യത്ര ധര്മരതിര്നിത്യം വിദ്വാന്പുത്രഃ പ്രവര്തതേ । തത്ര തസ്യ ഹി തത്തീര്ഥം താരണായ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ധർമ്മത്തിൽ എപ്പോഴും ആസ്വാദനമുള്ള വിദ്യാസമ്പന്നനായ മകനുള്ളിടത്ത്, അവിടം മോക്ഷത്തിനായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന തീർത്ഥമാണ്.
ഇത്യേവമാദി തീര്ഥാനി രാജവേശ്മ തഥൈവ ച । ഏവമാദിഷു തീര്ഥേഷു പര്വയോഗാദ്വിശേഷതഃ
ഇങ്ങനെ പറയുന്ന സ്ഥലങ്ങളും, രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരവും തീർത്ഥങ്ങളാണ്. അത്തരം തീർത്ഥങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ,
അനാരാധ്യ ഹൃഷീകേശം സര്വദം സര്വദേഹിനാമ് । കോപി ക്വാപി കിമപ്യത്ര ന ലഭേതേതി നിശ്ചിതമ്
എല്ലാവർക്കും എല്ലാം നൽകുന്ന ഹൃഷീകേശനെ ആരാധിക്കാതെ, ആരും എവിടെയും ഒന്നും നേടാനാവില്ല എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
അപത്യം ദ്രവിണം ദാരാസ്താരഹര്മ്യം ഹയാ ഗജാഃ । സുഖാനി സ്വര്ഗമോക്ഷൌ ച ന ദൂരേ ഹരിഭക്തിതഃ
മക്കൾ, സമ്പത്ത്, ഭാര്യമാർ, ഭംഗിയുള്ള മന്ദിരങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ, സുഖങ്ങൾ, സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും — ഇവ എല്ലാം ഹരിയുടെ ഭക്തിക്ക് അകലെ അല്ല.
നാരായണഃ പരോ ദേവഃ സത്യരൂപോ ജനാര്ദനഃ । ത്രിധാത്മാനംസഭഗവാന്സസര്ജപരമേശ്വരഃ
നാരായണൻ പരമദേവനാണ്, സത്യസ്വരൂപനായ ജനാർദ്ദനനാണ്; ഭഗവാൻ പരമേശ്വരൻ താനേ മൂന്നു രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ചു.
രജസ്തമോഭ്യാംയുക്തോഽഭൂദ്രജഃസത്വാധികംവിഭുഃ । സസര്ജനാഭികമലേബ്രഹ്മാണംകമലാസനമ്
രജസ്സും തമസ്സും ഉള്ളവനായി, രാജസ്സും സത്ത്വവും അധികം ഉള്ളവൻ തന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുള്ള താമരയിൽ നിന്ന് താമരാസനനായ ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
രജസാ തമസാ ജുഷ്ടം സ രുദ്രമസൃജദ്വിഭുഃ । സത്വം രജസ്തമശ്ചൈവ ത്രിതയം ചൈതദുച്യതേ
രജസ്സും തമസ്സും കൊണ്ട് മഹാത്മാവായ രുദ്രനെയും സൃഷ്ടിച്ചു; സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
സത്വേന മുച്യതേ ജംതുഃ സത്വം നാരായണാത്മകമ് । രജസാ സത്വയുക്തേന ഭവേച്ഛ്രീമാന്യശോധികഃ
സത്ത്വം കൊണ്ടാണ് ജീവികൾ മോചിതരാകുന്നത്; സത്ത്വം നാരായണന്റെ സ്വഭാവമാണ്. രജസ്സും സത്ത്വവും ചേർന്നാൽ ധന്യനും മഹത്വം ഉള്ളവനും ആകാം.
യദ്വേദവാക്യം ധര്മസ്യ സമുദ്ദിശ്യോപസേവതേ । തദ്രുദ്രമിതി വിഖ്യാതം വിശിഷ്ടം ഗദിതം നൃണാമ്
വേദവാക്യങ്ങൾ പ്രകാരം ധർമ്മത്തിനായി ആചരിക്കുന്നതെല്ലാം രുദ്രനായി അറിയപ്പെടുന്നു; അതാണ് മനുഷ്യരിൽ വിശിഷ്ടമായി പറയുന്നത്.
തേന രാജാ ഭവേല്ലോകേ രജസാ തമസാ പുനഃ । യദ്ധീനം രജസാ ധര്മം കേവലം താമസം ച യത്
അത് കൊണ്ടാണ് രാജാവ് ലോകത്തിൽ രാജസ്സും തമസ്സും കൊണ്ട് നിലനിൽക്കുന്നത്; രജസ്സിൽ കുറവുള്ള ധർമ്മവും, ശുദ്ധമായ തമസ്സുള്ളതും,
തച്ച ദുര്ഗതിദം നൄണാമിഹലോകേ പരത്ര ച । യോ വിഷ്ണുഃ സ സ്വയം ബ്രഹ്മാ യോ ബ്രഹ്മാ സ സ്വയം ഹരഃ
അത് ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും മനുഷ്യർക്കു ദുർഗതിയാണ് നൽകുന്നത്. വിഷ്ണു തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാവും, ബ്രഹ്മാവാണ് ഹരനും.
