തുലയാ തുലിതം സര്വം രതിഃ ശതഗുണാധികാ । തന്മാദൃശീ സമാസാദ്യ ഭവംതം കിം കരിഷ്യതി
എല്ലാം തൂക്കത്തിൽ വച്ചാൽ ആസ്വാദനം നൂറിരട്ടി കൂടുതലാണ്; എനിക്ക് പോലുള്ളവൾ നിന്നെ ലഭിച്ചിട്ടു还能 എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
ഇതി ചാന്യാനി വാക്യാനി ബ്രുവാണാ ഗൃഹ്യ വൈ കരേ । തദുത്തരമുവാചേദം കിം കുര്മ്മോ ഭാഗ്യമീദൃശമ്
അവൾ ഇങ്ങനെ മറ്റു വാക്കുകളും പറഞ്ഞു, അവന്റെ കൈ പിടിച്ച്. അതിന് മറുപടിയായി അവൻ പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? ഇതാണ് നമ്മുടെ ഭാഗ്യം.'
മാ മാരയ ദുരുക്ത്യാ ത്വം മാം വിജ്ഞായാഥ ചേദൃശമ് । ഏതാദൃശോ ദ്വിജഃ പ്രായാത്പാര്വതീമംദിരം തദാ
'നീ എന്നെ ഇങ്ങനെ അറിയുമ്പോൾ ദുഷ്ടവാക്കുകൾ കൊണ്ട് എന്നെ കൊല്ലരുത്'; അപ്പോൾ അത്തരം ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ പാർവതിയുടെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി.
അവിജ്ഞായൈവ ഗിരിജാമിദം വചനമബ്രവീത് । ദ്വിജ ഉവാച- അന്നാര്ഥിനമിഹ പ്രാപ്തം വിദ്ധി മാമതിഥിം മുനേ
ഗിരിജയെ തിരിച്ചറിയാതെ അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു— 'ഭക്ഷണം തേടി ഇവിടെ വന്ന എന്നെ അതിഥിയായി അറിയണം, മുനിയേ.'
ഭോജനാവസരേ പ്രാപ്തം ബ്രാഹ്മണാന്ന ഹി ഭോജയ । തദ്ഭാര്യാവചനം പ്രാഹ ക്വ മുനിര്യോഷിദേവ ഹി
'ഭക്ഷണസമയത്ത് എത്തിയ ബ്രാഹ്മണനെ ഭക്ഷണം നൽകാതെ വിടരുത്'; എന്നാൽ അവന്റെ ഭാര്യ പറഞ്ഞു, 'മുനി എവിടെയാണ്? ഇവിടെ സ്ത്രീയാണല്ലോ.'
അംധസ്യ വചനം സര്വമേവമേതാദൃശം ദൃഢമ് । പാര്വത്യുവാച- പ്രക്ഷാല്യ ചരണാവേതമാസനേ ഉപവേശയ
'അന്ധന്റെ വാക്കുകൾ എല്ലാം ഇങ്ങനെ ഉറപ്പുള്ളതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ്.' പാർവതി പറഞ്ഞു: 'അവന്റെ കാലുകൾ കഴുകി ആസനത്തിൽ ഇരുത്തൂ.'
