മിത്രാവജ്ഞാ മനുഷ്യാണാം നരകക്ലേശദായിനീ । മമൈവ പൃഥിവീപാല ദൃഷ്ടാ കേവലമേവതത്
മനുഷ്യർ സുഹൃത്തുക്കളെ അവഗണിക്കുന്നത് നരകവേദനയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു; ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, ഞാൻ ഇതു നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
പിത്രഭക്തിര്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ഇഹാമുത്ര ച ദുഃഖദാ । ഇഹ സംപദ്വിനാശായ പരത്ര നരകായ ച
പിതാവിനോടുള്ള ഭക്തി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഇവിടെയും പരലോകത്തും ദുഃഖം നൽകുന്നു; ഇവിടെ അതു സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെടുത്താനും, അപ്പുറം നരകത്തിൽ വീഴാനും കാരണമാകും.
വരം മന്യേ മഹീപാല ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാതകമ് । കദാചിന്നിഷ്കൃതിസ്തസ്മാദിയം ഭവതി ശാശ്വതീ
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണഹത്യപോലുള്ള പാപം പോലും ഇതിനെക്കാൾ നല്ലതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; കാരണം അതിന് ചിലപ്പോൾ പ്രായശ്ചിത്തം ഉണ്ടാകും, പക്ഷേ ഇതിന് അങ്ങനെ ഒരിക്കലുമില്ല.
ദുഃഖാര്ജിതം പുണ്യവൃക്ഷം സര്വക്ലേശവിനാശനമ് । പിത്രവജ്ഞാകുഠാരേണ ച്ഛിംദംതി ഭുവി മാനവാഃ
വളരെ പ്രയാസപ്പെട്ട് സമ്പാദിച്ച, എല്ലാ ദുഃഖവും നീക്കുന്ന പുണ്യവൃക്ഷം, പിതാവിനെ അവഗണിക്കുന്ന കത്തിയാൽ മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ വെട്ടിക്കളയുന്നു.
യത്കിഞ്ചിദ്ദീയതേ രാജന്പിത്ര്യേ വക്ത്രേ പരംതപ । തദശ്നാതി സ്വയം വിഷ്ണുഃ പിതൃരൂപോ ഹരിര്യതഃ
രാജാവേ, പിതൃകർമ്മത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നതെന്തും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, വിഷ്ണു തന്നെ ആസ്വദിക്കുന്നു; ഹരിയാണ് പിതൃരൂപത്തിൽ അവിടെ സ്വീകരിക്കുന്നത്.
പ്രത്യക്ഷദേവൌ പിതരൌ സേവംതേ യേത്വഹര്നിശമ് । സര്വസിദ്ധിര്ഭവേത്തേഷാം പ്രസാദാജ്ജഗതീപതേഃ
പിതാമാതാക്കളെ നേരിൽ ദൈവങ്ങളെന്നു കരുതി, രാവും പകലും സേവിക്കുന്നവർക്ക് ലോകനാഥന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ എല്ലാ സിദ്ധികളും ലഭിക്കും.
പിതൃഭക്തിവിഹീനാ യേ ദിനം തിഷ്ഠംതി മാനവാഃ । താവത്കല്പസഹസ്രം തു തിഷ്ഠംതി നരകേ ജനാഃ
പിതൃഭക്തി ഇല്ലാതെ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യർ, ആയിരം കല്പം വരെ നരകത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വരും.
തസ്മാദിദം മഹാദുഃഖം ബഭൂവ മമ സാംപ്രതമ് । മോക്ഷം കദാ ഗമിഷ്യാമി സദാരോഽഹം ന വേദ്മി തത്
അതിനാൽ, ഈ വലിയ ദുഃഖം ഇപ്പോൾ എന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭാര്യയോടൊപ്പം എപ്പോഴാണ് മോക്ഷം നേടുക, എന്നെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് അറിയില്ല.
വ്യാസഉവാച- ഏതത്തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രഗൃഹ്യ ദ്വിജസത്തമ । ബഭൂവ ഹര്ഷിതോ രാജാ വിസ്മിതശ്ച പുനഃ പുനഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവനെ അണച്ചു പിടിച്ച്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, രാജാവ് അതിശയത്തിലും സന്തോഷത്തിലും ആവേശഭരിതനായി.
രാജോവാച- ആശ്ചര്യം ഹി വചോ ഗൃധ്ര ശ്രുതമേതന്മുഖാത്തവ । മമ ചൈഷാം ച ഹൃദയേ പ്രതീതിര്ന ഹി ജായതേ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഗിധ്രാ, നിന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേട്ട ഈ വാക്കുകൾ അത്ഭുതകരമാണ്; എനിക്കും ഇവർക്കും മനസ്സിൽ വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
അഥാംതരിക്ഷേ വാഗുച്ചൈരിതി ജാതാ നൃപോത്തമ । സത്യം സത്യം സത്യമിദം സംദേഹോനാത്ര വിദ്യതേ
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് നിന്ന്, രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഒരു ശബ്ദം ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു: 'ഇത് സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, സത്യമാണ്; ഇവിടെ സംശയം ഒന്നുമില്ല.'
