വിജ്ഞാനരക്തവസനം വേദകല്പിതനൂപുരമ് । വാമാംഗുലീയമധ്യസ്ഥമതിപ്രണവമവ്യയമ്
അറിയലിന്റെ നിറം പൂശിയ വസ്ത്രം ധരിച്ചവനും, വേദങ്ങൾ കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ കാൽക്കടികൾ അണിഞ്ഞവനും, ഇടതുകൈയുടെ നടുവു വിരലിൽ അക്ഷയമായ അതി ഉച്ചാരണം നിലനിർത്തിയവനും ആയവനെ.
ദൃഷ്ടവാനഥ തം വിഷ്ണുഃ കൃതകൃത്യോഽഭവത്തദാ । അഥാഹ ശംഭുര്ഭോ വിഷ്ണോ ഹൃദി ദൃഷ്ടം ത്വയാ കിമു
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ വിഷ്ണു പൂർണ്ണതയോടെ സന്തോഷിച്ചു. അപ്പോൾ ശംഭു ചോദിച്ചു: 'വിഷ്ണുവേ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നീ എന്താണ് കണ്ടത്?'
ഹരിരാഹ പുരാ ദൃഷ്ടഃ പുരുഷഃ ശാംതവിഗ്രഹഃ । ഇത്യുദീര്യ മഹാവിഷ്ണുഃ ശിവപാദേ പപാത ഹ
ഹരി പറഞ്ഞു: 'മുൻപേ ഞാൻ ശാന്തസ്വരൂപനായ പുരുഷനെ കണ്ടിരുന്നു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാവിഷ്ണു ശിവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു.
ഹരിരുവാച- ന ശക്തിം ഭസ്മനോ ജാനേ പ്രഭാവം വാ കുതസ്തവ । നമസ്തേഽസ്തു നമസ്തേഽസ്തു ത്വാമേവ ശരണം ഗതഃ
ഹരി പറഞ്ഞു: 'ഭസ്മത്തിന്റെ ശക്തിയും അതിന്റെ പ്രഭാവവും എനിക്ക് അറിയില്ല; അതിന് ഈ ശക്തി എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത്? നമസ്കാരം, നമസ്കാരം, ഞാൻ നിന്നിൽ മാത്രം അഭയം തേടുന്നു.'
സദാശിവ ഉവാച- വരം വൃണു മഹാഭാഗ മനസാ യം ത്വമിച്ഛസി । ശിവവാചമഥാകര്ണ്യ ഹരിര്വവ്രേ വരോത്തമമ്
സദാശിവൻ പറഞ്ഞു: 'മഹാഭാഗവ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം നീ ചോദിക്കൂ.' ശിവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഹരി ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം ചോദിച്ചു.
ഹരിരുവാച- ത്വത്പാദയുഗലേ ശംഭോ ഭക്തിരസ്തു സദാ മമ । അഥ ദത്വാ വരം ശംഭുരിദമാഹ വചോ ഹരിമ്
ഹരി പറഞ്ഞു: 'ശംഭുവേ, നിന്റെ ഇരുപാദങ്ങളിൽ എനിക്കു എപ്പോഴും ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ.' അപ്പോൾ വരം നൽകി ശംഭു ഹരിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭസ്മധാരണസംപന്നോ മമ ഭക്തോ ഭവിഷ്യസി । ദധീച ഉവാച- ഇത്ഥമുക്തം മഹാജ്ഞാനം ഭസ്മസംഭവമാദിതഃ
'ഭസ്മം ധരിക്കുന്നതിൽ പൂർണ്ണനായ എന്റെ ഭക്തനായി നീ മാറും.' ദധീചി പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ ഭസ്മത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മഹത്തായ ജ്ഞാനം പറഞ്ഞുതന്നു.'
തസ്മാദ്യൂയം സുരാഃ സര്വേ ധാരയധ്വം തദാദരാത് । വിസ്മയോത്ഫുല്ലനയനാ ദേവാശ്ചാസംസ്തദസ്ത്വിതി
'അതുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരെ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അതിനെ ആദരത്തോടെ ധരിക്കണം.' അത്ഭുതത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.'
യ ഇദം ശൃണുയാന്നിത്യം പുണ്യാഖ്യാനമനുത്തമമ് । വിമുക്തഃ സര്വപാപേഭ്യോ യാത്യസൌ ശാംകരം പദമ്
ഈ ഉത്തമമായ പുണ്യകഥയെ ആരെങ്കിലും ദിവസേന കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി ശംകരന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും.
ശുചിസ്മിതോവാച- ആയുഷ്യവര്ദ്ധനം ഭസ്മാശനം ദൃഷ്ടം മഹാമുനേ । പരലോകഗതിം ദാതും ശക്തമേതം വദസ്വ മേ
ശുചിസ്മിത പറഞ്ഞു: 'മഹാമുനിവേ, ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭസ്മഭക്ഷണം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; അത് പരലോകഗതി നൽകാൻ ശേഷിയുണ്ടോ എന്ന് ദയവായി പറയൂ.'
ദധീച ഉവാച- അത്ര തേ കഥയിഷ്യാമി ഇതിഹാസം പുരാതനമ് । ചിത്രഗുപ്തയമാഭ്യാം ച യദ്വിഖ്യാതം ബഭൂവ ഹ
ദധീചി പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഞാൻ നിന്നോട് ഒരു പുരാതനകഥ പറയും; അത് ചിത്രഗുപ്തനും യമനും ഇടയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.'
മിഥിലായാം പുരാ കശ്ചിച്ഛുനഃ പര്യടതേ ക്ഷുധാ । പുരാ ജന്മശതാത്പൂര്വം ബ്രാഹ്മണഃ പാപനിശ്ചയഃ
മിഥിലയിൽ ഒരിക്കൽ ഒരു നായ വിശപ്പോടെ അലയുകയായിരുന്നു; അതിന് നൂറു ജന്മങ്ങൾക്കുമുമ്പ്, പാപത്തിൽ ഉറച്ച മനസ്സുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പൂര്വേവയസി വേദാഢ്യഃ ശാസ്ത്രാഢ്യശ്ച സുബുദ്ധിമാന് । സ സ്നാതും ജാഹ്നവീം ഗത്വാ സ്നാനം കൃത്വാ പിതൄനപി
അവന്റെ യൗവനത്തിൽ, വേദജ്ഞാനത്തിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും സമ്പന്നനും നല്ല ബുദ്ധിയുമുള്ളവനായിരുന്നു; അവൻ ജാഹ്നവിയിലേക്ക് കുളിക്കാൻ പോയി, കുളിച്ച് പിതാക്കളെ ആദരിച്ചു.
ദേവാനൃഷീന്സമഭ്യര്ച്യ യയൌ പ്രാത്തലികാപുരമ് । പ്രതിശ്രയമഥോ ചക്രേ ബ്രാഹ്മണസ്യ നിവേശനേ
ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും ആരാധിച്ച്, അവൻ പ്രാട്ടലികാപുരത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ അഭയം തേടി.
തത്രൈകാ ക്ഷത്രിയസുതാ യൌവനസ്ഥാ ഹതപ്രിയാ । ഭ്രഷ്ടരാജ്യാ ച ഷട്കോടി നിഷ്കദ്രവ്യേണ സംയുതാ
അവിടെ, യൗവനത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു ക്ഷത്രിയകുമാരി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ നഷ്ടപ്പെട്ടതും, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതും, അറുപത് കോടി വിലയില്ലാത്ത നാണയങ്ങൾ ഉള്ളതുമായിരുന്നു.
ഭുക്ത്വാഥ ശയിതം വിപ്രം സര്വാവയവസുംദരമ് । രാത്രൌ ചംദ്രോദയേ ശുദ്ധേ ജ്യോത്സ്നാഹസിതദിങ്മുഖേ
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും സുന്ദരനായ ബ്രാഹ്മണൻ കിടന്നു; രാത്രി, ശുദ്ധമായ ചന്ദ്രപ്രകാശം ദിശകളെ വെളുപ്പിച്ചപ്പോൾ.
ബ്രാഹ്മണാഭ്യാശമാഗത്യ തമുദീക്ഷ്യേദമബ്രവീത് । കുതസ്ത്വമാഗതോ വിപ്ര കം വാ ദേശം ഗമിഷ്യസി
അവൾ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുത്ത് വന്ന് അവനെ നോക്കി ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു: 'വിപ്രനേ, നീ എവിടുന്നാണ് വന്നത്? ഏത് ദേശത്തേക്കാണ് പോകുന്നത്?'
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- അകാലചര്യാ സര്വേഷാം ശംകാമുത്പാദയേദ്ധ്രുവമ് । വയഃസ്ഥയോര്മിഥോവാദോ രഹസ്യേ ഹാസ്യമംദിരേ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'അസമയത്ത് അലയുന്നത് എല്ലാവർക്കും സംശയം ഉണർത്തും; പ്രായം ചെന്നവരുടെ രഹസ്യസംഭാഷണം ചിരിയുടെ മന്ദിരത്തിൽ.'
ക്ഷത്രിയോവാച- കഥാപ്രസംഗേ യാത്രായാം തീര്ഥേ ദേശാദി വിപ്ലവേ । ദുര്ഭിക്ഷേ ഗ്രാമദഹനേ രഹോവാദോ ന ദൂഷിതഃ
ക്ഷത്രിയൻ പറഞ്ഞു: സംസാരത്തിനിടയിൽ, യാത്രയിൽ, തീർത്ഥയാത്രയിൽ, ദേശത്ത് കലഹം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ദുര്ഭിക്ഷം വന്നപ്പോൾ, ഗ്രാമം കത്തിക്കളയുമ്പോൾ, രഹസ്യമായി സംസാരിക്കുന്നത് തെറ്റായതല്ല.
