ഗംഗാജലേ പ്രയാഗേ ച കേദാരേ പുഷ്കരേ തഥാ । വ്യാസാശ്രമേ പ്രഭാസേ ച മൃതാസ്തേ വിഷ്ണുഗാമിനഃ
പ്രയാഗത്തില് ഗംഗാജലത്തില്, കെദാരത്തില്, പുഷ്കരത്തില്, വ്യാസാശ്രമത്തില്, പ്രഭാസയില് മരിക്കുന്നവര് വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
ദ്വാരവത്യാം കുരുക്ഷേത്രേ യോഗാഭ്യാസേന വാ മൃതാഃ । ഹരിരിത്യക്ഷരം വക്ത്രേ യേഷാം തേ ന പുനര്ഭവാഃ
ദ്വാരവതിയില് അല്ലെങ്കില് കുരുക്ഷേത്രത്തില് അല്ലെങ്കില് യോഗാഭ്യാസത്തിലൂടെ മരിക്കുന്നവര്, അവരുടെ വായില് 'ഹരി' എന്നത് ഉച്ചരിച്ചാല് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാവില്ല.
ത്രിരാത്രമപി യേ വിപ്ര ദ്വാരവത്യാം പുരി സ്ഥിതാഃ । മജ്ജംതി ഗോമതീ തീരേ ധന്യാസ്തേ കേശവപ്രിയാഃ
മൂന്നു രാത്രികള് ദ്വാരവതിപുരിയില് താമസിച്ച്, ഗോമതിയുടെ തീരത്ത് മുളകുന്നവര് ഭാഗ്യവാന്മാരും കേശവന് പ്രിയന്മാരുമാണ്.
നരനാരായണാവാസേ ത്രിരാത്രം യേ സമാശ്രിതാഃ । മര്ത്യലോകേ ച നംദായാം ധന്യാസ്തേ കേശവപ്രിയാഃ
നരനാരായണന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് മൂന്നു രാത്രികള് അഭയം പ്രാപിച്ചവര് അല്ലെങ്കില് ഭൂമിയിലെ നന്ദായില് താമസിച്ചവര് ഭാഗ്യവാന്മാരും കേശവന് പ്രിയന്മാരുമാണ്.
ഷണ്മാസമുഷിതാ വിപ്ര പുരുഷോത്തമസംനിധൌ । തേ നൂനമച്യുതാത്മാനോ ദൃഷ്ട്വാ സ്യുരഘഹാരിണഃ
ഋഷിയേ, ആറു മാസം പുരുഷോത്തമന്റെ സന്നിധിയില് താമസിച്ചവര് പാപങ്ങള് നീക്കുന്ന അച്യുതന്റെ ആത്മാക്കളായി തീരും.
അനേക ജന്മാര്ജിതപുണ്യതോയേ മജ്ജംതി തോയേ മണികര്ണികായാഃ । നമംതി വിശ്വേശമവാപ്യകാശീം തേ വൈ മയാപീഹ ഭവംതി വംദ്യാഃ
അനേകം ജന്മങ്ങളില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്തില് മണികര്ണികയുടെ ജലത്തില് മുളകുന്നവര്, വിശ്വേശനോട് നമസ്കരിച്ച് കാശി പ്രാപിക്കും; ഇവരെ ഞാന് ഇവിടെ ആദരിക്കുന്നു.