ജാംബൂനദകൃതേതീവ ഭോജ്യേനാതര്പയദ്ദ്വിജമ് । സുരത്നചഷകോപേതമമൃതം ബ്രഹ്മവാദിനീമ്
ജാംബൂനദത്തിൽ നിർമ്മിച്ച പാത്രങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം നൽകി, ദിവ്യരത്നപാത്രങ്ങളിലിരുന്ന അമൃതവും നൽകി അവൾ ബ്രാഹ്മണനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
അരുംധതീമഥാഹൂയ പര്യ്യവേഷയദംബികാ । കലാ ചാരുംധതീ ചൈവ അനസൂയാ പതിവ്രതാ
അപ്പോൾ അംബികാ അരുന്ധതിയെ വിളിച്ചു, അവൾ സേവനം ചെയ്തു; കല, അരുന്ധതി, ഭർത്തൃഭക്തയായ അനസൂയ—
പരിവേഷം പദാര്ഥാനാം സ്രഗ്ഗംധാക്ഷതഭൂഷണാഃ । അകുര്വന്നംബികാവാക്യാത്ഷഡ്രസാനാം പൃഥക്പൃഥക്
പുഷ്പമാല, സുഗന്ധം, അക്ഷതം, ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, അംബികയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ ആറു രുചികളുള്ള വിഭവങ്ങൾ വേർതിരിച്ച് വിളമ്പി.
ഭുംജാനേഷു തു വിപ്രേഷു ദിഗ്വാസാ ബ്രാഹ്മണാകൃതിഃ । ക്ഷണേന ബുഭുജേ സര്വം ദാതും നോ ശേകുരംഗനാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ, ദിശകളെ മാത്രമേ വസ്ത്രമാക്കിയിട്ടുള്ള ബ്രാഹ്മണരൂപിയായ ഒരാൾ ഒരു നിമിഷത്തിൽ എല്ലാം കഴിച്ചു; സ്ത്രീകൾക്ക് വിളമ്പാൻ കഴിയാതെ പോയി.
അഥ സാ ഗിരിജാ ദേവീ സ്വയം ദാതും പ്രചക്രമേ । യഥാദത്തമശേഷം തു ക്ഷണേനാശ്നാതി സ ദ്വിജഃ
അപ്പോൾ ഗിരിജാ ദേവി തന്നെ വിളമ്പാൻ തുടങ്ങി; എന്ത് നൽകിയാലും ആ ബ്രാഹ്മണൻ അതെല്ലാം ഒരു നിമിഷത്തിൽ കഴിച്ചു.
ഭാംഡസ്ഥിതമശേഷം ച ഭോക്തുമൈച്ഛത്പ്രിയാ സഹ । തഥാംബികാ സമാദായ പ്രാദാദക്ഷയ്യമസ്ത്വിതി
പാത്രങ്ങളിൽ ശേഷിച്ചതെല്ലാം തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം കഴിക്കണമെന്ന് അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു; അംബികാ അത് എടുത്തു നൽകി, 'ഇത് ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഥ വാമകരേണാസൌ ഭോക്തുമൈച്ഛത്തതഃ സതീ । തത്രാപ്യക്ഷയ്യമേവാസ്തു തവാന്നമിതി ചാര്പയത്
പിന്നീട് അവൻ ഇടത് കൈകൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; അപ്പോൾ അവൾ വീണ്ടും വിളമ്പി, 'നിന്റെ ഭക്ഷണം ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
കരാംതരമഥോത്പാദ്യ ഭോക്തുമൈച്ഛദ്ദ്വിജോത്തമഃ । ഏവം കരസഹസ്രം ച കൃത്വൈച്ഛദ്ഭോജനം ദ്വിജഃ
പിന്നീട് മറ്റൊരു കൈ ഉണ്ടാക്കി, ആ ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; അങ്ങനെ ആയിരം കൈകൾ ഉണ്ടാക്കി, അവൻ വീണ്ടും ഭക്ഷണം തേടി.
ദത്ത്വാ ദത്ത്വാ പുനര്ദേവീ സംതുഷ്ടാ ന ച കോപനാ । ന ചിത്തമന്യഥാകര്തും ശക്യമസ്യാ ഇതി ദ്വിജഃ
താൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കൊടുത്തിട്ടും, ദേവിയേ, അവൾ സന്തോഷത്തോടെയാണ് ഇരിക്കുന്നത്; ഒരിക്കലും കോപം കാണിക്കാറില്ല. ആരും അവളുടെ മനസ്സു മാറ്റാൻ കഴിയില്ല, ദ്വിജനേ.