ദേവാസ്ത്രയോപി യജ്ഞേഽസ്മിന്നിജ്യാ ദേവേഷു നിത്യശഃ । യോ ഭേദം കുരുതേ തേഷാം ത്രയാണാം ദ്വിജസത്തമഃ
മൂന്നു ദേവന്മാരും യാഗങ്ങളിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു; ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ മൂവരിലും ഭേദം കാണുന്നവൻ
സ പാപകാരീ പാപാത്മാ അനിഷ്ടാം ഗതിമാപ്നുയാത് । വിഷ്ണുരേവ പരം ബ്രഹ്മ വിഷ്ണുരേവ ജഗദ്ദ്വിജ
അവൻ പാപം ചെയ്യുന്നവനും, പാപാത്മാവും, ദുഷ്പ്രാപ്യമായ ഗതിയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. വിഷ്ണുവാണ് പരബ്രഹ്മവും, വിഷ്ണുവാണ് ഈ ലോകമാകെ, ദ്വിജന്മാരേ.
തസ്യായം മാധവോ മാസഃ പ്രിയഃ സര്വേഷു കര്മസു । കീര്ത്യതേ ഹയമേധാദി മഹാക്രതുഫലപ്രദഃ
അവനു മാധവമാസം എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും പ്രിയമാണ്; അശ്വമേധാദി മഹായാഗങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുന്ന മാസമായി ഇത് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
തീര്ഥസ്നാന തപോ ദാന ജപ യജ്ഞഫലാധികഃ
പുണ്യനദികളിൽ കുളിക്കൽ, തപസ്സ്, ദാനം, ജപം, യജ്ഞഫലം എന്നിവയെക്കാൾ ഈ ഫലം വലിയതാണ്.
സ്നാനം വിഭാതേ നിയമേന നദ്യാമനാരതം മേഷഗതേ രവൌ യേ । കുര്വംതി യേഽസ്മിന്നപി വിപ്രപൂജാം മദ്ദംഡഭാജോ ന ഹി തേ ഭവംതി
പ്രഭാതത്തിൽ, സൂര്യൻ മേഷരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന സമയത്ത്, നദിയിൽ നിത്യമായി കുളിക്കുന്നവരും, ഈ സമയത്ത് ബ്രാഹ്മണരെ ആരാധിക്കുന്നവരും എനിക്ക് ശിക്ഷ അനുഭവിക്കേണ്ടതില്ല.
ഹത്വാ ഹത്വാ കിംകരൌഘം പുരോ മേ ലുപ്ത്വാ ലുപ്ത്വാ ചിത്രഗുപ്തസ്യ ലേഖ്യമ് । സ്നാത്വാ സ്നാത്വാ മാധവേ മാസി തീര്ഥേ പൂര്വാന്പൂര്വാനുദ്ധരംതീഹ പാപാത്
എന്റെ സേവകരെ വീണ്ടും വീണ്ടും സംഹരിക്കുകയും, ചിത്രഗുപ്തന്റെ രേഖകൾ ഇല്ലാതാക്കുകയും, മാധവമാസത്തിൽ തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും കുളിക്കയും ചെയ്യുന്നവർ, അവരുടെ പൂർവികരെ പഴയ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു.
ഇദം ഭയച്ഛേദകരം ന തസ്മാത്പ്രകാശനീയം പരമം രഹസ്യമ് । നിര്വാസഹേതുര്നരകാലയസ്യ മമാധികാരക്ഷയകാരണം തത്
ഇത് ഭയത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതായതിനാൽ, പരസ്യമായി പറയരുത്. ഇതാണ് പരമരഹസ്യം, നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്ന കാരണവും, എന്റെ അധികാരം നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള കാരണം കൂടിയാണ്.
