ജലേ തത്പ്രോക്ഷിതം മൂലഫലശാകാദികം നൃപ । ന ച പര്യുഷിതം പ്രോക്തം ഗംഗാതോയം ച സാഗരമ്
വെള്ളത്തിൽ കഴുകിയ മൂലങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ മുതലായവയും പഴകിയതായിരിക്കരുത്. ഗംഗാവെള്ളവും സമുദ്രജലവും ഉപയോഗിക്കാം.
മഹാനദീജലം സര്വം കേദാരജലമേവ ച । ഹ്രദരൂപേണ യത്തീര്ഥം കൂപതീര്ഥേന രാഘവ
മഹാനദികളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളവും, കൃഷിഭൂമിയിലെ വെള്ളവും, തടാകങ്ങളിലെയും കിണറുകളിലെയും തീർത്ഥജലവും ഉപയോഗിക്കാം, രാഘവ.
തഡാഗവാപീസരസാം കൂപേനാപാം ച യദ്ഭവേത് । തത്തീര്ഥതോയം സര്വം ച ന ച പര്യുഷിതം ഭവേത്
തടാകം, കുളം, സരസ്സു, കിണർ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം എല്ലാം തീർത്ഥജലമാണ്; അവ പഴകിയതാകരുത്.
ന രാത്രൌ ജലമാഹാര്യം ദിവാ സംപാദയേജ്ജലമ് । സസൈകതം തഥാ ധാര്യം ന ച പര്യുഷിതം ഹി തത്
രാത്രിയിൽ വെള്ളം എടുക്കരുത്; പകൽ വെള്ളം എടുക്കണം. മണലോടെ സൂക്ഷിക്കണം; പഴകിയതാകരുത്.
ഏവം വിദിത്വാ പൂജാം ത്വം ശിവലിംഗേ സമാചര । ശംഭുരുവാച- ഏവമുക്തോഥ മുനിനാ ഇക്ഷ്വാകുര്ബ്രാഹ്മണപ്രിയഃ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് ശിവലിംഗത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ നടത്തണം. ശംഭു പറഞ്ഞു: ഈ വിധം മുനിയുടെ ഉപദേശം കേട്ട ശേഷം ബ്രാഹ്മണപ്രിയനായ ഇക്ഷ്വാകു,
ശിവപൂജാപരോ ഭൂത്വാ ദിനാഷ്ടകമതിഷ്ഠത । നവമേഽഥ ദിനേ പ്രാപ്തേ പ്രാതഃകാലേ കൃതാര്ചനഃ
ശിവഭക്തനായ് എട്ട് ദിവസം ആചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു; ഒമ്പതാം ദിവസം പ്രഭാതത്തിൽ പൂജ നടത്തി.
മരണാവസരേ പ്രാപ്തേ ശിവപൂജാം വിധായ സഃ । സ്വാന്പ്രാണാനുപഹാരായ തത്യാജൈവ മഹേശിതുഃ
മരണസമയത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, അവൻ ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു, പിന്നെ തന്റെ ജീവൻ മഹേശ്വരനു സമർപ്പിച്ചു.
മൃതം തമഥ വിജ്ഞായ യമദൂതാഃ സമാഗതാഃ । യമലോകപ്രാപകാ യേ യതമാസ്ഥായ തസ്ഥിരേ
അവൻ മരിച്ചുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, യമദൂതന്മാർ ഒത്തുചേർന്നു, ആത്മാക്കളെ യമലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നവർ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
ശൈവാശ്ചാപി സമായാതാ ദൂതാ വഹ്നിമുഖാദയഃ । തേഷാമന്യോന്യവാദോഭൂന്മാമകോ മാമകസ്ത്വിതി
അപ്പോൾ ശൈവദൂതന്മാരും വഹ്നിമുഖനും മറ്റു ചിലരും അവിടെ എത്തി. 'ഇവൻ എന്റെവൻ, എന്റെവൻ' എന്ന് പരസ്പരം വാദം തുടങ്ങി.
അഥ യാമഃ പാശപാണിഃ ശിവദൂതമഥാര്ദയത് । അഥ വഹ്നിമുഖഃ ക്രുദ്ധോ യമദൂതശതം തതഃ
അപ്പോൾ പാശം കൈവശമുള്ള യമദൂതൻ ശൈവദൂതനെ ആക്രമിച്ചു. അതിനുശേഷം കോപിച്ച വഹ്നിമുഖൻ നൂറ് യമദൂതന്മാരെ തകർത്തു.
മഹാകായസ്തഥാ ഭൂത്വാ ഗൃഹീത്വാ ച കരേണ തത് । ശിരാംസി ച തഥൈകേനാപീഡ്യ ചിച്ഛേദ ശഷ്പവത്
വഹ്നിമുഖൻ വൻകായനായ് മാറി, കൈകൊണ്ട് അവരെ പിടിച്ചു, ഒരു കൈകൊണ്ട് തലകൾ പിഴിഞ്ഞ്, പുല്ലുപോലെ വെട്ടി മാറ്റി.
