യാസ്യംതി സംക്ഷയം താനി പുത്രസ്യാപി പ്രസാദതഃ । വിമുക്താ നരകക്ലേശൈര്വയം സര്വേ സുദുഃസഹൈഃ
'മകന്റെ കൃപയാൽ അവയെല്ലാം നശിക്കും; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അത്യന്തം സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത നരകവേദനകളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.'
അഥ പുത്രപ്രസാദേന യാസ്യാമഃ പരമാം ഗതിമ് । യാത്രാം വിധായ യോ മര്ത്യോ ഗൃഹം മോഹാന്നിവര്തതേ
അങ്ങനെ മകന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഞങ്ങൾ പരമഗതിയിലേക്കു പോകും; പക്ഷേ, യാത്ര ആരംഭിച്ച ശേഷം ഒരാൾ മോഹത്തിൽ വീണു വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയാൽ—
നിരാശാഃ പിതരസ്തസ്യ യാംതി സര്വേ യഥാ ഗതാഃ । ആമിഷം മൈഥുനം ചൈവ ദോലാമശ്വം ഗജം തഥാ
അവൻ പിതാക്കന്മാർ, departed ancestors പോലെ, നിരാശരാകുന്നു; കാരണം അവൻ ആഹാരം അർപ്പിച്ചാലോ, ലൈംഗികസംബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടാലോ, ഊഞ്ഞാൽ, കുതിര, ആന എന്നിവയിൽ കയറിയാലോ, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ.
ഉപാനഹം ചാതപത്രം ഗംഗായാത്രാസു വര്ജയേത് । അധ്വശ്രമോദ്ഭവം ദുഃഖം ദുഷ്കരം ന ഹി മന്യതേ
ഗംഗായാത്രയ്ക്കുപോകുമ്പോൾ ചെരിപ്പ് ധരിക്കാതിരിക്കുകയും കുടയുമെടുത്തുപോകാതിരിക്കുകയും വേണം. യാത്രയിലുണ്ടാകുന്ന ക്ഷീണവും കഷ്ടവും വലിയതൊന്നായി കരുതേണ്ടതില്ല.
ഗൃഹേ പദ്മസുഖം തത്ര ഗങ്ഗാസ്നാനേ സ്മരേന്ന ച । അസത്യഭാഷണം ചൈവ പാഖംഡസംഗമേവ ച
വീട്ടിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങളെയോ ഗംഗാസ്നാനത്തെക്കുറിച്ചോ ഓർക്കരുത്; അതുപോലെ തന്നെ അസത്യവാക്ക് പറയുകയോ കപടന്മാരോടൊപ്പം കൂടുകയോ ചെയ്യരുത്.
ദ്വിര്ഭോജനം ച കലഹം ഗംഗായാത്രാസു വര്ജയേത് । പരനിംദാം ച ലോഭം ച ഗര്വം ച ക്രോധമത്സരൌ
ഗംഗായാത്രക്കിടെ രണ്ടുതവണ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്, കലഹം ചെയ്യരുത്, മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയരുത്, ലാഭലോഭം, അഹങ്കാരം, കോപം, അസൂയ എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം.
അത്യംതഹാസ്യശോകം ച ഗംഗായാത്രാസു വര്ജയേത് । മംചസുപ്തമിവാത്മാനം ചിംതയേദ്ഭൂമിശായിനമ്
ഗംഗായാത്രക്കിടെ അത്യധികം ചിരിയോ ദുഃഖമോ ഒഴിവാക്കണം. താനൊരു കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്നവനല്ല, നിലത്താണ് കിടക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിൽ ധരിക്കണം.
ഗംഗാനാമ സുനാമാനി വദേദ്ഗച്ഛഞ്ജനഃ പഥി । മാഹാത്മ്യം ജാഹ്നവീ ദേവ്യാഃ സര്വപാപപ്രണാശനമ്
യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഗംഗയുടെ ശുഭമായ പേരുകളും ജാഹ്നവീദേവിയുടെ മഹത്വവും, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും, ജപിക്കണം.
സുഖദം മോക്ഷദം ചൈവ കഥയന്പഥി ഗച്ഛതി । ഗങ്ഗേ ദേവി ജഗന്മാതര്ദേഹി സംദര്ശനം മമ
യാത്രയ്ക്കിടെ ഗംഗയെ സന്തോഷവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവളെന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കണം: 'ഗംഗേ ദേവി, ലോകമാതാവേ, എനിക്ക് നിന്റെ ദർശനം നൽകണമേ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം.
വചോഭിഃ കോമലൈരേഭിഃ കുര്യാച്ഛ്രമനിവാരണമ് । ഹാ കഥം സദനം ത്യക്തമാഗതം വാ കഥം മയാ
ഇങ്ങനെയുള്ള മൃദുലമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് തൻറെ ക്ഷീണം മാറ്റണം: 'ഹാ, എങ്ങനെ ഞാൻ വീട് വിട്ടുപോയി, എങ്ങനെ ഞാൻ ഇവിടെ എത്തി?' എന്ന് ചിന്തിക്കാം.
