അഗ്നിമാധായ പരിതഃ സമൂഹേത്പാണിനോദകമ് । പരിസ്തീര്യാഥ പര്യുക്ഷ്യ ദത്വാ ഇധ്മം യഥാവിധി
അഗ്നി തെളിയിച്ചതിന് ശേഷം, കൈകൊണ്ട് ചുറ്റും വെള്ളം ശേഖരിച്ച്, ചിതറിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച്, വിധിപ്രകാരം ഇന്ധനം അർപ്പിക്കണം.
പ്രോക്ഷണ്യാസാദ്യ ദ്രവ്യാണി പ്രോക്ഷണ്യൈവാജ്യസേചനമ് । തപ്തജാംബൂനദപ്രഖ്യം ശംഖചക്രഗദാംബുജൈഃ
പ്രോക്ഷണപാത്രം സമീപിച്ച്, അവയവങ്ങൾ പ്രോക്ഷണം ചെയ്ത്, clarified butter അർപ്പിക്കണം. ചൂടായ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്നവനും ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ കൈവശമുള്ളവനുമായ ദൈവത്തെ ധ്യാനിക്കണം.
ലസച്ചതുര്ഭുജം ശാംതം പദ്മകിംജല്കവാസസമ് । സ്ഫുരത്കിരീടകടകകടിസൂത്രവരാംഗദമ്
നാലു കൈകളുള്ള, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള, താമരപ്പൂവിന്റെ കുരുവിനിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച, തിളങ്ങുന്ന കിരീടം, കങ്കണം, അരക്കെട്ട്, ഉത്തമമായ വലയം എന്നിവയുള്ള രൂപം മനസ്സിൽ ആലോചിക്കണം.
ശ്രീവത്സവക്ഷസംഭ്രാജത്കൌസ്തുഭം വനമാലിനമ് । ധ്യായന്നഭ്യര്ച്യ ദാരൂണി ഹവിഷാ സഘൃതാനി ച
ശ്രീവത്സമുദ്രയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വക്ഷസ്സും, കൗസ്തുഭമണിയും, കാടുപൂവിന്റെ മാലയും ധരിച്ച ദൈവത്തെ ധ്യാനിച്ച്, പൂജ കഴിഞ്ഞ്, മരക്കൊള്ളിയും നെയ്യ് ചേർത്ത ഹവിസും അർപ്പിക്കണം.
പ്രാസ്യാജ്യഭാഗാവാഘാരൌ ദത്വാ ചാജ്യപ്ലുതം ഹവിഃ । അഭ്യര്ച്യാഥ നമസ്കൃത്യ പാര്ഷദേഭ്യോ ബലിം ഹരേത്
അജ്യഭാഗവും അഘാരഹോമവും അർപ്പിച്ച്, പിന്നെ നെയ്യിൽ മുക്കിയ ഹവിസും സമർപ്പിക്കണം. പൂജ ചെയ്ത് നമസ്കരിച്ച്, പാർഷദന്മാർക്ക് ബലി അർപ്പിക്കണം.
മൂലമംത്രം ജപേദ്ബ്രഹ്മന്സ്മരന്നാരായണാത്മകമ് । ദത്വാചമനമുച്ഛിഷ്ടം വിഷ്വക്സേനായ കല്പയേത്
ബ്രാഹ്മണൻ നാരായണസ്വരൂപം ഓർത്ത് മൂലമന്ത്രം ജപിക്കണം. ആചമനജലത്തിന്റെ ശേഷിപ്പു വിഷ്വക്സേനനു സമർപ്പിക്കണം.
മുഖവാസം തു സുരഭിം താംബൂലാദ്യമുപാഹരേത് । ഉപഗായന്ഗൃണന്നിത്യം കര്മാണ്യഭിരവാക്ഷരൈഃ
സുരഭിയുള്ള മുഖവാസം, താമ്പൂലാദികൾ അർപ്പിക്കണം. എല്ലായ്പോഴും ശുഭപ്രവചനങ്ങൾ പാടിയും സ്തുതിച്ചും കർമങ്ങൾ നടത്തണം.