ഭാഗീരഥീനര്മദാ ച യമുനാ ച സരസ്വതീ । വിശോകാ ച വിതസ്താ ച വിംധ്യസ്യോത്തരതഃ സ്ഥിതാഃ
ഭാഗീരഥി, നർമ്മദ, യമുന, സരസ്വതി, വിശോക, വിതസ്ത എന്നീ നദികൾ വിന്ധ്യപർവതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ഗോദാവരീ ഭീമരഥീ തുംഗഭദ്രാ ച ദേവികാ । താപീ പയോഷ്ണീ വിംധ്യസ്യ ദക്ഷിണാസ്തു പ്രകീര്തിതാഃ
ഗോദാവരി, ഭീമരഥി, തുങ്ഗഭദ്ര, ദേവിക, താപി, പയോഷ്ണി എന്നിവ വിന്ധ്യപർവതത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദ്വാദശൈതാ മഹാനദ്യോ നിത്യം തേനാവഗാഹിതാഃ । വൈശാഖേ വിധിനാ സ്നാനം നദ്യാം യഃ പ്രാതരാചരേത്
ഈ പന്ത്രണ്ടു മഹാനദികളിലും എപ്പോഴും കുളിക്കുന്നവൻ, വൈശാഖമാസത്തിൽ നദിയിൽ പ്രഭാതത്തിൽ നിയമപ്രകാരം കുളിച്ചാൽ—
സര്വാഃ സമുദ്രഗാഃ പുണ്യാഃ സര്വേ പുണ്യാ നഗോത്തമാഃ । സര്വേ ചായതനാഃ പുണ്യാഃ സര്വേ പുണ്യാ വനാശ്രയാഃ
സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന എല്ലാ നദികളും പുണ്യമാണ്, എല്ലാ ഉന്നതപർവതങ്ങളും പുണ്യമാണ്, എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും പുണ്യമാണ്, എല്ലാ വനവാസങ്ങളും പുണ്യമാണ്.
തേനാവഗാഹിതാ ദൃഷ്ടാഃ പ്രണതാ ബഹുസേവിതാഃ । സ്നാനമര്ദ്ധോദിതേ സൂര്യേ വൈശാഖേ നിയതശ്ചരേത്
അവയിൽ കയറി, കണ്ടു, നമിച്ചു, പലവിധത്തിൽ സേവിച്ച്, വൈശാഖത്തിൽ സൂര്യോദയസമയത്ത് നിയന്ത്രണത്തോടെ കുളിക്കണം.
തസ്യ പുണ്യം മഹീദേവ കശ്ചിദ്വക്തും ന ശക്യതേ । യദി വക്ത്രസഹസ്രാണാം സഹസ്രാണി ഭവംതി ഹി
ഭൂമിയുടെ അധിപതേ, അത്തരം ഒരാളുടെ പുണ്യം ആയിരക്കണക്കിന് വായുണ്ടായാലും വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ആയുശ്ച ബ്രഹ്മണാ സ്വല്പം യദി സ്യാദ്ദ്വിജസത്തമ । തദാ മാധവമാസസ്യ ഫലം കഥയിതും ഭവേത്
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സ് ചെറുതായിരുന്നാൽ പോലും, മാധവമാസത്തിലെ ഫലം വിവരിക്കാൻ മാത്രമേ കഴിയൂ.
മഹാനിരയകര്ഷാഗ്നി മാധവോ മാധവോ യഥാ । ബ്രഹ്മഹത്യാദികം പാപമഗമ്യാഗമനാദികമ്
വലിയ നരകാഗ്നി ആളെ എങ്ങനെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നുവോ, അതുപോലെ മാധവമാസം ബ്രാഹ്മണഹത്യ പോലുള്ള പാപങ്ങളും, നിരോധിതസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയതിന്റെ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
കാമാകാമകൃതം പാപമേതി പാതകമേവ ച । ഉപപാപരഹസ്യം ച സംകരീകരണം പരമ്
ഇഷ്ടത്തോടോ ഇഷ്ടമില്ലാതെയോ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ, വലിയ പാതകങ്ങൾ, ചെറുപാപങ്ങളുടെ രഹസ്യങ്ങൾ, അവയുടെ പരമമായ കലവറ—
ജാതിഭ്രംശകരം ഘോരമപാത്രീകരണം തഥാ । മലാവഹം പ്രകീര്ണം ച വാങ്മനഃ കായ സംഭവമ്
ജാതി നഷ്ടമാക്കുന്ന ഭയാനകമായതും, അയോഗ്യനാക്കുന്നതും, മലിനതയുണ്ടാക്കുന്നതും, വാക്കിൽ, മനസ്സിൽ, ശരീരത്തിൽ നിന്നുമുള്ള പാപങ്ങളും—
മാധവോ നിര്ദഹേന്മാസോ വിധിനാ സമുപാസിതഃ । കല്പകോടിസഹസ്രാണി കല്പകോടി ശതാനി ച
മാധവമാസം നിയമപ്രകാരം ആചരിച്ചാൽ ഇവയെല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അനന്തം കാലങ്ങളോളം, അനേകം കോടി കാലങ്ങളോളം—
വസേദ്വിഷ്ണുപുരേ ശ്രീമാന്മാധവേ യോഽര്ചയേദ്ധരിമ്
മാധവമാസത്തിൽ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, വിഷ്ണുപുരിയിൽ ഭംഗിയായി വസിക്കും.