ശ്രമൈരിതി വദേദ്യസ്തു സംപൂര്ണം തത്ഫലം നഹി । ക്വ പര്യംങ്കഃ ക്വ മേ പത്നീ ക്വ ച മേ ച സുഹൃദ്ഗൃഹമ്
ക്ഷീണം കൊണ്ടാണ് എന്നപോലെ നിരന്തരം പരാതിപ്പെടുന്നവർക്ക് യാത്രയുടെ ഫലം പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കില്ല; 'എവിടെയാണ് എന്റെ കിടക്ക, എവിടെയാണ് ഭാര്യ, എവിടെയാണ് സുഹൃത്തുക്കളും വീട്?' എന്നിങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നവർക്ക്.
സ്വപാമി പ്രാംതരേ ഭൂമൌ കഥം വാഹം സമാഗതഃ । ധനധാന്യാദിവസ്തൂനാം കാ ഗതിര്വാ ഗൃഹേ മമ
'വനംപോലെയുള്ള ഇടങ്ങളിൽ നിലത്താണ് ഞാൻ ഉറങ്ങുന്നത്; എങ്ങനെ ഞാൻ ഇവിടെ എത്തി? എന്റെ ധനം, ധാന്യം, മറ്റു വസ്തുക്കൾ എല്ലാം വീട്ടിൽ എന്ത് അവസ്ഥയിലാണ്?' എന്നിങ്ങനെ ചിന്തിക്കരുത്.
കിയദ്ഭിര്ദിവസൈര്ഭൂയോ ഗമിഷ്യാമ്യഹമാലയമ് । ഇതി ചിംതാകുലാ യേ ച പഥി ഗച്ഛംതി മാനവാഃ
'എത്ര ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ ഞാൻ വീണ്ടും വീട്ടിൽ എത്തും?' എന്ന ചിന്തയിൽ മുഴുകി യാത്രചെയ്യുന്നവർക്ക്,
ഗംഗാസ്നാനഫലം തേഷാം സംപൂര്ണം ന ഭവേദ്ദ്വിജ । ഗങ്ഗേ ഗംതും പ്രതീതീരേ യാത്രേയം വിഹിതാ തവ
അവർക്ക് ഗംഗാസ്നാനത്തിന്റെ ഫലം പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കില്ല, ദ്വിജന്മാരേ. ഗംഗയുടെ തീരത്തെത്താനാണ് ഈ യാത്ര നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
നിര്വിഘ്നാം സിദ്ധിമാപ്നോമി ത്വത്പ്രസാദാത്സരിദ്വരേ । ഇമം മംത്രം സമുച്ചാര്യ യാത്രാകാലേ വിശേഷതഃ
നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ നീയാൽ എനിക്ക് തടസ്സമില്ലാതെ സിദ്ധി ലഭിക്കണമേ; പ്രത്യേകിച്ച് യാത്രയ്ക്കിടെ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
ഹര്ഷിതോ നിലയാദ്ഗച്ഛേദ്വൈഷ്ണവൈഃ സഹ ജൈമിനേ । നാതിവേഗേന ഗംതവ്യം ന തഥാ ച ശനൈഃ ശനൈഃ
ജൈമിനേ, വൈഷ്ണവരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടണം; അതിവേഗം പോകേണ്ടതില്ല, അതുപോലെ വളരെ മന്ദഗതിയിലും പോകേണ്ടതില്ല.
ഗങ്ഗായാത്രാസു കര്ത്തവ്യം നാന്യത്കര്മ വിചക്ഷണൈഃ । ഗംഗാതീരേ പ്രയാഗേ തു വാണിജ്യപ്രമുഖാനി ച
ഗംഗായാത്രക്കിടെ വിവേകമുള്ളവർക്ക് മറ്റേതെങ്കിലും പ്രവൃത്തി ചെയ്യരുത്; ഗംഗാതീരത്തോ പ്രയാഗത്തിൽവോ വ്യാപാരം പോലെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ പോലും,
കാര്യാണി കുരുതേ യസ്തു തത്പുണ്യാര്ദ്ധം വിനശ്യതി । ജന്മജന്മാര്ജിതം പാപം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു
അവയിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർക്കു പുണ്യത്തിന്റെ പാതി നഷ്ടമാകും; അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപം, ചെറുതായാലും വലിയതായാലും,
ഗംഗാദേവീപ്രസാദേന സര്വം മേ യാസ്യതി ക്ഷയമ് । ഇത്യുക്ത്വാ പരമപ്രീതഃ പ്രാജ്ഞോ ഗങ്ഗാതടം വ്രജേത്
ഗംഗാദേവിയുടെ കൃപയാൽ അതൊക്കെയും എന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് നശിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ വിവേകിയായവൻ ഗംഗാതീരത്തേക്ക് പോകണം.
ദൃഷ്ട്വാ ച മാതരം ഗങ്ഗാമിമം മംത്രമുദീരയേത് । അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ജീവിതം ച സുജീവിതമ്
ഗംഗാമാതാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം: 'ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായിരിക്കുന്നു, ജീവിതം നല്ലതായിരിക്കുന്നു.'