സത്കഥാം ശ്രാവയഞ്ഛൃണ്വന്മുഹൂര്തം ക്ഷണികോ ഭവേത് । സ്തവൈരുച്ചാവചൈഃ സ്തോത്രൈഃ പൌരാണൈഃ പ്രാകൃതൈരപി
സത്കഥകൾ കുറേ നേരം കേൾക്കുകയും വായിക്കയും വേണം. വലിയതും ലളിതവുമായ പൗരാണികസ്തോത്രങ്ങൾക്കും സാധാരണഭാഷയിലെ സ്തുതികൾക്കും ഉപയോഗിക്കണം.
സ്തുത്വാ പ്രസീദ ഭഗവന്നിതി വംദേത ദംഡവത് । ശിരസ്തത്പാദയോഃ കൃത്വാ ബാഹുഭ്യാം ച പരസ്പരമ്
'ദൈവമേ, ദയചെയ്യേണമേ' എന്ന് സ്തുതിച്ച്, ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത്, തലയും കൈകളും ദൈവത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വെക്കണം.
പ്രപന്നം പാഹി മാമീശ ഭീതം മൃത്യുഗ്രഹാര്ണവാത് । ഇതി ശേഷാന്ഹരേര്ദത്താഞ്ഛിരസ്യാധായ സാദരമ്
'പ്രഭോ, മരണവും ദുരിതവും നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഭയപ്പെട്ട് ശരണം പ്രാപിച്ച എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഭക്തിയോടെ ദൈവത്തിന്റെ ശേഷിപ്പു തലയിൽ വെക്കണം.
ഉദ്വാസയേച്ചേദുദ്വാസ്യം ജ്യോതിര്ജ്യോതിഷി ചാത്മനഃ । അര്ചാദിഷു പദം യത്ര ശ്രദ്ധാവാംസ്തത്ര ചാര്ചയേത്
ഉദ്വാസനം ചെയ്യേണ്ട സമയമെങ്കിൽ, അതു നിർവഹിക്കണം. പരമജ്യോതിസ്സിൽ ആത്മജ്യോതി ധ്യാനിച്ച്, വിശ്വാസമുള്ളിടത്ത് പൂജയും മറ്റ് കര്മ്മങ്ങളും നടത്തണം.
സര്വഭൂതേഷ്വാത്മനി ച സര്വാത്മാനമവസ്ഥിതമ് । ഏവം ക്രിയായോഗപഥൈഃ പുമാന്വൈദികതാംത്രികൈഃ
എല്ലാ ജീവികളിലും സ്വയം ഉൾപ്പെടെ പരമാത്മാവിനെ കാണണം. ഇങ്ങനെ ഈ കര്മ്മയോഗപഥങ്ങളിലൂടെ, ഒരാൾക്ക് വേദീയമായതും താന്ത്രികമായതുമായ സിദ്ധി ലഭിക്കും.
അര്ച്ചയേച്ച യതഃ സിദ്ധിം ഹരേര്വിംദത്യഭീപ്സിതാമ് । താമര്ചാം സംപ്രതിഷ്ഠാപ്യ മംദിരം കാരയേദ്ദൃഢമ്
ഇങ്ങനെ പൂജ ചെയ്താൽ ഹരിയിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിച്ച സിദ്ധി ലഭിക്കും. പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്ത ശേഷം, ക്ഷേത്രം ഉറപ്പോടെ പണിയണം.
പുഷ്പോദ്യാനാനി രമ്യാണി പൂജായാത്രോത്സവാദികമ് । പൂജാദീനാം പ്രവാഹാര്ഥം മഹാപര്വസ്വഥാന്വഹമ്
പൂജയ്ക്കും ഉത്സവങ്ങൾക്കും മനോഹരമായ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ ഒരുക്കണം. പൂജാദികൾ തുടർച്ചയായി നടക്കാനും, മഹോത്സവദിവസങ്ങളിലും പ്രതിദിനവും ഇത് നടത്തണം.
ക്ഷേത്രാപണപുരഗ്രാമാന്ദത്വാ സായുജ്യതാമിയാത് । പ്രതിഷ്ഠയാ സാര്വഭൌമം സദ്മനാ ഭുവനത്രയമ്
ദേവതയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചാൽ വയലുകൾ, ചന്തകൾ, നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ എല്ലാം ഭഗവാനുമായി ഐക്യമായിത്തീരും; അങ്ങനെ പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്താൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വസിക്കാൻ കഴിയുന്ന സർവ്വാധിപത്യം ലഭിക്കും.
