രക്ഷാര്ഥം സര്വലോകാനാം നിര്മിതൈകാദശീ തിഥിഃ । ഏകാദശീ സമം കിംചിത്പാദത്രാണം ന വിദ്യതേ 5.96.
എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണത്തിനായി ഏകാദശി തിഥി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. ഏകാദശിക്ക് സമമായ സംരക്ഷണം ഒരു ഭാഗം പോലും മറ്റൊന്നിനില്ല.
താമുപോഷ്യ വിധാനേന പുരുഷാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ഏകാദശേന്ദ്രിയൈഃ പാപം യത്കൃതം ഭവതി ദ്വിജ
അത് ശരിയായി ആചരിച്ചാൽ പുരുഷന്മാർക്ക് സ്വർഗ്ഗലാഭം ഉണ്ടാകും. ഏകാദശീന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ട് ചെയ്ത പാപം എല്ലാം അകറ്റപ്പെടും.
നരോ നിര്ദ്ധൂയ തത്തൂര്ണം പ്രീതഃ സ്വര്ഗതിമാന്ഭവേത് । അശ്വമേധസഹസ്രാണി രാജസൂയശതാനി ച
ആ പാപം വേഗത്തിൽ അകറ്റിയാൽ, ആൾ സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകും. ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളും നൂറ് രാജസൂയയാഗങ്ങളും പോലും—
ഏകാദശ്യുപവാസസ്യ കലാം നാര്ഹംതി ഷോഡശീമ് । ഏകതഃ ക്രതവഃ സര്വേ സര്വതീര്ഥതപാംസി ച
—ഏകാദശി ഉപവാസത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും തുല്യമായിരിക്കില്ല. ഒരു ഭാഗത്ത് എല്ലാ യാഗങ്ങളും, എല്ലാ തീർത്ഥതപസ്സുകളും—
മഹാദാനാദിദാനാനി വ്രതം വൈഷ്ണവമേകതഃ । വൈഷ്ണവവ്രതജോ ധര്മോ ധര്മോ യജ്ഞാദിസംഭവഃ
—മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് എല്ലാ വലിയ ചെറിയ ദാനങ്ങളും, വൈഷ്ണവവ്രതവും. വൈഷ്ണവവ്രതത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന ധർമ്മവും യാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ധർമ്മവും—
ഏകത്ര തുലിതൌ ധാത്രാ തത്ര പൂര്വോ ഭവേദ്ഗുരുഃ । ഹരിവാസര ഭക്താനാമച്യുതാനംതഭാഷിണാമ്
—ഇവയെ ഒരുമിച്ച് തൂക്കിയാൽ, ആദ്യത്തേതാണ് ഭാരം കൂടിയത്. ഹരിദിനത്തിൽ, അച്യുതനെ അനന്തമായി സ്മരിക്കുന്ന ഭക്തന്മാരിൽ—
നാഹം ശാസ്താ വിശേഷേണ തേഭ്യോ വിപ്ര ബിഭേമ്യഹമ് । യേഷാം പുത്രശ്ച പൌത്രശ്ച ഏകാദശ്യാമുപോഷിതഃ
—ഞാൻ അവർക്കു പ്രത്യേകമായി അധിപനല്ല, ബ്രാഹ്മണാ; അവരുടെ പുത്രനും മുമ്മക്കളും ഏകാദശി ആചരിച്ചാൽ ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു.
സഹാത്മനാ സ പുരുഷാഞ്ഛതമുദ്ധരതേ ബലാത് । ഉപോഷണം തതഃ കുര്യാത്പക്ഷയോരുഭയോരപി
സ്വയം കൂടെ, അത്തരം പുരുഷൻ നൂറ് പേരെ ബലമായി ഉയർത്തുന്നു. അതിനാൽ, ഇരുപക്ഷത്തിലും ഉപവാസം ആചരിക്കണം.
ഏകാദശ്യാം സ പുരുഷോ ഭുക്തിമുക്ത്യേകഭാജനമ് । ജയാ ച വിജയാ ചൈവ ജയംതീ പാപനാശിനീ
പതിനൊന്നാം തിയ്യതി ആചരിക്കുന്നവന് ഭോഗവും മോക്ഷവും ഒരുപോലെ ലഭിക്കും. ജയാ, വിജയാ, ജയന്തി എന്നിങ്ങനെയുള്ള വ്രതങ്ങള് പാപങ്ങള് നീക്കം ചെയ്യും.
ത്രിസ്പൃശാ വംജുലീ ചൈവ പക്ഷസംവര്ധിനീ വരാ । തിലദുഗ്ധാ പരാ ജ്ഞേയാ അഖംഡദ്വാദശീ തഥാ
ത്രിസ്പൃശാ, വംജുലി, പക്ഷസംവര്ദ്ധിനി, വരാ എന്നിവയും, തിലദുഗ്ധ എന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമം, അഖണ്ഡദ്വാദശിയും അതുപോലെയാണ്.
