വിഷ്ണുനാരാധിതേനാദൌ സ്വയമുക്തം ച തത്ത്വതഃ । ന തൃപ്തിരശനാദന്യാ ന ഗുരുര്ജനകാദപി
ആദിയിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ട വിഷ്ണു തന്നെ സത്യമായി പറഞ്ഞതും—ഭക്ഷണത്തിന് പുറമെ തൃപ്തി ഇല്ല, അച്ഛനേക്കാൾ വലിയ ഗുരു ഇല്ല.
ന പാത്രമന്യദ്വിപ്രേഭ്യോ ന ദേവഃ കേശവാത്പരഃ । ന ഗംഗയാ സമം തീര്ഥം ന ദാനം സുരഭീസമമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരേക്കാൾ വലിയ സ്വീകരണാർഹൻ ഇല്ല, കേശവനേക്കാൾ വലിയ ദൈവം ഇല്ല; ഗംഗയെപ്പോലെ മഹാതീർത്ഥം ഇല്ല, ഗായെപ്പോലെ വലിയ ദാനം ഇല്ല.
ന ഗായത്ര്യാ സമം ജാപ്യം ന ദ്വാദശ്യാസമം വ്രതമ് । ന ഭാര്യയാ സമം മിത്രം ന ധര്മോ ദയയാ സമഃ
ഗായത്രിയെപ്പോലെ വലിയ ജപം ഇല്ല, ദ്വാദശിയെപ്പോലെ വലിയ വ്രതം ഇല്ല; ഭാര്യയെപ്പോലെ നല്ല സുഹൃത്ത് ഇല്ല, ദയയെപ്പോലെ വലിയ ധർമ്മം ഇല്ല.
ന സ്വാതംത്ര്യസമം സൌഖ്യം ഗാര്ഹസ്ഥ്യാന്നാശ്രമോ വരഃ । ന സത്യാത്പരആചാരോ ന സംതോഷാത്പരം സുഖമ്
സ്വാതന്ത്ര്യത്തെപ്പോലെ വലിയ സന്തോഷം ഇല്ല, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം പോലെ നല്ല ആശ്രമം ഇല്ല; സത്യത്തെക്കാൾ വലിയ ആചാരം ഇല്ല, സംതോഷത്തെക്കാൾ വലിയ സുഖം ഇല്ല.
ന മാധവസമോ മാസോ മഹാപാപഹരഃ പരഃ । വിധിനാനുഷ്ഠിതോ ഭക്ത്യാ മധുസൂദനവല്ലഭഃ
മാധവമാസത്തെപ്പോലെ വലിയ പാപനാശിനി മറ്റൊന്നുമില്ല; ഭക്തിയോടെ വിധിപ്രകാരം ആചരിച്ചാൽ അത് മധുസൂദനന് പ്രിയമാണ്.
ഗംഗാദിഷു ച തീര്ഥേഷു വിശേഷേണ സുദുര്ലഭഃ । പ്രായശ്ചിത്താനി സര്വാണി ദ്വാദശാബ്ദമുഖാനി ച
ഗംഗയും മറ്റ് തീർത്ഥങ്ങളും ഉള്ളിടത്തും അതിന് പ്രത്യേകമായ മഹത്വമുണ്ട്; പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീളുന്ന പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾക്കുപോലും അതിന് സമം ഇല്ല.
താവദ്ഗര്ജംതി പാപാനി യാവന്നായാതി മാധവഃ । വൈശാഖമഖിലം മാസം യഃ സ്നാതി ഹരിതത്പരഃ
മാധവം വരുന്നതുവരെ പാപങ്ങൾ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും; വൈശാഖമാസം മുഴുവൻ ഹരിയിൽ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
ഹരിപാദസമുദ്ഭൂതേ സലിലേ വിമലാശയഃ । സ ഏവ സര്വപാപാനാം ഹംതാ ദൃഷ്ടസ്തു പാപിഭിഃ
ഹരിയുടെ പാദം തൊട്ട ജലത്തിൽ, നിർമ്മലമായ മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, അവൻ മാത്രം പാപികളെ കാണുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവനായി മാറുന്നു.
