വപുര്വിദലിതം യസ്യ ദൃശ്യതേ തത്ഫലം ശൃണു । ദിവി ദിവ്യാംഗനാപീനപ്രോത്തുങ്ഗരുചിരസ്തനൈഃ
ആളുടെ ശരീരം കീറപ്പെട്ടതായി കാണുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഫലം കേൾക്കൂ: സ്വർഗത്തിൽ പൂർണ്ണവും മനോഹരവുമായ স্তനങ്ങൾ ഉള്ള ദിവ്യസുന്ദരികളോടൊപ്പം
ശ്ലിഷ്ടവക്ഷാശ്ച പര്യംകേ നിദ്രാതി നിത്യമേവ സഃ । പിപീലികാഭിഃ കീടൈശ്ച മക്ഷികാഭിശ്ച വേഷ്ടിതഃ
അവൻ കിടക്കയിൽ ചേർത്ത് പിടിച്ചുകൊണ്ട് എപ്പോഴും ഉറങ്ങുന്നു; പുഴുക്കളും കീടങ്ങളും ഈച്ചകളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയാലും
ഗംഗായാം യസ്യ ദൃശ്യംതേ അസ്ഥീനി പതിതാനി ച । തസ്യാക്ഷയം ഫലം വിപ്ര വദതോ മേ നിശാമയ
ഗംഗയിൽ ആരുടെയെങ്കിലും അസ്ഥികൾ വീണുകിടക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണനേ, അവന്റെ അക്ഷയമായ ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കൂ
പ്രണമത്ത്രിദശവ്യൂഹ ശിരോമുകുടഭൂഷണൈഃ । ഹതപാദരജാഃ സ്വര്ഗേ സ ച ശക്രായതേ ചിരമ്
മുത്തുമുടി അണിഞ്ഞ ദേവസംഘങ്ങൾ അവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു; അവന്റെ കാലിന്റെ പൊടി സ്വർഗത്തിൽ വീണു, അവൻ ദീർഘകാലം ഇന്ദ്രനുപോലെയാകും
അനിച്ഛയാപി ഗങ്ഗായാം യദ്ദേഹപതനം ഭവേത് । സ വിമുക്തോഽഖിലൈഃ പാപൈര്നരോ നാരായണോ ഭവേത്
ആളൊരുവന്റെ ശരീരം അവന്റെ ഇച്ഛയ്ക്കു വിരുദ്ധമായി പോലും ഗംഗയിലേക്കു വീണാൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, നാരായണനോടൊപ്പം ഒന്നാകുന്നു.
യസ്യാംഗാരാശ്ച ദൃശ്യംതേ ഗങ്ഗായാം ചലിതാ ജലൈഃ । അങ്ഗാരസങ്ഖ്യയാ സ്വര്ഗേ തിഷ്ഠേത്കല്പശതാധികമ്
ഗംഗയിലുടനീളം വെള്ളത്തിൽ ഒഴുകുന്ന ചാരക്കട്ടകൾ എവിടെയെങ്കിലും കാണുമ്പോൾ, ആ ചാരക്കട്ടകളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ നൂറുകണക്കിന് കാലങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ആൾ താമസിക്കും.
സര്വേഷാമേവ പുണ്യാനാം കദാചിത്ക്ഷയമീക്ഷതേ । ഗങ്ഗായാം പതിതേ ദേഹേ ഭവേത്പുണ്യക്ഷയോ ന ഹി
എല്ലാ പുണ്യങ്ങളും ഒരിക്കൽ തീർന്നുപോകാം; പക്ഷേ, ഗംഗയിലേക്കു ശരീരം വീണാൽ ആ പുണ്യങ്ങൾ ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കില്ല.
ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന നിശ്ചിതം കഥ്യതേഽധുനാ । ഗങ്ഗായാം ത്യക്തദേഹസ്യ മഹിമാ ജ്ഞായതേ നഹി
ഇവിടെ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; ഇപ്പോൾ ഉറപ്പായ സത്യം പറയുന്നു: ഗംഗയിലേക്കു ശരീരം വിട്ടവന്റെ മഹത്വം മുഴുവൻ അറിയാൻ കഴിയില്ല.
വിഷമദുരിതരാശീനാശി ഗാങ്ഗം നരോ യഃ സ്പൃശതി ഭുവി കദാചിദ്ഭാവുകോ ഭക്തിഭാവൈഃ । ജഗദുദധിജലം വിലംഘ്യ ഘോരം വ്രജതി സ പാരമപാരതുഷ്ടി നാവാ
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ഗംഗയുടെ വെള്ളം ഭക്തിയോടെ ഒരിക്കൽ പോലും സ്പർശിക്കുന്നവൻ, ഈ ലോകസമുദ്രം കടന്ന് പരമാനന്ദത്തിന്റെ അതിരിലേക്ക് ഒരു നാവിൽ കയറിയപോലെ എത്തിച്ചേരുന്നു.
ജൈമിനിരുവാച- ഭൂയ ഏവ ഗുരോ ബ്രൂഹി ഗങ്ഗാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ് । ഗങ്ഗാകഥാമൃതം പാതും മാധുര്യാത്പുനരിഷ്യതേ
ജൈമിനി ചോദിച്ചു: ഗുരുവേ, വീണ്ടും ഗംഗയുടെ മഹത്വം എന്നോട് പറയൂ; ഗംഗയുടെ കഥയുടെ അമൃതം അത്ര മധുരമാണെന്ന് ഞാൻ വീണ്ടും അതു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച- തദപ്യഹം ബ്രവീമി ത്വാം ഗങ്ഗാഭക്തോ യതോ ഭവാന് । തൌ പാദൌ സഫലൌ നൄണാം ജാഹ്നവീതടഗാമിനൌ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: നീ ഗംഗയോടു ഭക്തിയുള്ളവനാകയാൽ ഞാൻ വീണ്ടും പറയാം; ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്ത് നടക്കുന്നവരുടെ കാൽ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനാണ്.
ഗങ്ഗാകല്ലോലനിനദശ്രാവിണൌ ശ്രവണൌ ച തൌ । സാ ജിഹ്വാ യാ ച ജാനാതി സ്വാദുഭേദം തദംഭസഃ
ഗംഗയുടെ തിരകളുടെ ഗംഭീരശബ്ദം കേൾക്കുന്ന കാതുകൾ, അവളുടെ വെള്ളത്തിന്റെ മധുരം അറിയുന്ന നാവ്—ഇവയൊക്കെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭാഗ്യവാനായവ.
തേ നേത്രേ ജാഹ്നവീ ചാരുതരംഗദര്ശനേ ച തേ । തല്ലലാടമിതി പ്രോക്തം ഗങ്ഗാമൃത്പുണ്ഡ്രധാരി യത്
ജാഹ്നവിയുടെ മനോഹരമായ തിരകൾ കാണുന്ന കണ്ണുകളും, ഗംഗയുടെ പുണ്യജലം തിലകമായി ധരിക്കുന്ന നെറ്റിയും, ഇവയൊക്കെയാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.
തൌ ഹസ്തൌ ജാഹ്നവീ തീരേ ഹരി പൂജാപരായണൌ । ശരീരം സഫലം തച്ച വിമലേ ജാഹ്നവീ ജലേ
ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്ത് ഹരിയെ ആരാധനയിൽ ഏർപ്പെടുന്ന കൈകളും, അവളുടെ ശുദ്ധജലത്തിൽ കുളിച്ച ശരീരം, ഇവയൊക്കെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫലപ്രദമായത്.
പതിതം തദ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ചതുര്വര്ഗഫലപ്രദമ് । സ്വര്ഗസ്ഥാഃ പിതരഃ സര്വേ ഗച്ഛംതോ ജാഹ്നവീതടേ
അവിടെ ശരീരം വീഴുന്നവർക്ക് ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്ന നാലു ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും; സ്വർഗത്തിൽ ഉള്ള എല്ലാ പിതാക്കളും ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്ത് എത്തുന്നു.
സംദൃശ്യ ഹൃഷ്ടാഃ ശംസംതി വദംത ഇതി ജൈമിനേ । തത്പുണ്യം കൃതമസ്മാഭിഃ സദ്ഗതിപ്രാപ്തയേ പുരാ
അത് കണ്ടു അവർ സന്തോഷത്തോടെ പറയുന്നു: 'നല്ല ഗതിയിലേക്കു എത്താൻ നമ്മൾ മുമ്പ് ഈ പുണ്യം ചെയ്തതാണു.'
ഭവിഷ്യത്യക്ഷയം തച്ച യതഃ പുത്രോഽയമീദൃശഃ । അനേന ഗാങ്ഗൈഃ സലിലൈര്വയം സംപ്രതി തര്പിതാഃ
'ഇത് ഇനി ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കില്ല, കാരണം നമ്മുടെ മകൻ ഇങ്ങനെയാണല്ലോ; ഈ ഗംഗാജലത്തിലൂടെ ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ തൃപ്തരായി.'
യാസ്യാമഃ പരമം ധാമ ദുര്ല്ലഭം യത്സുരൈരപി । ഗങ്ഗായാം യാനി ദ്രവ്യാണി ദാസ്യത്യസ്മാകമാത്മജഃ
'നമ്മുടെ മകൻ ഗംഗയിൽ നൽകുന്ന ദാനങ്ങൾകൊണ്ട്, ദേവന്മാർക്കും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള പരമാധ്യാത്മിക സ്ഥാനം ഞങ്ങൾ നേടും.'
അസ്മഭ്യം താനി സര്വാണി ഭവിഷ്യംത്യക്ഷയാണി വൈ । നരകസ്ഥാശ്ച പിതരഃ സര്വദുഃഖസമന്വിതാഃ
'അവൻ നൽകുന്ന എല്ലാ ദാനങ്ങളും ഞങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാത്തതായിരിക്കും; നരകത്തിൽ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർ—'
വദംതീതി സുതം ദൃഷ്ട്വാ ഗച്ഛംതം ജാഹ്നവീതടമ് । കൃതാനി യാനി പാപാനി നരകക്ലേശദാനി വൈ
മകൻ ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്തേക്ക് പോകുന്നത് കണ്ടു അവർ പറയുന്നു: 'നമുക്ക് നരകവേദന നൽകുന്ന എല്ലാ പാപങ്ങളും—'
യാസ്യംതി സംക്ഷയം താനി പുത്രസ്യാപി പ്രസാദതഃ । വിമുക്താ നരകക്ലേശൈര്വയം സര്വേ സുദുഃസഹൈഃ
'മകന്റെ കൃപയാൽ അവയെല്ലാം നശിക്കും; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അത്യന്തം സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത നരകവേദനകളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.'
അഥ പുത്രപ്രസാദേന യാസ്യാമഃ പരമാം ഗതിമ് । യാത്രാം വിധായ യോ മര്ത്യോ ഗൃഹം മോഹാന്നിവര്തതേ
അങ്ങനെ മകന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഞങ്ങൾ പരമഗതിയിലേക്കു പോകും; പക്ഷേ, യാത്ര ആരംഭിച്ച ശേഷം ഒരാൾ മോഹത്തിൽ വീണു വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയാൽ—
നിരാശാഃ പിതരസ്തസ്യ യാംതി സര്വേ യഥാ ഗതാഃ । ആമിഷം മൈഥുനം ചൈവ ദോലാമശ്വം ഗജം തഥാ
അവൻ പിതാക്കന്മാർ, departed ancestors പോലെ, നിരാശരാകുന്നു; കാരണം അവൻ ആഹാരം അർപ്പിച്ചാലോ, ലൈംഗികസംബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടാലോ, ഊഞ്ഞാൽ, കുതിര, ആന എന്നിവയിൽ കയറിയാലോ, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ.
