവൻ ഒരു ഭ്രാന്തന്റെ വേഷത്തിൽ, ദിക്കുകൾ മാത്രം വസ്ത്രമായി ധരിച്ച്, പലപോലും പൊതിഞ്ഞ്, ചിലപ്പോൾ ഒരു ഉന്നത ബ്രാഹ്മണനെപ്പോലെയും, ചിലപ്പോൾ ഒരു ചണ്ഡാളനെപ്പോലെയും തോന്നിച്ചു.
ക്വചിച്ഛൂദ്ര സമോ യോഗീ താപസഃ ക്വചിദപ്യുത । ഗര്ജത്യുത്പതതേ ചൈവ നൃത്യതി സ്തൌതി ഗായതി
ചിലപ്പോൾ അവൻ ഒരു ശൂദ്രനെപ്പോലെയും, ചിലപ്പോൾ യോഗിയും തപസ്സുകാരനെയും പോലെ; അവൻ കത്തിയും ചാടിയും, നൃത്തം ചെയ്തു പാടിയും സ്തുതിയും ചെയ്തു.
രോദിതി ശൃണുതേ വ്യക്തം പതത്യുത്തിഷ്ഠതി ക്വചിത് । ശിവജ്ഞാനൈകസംപന്നഃ പരമാനംദനിര്ഭരഃ
ചിലപ്പോൾ അവൻ കരഞ്ഞു, ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു, വീണു, എഴുന്നേറ്റു; ശിവജ്ഞാനത്തിൽ മാത്രം മുഴുകി, പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
സംപ്രാപ്തോ ഭോജ്യവേലായാം ഗൌതമസ്യാംതികം യയൌ । ബുഭുജേ ഗുരുണാ സാകം ക്വചിദുച്ഛിഷ്ടമേവ ച
ഭക്ഷണസമയത്ത് അവൻ ഗൗതമന്റെ അടുക്കൽ പോയി; ഗുരുവിനൊപ്പം ഭക്ഷിച്ചു, ചിലപ്പോൾ ഗുരുവിന്റെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണവും കഴിച്ചു.