തതഃ സ പക്ഷീ വിപ്രര്ഷേ സഹസാ ഭാര്യയാ സഹ । ഗങ്ഗാ മാഹാത്മ്യകഥനാത്പൂര്വസ്ഥിത ഇവാഭവത്
അതിനുശേഷം ആ പക്ഷി, ബ്രാഹ്മണമുനിയേ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, ഗംഗാമഹത്വം പറഞ്ഞതിന്റെ ഫലമായി, പഴയ നിലയിലേക്ക് തിരികെまり.
ദിവി ദുംദുഭയോ നേദുര്ജഗുര്ഗന്ധര്വസത്തമാഃ । നനൃതുശ്ചാപ്സരോവര്ഗാ ഹ്യപതത്പുഷ്പവര്ഷണമ്
ആകാശത്ത് ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, ഗന്ധർവശ്രേഷ്ഠന്മാർ പാടി, അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു, പുഷ്പവർഷം വീണു.
വിമാനമാഗതം ദിവ്യം സര്വഭോഗസമന്വിതമ് । സമായാതാ ദൂതഗണാഃ പ്രേഷിതാഃ കൈടഭദ്വിഷാ
ദിവ്യമായ, എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും ഉള്ള ഒരു വിമാനം അവിടെ എത്തി; കൈടഭശത്രുവിന്റെ ദൂതഗണം അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
അഥാസൌ സര്വഗോ വിപ്ര പ്രിയയാ സഹ ഭാര്യയാ । സദ്യോ വിമാനമാരുഹ്യ ജഗാമ ഭവനം ഹരേഃ
അപ്പോൾ ആ സർവ്വവ്യാപിയായവൻ, ബ്രാഹ്മണാ, പ്രിയഭാര്യയോടൊപ്പം, ഉടൻ വിമാനം കയറി ഹരിയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ഏതച്ഛ്രുത്വാദ്ഭുതം കര്മ സ രാജാ ദ്വിജസത്തമ । സപുത്രദാരഃ സേവായാം ഗങ്ഗായാസ്തത്പരോഽഭവത്
ഈ അത്ഭുതകരമായ സംഭവം കേട്ട രാജാവ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, പുത്രന്മാരോടും ഭാര്യയോടും കൂടി ഗംഗാസേവനത്തിൽ മുഴുകി.
ഭാഗീരഥ്യാ സമം തീര്ഥം നാസ്തി വൈ ഭുവനത്രയേ । യന്നാമോച്ചാരണാദേവ സര്വഗോ മോക്ഷമാപ്നുയാത്
ഭാഗീരഥിയുടെ തുല്യമായ തീർത്ഥം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മറ്റൊന്നുമില്ല; അവളുടെ പേര് മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ ഏവർക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഗങ്ഗാദ്വാരസ്യ മാഹാത്മ്യം കഥിതം തേ ദ്വിജോത്തമ । സമസ്തപാപവിധ്വംസി കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി
ഗംഗാദ്വാരത്തിന്റെ മഹത്വം, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതായത്, ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ; ഇനി നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്താണ്?
അധ്യായമേതത്പരമാദരേണ പഠംതി യേ ദേവഗൃഹേ മനുഷ്യാഃ । ശൃണ്വംതി യേ ച ദ്വിജവര്ഗഭക്താ നശ്യംതി തേഷാം ദുരിതാനി സദ്യഃ
ദേവാലയത്തിൽ പരമാദരത്തോടെ ഈ അധ്യായം വായിക്കുന്നവരും, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്ന ദ്വിജർവരും, അവരുടെ പാപങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ നശിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച- പുനര്വക്ഷ്യാമി വിപ്രേന്ദ്ര ഗങ്ഗാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ് । ഗങ്ഗാകഥാസുധാപാനം കുരു മുക്തിം യദീച്ഛസി
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വീണ്ടും ഞാൻ ഗംഗയുടെ പരമോന്നത മഹത്വം നിന്നോട് പറയും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഗംഗയുടെ കഥകളെന്ന അമൃതം ആസ്വദിക്കണം.
