നിര്ജീവമഭവത്സ്ഥാനം സമംതാദ്ദശയോജനമ് । അഥ മൃത്യുദിനം പ്രാപ്തം രാജ്ഞസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ
അവന്റെ താമസം പത്തു യോജന ചുറ്റും മരിച്ചുപോയതുപോലെയായി. പിന്നെ ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന് മരണദിനം എത്തി.
മൃത്യുകാലേഥ സംപ്രാപ്തേ സ്നാതം ഭൂമിഗതം നൃപമ് । തസ്യ ചാനുചരാഃ സര്വേ പരിവാര്യോപതസ്ഥിരേ
മരണസമയത്ത് രാജാവ് കുളിച്ച് നിലത്ത് കിടന്നു. അവന്റെ അനുചരന്മാർ എല്ലാവരും ചുറ്റും കൂടിയിരുന്നു.
സുരാപഃ സചിവഃ പ്രാഹ കിം കാര്യം മമ ചാദിശ । അഥ രാജാ തഥാ ശക്തോ നിര്ഗതായുസ്തദാര്ദിതഃ
സൂരാപ, മന്ത്രിയ്, 'എന്ത് ചെയ്യണം, പറയൂ' എന്ന് ചോദിച്ചു. രാജാവ്, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട്, ജീവൻ പോകുന്ന അവസ്ഥയിൽ,
നാഭേരധസ്തു ക്ഷീണാസുഃ കഥംചിദ്വാക്യമുക്തവാന് । ത്വം സര്വകാലേ ദൈത്യേംദ്ര പ്രഹരപ്രാഹരാഹര
നാഭിയിൽ താഴെ ജീവൻ ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ, എങ്കിലും, 'ദൈവം, എല്ലാ സമയത്തും പ്രഹരത്തിൽ ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവരണം' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഇത്യഥോക്ത്വാ മമാരാസൌ യമദൂതാഃ സമായയുഃ । വിചിത്രം ബംധനേ യത്നം ചക്രുസ്താഡനതത്പരാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മരിച്ചപ്പോൾ, യമദൂതന്മാർ എത്തി. അവർ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ പലവിധ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തി, അടിക്കാൻ ഉത്സുകരായി.
ചൂര്ണിതാ ബംധപാശാശ്ച ഹേതിദംഡാശ്ച ചൂര്ണിതാഃ । തദ്ഗാത്രസ്പര്ശമാത്രേ ച തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ബന്ധപാശങ്ങളും ദണ്ഡങ്ങളും എല്ലാം പൊട്ടിപ്പോയി. അവന്റെ ശരീരത്തെ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.
അഥായാതഃ സ്വയം മൃത്യുഃ പാശേനൈനമയോജയത് । മൃത്യുപാശമപിച്ഛിന്നം വീക്ഷ്യ മൃത്യുരചിംതയത്
അപ്പോൾ തന്നെ മരണൻ എത്തി, പാശം കൊണ്ടു ബന്ധിച്ചു. മരണപാശവും പൊട്ടിയതിനെ കണ്ടു, മരണൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
സര്വമര്ത്യമൃതിര്ദൃഷ്ടാ ദൃഷ്ടാ നൈതാദൃശീ ക്വചിത് । ഇതി ചിംതാപരേ മൃത്യൌ ജ്വാലാവക്ത്രഃ പ്രതാപവാന്
എല്ലാ മനുഷ്യരും മരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ ഇതുപോലെയൊന്നും എവിടെയും കണ്ടിട്ടില്ല. ഇങ്ങനെ മരണൻ ആലോചനയിൽ മുഴുകിയപ്പോൾ, ജ്വാലാമുഖനായ ശക്തൻ,
വീരഭദ്രേണ നിര്ദിഷ്ടഃ സഹസായാച്ച ശൂലഭൃത് । ജ്വാലാവക്ത്രമഥാലോക്യ മൃത്യുസ്തൂര്ണം പലായയൌ
വീരഭദ്രൻ, ശൂലധാരിയായവൻ, അപ്രത്യക്ഷമായി കാണിച്ചു. ജ്വാലാമുഖനെ കണ്ടു, മരണൻ വേഗത്തിൽ ഓടി മറഞ്ഞു.
