നിവസന്മാഗധേദേശേ സംത്യക്തഃ സ്വജനൈസ്തതഃ । ദൈവാദസാവപി മുനേ ഭ്രമന്നിഹ സമാഗതഃ
മഗധദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന അവൻ, സ്വന്തം ബന്ധുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, വിധിയുടെ കാരണമായി ഇവിടെ അലഞ്ഞു എത്തി, മഹർഷേ.
ശിഖാസൂത്രവിഹീനസ്തു വിപ്രലിംഗവിവര്ജിതഃ । മയാ പൃഷ്ടസ്തു വൃത്താംതം സത്യമേവാവദദ്ദ്വിജഃ
ശിഖയും പൂണൂലും ഇല്ലാതെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ഞാൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ അവൻ സത്യമായിട്ടാണ് തന്റെ കഥ പറഞ്ഞത്, ദ്വിജനേ.
വസതാ യദ്ഗുരോര്ഗേഹേ ക്രോധാകുലിതചേതസാ । മഹാമോഹഗതേനാപി യഥാ വൈ ഘാതിതോ ഗുരുഃ
ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, കോപത്തിൽ മനസ്സു കലങ്ങി, വലിയ ഭ്രമം മൂലം അവൻ തന്റെ ഗുരുവിനെ കൊന്നു.
തേന പാപേന ദഗ്ധോഽസൌ വര്തതേ ശോകപീഡിതഃ । തൃതീയോഽയം പുനഃ സ്വാമിന്വേദശര്മാസമാഹിതഃ
ആ പാപം കൊണ്ടു അവൻ ദു:ഖത്തിൽ കിടക്കുന്നു. മൂന്നാമത്തേത് സ്വാമിയായ വേദശർമൻ ആണ്, അവനും മനസ്സു കുഴഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സുരാപോ ബ്രാഹ്മണോ ജാതോ മോഹാദ്വേശ്യാപ്രസംഗതഃ । പൃഷ്ടോ മയായമപി മേ യഥാവൃത്തം തഥാബ്രവീത്
മദ്യപാനത്തിൽ അടിമയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, ഭ്രമം മൂലം ദ്വേഷ്യയായ സ്ത്രീയുമായി ചേർന്ന് ജനിച്ചവൻ; ഞാൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ അവൻ സംഭവിച്ചത് എങ്ങനെയാണോ അതുപോലെ പറഞ്ഞു.
ആത്മനശ്ചേഷ്ടിതം സര്വം മനസ്താപേന പീഡിതഃ । നിരസ്തഃ സര്വലോകൈശ്ച ഭാര്യാബംധുജനൈരപി
തന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും കൊണ്ടു മനസ്സിൽ വേദന അനുഭവിച്ച്, എല്ലാവരും അവനെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു, ഭാര്യയും ബന്ധുക്കളും പോലും അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തേന പാപേന സംലിപ്തോ ഭ്രമന്നത്രായമാഗതഃ । ചതുര്ഥോ വിധുരോ നാമ വൈശ്യോഽയം ഗുരുതല്പഗഃ
ആ പാപത്തിൽ കുടുങ്ങി, അലഞ്ഞു നടന്നവൻ ഇവിടെ എത്തി. നാലാമത്തേത് വിദ്യുരൻ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു വൈശ്യൻ ആണ്, ഗുരുപത്നിയെ അനുഭവിച്ച വലിയ പാപം ചെയ്തവൻ.
മോഹാന്മാസത്രയം യാവദ്വേശ്യാഭൂതാം ച മാതരമ് । ബുഭുജേ സ വിദേഹസ്ഥാം ജ്ഞാതതത്ത്വസ്തതശ്ചരന്
ഭ്രമം മൂലം, മൂന്ന് മാസം വരെ, ദ്വേഷ്യയായ സ്ത്രീയായ തന്റെ അമ്മയെ, അവൾ വിദേശത്ത് താമസിക്കുമ്പോൾ, അനുഭവിച്ചു; പിന്നെ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, അലഞ്ഞു നടന്നു.
ദുഃഖിതോഽഭ്യാഗമദ്ഭൂമിം ഭ്രമന്നിഹ മുനേ പുനഃ । പംചമോഽയം മഹാപാപീ പാപിസംസര്ഗകാരകഃ
ദു:ഖിതനായി, വീണ്ടും ഈ ദേശത്ത് എത്തി, മഹർഷേ, അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു. അഞ്ചാമത്തേത് വലിയ പാപി, പാപബന്ധത്തിന് കാരണമായവൻ.
