ശംഭുവാക്യാദതഃ സര്വേ പൂജയാമാസുരച്യുതമ് । ഗിരികര്ണീം ച തുലസീം മല്ലികാം മാരുതം തഥാ
ശംഭുവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം എല്ലാവരും അച്യുതനെ പൂജിച്ചു; മലയുടെ കാത്, തുളസി, മല്ലിക, കാറ്റ് എന്നിവയും പൂജിച്ചു.
നീലോത്പലൈരംബുജൈശ്ച കൃഷ്ണാസ്ഫുടജലൈരപി । പൂജയംതോ മഹാത്മാനോ മഹാത്മാനം ജനാര്ദനമ്
നീലനീർകുമിളും താമരയും കറുത്ത ശുദ്ധജലംകൊണ്ടും മഹാത്മാക്കൾ മഹാത്മാവായ ജനാർദ്ദനനെ പൂജിച്ചു.
നാരദം ഖേഽഥ ദദൃശുര്ജടിലം സവിപംചികമ് । നാരായണപദാഘോഷം ലംബകൂര്ചോപവീതിനമ്
അവിടെ ആകാശത്ത്, ജടയുള്ള, വീണയുമായ്, നാരായണന്റെ പാദധ്വനി ഉച്ചരിക്കുന്ന, താഴേക്ക് കൂർച്ചയും യജ്ഞോപവീതവും ധരിച്ച നാരദനെ അവർ കണ്ടു.
സ ചാപി മനസാ ദധ്യൌ ക ഏഷ ഇതി നാരദഃ । സ പപാത പ്രഭോഃ പാദേ ശംഭോരാനംദനിര്ഭരഃ
ആരാണിത് എന്ന് മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു നാരദൻ, സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, പ്രഭുവായ ശംഭുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു.
ശൈവീം പംചാക്ഷരീം വിദ്യാം ജജാപ മനസാ മുനിഃ । ധന്യോഽസ്മ്യനുഗൃഹീതോഽസ്മി ജന്മാദ്യസഫലം മമ
മഹർഷി മനസ്സിൽ ശിവപഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചു: 'എനിക്ക് ഭാഗ്യം കിട്ടി, ദൈവാനുഗ്രഹം ലഭിച്ചു; എന്റെ ജന്മവും അതിനു മുമ്പുള്ളതും സഫലമായി.'
ബ്രഹ്മാദിവംദ്യം ചാഗമ്യം ജ്ഞാതവാനസ്മി തേ പദമ് । നാരദം തമഥ പ്രാഹ ശംഭുര്മൈവം വദേതി ഹി
ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും വന്ദിക്കുന്നതും, എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാത്തതുമായ നിന്റെ സ്ഥിതി ഞാൻ അറിഞ്ഞു; അപ്പോൾ ശംഭു നാരദനോടു പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ പറയരുത്.'
യഥാ ച മാം ന ജാനംതി തഥാ മേ കുരു വര്തനമ് । ഗച്ഛ ശീഘ്രം ഹരിം ബ്രൂഹി മമാഗമനമല്പതഃ
'എന്നെ ആരും തിരിച്ചറിയാത്തതുപോലെ, നീയും അങ്ങനെ തന്നെ പെരുമാറണം. നീ വേഗം പോയി ഹരിയോട് പറയൂ, ഞാൻ ഉടൻ വരും എന്ന്.'
അഥ സ ത്വരയാ ഗത്വാ സര്വം വ്യജ്ഞാപയദ്ധരിമ് । അഥ സത്വരയാ വിഷ്ണോരാദായാര്ഘോദകം ശുഭമ്
അപ്പോൾ നാരദൻ വേഗത്തിൽ പോയി എല്ലാം ഹരിയോട് അറിയിച്ചു; ഉടൻ വിഷ്ണു ശുദ്ധജലം അർഘ്യത്തിനായി എടുത്തു.
കമലാസഹിതോ യോഗീ കോടികോടിസമാവൃതഃ । നിര്യയൌ നാരദം ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ ഗരുഡധ്വജഃ
കമലാസഹിതനായ്, അനേകം യോഗിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഗരുഡധ്വജൻ നാരദന്റെ കൈ പിടിച്ച് പുറത്ത് വന്നു.
നമോനമോ നമോസ്ത്വസ്മൈ ശംകരായേത്യുദീരയന് । അര്ഘപാദ്യാദിനാ സര്വാന്പൂജയാമാസ കേശവഃ
'ശംകരായെ നമസ്കാരം, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, കേശവൻ അർഘ്യപാദ്യാദികളാൽ എല്ലാവരെയും ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
പ്രാവേശയദമേയാത്മാ നാരായണപുരം ശുഭമ് । ഗൃഹരാജേ തതഃ സ്ഥിത്വാ നാരായണ ഉവാച ഹ
അളവറ്റ ആത്മാവ് അവരെ നാരായണപുരിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു; പിന്നെ രാജഗൃഹത്തിൽ ഇരുന്ന് നാരായണൻ സംസാരിച്ചു.