പൂജാദിനാ ബ്രഹ്മലോകം ത്രിഭിസ്തത്സാമ്യതാമിയാത് । തമേവ നൈരപേക്ഷേണ ഭക്തിയോഗേന വിംദതേ
പൂജയും മറ്റു ശുഭകർമ്മങ്ങളും ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മലോകം ലഭിക്കും; ഈ മൂന്നു പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്താൽ ആ ലോകവുമായി സമത്വം നേടാം; നിഷ്കാമമായ ഭക്തിയിലൂടെ മാത്രം അവനെ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാം.
ഭക്തിയോഗം സ ലഭതേ ഏവം യഃ പൂജയേദ്ധരിമ്
ഇങ്ങനെ ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്നവന് ഭക്തിയോഗം ലഭിക്കും.
യത്കൃഷ്ണപ്രണിപാതധൂലിധവലം തദ്വര്ഷ്മ തദ്വച്ഛുഭം । തേ നേത്രേ തപസാര്ജിതേ സുരുചിരേ യാഭ്യാം ഹരിര്ദൃശ്യതേ । സാ ബുദ്ധിര്വിമലേംദു ശംഖധവലാ യാ മാധവവ്യാപിനീ । സാ ജിഹ്വാ മൃദുഭാഷിണീ നൃപ മുഹുര്യാ സ്തൌതി നാരായണമ്
കൃഷ്ണന്റെ പാദധൂളിയിൽ ശുദ്ധമായ ദേഹം ഭാഗ്യവാനാണ്; തപസ്സിലൂടെ ലഭിച്ച മനോഹരമായ കണ്ണുകൾ ഹരിയെ കാണാൻ യോഗ്യമാണ്; ശുദ്ധവും ശീതളവുമായ മനസ്സ് മാധവനിൽ ലയിക്കുന്നു; മൃദുവായ ഭാഷയിൽ നാരായണനെ പാടുന്ന നാവാണ് സത്യം.
മൂലമംത്രേണ കര്തവ്യം സ്ത്രീശൂദ്രൈരപി പൂജനമ് । ശ്രദ്ധയാ സ്വഗുരൂദ്ദിഷ്ടമാര്ഗേണാന്യൈശ്ച വൈഷ്ണവഃ
സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും പോലും മൂലമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, വിശ്വാസപൂർവ്വം തങ്ങളുടെ ഗുരു പഠിപ്പിച്ച വഴിയിൽ, മറ്റു വൈഷ്ണവന്മാരും ദൈവാരാധന നടത്തണം.
ഇദം തേ സര്വമാഖ്യാതം പാവനം മാധവാര്ചനമ് । വിശേഷാന്മാധവേ മാസി ത്വമേതത്കുരു ഭൂപതേ
ഭൂപതേ, മാധവന്റെ ആരാധനയുടെ പവിത്രമായ രീതികൾ എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു; പ്രത്യേകിച്ച് മാധവമാസത്തിൽ ഇതു നിർവഹിക്കണം.
സൂത ഉവാച- ഇത്യേവമാകര്ണ്യ വചോ വിചിത്രം പുണ്യം പവിത്രം വിധിനംദനസ്യ । പ്രണമ്യ ബദ്ധാംജലിരാഹ രാജാ സകൌതുകീ ഭാഗവതപ്രധാനഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: വിധിനന്ദന്റെ അത്ഭുതകരമായ, പുണ്യമുള്ള, ശുദ്ധമായ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, ഭക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, കയ്യുകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു ആവേശപൂർവ്വം ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
അംബരീഷ ഉവാച- സമസ്തഭൂമീവലയേശ്വരോഽഹമവ്യാഹതാജ്ഞോ വിബുധപ്രസേവീ । ഗോവിംദപാദാംബുജദത്തചിത്തഃ സ്വചിത്തസംതോഷിതഭൂമിദേവഃ
അംബരീഷൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ സമസ്ത ഭൂമിയുടെയും രാജാവാണ്, ആരുടേയും തടസ്സമില്ലാതെ ആജ്ഞാപിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ, ദേവന്മാർ സേവിക്കുന്നവൻ; ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ മനസ്സ് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; രാജാവായ ഞാൻ മനസ്സിൽ തൃപ്തനാണ്.
