ഏതത്സര്വം മുനേ ബ്രൂഹി ശ്രോതുമസ്തി മമാദരഃ । ത്വത്തോഽന്യ കഥിതും കോഽപി ന ശക്നോതി ജഗത്ത്രയേ
മഹർഷേ, ഇതെല്ലാം ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ. ഞാൻ അതിനേക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ വളരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിങ്ങളെക്കാൾ ഇതു വിശദീകരിക്കാൻ മറ്റാരും കഴിയില്ല.
വ്യാസ ഉവാച- സാധുസാധു ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ മനസ്തേ വിമലം ധ്രുവമ് । യതോ ഗുഹ്യകഥാമേതാം ശ്രോതും ശ്രദ്ധാ ച കൌതുകമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഉത്തമം, ഉത്തമം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ! നിന്റെ മനസ്സ് നിർമലമാണ്. കാരണം, ഈ രഹസ്യമായ ഉപദേശം കേൾക്കാൻ വിശ്വാസവും കൗതുകവും നിനക്കുണ്ട്.
ഭാഗീരഥ്യാ ഗുണം സമ്യക്കഥിതും ന ഹി ശക്യതേ । തസ്മാത്സമാസതോ വക്ഷ്യേ ശ്രൂയതാമേകചേതസാ
ഭാഗീരഥിയുടെ ഗുണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം. ഒരേ മനസ്സോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ഗങ്ഗേത്യക്ഷരയുഗ്മം ച ജപത്യത്യന്തകോമലമ് । മന്യേ വ്രജേത്തഥാപ്യേനോ മഹാഭൂതരസായനമ്
'ഗംഗ' എന്ന രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ വളരെ സ്നേഹത്തോടെ ജപിക്കുന്നവൻ, പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അമൃതം പ്രാപിക്കുമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
സര്വത്ര സുലഭാ ഗങ്ഗാ ത്രിഷു സ്ഥാനേഷു ദുര്ലഭാ । ഗങ്ഗാദ്വാരേ പ്രയാഗേ ച ഗങ്ഗാസാഗരസങ്ഗമേ
ഗംഗയെ എല്ലായിടത്തും എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കും. പക്ഷേ, ഗംഗാദ്വാരം, പ്രയാഗം, ഗംഗയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലം—ഈ മൂന്നു സ്ഥലങ്ങളിൽ ഗംഗയെ പ്രാപിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
സവാസവാഃ സുരാഃ സര്വേ ഗങ്ഗാദ്വാരം മനോരമമ് । സമാഗത്യ പ്രകുര്വന്തി സ്നാനദാനാദികം മുനേ
സകല ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം മനോഹരമായ ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ എത്തി, അവിടെ സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു, മഹർഷേ.
ദൈവയോഗാന്മുനേ തത്ര യേ ത്യജംതി കലേവരമ് । മനുഷ്യ പശു കീടാദ്യാ ലഭംതേ പരമം പദമ്
ദൈവിക കൃപയാൽ, മഹർഷേ, അവിടെ മനുഷ്യൻ, മൃഗം, കീടം എന്നിവരിൽ ആരെങ്കിലും ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അവർ പരമപദം പ്രാപിക്കും.
അത്രേതിഹാസം വിപ്രര്ഷേ കഥ്യമാനം മയാ ശുണു । സമ്യക്ഛ്രവണമാത്രേണ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ബ്രാഹ്മണമുനിയേ, ഞാൻ പറയുന്ന ഈ പുരാതനകഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ. ശരിയായി കേൾക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
മനോഭദ്രോ നാമ രാജാ സോമവംശ സമുദ്ഭവഃ । പൂര്വമാസീജ്ജഗത്യസ്മിന്ബലവാന്സര്വധര്മ്മവിത്
മനോഭദ്രൻ എന്നൊരു രാജാവു് ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ചു. ഈ ലോകത്ത് മുമ്പ് ജീവിച്ചിരുന്ന അവൻ ശക്തനും എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തസ്യ ഹേമപ്രഭാ നാമ മഹിഷീ പ്രിയവാദിനീ । പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ സര്വലക്ഷണസംയുതാ
അവന്റെ ഭാര്യയുടെ പേര് ഹേമപ്രഭ. മധുരഭാഷിണിയായ അവൾ ഭർത്താവിനോടു സമർപ്പിതയും മഹാഭാഗ്യശാലിയും എല്ലാ ഉത്തമലക്ഷണങ്ങളോടും കൂടിയവളുമായിരുന്നു.
സ രാജാ സമരേ ഹത്വാ സകലാനേവ ശാത്രവാന് । ശശാസ പൃഥിവീം കൃത്സ്നാം സാബ്ധിദ്വീപാം മഹാബലഃ
ആ മഹാബലശാലിയായ രാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ച്, ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ മുഴുവൻ ഭൂമിയും ഭരിച്ചു.
സ ഏകദാ മഹീപാലഃ സമാഹൂയ സ്വമംത്രിണഃ । ഉവാചേദം വചഃ പ്രീത്യാ സഭാമധ്യേ മഹായശാഃ
ഒരു ദിവസം ആ മഹാരാജാവ് തന്റെ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, സഭയുടെ നടുവിൽ സ്നേഹത്തോടെ പ്രശസ്തനായ രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മനോഭദ്ര ഉവാച-। അമാത്യാഃ പൃഥിവീ സര്വാ മയേയം പരിപാലിതാ । നിഹതാ രിപവഃ സര്വേ സപുത്രബലവാഹനാഃ
മനോഭദ്രൻ പറഞ്ഞു: മന്ത്രിമാരേ, ഈ മുഴുവൻ ഭൂമി ഞാൻ സംരക്ഷിച്ചു. എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും അവരുടെ പുത്രന്മാരെയും സൈന്യത്തെയും വാഹനങ്ങളെയും കൂടി ഞാൻ ജയിച്ചു.
പാലിതാനി സ്വഗോത്രാണി ദാനൈര്വിപ്രാശ്ച തോഷിതാഃ । ശിഷ്ടാശ്ച ത്രിദശാഃ സര്വേ സപുത്രബലവാഹനാഃ
എന്റെ സ്വന്തം വംശങ്ങളെ ഞാൻ സംരക്ഷിച്ചു. ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ദാനങ്ങൾ നൽകി സന്തോഷിപ്പിച്ചു. ദേവന്മാരെയും അവരുടെ പുത്രന്മാരെയും സൈന്യത്തെയും വാഹനങ്ങളെയും കൂടി ഞാൻ ആദരിച്ചു.
പാലിതാനി സ്വഗോത്രാണി യജ്ഞൈഃ സര്വൈഃ സദക്ഷിണൈഃ । ഏതദ്ധി ജരയാ സര്വം മഹത്യാ മേ ബലം ഹൃതമ്
എന്റെ വംശത്തെ ഞാൻ എല്ലാ യാഗങ്ങളാലും, യഥായോഗ്യം ദാനം നൽകി സംരക്ഷിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ വൃദ്ധാവസ്ഥ എന്റെ മുഴുവൻ ശക്തിയും കവർന്നു.
കര്മാണി കാനിചിത്കര്ത്തും ന ഹി ശക്നോമി ദുര്ബലഃ । സാമര്ഥ്യഹീനേ പുരുഷേ രാജശ്രീര്ന ഹി ശോഭതേ
ശക്തി ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ഞാൻ കുറച്ച് കാര്യങ്ങൾ പോലും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. കഴിവില്ലാത്ത മനുഷ്യനിൽ രാജകീയ മഹിമയ്ക്ക് തിളക്കം ഇല്ല.
സര്വാഭരണസംയുക്താ വൃദ്ധാങ്ഗാ ഇവ കാമിനീ । താവദ്വിഭ്യതി സര്വേഽപി ശത്രവഃ പൃഥിവീതലേ
എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചിട്ടും വൃദ്ധമായ അവയവങ്ങളുള്ള ഒരു സ്ത്രീപോലെയാണ് ഇത്; അങ്ങനെ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളം ഭൂമിയിലെ ശത്രുക്കൾ എല്ലാവരും ഭയപ്പെടുന്നു.
യാവദ്ധി ഗതസാമര്ഥ്യം നേച്ഛന്തി ചാരുചക്ഷുഷാ । സമസ്തഗുണസമ്പന്നാമപി തദ്ഗതമാനസമ്
ശക്തി പോയാൽ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവരും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവളായിരുന്നാലും, മനസ്സ് ഒരിക്കൽ അവളിലായിരുന്നവരും, ഇനി അവളെ ആഗ്രഹിക്കാറില്ല.
പൃഥ്വീ ത്യജേന്നൃപം വൃദ്ധം സ്വൈരിണീപാലിതാ യഥാ । ഭക്തിലഭ്യാഗുണാഃ സര്വേ ഗുണലഭ്യം മഹദ്യശഃ
സ്വതന്ത്രയായ സ്ത്രീ രക്ഷകനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, ഭൂമി വൃദ്ധനായ രാജാവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഭക്തിയാൽ ലഭിക്കും; മഹത്തായ പ്രശസ്തി ഗുണത്താൽ നേടാം.
നിഃശ്രേയസം ദാനലഭ്യം ബലലഭ്യാ തു മേദിനീ । സാമര്ഥ്യഹീനഃ കൃപണോ നിശ്ചിതോ രിപുശാസനേ
പരമശ്രേയസ് ദാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കും; ഭൂമി ശക്തിയാൽ നേടാം. കഴിവില്ലാത്തവൻ, ദയനീയനാണെങ്കിലും, ഉറപ്പായും ശത്രുക്കളുടെ വശത്തായിരിക്കും.
