തൃതീയഘടികായാം തു ശിവപൂജാം സമാചരേത് । കുബേരസമ തേജസ്വീ ശിവലോകേ മഹീയതേ
മൂന്നാം ഘടികയിൽ ശിവപൂജ ചെയ്താൽ, കുബേരന്റെ പ്രകാശംപോലെ ദീപ്തിയോടെ ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
തൃതീയഘടികായാം തു ശിവപൂജാം സമാചരേത് । കുബേരസമ തേജസ്വീ ശിവലോകേ മഹീയതേ
മൂന്നാം ഘടികയിൽ ശിവപൂജ ചെയ്താൽ, കുബേരന്റെ പ്രകാശംപോലെ ദീപ്തിയോടെ ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ചതുര്ഥീപംചമീഷഷ്ഠീസപ്തമീ ഘടികാസു യഃ । ശിവം പൂജയതേ ഭക്ത്യാ ശിവലോകേ മരുത്സമഃ
നാലാം, അഞ്ചാം, ആറാം, ഏഴാം ഘടികകളിൽ ഭക്തിയോടെ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ ശിവലോകത്തിൽ മരുതുകൾപോലെയാണ്.
തത്കാല ഏവ ക്രിയതേ പൂജാ യത്കാലനോദിതാ । യഥാ പ്രതിജ്ഞമഥവാ ഗൃഹീത നിയമോ യജേത്
ഏത് സമയത്താണ് പൂജ ചെയ്യുന്നത് എന്നതനുസരിച്ച്, നേരം കാണിച്ച് പൂജ ചെയ്യണം; എടുത്ത വ്രതം പോലെ അല്ലെങ്കിൽ മുൻപ് സ്വീകരിച്ച ആചാരം പോലെ പൂജ നടത്തണം.
ഉപചാരേഷു ശക്ത്യാ വൈ നിയമം പരിപാലയേത് । നിയമാതിക്രമേ വാപി യാഗശ്ച സ്യാദ്വിഭോര്യദി
അർപ്പണങ്ങളിൽ കഴിയുന്നത്ര ശുദ്ധിയോടെ ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കണം; ആചാരം ലംഘിച്ചാലും, ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നതാണെങ്കിൽ, അതിന് ഫലമുണ്ട്.
ശ്രീരാമ ഉവാച- ക്വ പൂജാ ദേവദേവസ്യ ശംകരസ്യാമിതൌജസഃ । സ്മരണാത്പാപനാശസ്യ സ്മരണാന്മോക്ഷദസ്യ ച
ശ്രീരാമൻ ചോദിച്ചു: പാപം നശിപ്പിക്കുകയും മോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന അതി ശക്തിയുള്ള ശങ്കരന്റെ, ദേവദേവന്റെ, ആരാധന എവിടെയാണ്? ഒരുപാട് പുണ്യവും ലഭിക്കുന്നതല്ലേ, അദ്ദേഹത്തെ ഓർക്കുമ്പോൾ?
ശിവസ്യ ശിവരൂപസ്യ ശിവതത്ത്വാര്ഥവേദിനഃ । സോമസ്യ സോമഭൂഷസ്യ സോമനേത്രസ്യ രാജിതുഃ
ശിവൻ, ശിവരൂപൻ, ശിവതത്ത്വം അറിയുന്നവൻ, ചന്ദ്രൻ, ചന്ദ്രം അലങ്കരിച്ചവൻ, ചന്ദ്രനെ കണ്ണായുള്ള രാജാവ് — ഇങ്ങനെയുള്ളവന്റെ ആരാധനയാണു്.
വേദമൂര്തേരമൂര്തേശ്ച വേദസാരസ്യ വേദിനഃ । വേദവേദാംഗവിത്തസ്യ വേദ്യാവേദ്യസ്യ യോഗിനഃ
വേദങ്ങളുടെ രൂപമായ, രൂപരഹിതനായ, വേദസാരത്തെ അറിയുന്ന, വേദവും അതിന്റെ അംഗങ്ങളും അറിയുന്ന, അറിയപ്പെടുന്നതും അറിയുന്നവനും യോഗിയും ആയവന്റെ ആരാധനയാണു്.
ഗോക്ഷീരസമദേഹസ്യ ഗോക്ഷീരസ്നാനമോദിനഃ । ഗോപാലിനസ്ത്രിനേത്രസ്യ ത്രയീനേത്രസ്യ മായിനഃ
ഗോവിന്റെ പാൽപോലെയുള്ള ശരീരമുള്ള, ഗോവിന്റെ പാലിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്ന, പശുക്കളുടെ രക്ഷകനായ, മൂന്ന് കണ്ണുകളുള്ള, മൂന്ന് വേദങ്ങൾ കാണുന്ന, മായയുടെ അധിപനായവന്റെ ആരാധനയാണു്.
പ്രശ്നമധ്യേ തഥാ രാമം ശിവജ്ഞാനമഥാദിശത് । സ്ഥാണുഭൂതഇവാസീനോ നാസാഗ്രന്യസ്തലോചനഃ
ചോദ്യത്തിനിടയിൽ, ശിവജ്ഞാനം രാമനോട് പഠിപ്പിച്ചു; നിലയിൽ കനത്ത നിലയിൽ, മൂക്ക് അഗ്രത്തിൽ കണ്ണ് നിശ്ചലമായി പതിപ്പിച്ചു.