പൂജയിത്വാ ഹരിം യേ തു ഭൂമൌ ദര്ഭ തിലൈഃ സഹ । തിലാന്വികീര്യ ലോഹം ച ദത്വാ ധേനും പയസ്വിനീമ്
ദർഭയും എള്ളും ചേർത്ത് ഭൂമിയിൽ ഹരിയെ ആരാധിച്ച്, എള്ള് വിതറി, ഇരുമ്പ് ദാനം ചെയ്ത്, പാൽകുടിയുള്ള ഒരു പശുവും ദാനം ചെയ്യുന്നവർ,
യേ മൃതാ വിധിവദ്വിപ്ര തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ഉത്പാദ്യ പുത്രാന്സംസ്ഥാപ്യ പിതൃപൈതാമഹേ പദേ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി മരിക്കുന്നവർ, ബ്രാഹ്മണനേ, സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച് അവരെ പിതൃവംശത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചവരും,
നിര്മമാ നിരഹംകാരാ യേ മൃതാസ്തേഽപി നാകിനഃ । സ്തൈന്യാന്നിവൃത്താഃ സതതം സംതുഷ്ടാഃ സ്വധനേന ച
സ്വാർത്ഥതയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതെ മരിക്കുന്നവരും സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; എപ്പോഴും മോഷ്ടിച്ച ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി, സ്വന്തമായ സമ്പത്തിൽ തൃപ്തരായവരും,
സ്വഭാഗ്യേനോപജീവംതി തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ശ്ലക്ഷ്ണാം വാണീം നിരാബാധാം മധുരോപായ വര്ജിതാമ്
സ്വന്തം ഭാഗ്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; മൃദുവായ, തടസ്സമില്ലാത്ത, വഞ്ചനയില്ലാത്ത വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നവരും,
സ്വാഗതേനാഭിഭാഷംതേ തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ശുഭാനാമശുഭാനാം ച കര്മണാം ഫലസംചയേ
സ്വാഗതം പറഞ്ഞ് മറ്റുള്ളവരെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നവരും സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മഫലങ്ങൾ സമ്പാദിക്കുന്നതിൽ,
വിപാകജ്ഞാശ്ച യേ വിപ്ര തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ധനധര്മപ്രവൃത്താനാം ധര്മമാര്ഗാനുയായിനാമ്
കർമ്മഫലങ്ങൾ അറിയുന്നവരും, ബ്രാഹ്മണനേ, സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; ധനവും ധർമ്മവും അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവരിലും, ധർമ്മമാർഗം പിന്തുടരുന്നവരിലും,
പ്രോത്സാഹം വര്ധയംതേ യേ മോദംതേ ദിവി തേ നരാഃ । ഹേമംതേ വഹ്നിദോ യശ്ച തഥാ ഗ്രീഷ്മേ ജലപ്രദഃ
മറ്റുള്ളവരെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്നവരും സ്വർഗത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നവരും; ശീതകാലത്ത് തീയും വേനലിൽ വെള്ളവും നൽകുന്നവരും,
വര്ഷാ സ്വാശ്രമദാതാ ച സ സ്വര്ഗേ മോദതേ ചിരമ് । പുണ്യകാലേഷു സര്വേഷു നിത്യ നൈമിത്തികാദിഷു
മഴക്കാലത്ത് ആശ്രയം നൽകുന്നവൻ ദീർഘകാലം സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; എല്ലാ പുണ്യസമയങ്ങളിലും, സ്ഥിരമായതിലും പ്രത്യേകമായതിലും,
ഭക്ത്യാ യഃ കുരുതേ ശ്രാദ്ധം സ നൂനം സുരലോകഭാക്
ആർ ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നു, അവൻ നിർബന്ധമായും ദേവലോകം പ്രാപിക്കും.
ദാനം ദരിദ്രസ്യ വിഭോഃ ക്ഷമിത്വം യൂനാം തപോ ജ്ഞാനവതാം ച മൌനമ് । ഇച്ഛാനിവൃത്തിശ്ച സുഖോചിതാനാം ദയാ ച ഭൂതേഷു ദിവം നയംതി
ദരിദ്രന്റെ ദാനം, യുവാക്കളുടെ ക്ഷമ, ജ്ഞാനികളുടെ തപസ്സ്, പണ്ഡിതരുടെ മൗനം, സുഖത്തിൽ വളർന്നവരുടെ ഇച്ഛാവിരതി, എല്ലാ ജീവികളിലുമുള്ള കരുണ — ഇവയൊക്കെയും സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
ദ്വിവിധഃ കര്മസംബംധഃ പാപപുണ്യസമുദ്ഭവഃ । സത്യമേവ സമാശ്രിത്യ ക്രിയതേ ഹ്യത്ര നിര്ണയഃ
രണ്ടു വിധത്തിലുള്ള കർമ്മബന്ധങ്ങളുണ്ട് — പാപം, പുണ്യം എന്നിങ്ങനെ. സത്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ഇവിടെ വിധി നിർണയിക്കുന്നത്.
തപോധ്യാനസമായുക്തം താരണായ ഭവാംബുധേഃ । പാപം തു പതനായോക്തം സത്യമേവ ന സംശയഃ
തപസ്സും ധ്യാനവും ചേർന്ന് ഭവസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു; പാപം വീഴ്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു, സത്യം മാത്രം ഉണ്ട് — സംശയമില്ല.
ബലേന പരിചാരേണ ശൌര്യേണാഭിയുതസ്യ ച । പുണ്യഹീനസ്യ വൈ പുംസസ്തദ്ബലാദിവ ലീയതേ
ശക്തിയും സേവനവും ധൈര്യവും ഉള്ളവർക്കും, പുണ്യം ഇല്ലെങ്കിൽ ആ ശക്തിയും ഗുണങ്ങളും ഒടുങ്ങിപ്പോകും.