ദാനം ദത്തം തേന സര്വം തേന സര്വേ മഖാഃ കൃതാഃ । തേന പ്രപൂജിതോ വിഷ്ണുര്യദ്ഭക്തിര്ഭീഷ്മ മാതരി
അവളുടെ വഴി എല്ലാ ദാനങ്ങളും നൽകിയതുപോലെയും, എല്ലാ യാഗങ്ങളും ചെയ്തതുപോലെയും, വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചതുപോലെയും ഫലം ലഭിക്കും, ഭീഷ്മാ, അമ്മയോടുള്ള ഭക്തിപോലെയാണ് അതു.
ഗങ്ഗായാം ധര്മകര്മാണി ക്രിയംതേ യാനി കാനി ച । അക്ഷയാനി ഭവംത്യസ്യ താനി സര്വാണി ജൈമിനേ
ജൈമിനേ, ഗംഗയിൽ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളും, എങ്ങനെയായാലും, ആ വ്യക്തിക്ക് അവ നശിക്കാത്തതായിരിക്കും.
വഹംതം ജലമാലോക്യ ഗാങ്ഗേയാനി ജലാനി യഃ । ഭക്ത്യാ ഗച്ഛേത്സമുത്ഥായ സോഽശ്വമേധസഹസ്രകൃത്
ഗംഗയുടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളം കണ്ടു, ഭക്തിയോടെ എഴുന്നേറ്റ് അവിടത്തെ വെള്ളത്തിലേക്ക് പോകുന്നവൻ, ആയിരം അശ്വമേധയാഗം ചെയ്തതുപോലെയാണ്.
ഗങ്ഗാജലേഷ്വാഗതേഷു യോ നോ തിഷ്ഠതി ഭക്തിതഃ । പശുതാ ശാശ്വതീ തസ്യ ജന്മജന്മനി ജൈമിനേ
ജൈമിനേ, ഗംഗയുടെ വെള്ളം ലഭ്യമായിരിക്കുമ്പോൾ ഭക്തിയോടെ അതിൽ നില്ക്കാത്തവന്, ജന്മം ജന്മം പാശുവായ ജനനം ലഭിക്കും.
ഗാങ്ഗേയം ജലമാസാദ്യ യോ ന ഗൃഹ്ണാതി ഭക്തിതഃ । ജന്മകോട്യര്ജിതം പുണ്യം ക്ഷണാദേവ തു നശ്യതി
ഗംഗയുടെ വെള്ളം സമീപിച്ചിട്ടും ഭക്തിയോടെ അതു കൈവശമാക്കാത്തവന്റെ, കോടിയോളം ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് നശിക്കും.
ഗങ്ഗാതീരം ജിഗമിഷും യസ്തു വാരയതേ ദ്വിജ । സ കോടികുലസംയുക്തോ രൌരവം നരകം വ്രജേത്
ഗംഗയുടെ തീരത്തേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെ തടയുന്ന ദ്വിജൻ, അവൻ വലിയ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചാലും, റൗരവനരകത്തിൽ പോകേണ്ടി വരും.
മൂത്രം വാഥ പുരീഷം വാ ഗംഗാതീരേ കരോതി യഃ । ന ദൃഷ്ടാ നിഷ്കൃതിസ്തസ്യ കല്പകോടിശതൈരപി
ഗംഗയുടെ തീരത്ത് മൂത്രമോ മലമോ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന്, കോടികൾക്കാലം ശ്രമിച്ചാലും പ്രായശ്ചിത്തമില്ല.
ശ്ലേഷ്മാണം വാപി നിഷ്ഠീവം ദൂഷികാം വാശ്രു വാ മലമ് । ഗംഗാതീരേ ത്യജേദ്യസ്തു സ നൂനം നാരകീ ഭവേത്
ഗംഗയുടെ തീരത്ത് കഫം, തുപ്പൽ, അഴുക്ക്, കണ്ണുനീർ, മല എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, അവൻ നിർബന്ധമായും നരകവാസി ആകും.
ഉച്ഛിഷ്ടം കഫകം ചൈവ ഗങ്ഗാഗര്ഭേ ച യസ്ത്യജേത് । സ യാതി നരകം ഘോരം ബ്രഹ്മഹത്യാം ച വിംദതി
ഗംഗയുടെ ശരീരത്തിൽ ഉച്ചിഷ്ടം അല്ലെങ്കിൽ കഫം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ പോകും, ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപവും അനുഭവിക്കും.
ഗങ്ഗാരോധസി യഃ പാപം കുരുതേ മൂഢധീര്നരഃ । തദക്ഷയ ഭവേന്നൂനം നാന്യതീര്ഥേഷു ശാമ്യതി
ഗംഗയുടെ തീരത്ത് പാപം ചെയ്യുന്ന മണ്ടൻ, ആ പാപം ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല; മറ്റേതെങ്കിലും തീർത്ഥങ്ങളിൽ അതിന് ശാന്തി വരില്ല.