മനോരഥാഖ്യാ ച പരാ ഭീമദ്വാദശികാ തഥാ । ഇത്യേവമാദയോ ഭേദാ ദ്വാദശ്യാഃ സംത്യനേകശഃ
മനോരഥാഖ്യ എന്നത് മറ്റൊന്നാണ്, ഭീമദ്വാദശികയും അതുപോലെ. ഇങ്ങനെ പലവിധ ദ്വാദശികള് ഉണ്ട്.
വ്രതേഷ്വേതേഷു യേ ശക്താ ജ്ഞേയാസ്തേ ബ്രഹ്മണി സ്ഥിതാഃ । ശ്രോതാരോ ധര്മശാസ്ത്രാണാം ധര്മപ്രത്യയ സംഗതാഃ
ഈ വ്രതങ്ങള് ആചരിക്കാന് കഴിയുന്നവര് ബ്രഹ്മത്തില് നിലകൊള്ളുന്നവരായി അറിയപ്പെടുന്നു. ധര്മശാസ്ത്രങ്ങള് കേള്ക്കുന്നവര് ധര്മത്തില് വിശ്വാസത്തോടെ ഒന്നിക്കുന്നു.
പ്രിയംകരാശ്ച ബാലാനാം സ്വര്ഗലോകം വ്രജംതി തേ । മാസിമാസ്യേകദിവസേ ദര്ശേ ശ്രാദ്ധവ്രതാ നരാഃ
കുട്ടികള്ക്ക് സന്തോഷം നല്കുന്നവര് സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് എത്തും. ഓരോ മാസവും അമാവാസ്യ ദിവസം ശ്രാദ്ധവ്രതം ആചരിക്കുന്ന പുരുഷന്മാര് അങ്ങനെ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
തൃപ്യംതി പിതരോ യേഷാം തേ ധന്യാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ഭോജനേഷൂപപന്നേഷു ഭോജ്യം യച്ഛംതി സാദരാത്
അവരുടെ പിതാക്കന്മാര് തൃപ്തരാകും, അത്തരം ആളുകള് ഭാഗ്യവാന്മാരായി സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോകും. ഉചിതമായ ഭക്ഷണം ലഭ്യമായപ്പോള് ആദരവോടെ അതു നല്കുന്നവര് അങ്ങനെ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
അഭിന്നമുഖരാഗേണ ശിഷ്ടാസ്തേ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
അഭേദ്യമായ സ്നേഹത്തോടും നല്ല പെരുമാറ്റത്തോടും കൂടെ അര്പ്പിക്കുന്നവര് സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നവരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
യേ ഭക്തിമംതോ മധുസൂദനസ്യ നാരായണസ്യാഖിലനായകസ്യ । സത്യേന ഹീനാ രജസാപി യുക്താ ഗച്ഛംതി തേ നാകമനംതപുണ്യാഃ
മധുസൂദനനും നാരായണനും എല്ലാറ്റിനും അധിപനായവനുമാണ് ആര്ക്കു ഭക്തിയുള്ളവര്, സത്യത്തില് കുറവായിരുന്നാലും, രാജസികമായിരുന്നാലും, അവര് അനന്തമായ പുണ്യത്തോടെ സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോകും.
വിതസ്താം യമുനാം സീതാം പുണ്യാം ഗോദാവരീം നദീമ് । സേവംതേ യേ ശുഭാചാരാഃ സ്നാനദാനപരായണാഃ
വിറ്റസ്ഥ, യമുന, സീത, ഗോദാവരി എന്നീ പുണ്യനദികളെ സേവിക്കുന്ന നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവര്, സ്നാനത്തിലും ദാനത്തിലും താല്പര്യമുള്ളവര് ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
ന തേ പശ്യംതി പംഥാനം നരകസ്യ കദാചന । യേ നര്മദായാമിഹ ശര്മദായാം മജ്ജംതി തുഷ്യംത്യപി ദര്ശനേന
നര്മദ എന്ന സുഖം നല്കുന്ന നദിയില് മുളകുന്നവര് ഒരിക്കലും നരകത്തിലേക്കുള്ള വഴി കാണില്ല; അതിന്റെ ദര്ശനം മാത്രം കൊണ്ടും അവര് തൃപ്തരാകും.
വിധൂയ പാപാനി മഹേശലോകം ഗച്ഛംതി തേ തത്ര ചിരം രമംതേ
പാപങ്ങള് കഴുകി കളഞ്ഞ്, അവര് മഹേശന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും, അവിടെ ദീര്ഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ കഴിയും.