നിജപാപൌഘനിഷ്കൃത്യൈ വക്തവ്യം തസ്യ കിന്നരൈഃ
അവന്റെ പാപക്കൂട്ടം നീക്കുന്നതിനായി കിന്നരന്മാർ അതു പറയണം.
മാസേ തു വൈ മാധവസംജ്ഞകേഽസ്മിന്യഃ സ്നാതി പാപൈഃ സ വിമുച്യതേ ഹി । മേഷസ്ഥിതേ സംപ്രതി നര്മദായാഃ ശര്മപ്രദേ വാരിണി വാരിതാഘേ
മാധവം എന്ന പേരിലുള്ള ഈ മാസത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; സൂര്യൻ മേടരാശിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, നർമദയുടെ സന്തോഷം നൽകുന്ന വെള്ളത്തിൽ, പാപികൾക്ക് പാപങ്ങൾ കഴുകി പോകും.
ദുര്ലഭാ ഹി മഹാനദ്യോ മാധവേ മാസി സര്വശഃ । തതോഽപി ദുര്ലഭാ ഗംഗാ രേവാ ച യമുനാ തഥാ
മാധവ മാസത്തിൽ മഹാനദികൾ എല്ലായിടത്തും അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമല്ല; അതിലും കൂടുതൽ ദുർലഭം ഗംഗ, രേവ, യമുന എന്നിവയാണ്.
ഏതാസു തിസൃഷു പ്രായഃ പ്രാപ്യൈകാമപി സാദരമ് । യഃ സ്നാതി മാധവേ മാസി വിപാപഃ സ ഹരിം വ്രജേത്
ഈ മൂന്നു നദികളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രാപിച്ച് മാധവ മാസത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ പാപരഹിതനായി ഹരിയിലേയ്ക്ക് പോകുന്നു.
തസ്മാദഹോ സഹ മയാ സുകൃതൈകസാരേ വൈശാഖമാസി ച ഭവംത ഉപേത്യ രേവാമ് । മജ്ജംതു പാതകകൃതോ മുനിവൃംദജുഷ്ടേ രേവാജലേ നിഖിലപാപഭയാപഹത്യൈ
അതുകൊണ്ട്, സുഹൃത്തുക്കളേ, നല്ല പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി, വൈശാഖ മാസത്തിൽ എന്നോടൊപ്പം രേവയിലേയ്ക്ക് വന്നു, പാപം ചെയ്തവർ മുനിമാർക്ക് പ്രിയമായ രേവയുടെ വെള്ളത്തിൽ മുഴുകി എല്ലാ പാപഭയവും അകറ്റട്ടെ.
ഏവമുക്താസ്തതഃ സര്വേ മുദിതാ മുനിനാ സഹ । ജഗ്മുസ്തേ പാപിനോ രേവാം ശംസംതോഽദ്ഭുതകാരിണീമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ മുനിയോടൊപ്പം ചേർന്ന് രേവയിലേയ്ക്ക് പോയി, അവളുടെ അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികൾ പുകഴ്ത്തി.
മുനിശര്മാ തതോ ഗച്ഛംസ്തൈസ്തഥാനുഗതോ നരൈഃ । ദദര്ശ പഥിസംത്രസ്താന്പിശാചാനഷ്ട ഭീഷണാന്
മുനിശർമാ അവരോടൊപ്പം യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ, വഴിയിൽ ഭയാനകവും വഴികെട്ടതുമായ പിശാചുകളെ കണ്ടു.
കുര്വംതോ വിവിധാഞ്ഛബ്ദാന്ഭ്രമംതോഽപി തതസ്തതഃ । ഊര്ദ്ധ്വകേശോര്ദ്ധ്വരക്താംശ്ച കൃഷ്ണദംതകൃശോദരാന്
അവർ പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, ഇവിടെ അവിടെ അലഞ്ഞു, മുടി നിവർത്തി, രക്തം കയറി, കറുത്ത പല്ലുകളും വാടിച്ച വയറും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അരണ്യേ കംടകാക്രാംതേ വൃക്ഷപാനീയവര്ജിതേ । സമ്മുഖം ധാവതോ ദൃഷ്ട്വാ ഭയസംവിഗ്നമാനസഃ
മുളകുത്തും വെള്ളമില്ലാത്ത കാട്ടിൽ, അവർ നേരെ ഓടിയെത്തുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഭയത്താൽ മനസ്സ് വിറച്ചു.
നമോനാരായണായേതി രക്ഷരക്ഷേതി ചാബ്രവീത്
അവൻ പറഞ്ഞു: 'നമോ നാരായണായ! രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ!'
നാരായണായേതി നമോഭിധാനമാകര്ണ്യ ധര്മൈകനിധാനമുച്ചൈഃ । ഭവാംതരേ തേ മനസാ പിശാചാ യയുര്നിജാദൃഷ്ടവശേന ലബ്ധാഃ
'നാരായണായ' എന്ന നാമം ഉച്ചത്തിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ ആധാരമായവനോടു വിളിച്ചപ്പോൾ, ആ പിശാചുകൾ മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ അവരുടെ കർമ്മഫലപ്രാപ്തിയാൽ വിട്ടുപോയി.
വിനയാന്വിതമനസോ മുനിശര്മാ വിലോക്യ താന് । ഉവാച മധുരാഭാഷീ കേ യൂയം വികൃതാ നരാഃ
അവരെ വിനയപൂർവ്വം നോക്കി, മധുരമായി മുനിശർമാ ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങൾ ആരാണ്, ഇങ്ങനെ രൂപഭ്രഷ്ടരായ മനുഷ്യർ?'
കിം വാ കേന കൃതം കര്മ യേന പ്രാപ്താ ച വൈകൃതിഃ । കഥമേവം വിധാഃ സര്വേ ദുഃഖിനോഽതീവ ഭീഷണാഃ
'ഏതെങ്കിലും പ്രവൃത്തി അല്ലെങ്കിൽ കർമ്മം ചെയ്തതുകൊണ്ടാണോ ഈ രൂപഭ്രംശം സംഭവിച്ചത്? നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇങ്ങനെ ദു:ഖിതരും അത്യന്തം ഭയാനകരുമാകാൻ കാരണമെന്താണ്?'
പ്രേതാ ഊചുഃ - ക്ഷുത്പിപാസാര്ദിതാ നിത്യം നാനാദുഃഖചയാകുലാഃ । കൃതബുദ്ധേ ഹൃദി ക്രൂരാ നഷ്ടസംജ്ഞാ വിചേതസഃ
പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു: 'നാം എല്ലായ്പ്പോഴും വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിച്ച്, പലവിധ ദു:ഖങ്ങളിൽ മുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മനസ്സിൽ ക്രൂരത നിറഞ്ഞു, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ന ജാനീമോ ദിശഃ ക്വാപി മൂഢാ മാനവഘാതിനഃ । തദേതദ്ദുഃഖമാഖ്യാതമേതദേവാസുഖം പുനഃ
'നാം എങ്ങോട്ടാണ് പോകേണ്ടതെന്ന് അറിയില്ല, ഭ്രമിച്ച മനുഷ്യഹന്താക്കളാണ്; ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ ദു:ഖം, ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ ദു:ഖത്തിന്റെ കാര്യം.'
പ്രഭാതമിവ സംഭാതി ഭാസ്കരോദയദര്ശനാത് । ശ്രുത്വാ നാരായണേത്യുച്ചൈര്ഭാഷിതം തവ കോമലമ്
'സൂര്യോദയത്തിൽ പ്രകാശം പകരുന്നതുപോലെ, നിന്റെ മൃദുലമായ 'നാരായണ' എന്ന ഉച്ചരണം കേട്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് ആശ്വാസം തോന്നി.'