സാക്ഷാദ്ബ്രഹ്മസ്വരൂപാം ത്വാമപശ്യമിതി ചക്ഷുഷാ । ദേവി ത്വദ്ദര്ശനാദേവ മഹാപാതകിനോ മമ
ദേവി, ഞാന് നേരിട്ട് എന്റെ കണ്ണുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ നിന്നെ കണ്ടു. നിന്നെ കാണുന്ന ഭാഗ്യത്താല് എന്റെ വലിയ പാപങ്ങള് നശിച്ചുപോയി.
വിനഷ്ടമഭവത്പാപം ജന്മകോടിസമുദ്ഭവമ് । ഇത്യുക്ത്വാ സകലം ദേഹം നിപാത്യ പൃഥിവീതലേ
കൊടിയ ജന്മക്കണക്കിന് പാപം അകന്നു പോയി. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവന് തന്റെ ശരീരം മുഴുവന് നിലത്തേക്ക് വീഴ്ത്തി.
പ്രണമേജ്ജാഹ്നവീം ദേവീം ഭക്തിഭാവസമന്വിതഃ । തതഃ സ്രോതഃസമീപേ ച ബദ്ധാഞ്ജലിരിമം പുനഃ
അവന് ഭക്തിഭാവത്തോടെ ജാഹ്നവീദേവിയെ വണങ്ങി. പിന്നെ ആ ഒഴുക്കിനരികില് കൈകൂപ്പി വീണ്ടും
പഠേന്മംത്രം ഭക്തിഭാവൈഃ സുപ്രീതോ ദ്വിജസത്തമ । ഗംഗേ ദേവി ജഗദ്ധാത്രി പാദാഭ്യാം സലിലം തവ
ഭക്തിയോടെ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചു. 'ഗംഗേ ദേവി, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന അമ്മേ, നിന്റെ കാലിലെ വെള്ളം'
സ്പൃശാമീത്യപരാധം മേ പ്രസന്നാ ക്ഷംതുമര്ഹസി । സ്വര്ഗാരോഹണസോപാനം ത്വദീയമുദകം ശുഭേ
'ഞാന് സ്പര്ശിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ട് ദയവായി എന്റെ തെറ്റുകള് ക്ഷമിക്കണം. ഭദ്രേ, നിന്റെ വിശുദ്ധജലം സ്വര്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടവാണ്.'
അതഃ സ്പൃശാമി പാദാഭ്യാം ഗംഗേ ദേവി നമോ നമഃ । തതസ്തു മസ്തകേ ധൃത്വാ ഗാംഗേയം വാരി ഭക്തിതഃ
'അതുകൊണ്ട്, ഗംഗേ ദേവി, നിന്റെ കാലുകള് ഞാന് സ്പര്ശിക്കുന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.' പിന്നെ അവന് ഭക്തിയോടെ ഗംഗാജലം തലയില് വെച്ചു.
സ്നാനാര്ഥം പ്രവിശേത്സ്രോതഃ പ്രാജ്ഞോ ഗംഗേതി കീര്തയന് । ത്വത്കര്ദമൈരതിസ്നിഗ്ധൈഃ സര്വപാപപ്രണാശനൈഃ
സ്നാനത്തിനായി ജ്ഞാനിയാവന് 'ഗംഗേ' എന്നു ജപിച്ചുകൊണ്ട് ഒഴുക്കിലേക്ക് കടന്നു. നിന്റെ അത്യന്തം മൃദുവായ ചളിയില് എല്ലാപാപങ്ങളും അകറ്റപ്പെടുന്നു.
മയാ സംലിപ്യതേ ഗാത്രം മാതര്മേ ഹര പാതകമ് । ഗങ്ഗാകര്ദമലിപ്താങ്ഗോ ഗങ്ഗാഗങ്ഗേതി കീര്തയന്
എന്റെ ശരീരം ഈ ചളിയില് പുരട്ടിയിരിക്കുന്നു, അമ്മേ, എന്റെ പാപം നീക്കം ചെയ്യണം. ഗംഗാചളിയില് പുരണ്ട ശരീരത്തോടെ 'ഗംഗേ, ഗംഗേ' എന്ന് ജപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
സര്വകല്മഷനാശിന്യാം ഗങ്ഗായാം സ്നാനമാചരേത് । ഭൂയഃ പൂര്വോക്തമന്ത്രേണ ഗൃഹീത്വാ മൃത്തികാം തതഃ
എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീക്കുന്ന ഗംഗയില് സ്നാനം ചെയ്യണം. പിന്നെ മുമ്പ് പറഞ്ഞ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മണ്ണ് എടുക്കണം.
വക്ഷ്യമാണേന മന്ത്രേണ ഗൃഹീത്വാ മൃത്തികാം പുനഃ । വക്ഷ്യമാണേന മംത്രേണ ഭക്തിതഃ സ്നാനമാചരേത്
പിന്നീട് പറയുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വീണ്ടും മണ്ണ് എടുക്കണം. ആ മന്ത്രം ഭക്തിയോടെ ഉച്ചരിച്ച് സ്നാനം നടത്തണം.