ഖനിത്രമംജനം വാദം ധാതുവാദമതഃപരമ് । പൃച്ഛമാനോ ഭ്രമസ്യേകസ്തൃഷ്ണയാ പരിമോഹിതഃ
നീ ഖനനം, മഞ്ഞനം, ധാതുവാദം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്നു. തൃഷ്ണയിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഒറ്റയ്ക്ക് അലഞ്ഞു തിരിയുന്നു.
സര്വാംശ്ചിംതയസേ നിത്യം കല്പാന്സിദ്ധി പ്രദായകാന് । പ്രവേശം ചിത്രവര്ണാനാം ചിംതാമണിം ച പൃച്ഛസി
സിദ്ധി നൽകുന്ന എല്ലാ മാർഗങ്ങളും നീ എപ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നു. വിവിധ വർണ്ണങ്ങളുള്ള ദേശങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കലും ചിന്താമണിയെക്കുറിച്ചും നീ ചോദിക്കുന്നു.
തൃഷ്ണാനലേനദഗ്ധോസി സുഖം നൈവ പ്രഗച്ഛസി । തൃഷ്ണാനലപ്രദീപ്തോസി ഹാഹാഭൂതോഽപ്രചേതനഃ
തൃഷ്ണയുടെ തീയിൽ കത്തുന്നവനായി നീ ഒരിക്കലും സന്തോഷം കാണുന്നില്ല. തൃഷ്ണയുടെ തീയിൽ പുളകിതനായി നീ ബോധംകെട്ട് ദു:ഖത്തിൽ കരയുന്നു.
ഏവംഭൂതോസി വിപ്രേംദ്ര ഗതസ്ത്വം കാലവശ്യതാമ് । ദാരപുത്രേഷു തദ്ദ്രവ്യം പൃച്ഛമാനേഷു വൈ ത്വയാ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ഇങ്ങനെ നീ കാലത്തിന്റെ അധീനനായി. ഭാര്യക്കും മക്കൾക്കും വേണ്ടി ആ ധനം അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
കഥിതം നൈവ തദ്ദത്തം പ്രാണാംസ്ത്യക്ത്വാ ഗതോ യമമ് । ഏവം സര്വംമ യാഖ്യാതം വൃത്താംതം തവ പൂര്വകമ്
അത് പറഞ്ഞതുപോലെ നീ ആ ധനം ഒരിക്കലും നൽകിയില്ല. ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് യമലോകത്തേക്ക് പോയി. ഇങ്ങനെ നിന്റെ പഴയ കഥ മുഴുവനും ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.
അനേന കര്മണാ വിപ്ര നിര്ധനോസി ദരിദ്രവാന് । സംസാരേ യസ്യ സത്പുത്രാ ഭക്തിമംതഃ സദൈവ ഹി
ഈ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി നീ ദരിദ്രനും ദുഃഖിതനുമായി. ഈ ലോകത്ത് ഭക്തിയുള്ള നല്ല മക്കൾക്ക് എപ്പോഴും ഭക്തി ഉണ്ടാകും.
സുശീലാ ജ്ഞാനസംപന്നാഃ സത്യധര്മരതാഃ സദാ । സംഭവംതി ഗൃഹേ തസ്യ യസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതി
സദാ സത്യധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള, നല്ല സ്വഭാവവും ജ്ഞാനവും ഉള്ള മക്കൾ വിഷ്ണു പ്രസന്നനാകുന്നവരുടെ വീട്ടിൽ ജനിക്കും.
ധനം ധാന്യം കലത്രം തു പുത്രപൌത്രമനംതകമ് । സഭുംക്തേ മര്ത്യലോകേ വൈ യസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നവാന്
വിഷ്ണു പ്രസന്നനാകുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് ധനം, ധാന്യം, ഭാര്യ, മക്കൾ, കൊച്ചുമക്കൾ എന്നിവയെ അനന്തമായി അനുഭവിക്കുന്നു.
വിനാ വിഷ്ണോഃ പ്രസാദേന ദാരാഃ പുത്രാ ഭവംതി ന । സുജന്മ ച കുലേ വിപ്ര തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ഇല്ലാതെ ഭാര്യകളും മക്കളും ഉണ്ടാകില്ല; നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജന്മം പോലും ലഭിക്കില്ല, ബ്രാഹ്മണാ. ആ പരമമായ വിഷ്ണുപദം തന്നെയാണ് ഇതിന് കാരണം.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ വൈശാഖമാസമാഹാത്മ്യേ ദേവശര്മോപാഖ്യാനേ ഏകോനനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പാതാളഖണ്ഡത്തിലെ വൈശാഖമാസത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ ദേവശർമന്റെ കഥയുള്ള എൺപത്തൊൻപതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ദേവശര്മോവാച- പൂര്വജന്മകൃതം പാപം ത്വയാഖ്യാതം മമൈവ തത് । ശൂദ്രത്വേന ഹി വിപ്രേംദ്ര മയൈവം ധനമര്ജിതമ്
ദേവശർമൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ മുൻജന്മത്തിലെ പാപം നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം എന്റെതന്നെയാണ്. ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ശൂദ്രനായി ഇങ്ങനെ സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ചു.
വിപ്രത്വം ഹി മയാ പ്രാപ്തം തത്കഥം ദ്വിജസത്തമ । തത്സര്വം കാരണം ബ്രൂഹി ജ്ഞാനവിജ്ഞാനപംഡിത
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണത്വം നേടിയിരിക്കുന്നു; എങ്ങനെയാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ? അതിന്റെ മുഴുവൻ കാരണവും നീ പറയണം, ജ്ഞാനവിജ്ഞാനത്തിൽ പണ്ഡിതനായവനേ.
ദുര്ല്ലഭം ഭാരതേ വര്ഷേ ജന്മ തസ്മാന്മനുഷ്യതാ । മാനുഷ്യേ ബ്രാഹ്മണത്വം ച സുതരാം സത്കുലോദിതമ്
ഭാരതഭൂമിയിൽ ജന്മം വളരെ അപൂർവമാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യജന്മം വിലപ്പെട്ടത്. മനുഷ്യരിൽ, നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണത്വം അതിലും അപൂർവമാണ്.
തത്രാപീദൃഗ്വിധാ ഭാര്യാ സര്വജ്ഞാ പ്രിയവാദിനീ । സതീ സര്വഗുണോപേതാ ദുര്ലഭാ സാ കുതോഽഭവത്
ഇത്തരത്തിലുള്ള ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ഭാര്യയും വളരെ അപൂർവമാണ്: എല്ലാം അറിയുന്നവൾ, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവൾ, സതീ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവൾ. അവൾ എങ്ങനെയാണ് ലഭിച്ചത്?
വസിഷ്ഠ ഉവാച-। യത്ത്വയാ ചേഷ്ടിതം പൂര്വം ധര്മകര്മകൃതം ദ്വിജ । തദഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാം യദി മന്യസേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: നീ മുമ്പ് ചെയ്ത ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും, ബ്രാഹ്മണാ. കേൾക്കാൻ നീ തയ്യാറാണെങ്കിൽ ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ബ്രാഹ്മണൈകഃ സുധര്മാത്മാ സദാചാരഃ സുപംഡിതഃ । വിഷ്ണുഭക്തസ്തു ധര്മാത്മാ നിത്യം വിഷ്ണുപരായണഃ
ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; നല്ല ആചാരമുള്ളവൻ, ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ, വളരെ പണ്ഡിതൻ, വിഷ്ണുഭക്തൻ, എന്നും വിഷ്ണുവിൽ മനസ്സു നിർത്തുന്നവൻ.
സ്നാനാര്ഥമപി തീര്ഥാനാം ഭ്രമത്യേകഃ സ മേദിനീമ് । അടമാനഃ സമായാതസ്തവ ഗേഹേ മഹാമതിഃ
സ്നാനത്തിനായി ആ 브ാഹ്മണൻ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ചുറ്റി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു. ഇങ്ങനെ സഞ്ചരിച്ച് ആ മഹാമനസ്സ് നിന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
തസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ സമുത്പന്ന സുധീസ്തവ । യതോ ധര്മഗതേ ഗേഹേ സതാമാഗമനം ഭവേത്
അവനെ കാണുന്ന മാത്രത്തിൽ നിന്റെ ബുദ്ധി ഉത്തമമായി. കാരണം, ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന വീട്ടിൽ സത്പുരുഷന്മാരുടെ വരവ് എല്ലായ്പ്പോഴും മംഗളമാണ്.
കിംകിം ന ലഭ്യതേ വിപ്ര വിപ്രവൈഷ്ണവസേവയാ । ദുര്ല്ലഭം യച്ച ലോകേ സ്യാന്മോക്ഷസ്ഥാനമപി സ്ഥിരമ്
വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സേവിച്ചാൽ എന്താണ് ലഭിക്കാത്തത്, ബ്രാഹ്മണാ? ലോകത്തിൽ അപൂർവമായ മോക്ഷസ്ഥാനം പോലും ലഭിക്കാം.
യാചിതം സ്ഥാനമേകം വൈ വാസാര്ഥം തേന സത്തമ । തവൈവ ഭാര്യയാ ദത്തം ത്വയാ ച സഹ പുത്രകൈഃ
ആ മഹാത്മാവ് താമസിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം ചോദിച്ചു. നിന്റെ ഭാര്യയും നീയും മക്കളുമൊത്ത് അതു അവനു നൽകി.
ഏയതാമേയതാം ബ്രഹ്മന്സുഖേന ച ഗൃഹേ മമ । വൈഷ്ണവം ബ്രാഹ്മണം പുണ്യമിത്യുവാച പുനഃ പുനഃ
ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ വീട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കട്ടെ, വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണൻ മംഗളമാണ് എന്നു വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
സുഖേന സ്ഥീയതാമത്ര ഗൃഹോഽയം തവ സുവ്രത । അദ്യ ധന്യോഽസ്മ്യഹം പുണ്യോ അദ്യ തീര്ഥമഹം ഗതഃ
സന്തോഷത്തോടെ ഇവിടെ താമസിക്കൂ; ഈ വീട് നിന്റെതാണു, സദാചാരനേ. ഇന്ന് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, ഇന്ന് ഞാൻ പുണ്യവാനാണ്, ഇന്ന് ഞാൻ തീർത്ഥം കണ്ടു.
അദ്യതീര്ഥഫലം പ്രാപ്തം മയാ തേ വിപ്ര ദര്ശനാത് । ഗവാം സ്ഥാനം പരം പുണ്യം വാസസ്ഥാനം പ്രദര്ശിതമ്
ഇന്ന് ഞാൻ തീർത്ഥഫലം നേടി, ബ്രാഹ്മണാ, നിന്നെ കണ്ടതുകൊണ്ട്. പശുക്കളുടെ സ്ഥലം, അത്യന്തം പുണ്യമായത്, താമസിക്കാൻ കാണിച്ചു.
അംഗസംവാഹനം സമ്യക്പാദൌ ചൈവ പ്രമര്ദിതൌ । ക്ഷാലിതൌ ച പുനസ്തോയൈഃ സ്നാതഃ പാദോദകേന ഹി
നീ അവന്റെ ശരീരം നന്നായി മസാജ് ചെയ്തു, കാലുകൾ അമർത്തി, വീണ്ടും വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, അവൻ നിന്റെ കാലിന്റെ വെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.
സദ്യോ ഘൃതം ദധിക്ഷീരമന്യമന്യം പ്രദത്തവാന് । ബ്രാഹ്മണായ തദാ തസ്മൈ ത്വം തഥാഽദൃഷ്ടനോദിതഃ
ഉടൻ തന്നെ നീ അവൻറെ ആചാരപ്രകാരം ബ്രാഹ്മണനു നെയ്യും തയിരും പാലും ഓരോന്നായി നൽകി.
ഏവം സംതോഷിതോ വിപ്രസ്ത്വയൈവ സഹ ഭാര്യയാ । പുത്രൈഃ സാര്ധം മഹാഭാഗോ വൈഷ്ണവോ ജ്ഞാനപംഡിതഃ
ഇങ്ങനെ, നീയും ഭാര്യയും മക്കളും ചേർന്ന് ആ വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണനെ, ജ്ഞാനത്തിൽ പണ്ഡിതനായ മഹാഭാഗവതനെ, സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
അഥ പ്രഭാതേ വിമലേ സ്നാനാര്ഥം മാസി മാധവേ । ഗംഗായാം ഗച്ഛതാ തേന തുഷ്ടേന ദയയാധിപമ്
ശുദ്ധമായ പ്രഭാതത്തിൽ, മാധവമാസത്തിൽ, സന്തോഷപൂർവ്വം, കൃപാനിധിയായ ഭവാൻ ഗംഗയിലേക്കു കുളിക്കാൻ പോയി.
വൈശാഖസ്നാനമാഹാത്മ്യമുപദിഷ്ടം തവാഗ്രതഃ । കാരിതസ്തു യഥാന്യായം സഭാര്യാ തനയോ ഭവാന്
വൈശാഖമാസത്തിൽ കുളിയുടെ മഹത്വം നേരിട്ട് ഭവാൻ അറിഞ്ഞു; ഭാര്യയും മകനും കൂടെ, യഥാവിധി ആ കുളി നിർവഹിച്ചു.
യഥാ ന വാരിധി സമോ ലോകേ കോപി ജലാശയഃ । തഥാ മാസോ ന വൈശാഖസദൃശോ മാധവപ്രിയഃ
ലോകത്ത് സമുദ്രത്തിനെ തുല്യമായ ജലാശയം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, മാധവനു വൈശാഖമാസം പോലുള്ള മറ്റൊരു മാസവും ഇല്ല.
താവത്പാപാനി തിഷ്ഠംതി നിഷ്പ്രത്യൂഹം കലേവരേ । യാവത്കില മലധ്വംസീ മാസോ നൈതി സ മാധവഃ
മാധവമാസം, അശുദ്ധി നീക്കുന്ന ആ മാസം, വരുന്നതുവരെ പാപങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ തടസ്സമില്ലാതെ നിലനിൽക്കും.