സ്നാതാശ്ചര്മനദീ തീരേ ത്രിരാത്രം നിയതാ നരാഃ । വ്യാസാശ്രമേ വിശേഷേണ തേ നരാ നാകിനഃ സ്മൃതാഃ
സുഖം നല്കുന്ന നദിയുടെ തീരത്ത് മൂന്നു രാത്രികള് നിയന്ത്രണത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്തവരും, പ്രത്യേകിച്ച് വ്യാസാശ്രമത്തില് അങ്ങനെ ചെയ്തവരും സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നവരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഗംഗാജലേ പ്രയാഗേ ച കേദാരേ പുഷ്കരേ തഥാ । വ്യാസാശ്രമേ പ്രഭാസേ ച മൃതാസ്തേ വിഷ്ണുഗാമിനഃ
പ്രയാഗത്തില് ഗംഗാജലത്തില്, കെദാരത്തില്, പുഷ്കരത്തില്, വ്യാസാശ്രമത്തില്, പ്രഭാസയില് മരിക്കുന്നവര് വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
ദ്വാരവത്യാം കുരുക്ഷേത്രേ യോഗാഭ്യാസേന വാ മൃതാഃ । ഹരിരിത്യക്ഷരം വക്ത്രേ യേഷാം തേ ന പുനര്ഭവാഃ
ദ്വാരവതിയില് അല്ലെങ്കില് കുരുക്ഷേത്രത്തില് അല്ലെങ്കില് യോഗാഭ്യാസത്തിലൂടെ മരിക്കുന്നവര്, അവരുടെ വായില് 'ഹരി' എന്നത് ഉച്ചരിച്ചാല് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാവില്ല.
ത്രിരാത്രമപി യേ വിപ്ര ദ്വാരവത്യാം പുരി സ്ഥിതാഃ । മജ്ജംതി ഗോമതീ തീരേ ധന്യാസ്തേ കേശവപ്രിയാഃ
മൂന്നു രാത്രികള് ദ്വാരവതിപുരിയില് താമസിച്ച്, ഗോമതിയുടെ തീരത്ത് മുളകുന്നവര് ഭാഗ്യവാന്മാരും കേശവന് പ്രിയന്മാരുമാണ്.
നരനാരായണാവാസേ ത്രിരാത്രം യേ സമാശ്രിതാഃ । മര്ത്യലോകേ ച നംദായാം ധന്യാസ്തേ കേശവപ്രിയാഃ
നരനാരായണന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് മൂന്നു രാത്രികള് അഭയം പ്രാപിച്ചവര് അല്ലെങ്കില് ഭൂമിയിലെ നന്ദായില് താമസിച്ചവര് ഭാഗ്യവാന്മാരും കേശവന് പ്രിയന്മാരുമാണ്.
ഷണ്മാസമുഷിതാ വിപ്ര പുരുഷോത്തമസംനിധൌ । തേ നൂനമച്യുതാത്മാനോ ദൃഷ്ട്വാ സ്യുരഘഹാരിണഃ
ഋഷിയേ, ആറു മാസം പുരുഷോത്തമന്റെ സന്നിധിയില് താമസിച്ചവര് പാപങ്ങള് നീക്കുന്ന അച്യുതന്റെ ആത്മാക്കളായി തീരും.
അനേക ജന്മാര്ജിതപുണ്യതോയേ മജ്ജംതി തോയേ മണികര്ണികായാഃ । നമംതി വിശ്വേശമവാപ്യകാശീം തേ വൈ മയാപീഹ ഭവംതി വംദ്യാഃ
അനേകം ജന്മങ്ങളില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്തില് മണികര്ണികയുടെ ജലത്തില് മുളകുന്നവര്, വിശ്വേശനോട് നമസ്കരിച്ച് കാശി പ്രാപിക്കും; ഇവരെ ഞാന് ഇവിടെ ആദരിക്കുന്നു.
പൂജയിത്വാ ഹരിം യേ തു ഭൂമൌ ദര്ഭ തിലൈഃ സഹ । തിലാന്വികീര്യ ലോഹം ച ദത്വാ ധേനും പയസ്വിനീമ്
ദർഭയും എള്ളും ചേർത്ത് ഭൂമിയിൽ ഹരിയെ ആരാധിച്ച്, എള്ള് വിതറി, ഇരുമ്പ് ദാനം ചെയ്ത്, പാൽകുടിയുള്ള ഒരു പശുവും ദാനം ചെയ്യുന്നവർ,
യേ മൃതാ വിധിവദ്വിപ്ര തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ഉത്പാദ്യ പുത്രാന്സംസ്ഥാപ്യ പിതൃപൈതാമഹേ പദേ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി മരിക്കുന്നവർ, ബ്രാഹ്മണനേ, സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച് അവരെ പിതൃവംശത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചവരും,
നിര്മമാ നിരഹംകാരാ യേ മൃതാസ്തേഽപി നാകിനഃ । സ്തൈന്യാന്നിവൃത്താഃ സതതം സംതുഷ്ടാഃ സ്വധനേന ച
സ്വാർത്ഥതയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതെ മരിക്കുന്നവരും സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; എപ്പോഴും മോഷ്ടിച്ച ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി, സ്വന്തമായ സമ്പത്തിൽ തൃപ്തരായവരും,
സ്വഭാഗ്യേനോപജീവംതി തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ശ്ലക്ഷ്ണാം വാണീം നിരാബാധാം മധുരോപായ വര്ജിതാമ്
സ്വന്തം ഭാഗ്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; മൃദുവായ, തടസ്സമില്ലാത്ത, വഞ്ചനയില്ലാത്ത വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നവരും,