പലായമാനം തം ദൃഷ്ട്വാ മൃത്യും വഹ്നിമുഖസ്തദാ । അരേ രേ ചോര ചോര ത്വം തിഷ്ഠതിഷ്ഠ ക്വ യാസ്യസി
മരണൻ ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ടു, അപ്പോൾ അഗ്നിമുഖൻ വിളിച്ചു: 'അയ്യോ കള്ളാ, കള്ളാ, നീ! നിൽക്കു, നിൽക്കു! എവിടെ പോകുന്നു?'
ഏനസോ മുച്യതേ ചോരഃ ശൂലാരോപണമാത്രതഃ । ഏവമാഭാഷ്യ മൃത്യും തം ശൂലപ്രോതമകല്പയത്
കള്ളന് ശൂലത്തിലേറി ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടാല് പാപം വിട്ടു പോകുന്നു; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മരണത്തെ ശൂലത്തിലേറിക്കാന് ഒരുക്കി.
ശൂലം സ്കംധഗതം കൃത്വാ ദൂതാന്സംഗ്രഥ്യ രജ്ജുനാ । പാദശൃംഖലവിന്യസ്താനാദായ നൃപമധ്യഗാത്
ശൂലം തോളില് വെച്ച്, ദൂതന്മാരെ കയര് കൊണ്ട് കെട്ടി, കാലില് കിട.chainയുള്ളവരെ കൂട്ടി, രാജാവിന്റെ മുമ്പിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
വിമാനവരമാരോപ്യ ഗീതവാദ്യസുശോഭിതമ് । വീരാംതികമഥോ ഗത്വാ സര്വമസ്മൈ ന്യവേദയത്
ഗാനം, വാദ്യം എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഉന്നത വിമാനത്തില് അവനെ ഇരിപ്പിച്ച്, വീരാന്തികയിലേക്ക് പോയി, എല്ലാം അവനോട് അറിയിച്ചു.
വീരഭദ്രോപി തത്സര്വം ശംകരായാമിതാത്മനേ । നാനാമുനിഗണൈര്ദേവൈര്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുപുരഃ സുരൈഃ
വീരഭദ്രന് വിവിധ മുനികളും ദേവതകളും ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുന്നില് നില്ക്കുന്ന ദേവന്മാരും ചേര്ന്ന്, ഈ സംഭവങ്ങള് എല്ലാം അശേഷാത്മാവായ ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞു.
സേവ്യമാനായ ദേവായ പാര്വതീസഹിതായ ച । പ്രണിപത്യ നിവേദ്യാഥ ശൂലസ്ഥംമൃത്യുമേവ ച
ദേവന്മാര് സേവിക്കുന്ന, പാര്വതിയോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന ദൈവത്തെ വണങ്ങി, എല്ലാം അറിയിച്ചു; ശൂലത്തില് കെട്ടിയ മരണനെയും സമര്പ്പിച്ചു.
തൂഷ്ണീം ബഭൂവ വിശ്വാത്മാ വീരഭദ്രഃ പ്രതാപവാന് । അഗ്ന്യാനനം വീക്ഷ്യ ശിവോ വിഗര്ഹയന്കഥം ത്വയൈതദ്ഗണസാഹസം കൃതമ് । ബിഭേഷി മൃത്യോര്ന കഥം യമാധികാദ്വദസ്വ സര്വം പരമാര്ഥതോ മേ
വീരഭദ്രന്, വിശ്വാത്മാവായ ശക്തന്, മൗനമായിരുന്നു; ശിവന് അഗ്നിമുഖനായ മരണനെ കണ്ടു, കുറ്റപ്പെടുത്തി ചോദിച്ചു: "എന്റെ ഗണങ്ങളില് ഇങ്ങനെയൊരു ദൗസാഹസ്യം എങ്ങനെ ചെയ്തു? മരണനെയും യമന്റെ അധികാരത്തെയും നീ ഭയപ്പെടുന്നില്ലേ? സത്യം പറഞ്ഞ് എല്ലാം പറയു."
പ്രണമ്യ തം വഹ്നിമുഖോഽതിരോഷോ മൃത്യും സമാലോക്യ നനര്ത ഹര്ഷാത് । ഉവാച ചൌര്യം കൃതമേവ മൃത്യുനാ തദേഷ ശൂലേഽപി മയാ പ്രരോഹിതഃ
അവനെ വണങ്ങി, അഗ്നിമുഖനായ, അത്യധികം കോപമുള്ള മരണന് ശിവനെ നോക്കി സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു; പറഞ്ഞു: "മരണന് കള്ളത്തരം ചെയ്തതുകൊണ്ട്, നീ എന്നെ ശൂലത്തിലേറിച്ചു."
വിമോചയാമാസ ശിവോപി മൃത്യും ദൂതാനശേഷാന്നിരുജശ്ചകാര । മൃത്യും സമാലോക്യ ശിവോ ബഭാഷേ മന്നാമ ഏഷാം മരണേ സമാസ്തേ
ശിവന് മരണനെയും ദൂതന്മാരെയും മോചിപ്പിച്ചു, അവരെ വേദനയില് നിന്ന് മോചനം നല്കി. മരണനെ നോക്കി ശിവന് പറഞ്ഞു: "ഇവരുടെ മരണത്തില് എന്റെ പേര് തന്നെയാണ് പ്രധാനമായത്."
മച്ചേതസാമന്യധിയാം ച നാമഹീനാക്ഷരം വാധികവര്ണയുക്തമ് । മമൈവ ലോകം പ്രദദാമി സത്യം ഹ്യനേന നാമ പ്രഹരേതി ഭാഷിതമ്
എന്റെ ചിന്തയിലാണോ, അല്ലെങ്കില് എന്റെ പേര്, ഒരു അക്ഷരം കൂടുതലോ കുറയോ ഉച്ചരിച്ചാലും, അവര്ക്ക് എന്റെ ലോകം നല്കുന്നു; ഇത് സത്യം, എന്റെ വാക്കാണ്.
പ്രശബ്ദമാത്രം ത്വധികം ഹരേതിപദപ്രദം വൈ പദമീരയംതി । ആരാദമൂംസ്ത്വം ജപതോ നമസ്വ മദീയവാക്യം ച യമം വദസ്വ
എന്റെ പേര്, അല്ലെങ്കില് 'ഹര' എന്ന പദം ഉച്ചരിച്ചാലും, അതു പരമപദം നല്കുന്നു. ദൂരത്തുനിന്നും ജപിച്ചവരും, എന്നെ വണങ്ങുന്നവരും, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്നവരും—ഇത് യമനോട് പറയു.
നതിം യതിം കീര്തിമുപാസ്തിമാശ്രിതാ ദാസ്യം ച കൈംകര്യ്യമഥ ശ്രുതിംവദാഃ । പംചാക്ഷരോക്തിം ശതരുദ്രിയോക്തിം ശിവസ്യ കുര്വംതി ന തേ വിചാര്യാഃ
വന്ദനം, യതിസ്വഭാവം, കീര്ത്തി, ഭക്തി, സേവനം, ശാസ്ത്രം പാരായണം, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം, ശതരുദ്രിയം ഉച്ചരിക്കുന്നവരും—അവരെ വിലയിരുത്തേണ്ടതില്ല.
മന്നാമരുദ്രാക്ഷവിഭൂതിധാരണോ മമാഗ്രതോ യസ്തു പുരാണവക്താ । സര്വേഷു പാപേഷ്വപി തേഷു സത്സു പ്രശാസ്മ്യഹം നൈവ യമാധികാരഃ
എന്റെ പേര്, രുദ്രാക്ഷം, വിശുദ്ധഭസ്മം ധരിക്കുന്നവരും, എന്റെ മുമ്പില് പുരാണം വായിക്കുന്നവരും—even പാപികളായാലും, അവരില് ഞാൻ അധികാരിയാണു; യമന് അവരില് അധികാരമില്ല.
