അല്പായുശ്ച ഭവാന്വിപ്ര ശിവപൂജനമാചര । ത്രികാലം വാ ദ്വികാലം വാ ഏകകാലമഥാപി വാ
നിന്റെ ആയുസ്സ് കുറവാണെങ്കിലും, ബ്രാഹ്മണാ, ശിവഭഗവാന്റെ ആരാധന ചെയ്യണം. ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം, അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടുപ്രാവശ്യം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരിക്കൽ പോലും ചെയ്താലും മതിയാകും.
യാമം യാമാര്ധമഥവാ ശിവപൂജനമാചര । വാനപ്രസ്ഥാശ്രമോ ഭൂത്വാ വാനപ്രസ്ഥകൃതാശ്രയഃ
ഒരു യാമം മുഴുവൻ, അല്ലെങ്കിൽ അരയാമം, അല്ലെങ്കിൽ കഴിയുന്നത്ര സമയം ശിവഭഗവാന്റെ ആരാധന നടത്തണം. വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്ക് കടന്ന ശേഷം അതിന്റെ കര്ത്തവ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കണം.
വാനപ്രസ്ഥപ്രസൂനൈശ്ച പ്രാതഃപൂജയ ശംകരമ് । ശ്രീഫലൈഃ ശതപത്രൈശ്ച പദ്മസൌഗംധികൈരപി
വാനപ്രസ്ഥനായി കാട്ടിൽ നിന്ന് കിട്ടുന്ന പുഷ്പങ്ങൾ, തേങ്ങ, നൂറു ഇലകളുള്ള താമര, സുഗന്ധമുള്ള താമര എന്നിവ കൊണ്ടു പ്രഭാതത്തിൽ ശംകരനെ ആരാധിക്കണം.
നീപൈര്ജപാഭിഃ പുന്നാഗൈഃ കരവീരൈശ്ച പാടലൈഃ । തുലസ്യാച രവിദലൈരപരാജിതയാ തഥാ
നീപപ്പൂവ്, ചെമ്പരത്തി, പുന്നാഗം, കണിക്കൊന്ന, പാടലപൂവ്, തുളസി, താമരയില, അപരാജിത എന്നിവ കൊണ്ടും ആരാധിക്കാം.
അപാമാര്ഗദലൈ രുദ്ര ജടാദമനകേന ച । സര്വൈരേഭിഃ സമഫലൈര്ബില്വപത്രൈശ്ച ധൂര്തകൈഃ
അപാമാർഗ്ഗയില, രുദ്രജട, ദമനകം എന്നിവയും, എല്ലാ തരത്തിലുള്ള പഴങ്ങൾ, ബില്വയില, ധൂർത്തകപൂവ് എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം.
ദ്രോണൈഃ ശിരീഷൈഃ ശക്തൈശ്ച ദൂര്വയാ കോരകൈരപി । നംദ്യാവര്തൈരക്ഷതൈശ്ച തിലമിശ്രൈശ്ച കേവലൈഃ
ദ്രോണമുല്ല, ശിരീഷം, ശക്തിപ്പൂവ്, ദുർവ, മുള്ളിൻകുരു, നന്ദ്യാവർത്തം, അക്ഷതം, എളുമ, ഇവയും ഉപയോഗിക്കാം.
അന്യൈരപി യഥാശക്തി പ്രാതഃ സംപൂജയേച്ഛിവമ് । കര്ണികാരൈശ്ച സൌവര്ണര്ദൂവര്യയാപി ശിവാര്ചനമ്
കഴിവിനനുസരിച്ച് മറ്റേതെങ്കിലും പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടും പ്രഭാതത്തിൽ ശിവനെ ആരാധിക്കാം. കർണികാരം, പൊന്നിൻ ദുർവ, അർക്കപൂവ് എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം.
മുകുലൈര്നാര്ചയേദ്ദേവം ചംപകൈര്ജലജം വിനാ । ജലജാനാം ച സര്വേഷാം പത്രാണാമക്ഷതസ്യ ച
പൂത്തുതുറയാത്ത ചമ്പകപ്പൂവുകൊണ്ട് ദൈവത്തെ ആരാധിക്കരുത്, താമരയ്ക്ക് മാത്രം അതിന് ഒഴിവാണ്. താമരയുടെ എല്ലാ ഇലകളും അക്ഷതവും ഉപയോഗിക്കാം.
കുശപുഷ്പസ്യ രജതസുവര്ണകൃതയോരപി । അന്യത്കൃത്വാ യഥാ യത്തു തൈലപക്വം ഭവേന്നൃപ
കുശപ്പൂവ്, വെള്ളി, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള പൂക്കൾ, എണ്ണയിൽ വറുത്ത മറ്റേതെങ്കിലും വിഭവങ്ങൾ എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം.
ന തത്പര്യുഷിതം പ്രോക്തമപൂപാദി ഗമിഷ്യതി । ഉക്ഷിതം യത്ഫലായുക്തം തൈലക്ഷാരാമ്ലജീരകൈഃ
പഴകിയ ഭക്ഷണം ശിവാർച്ചനയ്ക്ക് അനുയോജ്യമല്ല; അത്തപ്പം പോലുള്ളവ സ്വീകരിക്കപ്പെടില്ല. പഴം ചേർത്തു എണ്ണ, കായം, പുളി, ജീരകം എന്നിവ ചേർത്തതും ഉപയോഗിക്കരുത്.
ജലേ തത്പ്രോക്ഷിതം മൂലഫലശാകാദികം നൃപ । ന ച പര്യുഷിതം പ്രോക്തം ഗംഗാതോയം ച സാഗരമ്
വെള്ളത്തിൽ കഴുകിയ മൂലങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ മുതലായവയും പഴകിയതായിരിക്കരുത്. ഗംഗാവെള്ളവും സമുദ്രജലവും ഉപയോഗിക്കാം.
മഹാനദീജലം സര്വം കേദാരജലമേവ ച । ഹ്രദരൂപേണ യത്തീര്ഥം കൂപതീര്ഥേന രാഘവ
മഹാനദികളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളവും, കൃഷിഭൂമിയിലെ വെള്ളവും, തടാകങ്ങളിലെയും കിണറുകളിലെയും തീർത്ഥജലവും ഉപയോഗിക്കാം, രാഘവ.
തഡാഗവാപീസരസാം കൂപേനാപാം ച യദ്ഭവേത് । തത്തീര്ഥതോയം സര്വം ച ന ച പര്യുഷിതം ഭവേത്
തടാകം, കുളം, സരസ്സു, കിണർ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം എല്ലാം തീർത്ഥജലമാണ്; അവ പഴകിയതാകരുത്.
ന രാത്രൌ ജലമാഹാര്യം ദിവാ സംപാദയേജ്ജലമ് । സസൈകതം തഥാ ധാര്യം ന ച പര്യുഷിതം ഹി തത്
രാത്രിയിൽ വെള്ളം എടുക്കരുത്; പകൽ വെള്ളം എടുക്കണം. മണലോടെ സൂക്ഷിക്കണം; പഴകിയതാകരുത്.
ഏവം വിദിത്വാ പൂജാം ത്വം ശിവലിംഗേ സമാചര । ശംഭുരുവാച- ഏവമുക്തോഥ മുനിനാ ഇക്ഷ്വാകുര്ബ്രാഹ്മണപ്രിയഃ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് ശിവലിംഗത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ നടത്തണം. ശംഭു പറഞ്ഞു: ഈ വിധം മുനിയുടെ ഉപദേശം കേട്ട ശേഷം ബ്രാഹ്മണപ്രിയനായ ഇക്ഷ്വാകു,
ശിവപൂജാപരോ ഭൂത്വാ ദിനാഷ്ടകമതിഷ്ഠത । നവമേഽഥ ദിനേ പ്രാപ്തേ പ്രാതഃകാലേ കൃതാര്ചനഃ
ശിവഭക്തനായ് എട്ട് ദിവസം ആചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു; ഒമ്പതാം ദിവസം പ്രഭാതത്തിൽ പൂജ നടത്തി.
മരണാവസരേ പ്രാപ്തേ ശിവപൂജാം വിധായ സഃ । സ്വാന്പ്രാണാനുപഹാരായ തത്യാജൈവ മഹേശിതുഃ
മരണസമയത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, അവൻ ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു, പിന്നെ തന്റെ ജീവൻ മഹേശ്വരനു സമർപ്പിച്ചു.
മൃതം തമഥ വിജ്ഞായ യമദൂതാഃ സമാഗതാഃ । യമലോകപ്രാപകാ യേ യതമാസ്ഥായ തസ്ഥിരേ
അവൻ മരിച്ചുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, യമദൂതന്മാർ ഒത്തുചേർന്നു, ആത്മാക്കളെ യമലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നവർ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
ശൈവാശ്ചാപി സമായാതാ ദൂതാ വഹ്നിമുഖാദയഃ । തേഷാമന്യോന്യവാദോഭൂന്മാമകോ മാമകസ്ത്വിതി
അപ്പോൾ ശൈവദൂതന്മാരും വഹ്നിമുഖനും മറ്റു ചിലരും അവിടെ എത്തി. 'ഇവൻ എന്റെവൻ, എന്റെവൻ' എന്ന് പരസ്പരം വാദം തുടങ്ങി.
അഥ യാമഃ പാശപാണിഃ ശിവദൂതമഥാര്ദയത് । അഥ വഹ്നിമുഖഃ ക്രുദ്ധോ യമദൂതശതം തതഃ
അപ്പോൾ പാശം കൈവശമുള്ള യമദൂതൻ ശൈവദൂതനെ ആക്രമിച്ചു. അതിനുശേഷം കോപിച്ച വഹ്നിമുഖൻ നൂറ് യമദൂതന്മാരെ തകർത്തു.
മഹാകായസ്തഥാ ഭൂത്വാ ഗൃഹീത്വാ ച കരേണ തത് । ശിരാംസി ച തഥൈകേനാപീഡ്യ ചിച്ഛേദ ശഷ്പവത്
വഹ്നിമുഖൻ വൻകായനായ് മാറി, കൈകൊണ്ട് അവരെ പിടിച്ചു, ഒരു കൈകൊണ്ട് തലകൾ പിഴിഞ്ഞ്, പുല്ലുപോലെ വെട്ടി മാറ്റി.
മാരയിത്വാ തതോ ദൂതാനാദായേക്ഷ്വാകുമഭ്യഗാത് । നിവേദയാമാസ ച തം വീരഭദ്രായ ധീമതേ
അവരെ കൊല്ലുകയും, ആത്മാവിനെ എടുത്ത് ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അടുക്കൽ പോകുകയും ചെയ്തു. അവിടെ നടന്നതെല്ലാം ധീരനായ വീരഭദ്രനോട് അറിയിച്ചു.
സ ചാപി ശംകരായാഥ തം പ്രാഹ ച മഹേശ്വരഃ । ത്വയാഷ്ടദിനപൂജൈവ കൃതാ കൃഷ്ണാ ദിനേ ദിനേ
അവൻ പിന്നെ ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞു. മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'കൃഷ്ണാ, നീ എട്ടുദിവസം തുടർച്ചയായി എന്നെ പൂജിച്ചു.'
ത്വമനിംദഃ പുരാ മാം ച ലിംഗം ശിശ്നാഗ്രമിത്യുത । തേനൈവ പാപയോഗേന ശിശ്നവക്ത്രോ ഭവിഷ്യസി
'നീ ഒരിക്കൽ എന്നെയും എന്റെ ലിംഗത്തെയും അപമാനിച്ച്, അതിനെ ശിശ്നാഗ്രം എന്നു വിളിച്ചു. അതിനാൽ ആ പാപഫലമായി, നിനക്ക് മുഖം ശിശ്നം ആയിരിക്കും.'
ശിശ്നാഗ്രേ വിവരം ചക്രം ജിഹ്വാനാസാദിവര്ജിതഃ । പൂര്വം മന്നാമവക്തൃത്വാദ്വക്താ ചാപി ഭവിഷ്യസി
'ശിശ്നത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഒരു തുറവുണ്ടാകും, പക്ഷേ നിനക്ക് നാവോ മൂക്കോ ഉണ്ടാകില്ല. എങ്കിലും, ഒരിക്കൽ നീ എന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചതിനാൽ, നീ സംസാരിക്കാനും കഴിയും.'
അഥേശവചനാത്സോപി തഥാഭൂതോഭവത്ക്ഷണാത് । ശംഭുരുവാച- യ ഇദം ശൃണുയാന്നിത്യം പുരാണാഖ്യാനമുത്തമമ്
അപ്പോൾ അദ്ഭുതമായ ഭാവത്തിൽ, അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവൻ അങ്ങനെ ആയി. ശംഭു പറഞ്ഞു: 'ഈ ഉത്തമപുരാണകഥയെ ആരെങ്കിലും ദിവസേന കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ—'
വിമുക്തപാപബംധശ്ച ശിവഭക്തോ ഭവിഷ്യതി । സ യാതി ച ശിവസ്ഥാനേ വക്താ ചാപി തഥാ ഭവേത്
'അവൻ പാപബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും, ശിവഭക്തനാകും, ശിവന്റെ സാനിധ്യത്തിൽ എത്തും, സംസാരിക്കാനും കഴിയും.'
യശ്ച വക്തി കഥാമേനാം ഹരേണ സദൃശോ ഭവേത് । ഉക്ത്വാ കഥാമിമാം പൂര്വമധീരോ നാമ ഭൂമിപഃ
'ഈ കഥ ആരെങ്കിലും പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഹരിയുപോലെയാകും. മുമ്പ് അദ്ഭീരൻ എന്ന രാജാവ് ഈ കഥ പറഞ്ഞിരുന്നു.'
സ്വര്ഗം സ ഗതവാന്രാജാ കൃതപാപോഥ ഭാര്യയാ
'ആ രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ എത്തി, പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചു.'
ശ്രീരാമ ഉവാച- അയമഗ്നിശിഖോ നാമ വഹ്നിഃ ശിവഗണശ്ച വൈ । സ കഥം താദൃശോ ഭൂതസ്തന്മേ വദ നമസ്തവ
ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു: 'വഹ്നി അഗ്നിശിഖ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ശിവഭക്തനാണ്. അവൻ അങ്ങനെ എങ്ങനെ ആയി? ദയവായി അതു പറയൂ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദിക്കുന്നു.'