മാരയിത്വാ തതോ ദൂതാനാദായേക്ഷ്വാകുമഭ്യഗാത് । നിവേദയാമാസ ച തം വീരഭദ്രായ ധീമതേ
അവരെ കൊല്ലുകയും, ആത്മാവിനെ എടുത്ത് ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അടുക്കൽ പോകുകയും ചെയ്തു. അവിടെ നടന്നതെല്ലാം ധീരനായ വീരഭദ്രനോട് അറിയിച്ചു.
സ ചാപി ശംകരായാഥ തം പ്രാഹ ച മഹേശ്വരഃ । ത്വയാഷ്ടദിനപൂജൈവ കൃതാ കൃഷ്ണാ ദിനേ ദിനേ
അവൻ പിന്നെ ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞു. മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'കൃഷ്ണാ, നീ എട്ടുദിവസം തുടർച്ചയായി എന്നെ പൂജിച്ചു.'
ത്വമനിംദഃ പുരാ മാം ച ലിംഗം ശിശ്നാഗ്രമിത്യുത । തേനൈവ പാപയോഗേന ശിശ്നവക്ത്രോ ഭവിഷ്യസി
'നീ ഒരിക്കൽ എന്നെയും എന്റെ ലിംഗത്തെയും അപമാനിച്ച്, അതിനെ ശിശ്നാഗ്രം എന്നു വിളിച്ചു. അതിനാൽ ആ പാപഫലമായി, നിനക്ക് മുഖം ശിശ്നം ആയിരിക്കും.'
ശിശ്നാഗ്രേ വിവരം ചക്രം ജിഹ്വാനാസാദിവര്ജിതഃ । പൂര്വം മന്നാമവക്തൃത്വാദ്വക്താ ചാപി ഭവിഷ്യസി
'ശിശ്നത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഒരു തുറവുണ്ടാകും, പക്ഷേ നിനക്ക് നാവോ മൂക്കോ ഉണ്ടാകില്ല. എങ്കിലും, ഒരിക്കൽ നീ എന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചതിനാൽ, നീ സംസാരിക്കാനും കഴിയും.'
അഥേശവചനാത്സോപി തഥാഭൂതോഭവത്ക്ഷണാത് । ശംഭുരുവാച- യ ഇദം ശൃണുയാന്നിത്യം പുരാണാഖ്യാനമുത്തമമ്
അപ്പോൾ അദ്ഭുതമായ ഭാവത്തിൽ, അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവൻ അങ്ങനെ ആയി. ശംഭു പറഞ്ഞു: 'ഈ ഉത്തമപുരാണകഥയെ ആരെങ്കിലും ദിവസേന കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ—'
വിമുക്തപാപബംധശ്ച ശിവഭക്തോ ഭവിഷ്യതി । സ യാതി ച ശിവസ്ഥാനേ വക്താ ചാപി തഥാ ഭവേത്
'അവൻ പാപബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും, ശിവഭക്തനാകും, ശിവന്റെ സാനിധ്യത്തിൽ എത്തും, സംസാരിക്കാനും കഴിയും.'
യശ്ച വക്തി കഥാമേനാം ഹരേണ സദൃശോ ഭവേത് । ഉക്ത്വാ കഥാമിമാം പൂര്വമധീരോ നാമ ഭൂമിപഃ
'ഈ കഥ ആരെങ്കിലും പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഹരിയുപോലെയാകും. മുമ്പ് അദ്ഭീരൻ എന്ന രാജാവ് ഈ കഥ പറഞ്ഞിരുന്നു.'
സ്വര്ഗം സ ഗതവാന്രാജാ കൃതപാപോഥ ഭാര്യയാ
'ആ രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ എത്തി, പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചു.'
ശ്രീരാമ ഉവാച- അയമഗ്നിശിഖോ നാമ വഹ്നിഃ ശിവഗണശ്ച വൈ । സ കഥം താദൃശോ ഭൂതസ്തന്മേ വദ നമസ്തവ
ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു: 'വഹ്നി അഗ്നിശിഖ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ശിവഭക്തനാണ്. അവൻ അങ്ങനെ എങ്ങനെ ആയി? ദയവായി അതു പറയൂ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദിക്കുന്നു.'
ശംഭുരുവാച- അയമാസീത്പുരാ കശ്ചിത്ക്ഷത്ത്രിയഃ ക്രോധനഃ സദാ । നഷ്ടഭാര്യോ നഷ്ടസേനോ നഷ്ടരാഷ്ട്രോതിദുഃഖിതഃ
ശംഭു പറഞ്ഞു: 'പണ്ടൊരു ക്ഷത്രിയൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ എപ്പോഴും കോപമുള്ളവനായിരുന്നു. ഭാര്യയെ, സൈന്യത്തെ, രാജ്യം എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട് വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു.'
ലബ്ധ്വാ ലുലായ ദ്വിതയം കൃഷിം ചക്രേ സഹാത്മജൈഃ । ഋണേന മഹതാ യുക്തഃ പുനശ്ചാതീവ ദുഃഖിതഃ
രണ്ടു കാളകൾ കിട്ടിയപ്പോൾ, മക്കളോടൊപ്പം കൃഷി തുടങ്ങി. വലിയ കടം ബാധിച്ചു, വീണ്ടും അതിയായി ദുഃഖിതനായി.
പുനശ്ച ദുഃഖിതോ രാജാ സര്പേണ സുതനാശനാത് । തഥാഭൂതോ മഹീപാലസ്തത്യാജ കൃഷിമപ്യുത
പിന്നീട്, ഒരു പാമ്പ് മകനെ കൊല്ലിച്ചതിനാൽ രാജാവ് വീണ്ടും ദുഃഖിതനായി. അങ്ങനെ ദു:ഖം നിറഞ്ഞ രാജാവ് കൃഷിയും ഉപേക്ഷിച്ചു.
പരിത്യജ്യ സുതൌ ചാപി ത്യക്താഹാരോ രുരോദ ഹ । സുതാവഥ സമാഗമ്യ പ്രാഹതുഃ പിതരം ത്വിദമ്
അവൻ രണ്ടു മക്കളെയും വിട്ടു, ഭക്ഷണം പോലും കഴിക്കാതെ കരയാൻ തുടങ്ങി. പിന്നെ ആ രണ്ടു മക്കളും ചേർന്ന് അച്ഛനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കിമര്ഥം രുദ്യതേ താത നഷ്ടോ നായാതി രോദനാത് । ശരീരശോഷണായാഥ ശോകസ്തേഽദ്യ ഭവിഷ്യതി
കാണാതായതൊന്നും കരയുന്നതിലൂടെ തിരികെ വരില്ലല്ലോ, മോനേ. ഇന്നത്തെ ദുഃഖം നിന്റെ ശരീരം മാത്രം ക്ഷയിപ്പിക്കും.
ശോകേന ചക്ഷുഷീ നഷ്ടേ കംഠോ നഷ്ടസ്തഥാ തവ । അനുഷ്ഠാനം തഥാ നഷ്ടം കിമര്ഥം പരിതപ്യസേ
ദുഃഖത്തിൽ നിന്നു നിന്റെ കണ്ണുകളും ശബ്ദവും നഷ്ടമായി; ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. എങ്കിൽ നീ ഇങ്ങനെ എന്തിന് വേദനിക്കുന്നു?
ഏകോ നഷ്ടോ ന ചായാതി രക്ഷ പംചസ്ഥിതാനസൂന് । ബഹൂനാം രക്ഷണം പുണ്യമാശ്രിതാനാം വിശേഷതഃ
ഒരാൾ നഷ്ടമായി, പിന്നെ തിരികെ വരികയില്ല. ഇനി ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അഞ്ചുപേരെയും സംരക്ഷിക്കണം. പ്രത്യേകിച്ച്, നിനക്കാശ്രയമായവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് വലിയ പുണ്യമാണ്.
അന്യാശ്രിതമമും ശത്രും കഥം ശോചിതുമര്ഹസി । പിതോവാച- പുത്രഃ ശത്രുഃ കഥം പുത്രൌ യുവാം ശത്രൂ തഥാ ച മേ
മറ്റൊരാളിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ആ ശത്രുവിനെ നീ എന്തിന് ദുഃഖിക്കുന്നു? അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: മകനെന്തുകൊണ്ട് ശത്രുവാണ്? നിങ്ങളിരുവരും എനിക്കു ശത്രുക്കളാണ്.
അത്യംതസുഖിനം പുത്രം കഥം ശത്രുമഭാഷതമ് । സുതാവൂചതുഃ ജായമാനോ ഹരേദ്ഭാര്യാം വര്ദ്ധമാനോ ഹരേദ്ധനമ്
അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചിരുന്ന മകനെ നീ എങ്ങനെ ശത്രുവെന്നു വിളിച്ചു? മക്കൾ പറഞ്ഞു: ജനിക്കുമ്പോൾ ഭാര്യയെ അകറ്റുന്നു; വളരുമ്പോൾ ധനം അകറ്റുന്നു.
മ്രിയമാണസ്തഥാ പ്രാണാഞ്ഛത്രുത്വം കിമതഃ പരമ് । യത്സുഖം ച ത്വയാ പ്രോക്തം സ്പര്ശനാലിംഗനാദിഭിഃ
മരിക്കുമ്പോൾ ജീവൻ പോലും എടുത്തുകൊള്ളുന്നു; അതിൽക്കാൾ വലിയ ശത്രുത എന്താണ്? നീ പറഞ്ഞ സന്തോഷം — തൊടൽ, അണയൽ എന്നിവ —