ആനംദനിഷ്യംദവിലോചനാശ്രു പ്രവാഹസംസ്പൃഷ്ടകപോലദേശഃ । ദധാര ദേവം ഗിരിശം ഹൃദംബുജേ ഗോക്ഷീരസുസ്നിഗ്ധസുചാരുഗാത്രമ്
ആനന്ദം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണീർ ഒഴുകി കവിളിൽ തൊട്ടു; ഹൃദയത്തിലെ താമരയിൽ, ഗിരിശനെ, ഗോവിന്റെ പാൽപോലെ മൃദുവും മനോഹരവുമായ ദേഹമുള്ള ദൈവത്തെ ദർശിച്ചു.
പ്രതിബിംബമഥോ ഗാത്രേ രാമസ്യ സമദൃശ്യത । ദൃഷ്ട്വൈവ ബിംബിതം ശംഭും ചതുര്ബാഹും ത്രിലോചനമ്
അപ്പോൾ രാമന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരു പ്രതിബിംബം കാണപ്പെട്ടു; അതിൽ, നാല് കൈകളും മൂന്ന് കണ്ണുകളും ഉള്ള ശംഭുവിന്റെ രൂപം ദർശിച്ചു.
വിസ്മയം പരമം യാതാഃ സര്വേ മുനിഹരീശ്വരാഃ । ശംഭോര്വക്ഷഃസ്ഥിതം രാമം ദൃഷ്ട്വാ ദീപ്താകൃതിം ശുഭമ്
മുനികളും കുരങ്ങന്മാരുടെ അധിപന്മാരും അതി വിസ്മയത്തിൽ ആകി; ശംഭുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ, ദീപ്തിയും ശുഭതയും നിറഞ്ഞ രാമനെ കണ്ടു.
തൂഷ്ണീം ബഭൂവുര്യാമാര്ദ്ധമഥ രാമമുദൈക്ഷത । സ്വപ്രശ്നമനുസംധായ പ്രാഹ സര്വം വദേതി ച
അവർ അരയാമം നേരം മൗനത്തിൽ നിന്നു; പിന്നെ രാമനെ നോക്കി, തങ്ങളുടെ ചോദ്യങ്ങൾ ഓർത്തു, 'എല്ലാം പറയൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ശംഭുരുവാച- അചലേ യാ സദാ പൂജാ ചലേ വാപി യഥേച്ഛയാ । ലിംഗസംപൂജനം മുഖ്യമലാഭേ പ്രതിമാദിഷു
ശംഭു പറഞ്ഞു: സ്ഥിരമായോ, ഇഷ്ടാനുസരണം ചെയ്യുന്നോ, ആരാധനയുണ്ടായാലും, ലിംഗത്തിന്റെ പൂജയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്; അതിന് സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ, പ്രതിമയിലും മറ്റും ചെയ്യാം.
അധികാരവിശേഷേണ തത്രതത്രാപി പൂജനമ് । വിഗുണം സഗുണം വാപി സഫലം ലിംഗപൂജനമ്
തന്റെ യോഗ്യതയനുസരിച്ച്, ഓരോ സ്ഥലത്തും പൂജ നടത്തണം; ഗുണങ്ങളോടെയോ ഗുണരഹിതമായോ, ലിംഗപൂജക്ക് ഫലം ലഭിക്കും.
പ്രതിമാദികൃതാപൂജാ വിഗുണാ സഫലാ നഹി । അചലേ വാ ചലേ വാപി പൂജാ ലിംഗേ പ്രശസ്യതേ
പ്രതിമയിലോ മറ്റുള്ളവയിലോ പൂജ ചെയ്താൽ, ഗുണം കുറവായാലും ഫലം ലഭിക്കില്ല; സ്ഥിരമായോ ചലിക്കുന്നതായോ, ലിംഗത്തിൽ പൂജ ചെയ്യുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.
ചലസ്യ പൂജനം വക്ഷ്യേ സ്ഥാപനോദ്വാസനേ തഥാ । തേ ഉഭേന വിജാനാതി കശ്ചിന്മുനിരപി ക്വചിത്
ചലിക്കുന്നതിന്റെ പൂജയും, സ്ഥാപനം, ഉദ്വാസനം എന്നിവയും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; ചിലപ്പോൾ ഒരു മുനിയും ഇരുവരെയും അറിയാം.
സ്ഥാപയംതി ഹൃദബ്ജേ വൈ ഗോപയംതി യജംതി ച । ഉദ്വാസയംതി ദേവേശം ശംകരം യോഗിനഃ സദാ
യോഗികൾ ഹൃദയത്തിലെ താമരയിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും, മറയ്ക്കുകയും, പൂജിക്കുകയും, ദേവേശനായ ശംകരനെ ഉദ്വാസനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ക്രിയാ ചാതീവ ഹോതൄണാം വഹ്നൌ ദേവം ത്രിയംബകമ് । പൂജകാനാമശേഷാണാം ശിവലിംഗേ മഹേശ്വരമ്
ഹോത്രുകൾക്ക്, ത്രയാംബകനെ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്നത് ആണ് കർമ്മം; എല്ലാ പൂജകരും ശിവലിംഗത്തിൽ മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം.
ലിംഗസ്യ സ്ഥാപനം പൂജാ ഉദ്വാസനമഥൈവ ച । ധാരണം ശംകരസ്യൈവ ലിംഗമേവ മഹേശ്വരമ്
ലിംഗത്തിന്റെ സ്ഥാപനം, പൂജ, ഉദ്വാസനം, ശംകരന്റെ ലിംഗം ധരിക്കൽ — ഇതെല്ലാം മഹേശ്വരനാണ്.
സജ്ജികം പരമോത്കൃഷ്ടം സ്വര്ണം ചൈവ വിനിര്മിതമ് । രാജതൈര്വാ ദലൈഃ കാര്യം രാജതൈര്വൈണവൈസ്തു യത്
സജ്ജികം ഏറ്റവും ഉത്തമം; സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതോ, വെള്ളി ദലുകളിൽ ചെയ്തതോ, വെള്ളിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നവരാൽ ചെയ്തതോ, അതും ഉത്തമം.
ലതാസൂത്രൈരഥോ വാപി രചിതം ദാരുണാഥവാ । വസ്ത്രേണ വാഥ രചിതം മൃദാവിരചിതം ഭവേത്
അത് തണ്ടുകളുടെ നൂലുകൊണ്ടോ, മരത്തുകൊണ്ടോ, വസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ചോ, മണ്ണുകൊണ്ടോ ഉണ്ടാക്കാം.
തത്ര സംവേഷ്ട്യ വസ്ത്രേണ സുഗംധേന സമന്വിതേ । ധൌതവസ്ത്രയുഗേ ശുദ്ധേ മൃദ്വാസന സമന്വിതേ
അത് സുഗന്ധമുള്ള വസ്ത്രം കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ്, കഴുകിയ ശുദ്ധമായ വസ്ത്രങ്ങളുടെയും മൃദുവായ മണ്ണ് കിടക്കയുടെയും കൂടെ ഒരുക്കണം.
ശീതോഷ്ണരഹിതേ പാദചതുഷ്ടയസമന്വിതേ । പ്രാവൃതിച്ഛേദനോപേതേ ക്രിമികീടവിവര്ജിതേ
ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാതെ, നാലു കാലുകൾ ഉള്ളതും, മഴക്കാലത്തിനുള്ള പൊതിയുമുള്ളതും, കീടങ്ങളോ പുഴുക്കളോ ഇല്ലാത്തതും ആകണം.
ധൌതേന മൃദുവസ്ത്രേണ സര്വതോ വേഷ്ട്യ തം ശിവമ് । വിന്യസ്യ സജ്ജികാമധ്യേ പ്രാവൃത്യ ച പുനര്വിഭുമ്
അത് മുഴുവനും കഴുകിയ മൃദുവായ വസ്ത്രം കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ്, ആ ശുഭമായ വസ്തുവിനെ പീഠത്തിന്റെ നടുവിൽ വച്ച്, വീണ്ടും പൊതിയണം.
ഏഷാ ഹി സജ്ജികാ രാമ ദേവസ്യാഗ്രേതി കീര്തിതാ । തസ്യ ച സ്ഥാപനം പാഠോ രഹസ്യേ ച മഹേശിതുഃ
ഈ പീഠം, രാമാ, ദേവന്റെ മുന്നിൽ വെക്കുന്നതാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ സ്ഥാപനംയും പാരായണവും മഹാദേവനായി രഹസ്യത്തിൽ നടത്തണം.
അഥവാ ഭിത്തിമൂലേ സ്യാദ്ദേവവേദ്യാമഥാപി വാ । സുരക്ഷിതേ തഥാ ദേശേ രക്ഷകം ച നിയോജയേത്
അല്ലെങ്കിൽ, മതിലിന്റെ അടിയിൽ, ദേവതകൾക്കായി ഒരുക്കിയ സ്ഥലത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിക്കാം; അവിടെ ഒരു രക്ഷിതാവിനെ നിയമിക്കണം.
പ്രാണാദേരവിനാഭാവം കുര്വീത നിയമൈഃ സഹ । ഏതദ്ധി രാജസം പ്രോക്തം സ്ഥാപനം പരമാത്മനഃ
പ്രാണാദികളിൽ നിന്ന് വേർപാടില്ലാതെ, ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ച്, ഈ പരമാത്മാവിന്റെ സ്ഥാപനം രാജസമായതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
സാത്വികം സ്വസമീപസ്ഥം ധാരണം താമസം പുനഃ । ധാരണം ഗാത്രസംസ്പര്ശമശേഷദേഹഗോപനമ്
സാത്വിക രൂപം അടുത്ത് വയ്ക്കുന്നു; താമസിക രൂപം ശരീരത്തിൽ ധരിച്ച്, മുഴുവൻ ദേഹം പൊതിയുന്നു.