പ്രത്യഹം ധനലോഭേന സ്തേയാദികൃതവാനഘമ് । വൈശ്യോതിപാതകൈഃ ക്രാംതസ്തതസ്ത്യക്തോ ജനൈഃ സ്വയമ്
ദിവസേന ധനലോഭം കൊണ്ടു, കള്ളപ്പണിയടക്കം പല പാപങ്ങളും ചെയ്തവൻ; വൈശ്യനായി വലിയ പാപങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടു, അതിനാൽ തന്നെ എല്ലാവരും അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
നിര്വിണ്ണമാനസോ ദൈവാന്നംദനാമേഹ സംഗതഃ । ഏവം പംചാപി പാപിഷ്ഠാഃ സ്ഥാനമേകമുപാഗതാഃ
ഭാരമായ മനസ്സോടെ, വിഷമത്തോടെ, ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ എല്ലാവരും ഇവിടെ നന്ദനത്തിൽ ഒത്തുചേർന്നു; അങ്ങനെ ആ അഞ്ചു വലിയ പാപികളും ഒരേ സ്ഥലത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
കഃ കസ്യാപി ന സംപര്കം ഭോജനാച്ഛാദനാദിഭിഃ । ന കരോതി മഹാഭാഗ വിനാ വാര്താം ദ്വിജോത്തമ
പ്രിയനേ, അവരിൽ ആരും ആരോടും ഭക്ഷണം പങ്കിടുകയോ, താമസസ്ഥലം പങ്കിടുകയോ ചെയ്യാറില്ല; ആദ്യം സംസാരിച്ചില്ലെങ്കിൽ അങ്ങനെയൊന്നും നടക്കില്ല.
വിശംത്യേകാസനേ നൈവ ന സ്വപംത്യേകസംസ്തരേ । ഏവം ദുഃഖസമാക്രാംതാ നാനാതീര്ഥേഷു വൈ ഗതാഃ
അവർ ഒരേ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരിക്കാറില്ല, ഒരേ കിടക്കയിൽ കിടക്കാറുമില്ല; ഇങ്ങനെ കഷ്ടത്തിൽ ആകുലരായി അവർ പല തീർത്ഥങ്ങളിൽ ചുറ്റി തിരിഞ്ഞു.
നാസ്മാകം പാതകം ഘോരം പ്രയാതി മുനിസത്തമ । ദൃഷ്ട്വാ ഭവംതം ദീപ്യംതം പ്രസന്നാനി മനാംസി നഃ
മഹർഷേ, ഞങ്ങളുടെ ഭയങ്കരമായ പാപം വിട്ടുപോകുന്നില്ല; പക്ഷേ, നിങ്ങളെ ദീപ്തിയോടെ കാണുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് ശാന്തമാകുന്നു.
വദംതി ദുരിതപ്രാംതം സാധോസ്തേ പുണ്യദര്ശനാത് । ഉപായം വദ നഃ സ്വാമിന്യഥാ പാപക്ഷയോ ഹി നഃ
സദുപദേശമുള്ളവരെ കാണുമ്പോൾ ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ അവസാനം വരുമെന്ന് പറയുന്നു; സ്വാമി, ഞങ്ങളുടെ പാപങ്ങൾ നശിക്കാനുള്ള മാർഗം ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ.
ജ്ഞായതേ കരുണോഽസ്മാഭിര്വിപ്ര വേദാര്ഥവിത്പ്രഭോ । ആര്താനാം മാര്ഗമാണാനാം പശ്ചാത്താപമുപേയുഷാമ്
വേദാർത്ഥം അറിയുന്ന മഹാനേ, നിങ്ങൾക്ക് ഉള്ള കരുണ ഞങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നു; ദു:ഖത്തിൽ ആയിരുത്തു വഴി അന്വേഷിക്കുന്ന, പശ്ചാത്താപമുള്ളവർക്കായി.
മോഹാദവാപ്തപാപാനാം ത്വമുദ്ധര്താസി നിശ്ചിതമ് । നാരദ ഉവാച- തേഷാമിതി വചഃ ശ്രുത്വാ മുനിശര്മാ മുനിസ്തതഃ
അജ്ഞാനത്താൽ പാപം ചെയ്തവരെ നിങ്ങൾ ഉറപ്പായും രക്ഷിക്കുന്നവനാണ്; നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം മുനിശർമൻ അങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഇദമാഹ വിചാര്യേതി കരുണാവരുണാലയഃ । മുനിശര്മോവാച- യൂയമജ്ഞാനതഃ പ്രാപ്തപാതകാഃ സത്യഭാഷിണഃ
കരുണയും ദയയും നിറഞ്ഞവൻ ആലോചിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: മുനിശർമൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ സത്യസന്ധരായിട്ടാണ് അജ്ഞാനത്താൽ പാപം ചെയ്തതെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
അനുതാപയുതാസ്തസ്മാദനുഗ്രാഹ്യാ മയാധുനാ । ശൃണുധ്വം മേ വചഃ സത്യമൂര്ധ്വബാഹുര്വദാമ്യഹമ്
നിങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ പശ്ചാത്താപം ഉള്ളത് കൊണ്ടു ഞാൻ നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ തയ്യാറാണ്; എന്റെ സത്യവാക്യം ഉയർന്ന കൈകൊണ്ട് ഞാൻ പറയുന്നു, കേൾക്കൂ.