ഉന്നതാ ഗിരി ദുര്ഗേഷു വൃക്ഷാഃ സംതി സുപുഷ്ടകാഃ । പതംതി വാതവേഗേന സമൂലാസ്തു ഘനാ അപി
പർവ്വതകോട്ടകളിൽ വളർന്നിരിക്കുന്ന വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ പോലും, കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ, വേരോടെ വീണുപോകുന്നു.
സത്യധര്മവിഹീനാസ്തേ തഥാ യാംതി യമാലയമ് । സാമാന്യം സര്വജംതൂംനാം ബലം ധര്മസ്തു കേവലഃ
സത്യം ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവർ യമലോകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; ശക്തി എല്ലാ ജീവികൾക്കും പൊതുവാണ്, പക്ഷേ ധർമ്മം മാത്രം പ്രധാനമാണ്.
യേന സംതരതേ ജംതുരിഹലോകേ പരത്ര ച । മയാ സര്വമിദം സമ്യക്സ്വര്ഗമാര്ഗ പ്രദായകമ്
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ജീവികൾക്ക് കടക്കാൻ കഴിയുന്നത് ഇതിലൂടെയാണ്; സ്വർഗമാർഗം കാണിക്കുന്നതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
സമാസേന സമാഖ്യാതം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
സംഗ്രഹമായി ഞാൻ പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു; ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- ഏതന്മൂര്ഖോഽപി ജാനാതി ശുഭകര്മകരഃ പുമാന് । ന യാതി നരകം സ്വര്ഗം തഥാ പാപക്രിയാ രതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ നരകത്തിലേക്കില്ലെന്ന് ഒരു മണ്ടനും അറിയാം; പാപത്തിൽ രതനായവൻ സ്വർഗം പ്രാപിക്കില്ല.
ക്രതുഭിര്വിവിധൈരിഷ്ടൈര്വ്രത ദാന ജപാദിഭിഃ । സത്യേനാചാരകുശലൈഃ സ്വര്ഗസൌഖ്യമവാപ്യതേ
വിവിധയാഗങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, ജപം, സത്യവാക്ക്, നല്ല പെരുമാറ്റം എന്നിവയിലൂടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ സുഖം ലഭിക്കും.
വിദ്യാചാരധനോപേതൈര്ഋഷിഭിര്വേദപാരഗൈഃ । പ്രാപ്യതേ പുണ്യയോഗേന യജ്ഞൈര്നാകസ്തതഃ ക്വചിത്
വിദ്യയിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും സമ്പത്തിലും സമ്പന്നരായ, വേദങ്ങൾ പഠിച്ച ഋഷിമാർ, യാഗങ്ങൾ നടത്തി പുണ്യം സമ്പാദിച്ച് സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു; അതല്ലാതെ മറ്റുവഴിയില്ല.
വിത്തേന ച വിനാ ദാനം ബഹുദാതും ന ശക്യതേ । വിദ്യമാന ധനേനാപി കുടുംബാസക്തചേതസാ
സമ്പത്ത് ഇല്ലാതെ ഒരാള്ക്ക് ധാരാളം ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല; സമ്പത്ത് ഉണ്ടെങ്കിലും കുടുംബത്തിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങിയവർക്കും ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
അഗ്നിഹോത്രാദയോ ധര്മാ വിശേഷേണ കലൌ യുഗേ । ദുഷ്കരാ ദാനധര്മോഽപി ദുഷ്കരോ ഭഗവന്മതഃ
അഗ്നിഹോത്രം പോലുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ കലിയുഗത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് പ്രയാസമാണ്; ദാനധർമ്മം പോലും ഭഗവാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ പ്രയാസമാണ്.
അല്പായാസേന ധര്മേണ ലഭ്യതേ ധര്മസംചയഃ । തന്മേ വിശേഷതോ ബ്രൂഹി ധര്മാധര്മപ്രദര്ശക
കുറഞ്ഞ പരിശ്രമംകൊണ്ട് ചെയ്യാവുന്ന ഒരു ധർമ്മം കൊണ്ടു വലിയ പുണ്യം സമ്പാദിക്കാം. അത്തരം ഒരു മാർഗം ദയവായി വിശദമായി പറഞ്ഞുതരണമേ, ധർമ്മവും അധർമ്മവും കാണിക്കുന്നവനേ.
തദേകം കഥ്യതാം ധര്മം സര്വധര്മോത്തമോത്തമമ് । കൃതേനൈകേന യേനേഹ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ഒരു ധർമ്മം എനിക്കു പറയൂ; അതു ചെയ്താൽ ഇവിടെ തന്നെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും.