ആനംദനിഷ്യംദവിലോചനാശ്രു പ്രവാഹസംസ്പൃഷ്ടകപോലദേശഃ । ദധാര ദേവം ഗിരിശം ഹൃദംബുജേ ഗോക്ഷീരസുസ്നിഗ്ധസുചാരുഗാത്രമ്
ആനന്ദം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണീർ ഒഴുകി കവിളിൽ തൊട്ടു; ഹൃദയത്തിലെ താമരയിൽ, ഗിരിശനെ, ഗോവിന്റെ പാൽപോലെ മൃദുവും മനോഹരവുമായ ദേഹമുള്ള ദൈവത്തെ ദർശിച്ചു.
പ്രതിബിംബമഥോ ഗാത്രേ രാമസ്യ സമദൃശ്യത । ദൃഷ്ട്വൈവ ബിംബിതം ശംഭും ചതുര്ബാഹും ത്രിലോചനമ്
അപ്പോൾ രാമന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരു പ്രതിബിംബം കാണപ്പെട്ടു; അതിൽ, നാല് കൈകളും മൂന്ന് കണ്ണുകളും ഉള്ള ശംഭുവിന്റെ രൂപം ദർശിച്ചു.
വിസ്മയം പരമം യാതാഃ സര്വേ മുനിഹരീശ്വരാഃ । ശംഭോര്വക്ഷഃസ്ഥിതം രാമം ദൃഷ്ട്വാ ദീപ്താകൃതിം ശുഭമ്
മുനികളും കുരങ്ങന്മാരുടെ അധിപന്മാരും അതി വിസ്മയത്തിൽ ആകി; ശംഭുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ, ദീപ്തിയും ശുഭതയും നിറഞ്ഞ രാമനെ കണ്ടു.
തൂഷ്ണീം ബഭൂവുര്യാമാര്ദ്ധമഥ രാമമുദൈക്ഷത । സ്വപ്രശ്നമനുസംധായ പ്രാഹ സര്വം വദേതി ച
അവർ അരയാമം നേരം മൗനത്തിൽ നിന്നു; പിന്നെ രാമനെ നോക്കി, തങ്ങളുടെ ചോദ്യങ്ങൾ ഓർത്തു, 'എല്ലാം പറയൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ശംഭുരുവാച- അചലേ യാ സദാ പൂജാ ചലേ വാപി യഥേച്ഛയാ । ലിംഗസംപൂജനം മുഖ്യമലാഭേ പ്രതിമാദിഷു
ശംഭു പറഞ്ഞു: സ്ഥിരമായോ, ഇഷ്ടാനുസരണം ചെയ്യുന്നോ, ആരാധനയുണ്ടായാലും, ലിംഗത്തിന്റെ പൂജയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്; അതിന് സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ, പ്രതിമയിലും മറ്റും ചെയ്യാം.
അധികാരവിശേഷേണ തത്രതത്രാപി പൂജനമ് । വിഗുണം സഗുണം വാപി സഫലം ലിംഗപൂജനമ്
തന്റെ യോഗ്യതയനുസരിച്ച്, ഓരോ സ്ഥലത്തും പൂജ നടത്തണം; ഗുണങ്ങളോടെയോ ഗുണരഹിതമായോ, ലിംഗപൂജക്ക് ഫലം ലഭിക്കും.
പ്രതിമാദികൃതാപൂജാ വിഗുണാ സഫലാ നഹി । അചലേ വാ ചലേ വാപി പൂജാ ലിംഗേ പ്രശസ്യതേ
പ്രതിമയിലോ മറ്റുള്ളവയിലോ പൂജ ചെയ്താൽ, ഗുണം കുറവായാലും ഫലം ലഭിക്കില്ല; സ്ഥിരമായോ ചലിക്കുന്നതായോ, ലിംഗത്തിൽ പൂജ ചെയ്യുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.
ചലസ്യ പൂജനം വക്ഷ്യേ സ്ഥാപനോദ്വാസനേ തഥാ । തേ ഉഭേന വിജാനാതി കശ്ചിന്മുനിരപി ക്വചിത്
ചലിക്കുന്നതിന്റെ പൂജയും, സ്ഥാപനം, ഉദ്വാസനം എന്നിവയും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; ചിലപ്പോൾ ഒരു മുനിയും ഇരുവരെയും അറിയാം.
സ്ഥാപയംതി ഹൃദബ്ജേ വൈ ഗോപയംതി യജംതി ച । ഉദ്വാസയംതി ദേവേശം ശംകരം യോഗിനഃ സദാ
യോഗികൾ ഹൃദയത്തിലെ താമരയിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും, മറയ്ക്കുകയും, പൂജിക്കുകയും, ദേവേശനായ ശംകരനെ ഉദ്വാസനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ക്രിയാ ചാതീവ ഹോതൄണാം വഹ്നൌ ദേവം ത്രിയംബകമ് । പൂജകാനാമശേഷാണാം ശിവലിംഗേ മഹേശ്വരമ്
ഹോത്രുകൾക്ക്, ത്രയാംബകനെ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്നത് ആണ് കർമ്മം; എല്ലാ പൂജകരും ശിവലിംഗത്തിൽ മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം.
ലിംഗസ്യ സ്ഥാപനം പൂജാ ഉദ്വാസനമഥൈവ ച । ധാരണം ശംകരസ്യൈവ ലിംഗമേവ മഹേശ്വരമ്
ലിംഗത്തിന്റെ സ്ഥാപനം, പൂജ, ഉദ്വാസനം, ശംകരന്റെ ലിംഗം ധരിക്കൽ — ഇതെല്ലാം മഹേശ്വരനാണ്.
സജ്ജികം പരമോത്കൃഷ്ടം സ്വര്ണം ചൈവ വിനിര്മിതമ് । രാജതൈര്വാ ദലൈഃ കാര്യം രാജതൈര്വൈണവൈസ്തു യത്
സജ്ജികം ഏറ്റവും ഉത്തമം; സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതോ, വെള്ളി ദലുകളിൽ ചെയ്തതോ, വെള്ളിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നവരാൽ ചെയ്തതോ, അതും ഉത്തമം.
ലതാസൂത്രൈരഥോ വാപി രചിതം ദാരുണാഥവാ । വസ്ത്രേണ വാഥ രചിതം മൃദാവിരചിതം ഭവേത്
അത് തണ്ടുകളുടെ നൂലുകൊണ്ടോ, മരത്തുകൊണ്ടോ, വസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ചോ, മണ്ണുകൊണ്ടോ ഉണ്ടാക്കാം.
തത്ര സംവേഷ്ട്യ വസ്ത്രേണ സുഗംധേന സമന്വിതേ । ധൌതവസ്ത്രയുഗേ ശുദ്ധേ മൃദ്വാസന സമന്വിതേ
അത് സുഗന്ധമുള്ള വസ്ത്രം കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ്, കഴുകിയ ശുദ്ധമായ വസ്ത്രങ്ങളുടെയും മൃദുവായ മണ്ണ് കിടക്കയുടെയും കൂടെ ഒരുക്കണം.
ശീതോഷ്ണരഹിതേ പാദചതുഷ്ടയസമന്വിതേ । പ്രാവൃതിച്ഛേദനോപേതേ ക്രിമികീടവിവര്ജിതേ
ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാതെ, നാലു കാലുകൾ ഉള്ളതും, മഴക്കാലത്തിനുള്ള പൊതിയുമുള്ളതും, കീടങ്ങളോ പുഴുക്കളോ ഇല്ലാത്തതും ആകണം.
ധൌതേന മൃദുവസ്ത്രേണ സര്വതോ വേഷ്ട്യ തം ശിവമ് । വിന്യസ്യ സജ്ജികാമധ്യേ പ്രാവൃത്യ ച പുനര്വിഭുമ്
അത് മുഴുവനും കഴുകിയ മൃദുവായ വസ്ത്രം കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ്, ആ ശുഭമായ വസ്തുവിനെ പീഠത്തിന്റെ നടുവിൽ വച്ച്, വീണ്ടും പൊതിയണം.
ഏഷാ ഹി സജ്ജികാ രാമ ദേവസ്യാഗ്രേതി കീര്തിതാ । തസ്യ ച സ്ഥാപനം പാഠോ രഹസ്യേ ച മഹേശിതുഃ
ഈ പീഠം, രാമാ, ദേവന്റെ മുന്നിൽ വെക്കുന്നതാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ സ്ഥാപനംയും പാരായണവും മഹാദേവനായി രഹസ്യത്തിൽ നടത്തണം.
അഥവാ ഭിത്തിമൂലേ സ്യാദ്ദേവവേദ്യാമഥാപി വാ । സുരക്ഷിതേ തഥാ ദേശേ രക്ഷകം ച നിയോജയേത്
അല്ലെങ്കിൽ, മതിലിന്റെ അടിയിൽ, ദേവതകൾക്കായി ഒരുക്കിയ സ്ഥലത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിക്കാം; അവിടെ ഒരു രക്ഷിതാവിനെ നിയമിക്കണം.
പ്രാണാദേരവിനാഭാവം കുര്വീത നിയമൈഃ സഹ । ഏതദ്ധി രാജസം പ്രോക്തം സ്ഥാപനം പരമാത്മനഃ
പ്രാണാദികളിൽ നിന്ന് വേർപാടില്ലാതെ, ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ച്, ഈ പരമാത്മാവിന്റെ സ്ഥാപനം രാജസമായതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
സാത്വികം സ്വസമീപസ്ഥം ധാരണം താമസം പുനഃ । ധാരണം ഗാത്രസംസ്പര്ശമശേഷദേഹഗോപനമ്
സാത്വിക രൂപം അടുത്ത് വയ്ക്കുന്നു; താമസിക രൂപം ശരീരത്തിൽ ധരിച്ച്, മുഴുവൻ ദേഹം പൊതിയുന്നു.
മസ്തകേ ധാരണം മുഖ്യം ബ്രഹ്മണാ ച തഥാ കൃതമ് । വിന്യസ്യ മുകുടസ്യാംതേ ധാരണം ശുഭമുച്യതേ
മുകളിൽ ധരിക്കൽ പ്രധാനമാണ്, ബ്രഹ്മാവും അങ്ങനെ ചെയ്തതുപോലെ; മുകുടിന്റെ അറ്റത്തിൽ വയ്ക്കുന്നത് ശുഭമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ലലാടേ ധാരണം ശസ്തം യഥാ ലക്ഷ്മ്യാ ധൃതം ശുഭമ് । ബാണേന ച ധൃതം മൂര്ധ്നി ദക്ഷിണോരസി വാ പുനഃ
ലലാടത്തിൽ ധരിക്കൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ്, ലക്ഷ്മി ശുഭമായി വച്ചതുപോലെ; ബാണൻ തലയിൽ അല്ലെങ്കിൽ വലത് നെഞ്ചിൽ വച്ചതുപോലും.
കര്ണേ ച ഹരകര്ണേന മുനിനാ പരമര്ഷിണാ । വിനിര്ഭിദ്യ തഥാ ഗാത്രം ലോഹസ്ഥാനം പ്രകല്പ്യ ച
കാതിൽ, ഹരിയുടെ കാതിൽ ധരിച്ചതുപോലെ, മഹർഷിയും അങ്ങനെ; ശരീരത്തിൽ കുത്തി, ലോഹത്തിൽ സ്ഥാനം ഒരുക്കി.
ധാരയംതി തഥാ ലിംഗം രാക്ഷസാഃ കേചിദുത്തമാഃ । അനികേതന മര്ത്യാനാമശക്താനാം ശിരോധൃതിഃ
അങ്ങനെ ചില ശ്രേഷ്ഠ റാക്ഷസന്മാർ ലിംഗം ധരിക്കുന്നു; വീടില്ലാത്ത മനുഷ്യരും, ശക്തിയില്ലാത്തവരും തലയിൽ ധരിക്കുന്നു.
അധമാധമമാഖ്യാതം നീവീബംധാദിധാരണമ് । തേഷു തൂച്ഛിഷ്ടസംപ്രാപ്തൌ മസ്തകേ ധാരണം ഭവേത്
ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരുടെ ഇടയിൽ കമർബന്ദം പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ധരിക്കുന്നത് ഏറ്റവും താഴ്ന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അവർക്കു, അവശിഷ്ടം ലഭിച്ചാൽ, തലയിൽ ധരിക്കണം.
അധമാധമവൃത്തീനാം സദാ വൈ ലിംഗധാരണമ് । പാപിനാമപി ചാശ്ചര്യം യമലോകേ ന വിദ്യതേ
ഏറ്റവും താഴ്ന്ന പ്രവർത്തിയുള്ളവർക്ക് ലിംഗം എപ്പോഴും ധരിക്കണം; പാപികള്ക്കും യമലോകത്തിൽ അതു കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നത് അതിശയമാണ്.
ശ്രീരാമ ഉവാച- ചിത്രഗുപ്തേന ലിഖിതാ ലലാടേ യാ ലിപിര്ദൃഢാ । തയാ തു ലിപ്യാ നിയതം നരകം കഥമന്യഥാ
ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു: ചിത്രഗുപ്തൻ ലലാടത്തിൽ ഉറച്ചതായും എഴുതിയ അക്ഷരങ്ങൾ; ആ അക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് നരകം എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാം?
കരോതി പൂജനം ശംഭോഃ പാപം നാശയതേ കഥമ് । ശംഭുരുവാച- പാപം നാശയതേ കൃത്സ്നമപി ജന്മശതാര്ജിതമ്
ശംഭുവിന്റെ പൂജ പാപം എങ്ങനെ നശിപ്പിക്കുന്നു? ശംഭു പറഞ്ഞു: നൂറു ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപവും മുഴുവനായി നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഭര്ത്സനാത്സര്വപാപാനാം സ്മരണാച്ച മഹേശിതുഃ । ഭസ്മേതി പദമാഖ്യാതം തസ്യ ധാരണമുത്തമമ്
എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കു ശാസനം ചെയ്യുകയും, മഹേശ്വരനെ സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ 'ഭസ്മ' എന്ന പദം പറയപ്പെടുന്നു; അതു ധരിക്കൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
യഥാവിധി ലലാടേ വൈ വഹ്നിവീര്യപ്രധാരണാത് । നാശയേല്ലിഖിതാം യാമീം പടസ്ഥാമിവ ഹവ്യഭുക്
വിധിപ്രകാരം, ലലാടത്തിൽ അഗ്നിയുടെ ശക്തിയോടെ വച്ചാൽ, യമന്റെ എഴുത്ത് അഗ്നി വസ്ത്രം ദഹിക്കുന്നതുപോലെ നശിപ്പിക്കുന്നു.