ദൃഷ്ട്വാ ച ദര്ശനം വിപ്ര ശുദ്ധഭാവം ഗതാ വയമ് । ദര്ശനേനൈവ തേ വിപ്ര നാമശ്രവണതോ ഹരേഃ
'നിന്റെ സാന്നിധ്യം കണ്ടപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ ശുദ്ധമായ മനസ്സിലായി; നിന്റെ ദർശനത്താൽ, ഹരിയുടെ നാമം കേട്ടതുകൊണ്ടും.'
ഭവാംതരമനുപ്രാപ്താ വയം പ്രാപ്താ ദയാലവഃ । വിനാശയത്യപയശോ ബുദ്ധിം വിശദയത്യപി
'ഞങ്ങൾ മറ്റൊരു ജന്മം പ്രാപിച്ചു, കരുണ ലഭിച്ചവരായി; ദുർഭാഗ്യം മനസ്സിനെ നശിപ്പിക്കും, കരുണ അതിനെ ശുദ്ധീകരിക്കും.'
പ്രതിഷ്ഠാപയതി പ്രായോ നൃണാം വൈഷ്ണവദര്ശനമ് । അഹം പര്യുഷിതോ നാമ സൂചകോഽയം ദ്വിതീയകഃ
സാധാരണയായി, ഒരു വൈഷ്ണവനെ കാണുന്നത് മനുഷ്യർക്കു പുണ്യം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഞാൻ 'പര്യുഷിതൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ഇത് രണ്ടാമത്തേതാണ്.
ശീഘ്രഗോ രോധകശ്ചാന്യഃ പംചമോയം ച ലേഖകഃ । ഷഷ്ഠോയമിതി വാഗ്ദുഷ്ടഃ സപ്തമോയം വിദൈവതഃ
മറ്റൊരുത്തൻ 'ശീഘ്രഗൻ' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, അവൻ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ. അഞ്ചാമത്തേത് 'ലേഖകൻ', എഴുതുന്നവൻ. ആറാമത്തേത് 'വാഗ്ദുഷ്ടൻ', ദുഷ്ടമായ വാക്കുള്ളവൻ. ഏഴാമത്തേത് 'വിദൈവതൻ', ദേവന്മാരെ വിരോധിക്കുന്നവൻ.
നിത്യംയാജനകശ്ചായമഷ്ടമഃ കഷ്ടദായകഃ । മുനിശര്മോവാച- പ്രേതാനാം കര്മജാതാനാം നാമാനി ഭവതാം കുതഃ
എട്ടാമത്തേത് 'നിത്യയാജനകൻ', എല്ലായ്പ്പോഴും യാഗം ചെയ്യാൻ ഇടയാക്കുന്നവൻ, 'കഷ്ടദായകൻ', കഷ്ടം നൽകുന്നവൻ. മുനിശർമൻ ചോദിച്ചു: നിങ്ങൾക്ക് ഈ പേരുകൾ നിങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങൾ പ്രകാരം എവിടുനിന്നാണ് ലഭിച്ചത്?
കിം തത്കാരണമുദ്ദിശ്യ യേന യൂയം സനാമകാഃ । പ്രേതാ ഊചുഃ - മയാ സ്വാദു സദാ ഭുക്തം ദത്തം പര്യുഷിതം ദ്വിജേ
എന്താണ് അതിന്റെ കാരണം? നിങ്ങൾക്ക് ഈ പേരുകൾ ലഭിക്കാൻ എന്താണ് കാര്യം? പ്രേതന്മാർ പറഞ്ഞു: ഞാൻ എപ്പോഴും രുചികരമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചിരുന്നു; എന്നാൽ ദ്വിജന്മാർക്ക് പഴയ ഭക്ഷണം തന്നു.