പ്രക്ഷാല്യ ഹസ്തൌ ചരണൌ ഹസ്താര്പിതസുഗംധവാന് । പാര്വതീം വാക്യമാഹേദം തോഷിതോഹം വരം വൃണു
കൈകളും കാലുകളും കഴുകി, സുഗന്ധം പുരട്ടിയ ശേഷം, അവൻ പാർവതിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ് — ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.'
പാര്വത്യുവാച- മമ ദാതും വരം ശക്തോ യദി ത്വം ബ്രാഹ്മണോത്തമ । വരേണ മമ കിം കാര്യ്യം ശംകരോ മേ യതഃ പതിഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: 'നീ എനിക്ക് ഒരു വരം നൽകാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണോത്തമനേ, എനിക്ക് വരം വേണോ? ശംകരൻ തന്നെയാണ് എന്റെ ഭർത്താവ്.'
തദാഹ ബ്രാഹ്മണോ ദേവീം ശംകരഃ കീദൃശസ്ത്വിതി । സദൃശോഽസൌ ത്വയാ നോ വാ ത്വദ്യോഗ്യോ നാന്യഥാ ഭവേത്
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണൻ ദേവിയെ ചോദിച്ചു: 'ശംകരൻ എങ്ങനെയുള്ളവനാണ്? അവൻ നിന്നോട് തുല്യനാണോ അല്ലയോ? ഇന്നാണ് അവൻ യോജ്യനായിരിക്കേണ്ടത്, വേറൊന്നുമല്ല.'
സ്ത്രീവല്ലഭത്വമപ്യേവ രൂപം ദാക്ഷ്യം ശുഭാംഗനാ । നോ ചേദേതാദൃശീ ഭാര്യ്യാ മദധീനാ കഥം ഭവേത്
സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രിയനായിരിക്കുക, സൗന്ദര്യം, കഴിവ്, ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ — ഇവയൊന്നും ഭാര്യയിൽ ഇല്ലെങ്കിൽ, അവൾ എങ്ങനെ എന്റെ വശത്താകാം?
പാര്വത്യുവാച- ത്വദ്ഭാര്യ്യാവചനം ശ്രുത്വാ തവ വാക്യം തഥാ ദ്വിജ । അപലാപസ്ത്വയം ബ്രഹ്മഞ്ച്ഛ്രുതം കിംവാ തഥാവിഷമ്
പാർവതി പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഭാര്യയെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകളും, നീ പറഞ്ഞതും കേട്ടപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഇത് നിരസണമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ സത്യമായിട്ടാണോ?'
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- ധമ്മില്ലം തേ കരിഷ്യാമി മമാംകം ത്വം സമാരുഹ । പ്രചലേദ്യദി തേ ചിത്തം പാതിവ്രത്യം കുതസ്തവ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മുടി ഞാൻ ചിട്ടപ്പെടുത്താം; നീ എന്റെ മടിയിൽ കയറി ഇരിക്കൂ. നിന്റെ മനസ്സ് അലയുകയാണെങ്കിൽ, നിന്റെ പതിവ്രതത്വം എവിടെയാണ്?'