യേ ചാപി പാപാന്വിതമായിനോ നരാഃ പരാന്നവസ്ത്രാദിവധൂഭുജശ്ച । വാരാണസീമൃത്യുപരാശ്ച യേ വൈ ശ്രീശൈലമര്ത്യാശ്ച ന തേ വിചാര്യാഃ
പാപികളായ, കപടമായ, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, ഭാര്യ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നവരും, വാരാണസിയില് അല്ലെങ്കില് ശ്രീശൈലത്തില് മരിക്കുന്നവരും—അവരെ വിലയിരുത്തേണ്ടതില്ല.
യൂകാശ്ച ദംശാ അപി മത്കുണാശ്ച മൃഗാദയഃ കീടപിപീലികാശ്ച । സരീസൃപാ വൃശ്ചികശൂകരാശ്ച കാശീമൃതാഃ ശംകരമാപ്നുവംതി
യൂക്ക, ദംശു, മട്ടുക്കണ, മൃഗങ്ങള്, കീടങ്ങള്, പിപ്പീലിയകള്, പാമ്പുകള്, വൃശ്ചികങ്ങള്, പന്നികള്—കാശിയില് മരിച്ചവരെ ശങ്കരന് ലഭിക്കുന്നു.
ഇദം നാമഗൃണന്ധ്യായേദ്യോ വൈ ഹൃത്പദ്മമംദിരേ । ത്രിയംബകം വിരൂപാക്ഷം സോമം സോമാര്ദ്ധഭൂഷണമ്
ഈ പേര് ജപിച്ച്, ഹൃദയത്തിലെ കമലമന്ദിരത്തില് ധ്യാനിക്കുന്നവന്—ത്രയമ്പകന്, വിരൂപാക്ഷന്, സോമന്, ചന്ദ്രഭൂഷിതന്—
ത്രിനേത്രകം ത്രയീനേത്രം സോമസൂര്യാഗ്നിലോചനമ് । തം നമസ്കൃത്യ ദൂരസ്ഥോ ഭവമൃത്യോ മമാജ്ഞയാ
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവന്, ത്രയീനേത്രന്, ചന്ദ്രന്, സൂര്യന്, അഗ്നി കണ്ണുകളുള്ളവന്—അവനെ ദൂരത്തുനിന്നും വണങ്ങി, മരണന് എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
അഥാകര്ണ്യ ശിവപ്രോക്തം മൃത്യുസ്തുഷ്ടാവ ശംകരമ് । നമസ്തേ ദേവതാനാഥ നമസ്തേ ദേവമൂര്തയേ
ശിവന് പറഞ്ഞ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, മരണന് ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു: "ദേവതകളുടെ നാഥന് നിന്നെ വണങ്ങുന്നു; ദൈവമൂർത്തിയെ വണങ്ങുന്നു."
സര്വജ്ഞായ നമസ്തുഭ്യം പശൂനാം പതയേ നമഃ । അഥ ദേവോ മഹാദേവോ മൃത്യും പ്രാഹ വരം വൃണു
സർവ്വജ്ഞനായവനെ വണങ്ങുന്നു; പശുക്കളുടെ നാഥനെ വണങ്ങുന്നു. അതിന് ശേഷം മഹാദേവന് മരണനോട് പറഞ്ഞു: "ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കു."
സ്തോത്രേണാനേന തുഷ്ടോസ്മി മൃത്യുര്വരമയാചത । ത്വദീയം പാലയ വിഭോ മാം ച ശംകര പാപിനമ്
ഈ സ്തുതിയാൽ ഞാൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു. മരണമേ, നീ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ. മഹാപ്രഭുവേ, നിന്റെതായതെല്ലാം നീ സംരക്ഷിക്കണം; ശംകരാ, പാപിയായ എനിക്കും കൃപയുണ്ടാകണം.
തഥേത്യുക്ത്വാ മൃത്യുമീശോ ഗച്ഛ വത്സേതി ചാബ്രവീത് । യമലോകം ഗതഃ സോപി യമായാശേഷമുക്തവാന്
അങ്ങനെ സമ്മതിച്ച്, ഭഗവാൻ മരണനോടു പറഞ്ഞു: 'പൊന്നേ, നീ പോകൂ.' പിന്നെ അവൻ യമലോകത്തേക്ക് പോയി, യമനോടു എല്ലാം പറഞ്ഞു.