പ്രതിശ്രയസ്തു മദ്ഗേഹേ ഭവതൈവ പുരാ കൃതഃ । മദ്ഗേഹവാസിനീ ചാഹം ന ശംകാ ത്വിഹ കസ്യചിത്
മുൻപ് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് എനിക്ക് നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ അഭയം നൽകിയതും, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഈ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവളുമാണ്. ഇവിടെ ആരെയും സംശയിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- തൂഷ്ണീംഭാവോ മയാ കാര്യോ ഗച്ഛ ത്വം ശീഘ്രമഗ്രതഃ । ഇത്യുക്താ ബ്രാഹ്മണേനാസൌ മനസേദമചിംതയത്
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇനി മൗനത്തിൽ ഇരിക്കണം; നീ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോവു. ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞതോടെ, അവൾ മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു:
അനേന സംഗമോ മഹ്യം യഥാഭൂയാത്തഥാവിധി । രോദനം തു കരിഷ്യാമി തഥാ യാസ്യതി സാംത്വിതുമ്
എന്റെ ആഗ്രഹം പോലെ ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂടിച്ചേരാൻ കഴിയട്ടെ; ഞാൻ അങ്ങനെ കരയും, അപ്പോൾ അവൻ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ വരും.
മാം ച സാംത്വയിതും പ്രാപ്തോ മാം സമുത്ഥാപയിഷ്യതി । അഹമുത്തിഷ്ഠമാനൈവ ദോര്ലതാകംഠസംഗിനീ
അവൻ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ എത്തിയാൽ, എന്നെ എഴുന്നേൽപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കും; ഞാൻ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ എന്റെ കൈകൾ അവന്റെ കഴുത്തിൽ ചുറ്റും വള്ളിപോലെ ചുറ്റും.
കുചയുഗ്മേന തദ്ഗാത്രം സ്പര്ശയംതീ വിമൂര്ച്ഛിതാ । ഗതഭാനാം ഹി മാം ദൃഷ്ട്വാ നിഷണ്ണഃ സ്വയമേവ സഃ
അവശയായപോലെ, എന്റെ മുലകൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ ചേർത്ത് ഞാൻ വീണുപോകും; എന്നെ ബോധംകെട്ടതായി കണ്ടാൽ, അവൻ സ്വയം സമീപത്ത് ഇരിക്കും.
ഉത്സംഗേ മാമകം ദേഹം നിധാസ്യതി ദ്വിജാഗ്രണീഃ । അചേതനേവ വസനമപാസ്യ രുദതീവ ച
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ എന്നെ തന്റെ മടിയിൽ കയറ്റിവെക്കും; ഞാൻ ബോധംകെട്ടവളെപ്പോലെ വസ്ത്രം മാറ്റി, കരയുന്നവളെപ്പോലും കാണിക്കും.
സുസ്നിഗ്ധം രോമരഹിതം പക്വാശ്വത്ഥദലാകൃതി । ദര്ശയിഷ്യാമി തത്സ്ഥാനം കാമഗേഹം സുഗംധി ച
നന്നായി മൃദുവും രോമരഹിതവുമായ, പാകമായ അശ്വത്തപ്പത്രത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള, സുഗന്ധമുള്ള ആ ആഗ്രഹത്തിന്റെ സ്ഥലം ഞാൻ കാണിക്കും.
മയൈവ വിലുഠംത്യാംഗേ തസ്യ വസ്ത്രമപാസ്യതേ । വിലുപ്യമാനസം തസ്യ കരിഷ്യേ സ്വവശം ദ്വിജമ്
ഞാൻ ശരീരം ചൂണ്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ വസ്ത്രം ഞാൻ മാറ്റിക്കളയും; അവനെ ആകർഷിക്കുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണനെ എന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് കീഴാക്കി മാറ്റും.
അദൃഷ്ടൌ യാദൃശം ചിത്തം ദൃഷ്ടൌ നൈതാദൃശം ഭവേത് । ദര്ശനേ യാദൃശം ചിത്തം സംലാപേ നൈവ താദൃശമ്
കാണാത്തപ്പോൾ മനസ്സ് എങ്ങനെയോ, കാണുമ്പോൾ അങ്ങനെ അല്ല; കാണുമ്പോൾ മനസ്സ് എങ്ങനെയോ, സംസാരിക്കുമ്പോൾ അങ്ങനെ അല്ല.
സംലാപേ യാദൃശം ചിത്തം ഹാസ്യോക്തൌ നൈവ താദൃശമ് । ഹാസ്യോക്തൌ യാദൃശം ചിത്തം സ്പര്ശനേ നൈവ താദൃശമ്
സംസാരത്തിനിടയിലെ മനസ്സ്, തമാശ പറയുമ്പോൾ അതുപോലെയല്ല; തമാശ പറയുമ്പോൾ മനസ്സ്, സ്പർശിക്കുമ്പോൾ അതുപോലെയുമല്ല.
സ്പര്ശനേ യാദൃശം ചിത്തം യോനിദൃഷ്ടൌ ന താദൃശമ് । തദ്ദൃഷ്ടൌ യാദൃശം ചിത്തം യോനിസ്പര്ശേ ന താദൃശമ്
സ്പർശിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് എങ്ങനെയോ, യോനി കാണുമ്പോൾ അങ്ങനെ അല്ല; കാണുമ്പോൾ മനസ്സ് എങ്ങനെയോ, യോനി സ്പർശിക്കുമ്പോൾ അങ്ങനെ അല്ല.