ഉപാനഹം ചാതപത്രം ഗംഗായാത്രാസു വര്ജയേത് । അധ്വശ്രമോദ്ഭവം ദുഃഖം ദുഷ്കരം ന ഹി മന്യതേ
ഗംഗായാത്രയ്ക്കുപോകുമ്പോൾ ചെരിപ്പ് ധരിക്കാതിരിക്കുകയും കുടയുമെടുത്തുപോകാതിരിക്കുകയും വേണം. യാത്രയിലുണ്ടാകുന്ന ക്ഷീണവും കഷ്ടവും വലിയതൊന്നായി കരുതേണ്ടതില്ല.
ഗൃഹേ പദ്മസുഖം തത്ര ഗങ്ഗാസ്നാനേ സ്മരേന്ന ച । അസത്യഭാഷണം ചൈവ പാഖംഡസംഗമേവ ച
വീട്ടിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങളെയോ ഗംഗാസ്നാനത്തെക്കുറിച്ചോ ഓർക്കരുത്; അതുപോലെ തന്നെ അസത്യവാക്ക് പറയുകയോ കപടന്മാരോടൊപ്പം കൂടുകയോ ചെയ്യരുത്.
ദ്വിര്ഭോജനം ച കലഹം ഗംഗായാത്രാസു വര്ജയേത് । പരനിംദാം ച ലോഭം ച ഗര്വം ച ക്രോധമത്സരൌ
ഗംഗായാത്രക്കിടെ രണ്ടുതവണ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്, കലഹം ചെയ്യരുത്, മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയരുത്, ലാഭലോഭം, അഹങ്കാരം, കോപം, അസൂയ എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം.
അത്യംതഹാസ്യശോകം ച ഗംഗായാത്രാസു വര്ജയേത് । മംചസുപ്തമിവാത്മാനം ചിംതയേദ്ഭൂമിശായിനമ്
ഗംഗായാത്രക്കിടെ അത്യധികം ചിരിയോ ദുഃഖമോ ഒഴിവാക്കണം. താനൊരു കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്നവനല്ല, നിലത്താണ് കിടക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിൽ ധരിക്കണം.
ഗംഗാനാമ സുനാമാനി വദേദ്ഗച്ഛഞ്ജനഃ പഥി । മാഹാത്മ്യം ജാഹ്നവീ ദേവ്യാഃ സര്വപാപപ്രണാശനമ്
യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഗംഗയുടെ ശുഭമായ പേരുകളും ജാഹ്നവീദേവിയുടെ മഹത്വവും, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും, ജപിക്കണം.
സുഖദം മോക്ഷദം ചൈവ കഥയന്പഥി ഗച്ഛതി । ഗങ്ഗേ ദേവി ജഗന്മാതര്ദേഹി സംദര്ശനം മമ
യാത്രയ്ക്കിടെ ഗംഗയെ സന്തോഷവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവളെന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കണം: 'ഗംഗേ ദേവി, ലോകമാതാവേ, എനിക്ക് നിന്റെ ദർശനം നൽകണമേ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം.
വചോഭിഃ കോമലൈരേഭിഃ കുര്യാച്ഛ്രമനിവാരണമ് । ഹാ കഥം സദനം ത്യക്തമാഗതം വാ കഥം മയാ
ഇങ്ങനെയുള്ള മൃദുലമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് തൻറെ ക്ഷീണം മാറ്റണം: 'ഹാ, എങ്ങനെ ഞാൻ വീട് വിട്ടുപോയി, എങ്ങനെ ഞാൻ ഇവിടെ എത്തി?' എന്ന് ചിന്തിക്കാം.