കഥമേതേ സമായാതാഃ കോഽയം രാജാ മഹായശാഃ । അമാനുഷപ്രവേശോഽയം ബ്രഹ്മാദ്യൈരപ്യഗോചരഃ
'ഇവിടെ ഇവർ എങ്ങനെ എത്തി? ഈ മഹാപ്രശസ്തനായ രാജാവാർ ആരാണ്? മനുഷ്യർക്കും, ബ്രഹ്മാദിമാര്ക്കും പോലും കാണാനാവാത്ത പ്രവേശനമാണിത്.'
ശംഭുരുവാച- മുനിവേഷാ യഥാ പ്രാപ്താ വയമേതേ നൃപസ്തഥാ । തവാംശോ നൃപതിശ്ചായം രാമചംദ്രഃ പ്രതാപവാന്
ശംഭു പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ മുനിവേഷത്തിൽ എത്തിയോ, ഈ രാജാവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഈ വീരനായ രാമചന്ദ്രൻ നിന്റെ ഭാഗമാണ്.'
ഏനാം സംവീക്ഷിതും പത്നീം തവ കേശവ കാംക്ഷതി । നാരായണസ്തഥേത്യുക്ത്വാ പ്രവിശേത്യാഹ രാഘവമ്
'കേശവ, ഇദ്ദേഹം നിന്റെ ഭാര്യയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' നാരായണൻ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ,' എന്നിട്ട് രാഘവനോടു പറഞ്ഞു: 'പ്രവേശിക്കൂ.'
അഥ പ്രവിശ്യ ഭവനം ലക്ഷ്മീം വീക്ഷ്യ നമസ്യ ച । വിനയാവനതോ ഭൂത്വാ വാചമാഹ സുചാരിണീമ്
അപ്പോൾ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ലക്ഷ്മിയെ കണ്ടു നമസ്കരിച്ചു; വിനയത്തോടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, മനോഹരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കൃതാര്ഥോഽസ്മി ന സംദേഹോ വദ ത്വം കിം തു മന്യസേ । ശ്രീദേവ്യുവാച- ത്വം യുവാ കാമകൃഷ്ടശ്ച രൂപവാനസി രാഘവ
'എനിക്ക് സഫലത ലഭിച്ചു, സംശയം ഇല്ല; പക്ഷേ, നീ എന്താണ് കരുതുന്നത് എന്നെ പറയൂ.' ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: 'നീ യുവാവാണ്, ആകർഷണത്തിൽ ആകൃഷ്ടനും സുന്ദരനും ആണു, രാഘവ.'
സീതാ സാ ചാരുസര്വാംഗീ തവ പത്നീ തയാ ഭവാന് । വിയുക്തോഽസ്തി പുരാ ചാസീദതീവ വിരഹാകുലഃ
'സീത, സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ളവൾ, നിന്റെ ഭാര്യയാണ്; നീ ഒരിക്കൽ അവളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് അതിനാൽ വളരെ ദുഃഖിച്ചു.'
മമാപി വദ സര്വം തദഥവാ ന ച ലപ്സ്യസി । സഹാസാന്യഥ വാക്യാനി യൂനാം ചിത്തഹരാണി ച
'അത് മുഴുവൻ എനിക്ക് പറയൂ, അല്ലെങ്കിൽ നീ അതു നേടില്ല; പുഞ്ചിരിയോടെ, യുവാക്കളെ ആകർഷിക്കുന്ന വാക്കുകൾ അവൾ പറഞ്ഞു.'
ശ്രുത്വാ തു താനി സര്വാണി രാമഭദ്രോ യതാത്മവാന് । നിര്ഗംതും കാംക്ഷതേ തത്ര ആനമ്യ തന്മുഖാംബുജമ്
അവ വാക്കുകൾ എല്ലാം കേട്ട ശേഷം, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള രാമഭദ്രൻ അവളുടെ മുഖകമലത്തിന് നമസ്കരിച്ച്, അവിടെ നിന്ന് പുറത്ത് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സ്മരബാണേന പദ്മേന സംപീഡ്യ രഘുശേഖരമ് । അന്വേവ നിര്യയൌ ദേവീ പദ്മാ പദ്മവനപ്രിയാ
പ്രേമത്തിന്റെ കമലബാണം കൊണ്ടു രഘുവംശത്തിലെ പ്രധാനി തഴുകപ്പെട്ടപ്പോൾ, പദ്മാവതി, കമലവനത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന ദേവി, അവനെ പിന്തുടർന്ന് പുറത്ത് പോയി.