പാര്വത്യുവാച- മമ വ്രതം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ശംകരാംകൈകരോഹണമ് । അഥ തച്ചിത്തമാജ്ഞായ ഭവാന്യാഃ പരമേശ്വരഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വ്രതം, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ശംകരന്റെ മടിയിൽ മാത്രം കയറുക എന്നതാണ്.' അതിനുശേഷം ഭവാനിയുടെ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കി പരമേശ്വരൻ—
ദ്വ്യഷ്ടവര്ഷവയാ ഭൂത്വാ സുസ്നിഗ്ധകചബംധനഃ । സുസ്നിഗ്ധചാരുനയനോ ഗോക്ഷീരസമവിഗ്രഹഃ
പതിനാറു വയസ്സുകാരനായി, മൃദുവായി കെട്ടിയ മുടിയോടെ, മനോഹരവും സ്നേഹപൂർവവുമായ കണ്ണുകളോടെ, ശുദ്ധമായ പശുവിന്റെ പാലുപോലെയുള്ള ശരീരത്തോടെയും—
കോടികംദര്പലാവണ്യഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതഃ । സ്വപാര്ശ്വസ്ഥിതനാര്യംസേ പ്രസാരിതഭുജദ്വയഃ
കോടികന്ദർപ്പനെക്കാൾ കൂടുതൽ സൗന്ദര്യമുള്ളവനായി, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, തന്റെ പുറകിൽ നിന്നുള്ള സ്ത്രീയെ കൈകളാൽ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച്—
ഗായന്മംദതയാ സാകമുമയാ പടുതാ യഥാ । അഥ താം പാര്വതീം ശംഭുഃ കരേണാകൃഷ്യ ച സ്മയന്
ഉമയോടൊപ്പം മൃദുവായി പാടിക്കൊണ്ട്, അത്യന്തം നൈപുണ്യത്തോടെ, പിന്നെ ശംഭു പുഞ്ചിരിയോടെ പാർവതിയെ കൈപിടിച്ച് അടുത്തുവന്നു.
വിന്യസ്യ ഹസ്തൌ വനിതാ ദ്വയാംസേ ഗായന്സമസ്താഭരണഃ പ്രസന്നദൃക് । നനര്ത ചാനംദസമൃദ്ധഗാത്രോ മുനീംദ്ര ഗീതശ്ച സകാലവേലമ്
രണ്ടു സ്ത്രീകളുടെ ഭുജങ്ങളിൽ കൈവെച്ച്, സമസ്താഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച്, സ്നേഹപൂർവമായ ദൃഷ്ടിയോടെ, ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ശരീരത്തോടെ, മഹാമുനിയേ, മുഴുവൻ സമയവും പാടി നൃത്തം ചെയ്തു.
ഏതാദൃശം ശിവം ധ്യാത്വാ ജന്മകോടിശതേഷ്വപി । ന ദുഃഖം ജായതേ തസ്യ സദാ ഹര്ഷശ്ച ജായതേ
ഇങ്ങനെ ശിവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾക്കു പോലും ദു:ഖം ഉണ്ടാകില്ല; എന്നും ആനന്ദം മാത്രം ലഭിക്കും.
അഥ സ്തുതോ മുനിവരൈര്നാരീം കൃത്വാ ഹരിം തതഃ । അഥ സാ പാര്വതീ തുഷ്ടാ ദേവം പ്രാഹ പിനാകിനമ്
മഹാമുനിമാർ വാഴ്ത്തിയ ശേഷം, വിഷ്ണുവിനെ സ്ത്രീയാക്കി, പാർവതി സന്തോഷത്തോടെ പിനാകധാരിയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
പാര്വത്യുവാച- കിമിത്യേതാദൃശം ഭാവമാസ്ഥായ ത്വമിഹാഗതഃ । നാരീം കൃത്വാ തഥാ വിഷ്ണും കിം പ്രകൃത്യാ ന ചാഗതൌ
പാർവതി പറഞ്ഞു: 'നീ ഇങ്ങനെ ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഇവിടെ വന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? വിഷ്ണുവിനെ സ്ത്രീയാക്കി, നിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ വന്നില്ലേ?'
ശിവഃ പ്രാഹ വ്രതേ ചാത്ര ഹ്യതിഥേര്ഭോജനം ശുഭമ് । ജാനേ സിദ്ധിമഥോ യേഷാം വിഷാദോ നാഭിജായതേ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ വ്രതത്തിൽ അതിഥിയെ ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്നത് ശുഭമാണ്. വിജയിക്കുന്നവർക്കു ദു:ഖം ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.'