യന്മയാംഗിരസഃ പൂര്വം ശ്രുതം മുനിസമാഗമേ । ദൃഷ്ടം വേദേഷു ശാസ്ത്രേഷു ശ്രുതം ഗുരുമുഖാത്തഥാ
മുനിസഭയിൽ അംഗിരസ്സിൽ നിന്നു ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടതും, വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും കണ്ടതും, ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതും—
വിഷ്ണുനാരാധിതേനാദൌ സ്വയമുക്തം ച തത്ത്വതഃ । ന തൃപ്തിരശനാദന്യാ ന ഗുരുര്ജനകാദപി
ആദിയിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ട വിഷ്ണു തന്നെ സത്യമായി പറഞ്ഞതും—ഭക്ഷണത്തിന് പുറമെ തൃപ്തി ഇല്ല, അച്ഛനേക്കാൾ വലിയ ഗുരു ഇല്ല.
ന പാത്രമന്യദ്വിപ്രേഭ്യോ ന ദേവഃ കേശവാത്പരഃ । ന ഗംഗയാ സമം തീര്ഥം ന ദാനം സുരഭീസമമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരേക്കാൾ വലിയ സ്വീകരണാർഹൻ ഇല്ല, കേശവനേക്കാൾ വലിയ ദൈവം ഇല്ല; ഗംഗയെപ്പോലെ മഹാതീർത്ഥം ഇല്ല, ഗായെപ്പോലെ വലിയ ദാനം ഇല്ല.
ന ഗായത്ര്യാ സമം ജാപ്യം ന ദ്വാദശ്യാസമം വ്രതമ് । ന ഭാര്യയാ സമം മിത്രം ന ധര്മോ ദയയാ സമഃ
ഗായത്രിയെപ്പോലെ വലിയ ജപം ഇല്ല, ദ്വാദശിയെപ്പോലെ വലിയ വ്രതം ഇല്ല; ഭാര്യയെപ്പോലെ നല്ല സുഹൃത്ത് ഇല്ല, ദയയെപ്പോലെ വലിയ ധർമ്മം ഇല്ല.
ന സ്വാതംത്ര്യസമം സൌഖ്യം ഗാര്ഹസ്ഥ്യാന്നാശ്രമോ വരഃ । ന സത്യാത്പരആചാരോ ന സംതോഷാത്പരം സുഖമ്
സ്വാതന്ത്ര്യത്തെപ്പോലെ വലിയ സന്തോഷം ഇല്ല, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം പോലെ നല്ല ആശ്രമം ഇല്ല; സത്യത്തെക്കാൾ വലിയ ആചാരം ഇല്ല, സംതോഷത്തെക്കാൾ വലിയ സുഖം ഇല്ല.
ന മാധവസമോ മാസോ മഹാപാപഹരഃ പരഃ । വിധിനാനുഷ്ഠിതോ ഭക്ത്യാ മധുസൂദനവല്ലഭഃ
മാധവമാസത്തെപ്പോലെ വലിയ പാപനാശിനി മറ്റൊന്നുമില്ല; ഭക്തിയോടെ വിധിപ്രകാരം ആചരിച്ചാൽ അത് മധുസൂദനന് പ്രിയമാണ്.
ഗംഗാദിഷു ച തീര്ഥേഷു വിശേഷേണ സുദുര്ലഭഃ । പ്രായശ്ചിത്താനി സര്വാണി ദ്വാദശാബ്ദമുഖാനി ച
ഗംഗയും മറ്റ് തീർത്ഥങ്ങളും ഉള്ളിടത്തും അതിന് പ്രത്യേകമായ മഹത്വമുണ്ട്; പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീളുന്ന പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾക്കുപോലും അതിന് സമം ഇല്ല.
താവദ്ഗര്ജംതി പാപാനി യാവന്നായാതി മാധവഃ । വൈശാഖമഖിലം മാസം യഃ സ്നാതി ഹരിതത്പരഃ
മാധവം വരുന്നതുവരെ പാപങ്ങൾ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും; വൈശാഖമാസം മുഴുവൻ ഹരിയിൽ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
ഹരിപാദസമുദ്ഭൂതേ സലിലേ വിമലാശയഃ । സ ഏവ സര്വപാപാനാം ഹംതാ ദൃഷ്ടസ്തു പാപിഭിഃ
ഹരിയുടെ പാദം തൊട്ട ജലത്തിൽ, നിർമ്മലമായ മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, അവൻ മാത്രം പാപികളെ കാണുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവനായി മാറുന്നു.
നിജപാപൌഘനിഷ്കൃത്യൈ വക്തവ്യം തസ്യ കിന്നരൈഃ
അവന്റെ പാപക്കൂട്ടം നീക്കുന്നതിനായി കിന്നരന്മാർ അതു പറയണം.
മാസേ തു വൈ മാധവസംജ്ഞകേഽസ്മിന്യഃ സ്നാതി പാപൈഃ സ വിമുച്യതേ ഹി । മേഷസ്ഥിതേ സംപ്രതി നര്മദായാഃ ശര്മപ്രദേ വാരിണി വാരിതാഘേ
മാധവം എന്ന പേരിലുള്ള ഈ മാസത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; സൂര്യൻ മേടരാശിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, നർമദയുടെ സന്തോഷം നൽകുന്ന വെള്ളത്തിൽ, പാപികൾക്ക് പാപങ്ങൾ കഴുകി പോകും.