മൂര്ഖമാത്രവചോ ഗ്രാഹീ സ നൃപഃ ശത്രുനംദനഃ । തതോഽഹം സകലം രാജ്യം വിഭജ്യ വരമംത്രിണഃ
അവനാണ് രാജാവ്, ശത്രുക്കളുടെ സന്തോഷമേകുന്നവനേ, മൂഢന്മാരുടെ വാക്കുകൾ മാത്രം സ്വീകരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മുഴുവൻ രാജ്യവും മികച്ച മന്ത്രിമാരിൽ പങ്കിടാൻ.
ദാതുമിച്ഛാമി പുത്രാഭ്യാം യുഷ്മാഭിര്യദി മന്യതേ । മന്ത്രിണ ഊചുഃ - യദേതദ്വചനം പ്രോക്തം ത്വയാ നീതിവിദാ നൃപ
എന്റെ രണ്ടു മക്കൾക്ക് ഞാൻ ഇത് നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, നിങ്ങൾക്ക് സമ്മതമാണെങ്കിൽ. മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീതി അറിഞ്ഞ് നീ പറഞ്ഞത്,
തദേവ മതമസ്മാകം സംദേഹോ നാത്ര വിദ്യതേ । അഥായാതൌ നൃപാദേശാത്സംസദം പ്രതി സത്തമൌ
അതേ, അതാണ് ഞങ്ങളുടെ അഭിപ്രായവും; ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല. പിന്നെ, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ആ രണ്ടു മഹാന്മാരും സഭയിലേക്ക് വന്നു.
വീരഭദ്ര യശോഭദ്ര നാമാനൌ തനയാവുഭൌ । തൌ ച സര്വഗുണോപേതൌ കുമാരൌ പ്രിയവാദിനൌ
വീരഭദ്രനും യശോഭദ്രനും എന്ന പേരുള്ള രണ്ടു മക്കളായിരുന്നു അവർ. എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നരായ, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്ന രാജകുമാരന്മാർ.
പിതൃഭക്തൌ സദാ ശാംതൌ ബലിനൌ ധര്മതത്പരൌ । തതഃ സ ഭൂപഃ സഹസാ രാജനീതി വിദാംവരഃ
പിതാവിനോടു എപ്പോഴും ഭക്തിയുള്ള, സമാധാനപരരും, ശക്തരും, ധർമ്മത്തിൽ ആഗ്രഹമുള്ളവരും ആയിരുന്നു അവർ. പിന്നെ, രാജനീതിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ രാജാവ് അപ്രത്യക്ഷമായി,
വിഭജ്യ സകലം രാജ്യം ദദൌ താഭ്യാം കുതൂഹലാത് । അത്രാംതരേ ഗൃധ്ര ഏകഃ സ്വകീയസ്ത്രീ സമന്വിതഃ
മുഴുവൻ രാജ്യവും വിഭജിച്ച് ആ ഇരുവർക്കും കൊടുത്തു, കൗതുകത്തോടെ. അതിനിടയിൽ, ഒരു കഴുകൻ തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
ആഗത്യ തത്സഭാമധ്യേ ഉപവിഷ്ടോ ദ്വിജോത്തമാഃ । താവാഗതൌ സമാലോക്യ പക്ഷിണാവതിഹര്ഷിതൌ
അവൻ ആ സഭയുടെ നടുവിൽ ഇരുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ. അവർ എത്തുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, പക്ഷികൾ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
രാജാഹ യുവയോഃ കസ്മാച്ഛുഭാഗമനമുച്യതാമ് । ഗൃധ്ര ഉവാച- ഗൃധ്രോഽഹം പൃഥിവീപാല മമേയം സ്ത്രീ പരംതപഃ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും എന്ത് ശുഭപ്രസംഗത്താലാണ് വന്നത് എന്ന് പറയൂ.' കഴുകൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ കഴുകനാണ്, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ഇവൾ എന്റെ ഭാര്യയാണ്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.'
ആഗതോഽസ്മി മുദാ ദ്രഷ്ടും സംപദം പുത്രയോസ്തവ । ഏതയോര്മഹതീ ദൃഷ്ടാ വിപത്തിഃ പൂര്വജന്മനി
നിന്റെ മക്കളുടെ ഐശ്വര്യം സന്തോഷത്തോടെ കാണാനാണ് ഞാൻ വന്നത്. ഇവരുടെ മുൻജന്മത്തിൽ വലിയൊരു ദുരന്തം ഉണ്ടായിരുന്നതായി കണ്ടു.
ഇഹ ജന്മനി സംപത്തിം ദ്രഷ്ടുമാവാം സമാഗതൌ । തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഗൃധ്രസ്യ പരമാദ്ഭുതമ് । രാജോവാച പുനര്വിപ്ര വിസ്മയാവിഷ്ടമാനസഃ
ഈ ജന്മത്തിൽ ഇവരുടെ ഐശ്വര്യം കാണാനാണ് ഞങ്ങൾ വന്നത്. കഴുകന്റെ അത്ഭുതകരമായ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, അത്ഭുതഭരിതനായ മനസ്സോടെ, വീണ്ടും മഹർഷിയോട് ചോദിച്ചു.