വിഖ്യാതരാജോചിതവംശരത്നം നിരംതരം ധര്മരുചിര്യശസ്വീ । സൌംദര്യശൌര്യോദയദാനശീലഃ സുപുത്രവാനസ്മി ജിതാരിവര്ഗഃ
എന്റെ രാജവംശം പ്രശസ്തമാണ്; ഞാൻ നിരന്തരം ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനവും പ്രശസ്തിയും നേടുന്നു; സൗന്ദര്യവും വീരതയും ദാനശീലവും നല്ല പെരുമാറ്റവും നല്ല പുത്രന്മാരും എതിരാളികളെ ജയിക്കാൻ ശേഷിയും എനിക്കുണ്ട്.
കേനാപി പുണ്യേന പവിത്രബുദ്ധിര്ജാതോഹമീദൃഗ്ഗുണസംതശ്രീഃ । ഇയം പുനഃ ശ്രീരിവ പുണ്യമൂര്തിര്ലബ്ധാ കുതഃ കാംതിമതീ ച കാംതാ
ഏതോ പുണ്യഫലത്താൽ ഞാൻ ശുദ്ധബുദ്ധിയുമായി ഇങ്ങനെയുള്ള ഗുണങ്ങളും ഐശ്വര്യവും നേടിയിരിക്കുന്നു; വീണ്ടും, ഭാഗ്യത്തിന്റെ രൂപമായ ഈ ഭാവ്യയും കാന്തിയും ഉള്ള ഭാര്യ എനിക്ക് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്ന് ഞാൻ വിചാരിക്കുന്നു.
ഇദം മേ സുകൃതം സര്വം പുരാജന്മനി ചേഷ്ടിതമ് । സമാദിശ മുനേ സമ്യക്സര്വജ്ഞോസി ദയാനിധേ
എന്റെ ഈ സകല സുഖവും, മുൻജന്മത്തിലെ സകല സത്കർമ്മങ്ങളും, മഹർഷേ, നീ സർവ്വജ്ഞനാണ്, ദയാസാഗരനാണ്; ദയവായി എന്നെ ശരിയായ വഴി പഠിപ്പിക്കണം.
നാരദ ഉവാച- ഇയം രൂപവതീ നാമ വേശ്യാസീദന്യജന്മനി । സാംപ്രതം തവ ഭാര്യാ യാ സത്യാചാരാതിസുംദരീ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മുൻജന്മത്തിൽ ഇവൾ രൂപവതിയായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു വേശ്യയായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ സത്യനിഷ്ഠയുള്ള അത്യന്തം മനോഹരിയായ ഭാര്യയായി നിന്നോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നു.
വേശ്യാധര്മേണ വര്തേത യഥോദ്ദിഷ്ടേന ഭാവിനീ । കുര്വതീ കില കര്മാണി ശുഭാനി ദ്വിജശാസനാത്
വേശ്യയുടെ ജീവിതം നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം അവൾ നയിച്ചു; ദ്വിജന്മാർ പഠിപ്പിച്ച നല്ല പ്രവൃത്തികൾ അവൾ ചെയ്തു.
ദേവദാസ ഇതി ഖ്യാതോ ഹേമകാരോ ഭവാനഭൂത് । പൂര്വജന്മനി വൈ തസ്യാ രുചേര്ഭര്താ ഭുജംഗമഃ
നിന്റെ മുൻജന്മത്തിൽ നീ ദേവദാസൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു പൊന്നുകാരനായിരുന്നു; അവളെ ഭർത്താവായി ഭുജംഗൻ എന്ന പേരിൽ നീ ജീവിച്ചിരുന്നു.
ഇയം ഭവംതം ഭജതേ രുചീ രൂപവതീ പുനഃ । വ്യയാര്ഥമയനം ധര്മം സ്ഥിതാ വിജ്ഞാനമുത്തമമ്
രൂപവതി വീണ്ടും ഭാവ്യനായ രാജാവേ, നിന്നെ ഭജിക്കുന്നു; ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയും ഉത്തമമായ ജ്ഞാനവും അവളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ആകര്ണ്യ ചൈകദാ ധര്മം വൈശാഖസ്നാനസംഭവമ് । ചക്രേ ധര്മവതീ തോയേ സ്നാനം മേഷഗതേ രവൌ
ഒരു ദിവസം വൈശാഖമാസത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ മഹത്വം കേട്ട ധർമ്മവതി, രവിയൻ മേടരാശിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ വെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.