ഏകപത്നീവ്രതം ജ്ഞാത്വാ രാമം തേ സമുപാഗമന് । അഥവേപിതസര്വാംഗം സ്ഖലത്പദഗതിം നൃപമ്
രാമൻ ഏകപത്നിവ്രതം പാലിക്കുന്നവനാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അവന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ വിറയുകയും, നടപ്പിൽ തളർച്ചയുമുണ്ടായ രാജാവിനരികിലേക്ക് അവർ സമീപിച്ചു.
ശിവനാരായണൌ ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയം പരമം ഗതൌ । അഹോഽസ്യ ദ്രഢിമാചിത്തേ മായിനോഽപ്യ വശാത്മനഃ
ശിവനും നാരായണനും കണ്ടപ്പോൾ അവർ അതിയായ അത്ഭുതത്തിൽ ആകുന്നു: 'അയ്യോ, ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലെ ഈ ദൃഢത! മായാജാലത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണെങ്കിലും, സ്വയം നിയന്ത്രണം പാലിക്കുന്നു.'
ധൈര്യം പശ്യേഹ നിയതം തേന രാമഃ സുകീര്തിമാന് । സര്വതഃ ശിവമേവാസ്യ നാശിവം വിദ്യതേ ക്വചിത്
ഇവിടെ അവന്റെ അചഞ്ചലമായ ധൈര്യം കാണൂ; അതുകൊണ്ടാണ് രാമൻ പ്രശസ്തനായത്. അവനു എല്ലായിടത്തും മംഗളമേ ഉള്ളൂ—അമംഗളം എവിടെയും ഇല്ല.
അഥ രാമോ വചഃ പ്രാഹ ഗച്ഛേഹം ഭഗവന്പ്രഭോ । അനുജ്ഞാതോഽഥ ഹരിണാ പുഷ്പകേണ സ രാഘവഃ
അപ്പോൾ രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ, ഞാൻ പോകാം.' ഹരിയുടെ അനുമതി ലഭിച്ച ശേഷം ആ രാഘവൻ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
സ മുനിഃ സഹശംഭുശ്ച സഹനാരായണോ യയൌ । ലോകാലോകം ഗതഃ ശീഘ്രം തതഃ സ്വാദൂദധിം ഗതഃ
ആ മുനിയും ശംഭുവും നാരായണനും ചേർന്ന് അതിവേഗം ലോകാലോകത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ നിന്ന് മധുരമായ സമുദ്രത്തിലേക്കും എത്തി.
തതോ ദ്വീപസമുദ്രാംശ്ച ജംബൂദ്വീപം പുനര്ഗതഃ । ഭരദ്വാജാശ്രമപദേ തസ്ഥിവാന്ഗൌതമീതടേ
അതിനുശേഷം ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും കടന്ന്, ജംബൂദ്വീപിലേക്ക് തിരികെ വന്ന്, ഭരദ്വാജമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ, ഗൗതമീനദിയുടെ തീരത്ത് നിലകൊണ്ടു.
അഥ സ്നാത്വാ മഹാനദ്യാം ഭരദ്വാജോ മുനീശ്വരഃ । ശിഷ്യൈഃ ശ്രീമാന്പരിവൃതഃ പുഷ്പകം ദൃഷ്ടവാന്മുനിഃ
പിന്നീട് മഹാനദിയിൽ സ്നാനം കഴിച്ച ശേഷം, ഭരദ്വാജമുനിശ്രേഷ്ഠൻ തന്റെ ശിഷ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പുഷ്പകവിമാനം കണ്ടു.
തത്ര രാമം മഹാബാഹും ശിവനാരായണാവൃഷീന് । യഥാവത്പൂജയിത്വാ തു താനുവാച മഹാമുനിഃ
അവിടെ മഹാബാഹുവായ രാമനെയും ശിവനെയും നാരായണനെയും യഥാവിധി ആദരിച്ച്, ആ മഹാമുനി അവരോടു സംസാരിച്ചു.
മമാശ്രമപദേ യൂയം ഭോക്തുമര്ഹഥ സത്തമാഃ । രാമസ്തു മന്വാക്യേന തഥേത്യാഹ കഥംചന
'എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഭോജനം ചെയ്യാൻ അർഹതയുണ്ട്.' രാമൻ മനസ്സിൽ സമ്മതിച്ച്, 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
അഥ സ്നാത്വാ മഹാനദ്യാം കൃത്വാ ദേവാദിതര്പണമ് । ഭോക്തുകാമം തദാ രാമം വസിഷ്ഠോ വാക്യമുക്തവാന്
പിന്നീട് മഹാനദിയിൽ സ്നാനം കഴിച്ച്, ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും അർഘ്യം അർപ്പിച്ച ശേഷം, രാമൻ ഭോജനം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.