ഏകോനനവതിതമോഽധ്യായഃ 5.89 നാരദ ഉവാച- ഏവം സംബോധിതോ വിപ്രോ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । പുനഃ പ്രാഹ പ്രിയാം ഭാര്യാം സഹിതാം ജ്ഞാനവാദിനീമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഉത്തമൻമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവശർമൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള തന്റെ പ്രിയഭാര്യയോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
സത്യമുക്തം ത്വയാ ഭദ്രേ സര്വസംദേഹനാശനമ് । തഥാ ഹി വംശമിച്ഛംതി സാധവഃ സത്യപംഡിതാഃ
നിനക്ക് സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഭദ്രേ, എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കുന്നതാണ് അത്. സത്യവും ധർമ്മവും പാലിക്കുന്നവർ വംശം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യഥാ പുത്രസ്യ ചിംതാ മേ ന ധനസ്യ തഥാ പ്രിയേ । യേനകേനാപ്യുപായേന പുത്രമുത്പാദയാമ്യഹമ്
എനിക്ക് ധനത്തെക്കാൾ മകനെയാണ് കൂടുതൽ ചിന്തയുള്ളത്, പ്രിയേ. എങ്ങനെയായാലും ഞാൻ ഒരു മകൻ നേടും.
സുമനോവാച- പുത്രേണ ലോകാഞ്ജയതി പുത്രസ്താരയതേ കുലമ് । സുപുത്രേണ മഹാഭാഗ പിതാമാതാ പ്രജീവതഃ
സുമന പറഞ്ഞു: മകന്റെ വഴി ലോകങ്ങൾ ജയിക്കാം; മകൻ കുടുംബത്തെ ഉയർത്തുന്നു. നല്ല മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഭാഗ്യവതിയായവനേ, മാതാപിതാക്കൾക്ക് ജീവൻ ലഭിക്കുന്നു.
ഏകഃ പുത്രോ വരഃ കാംത ബഹുഭിര്നിര്ഗുണൈസ്തു കിമ് । ഏകസ്താരയതേ വംശമന്യേ സംതാപകാരകാഃ
പ്രിയേ, ഒരൊറ്റ നല്ല മകനാണ് ഉത്തമം; ഗുണമില്ലാത്ത പലരുണ്ടായാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? ഒരാൾ വംശത്തെ രക്ഷിക്കും, മറ്റുള്ളവർ ദു:ഖം മാത്രമേ നൽകൂ.
പൂര്വമേവ മയാ പ്രോക്തമന്യേ സംബംധഭാഗിനഃ । പുണ്യേന പ്രാപ്യതേ പുത്രഃ പുണ്യേന പ്രാപ്യതേ കുലമ്
ഞാൻ മുമ്പേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, മറ്റുള്ളവർ ബന്ധുക്കളാണ് മാത്രം. നല്ല മകൻ പുണ്യഫലമായാണ് ലഭിക്കുക; നല്ല കുടുംബവും പുണ്യഫലമായാണ് ലഭിക്കുക.
സുഗര്ഭഃ പ്രാപ്യതേ പുണ്യൈര്ദുര്മൃത്യുഃ പാതകൈസ്തഥാ । സുഖാനാം നിചയം കാംത സത്യമേവ വദാമ്യഹമ്
പുണ്യഫലങ്ങൾകൊണ്ട് നല്ല ഗർഭം ലഭിക്കും; പാപഫലങ്ങൾകൊണ്ട് ദു:ഖകരമായ മരണം. സന്തോഷത്തിന്റെ സമൃദ്ധി, പ്രിയേ, ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മചര്യേണ സത്യേന തപസാ നിത്യവര്തനൈഃ । ദാനേന നിയമൈശ്ചാപി ക്ഷമാ ശൌചേന വല്ലഭ
ബ്രഹ്മചര്യം, സത്യവാദിത്വം, തപസ്സ്, സ്ഥിരമായ ആചരണം, ദാനം, നിയന്ത്രണം, ക്ഷമ, ശുദ്ധി — ഇതുപോലുള്ളവയാൽ, പ്രിയേ,
അഹിംസയാ ച ശക്ത്യാ വാഽസ്തേയേനാപി പ്രവര്തതേ । ഏതൈര്ദശഭിരംഗൈശ്ച ധര്മമേവം പ്രസൂയതേ
ഹിംസയില്ലായ്മ, ശക്തി, മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക — ഇവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കണം; ഈ പത്ത് ഗുണങ്ങളാൽ ധർമ്മം ഉണ്ടാകുന്നു.
സംപൂര്ണോ ജായതേ ധര്മ അംഗൈര്ഗര്ഭോ യഥോദരേ । ധര്മം സൃജതി ധര്മാത്മാ ത്രിവിധേനൈവ കര്മണാ
ഈ ഗുണങ്ങൾ മുഴുവനായാൽ ധർമ്മം ഗർഭത്തിൽ വളരുന്ന കുഞ്ഞുപോലെ ജനിക്കുന്നു; സൽപരിശുദ്ധനായവൻ മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തിയിലൂടെ ധർമ്മം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
തസ്യ ധര്മഃ പ്രസന്നാത്മാ പുണ്യ സൌഖ്യം പ്രയച്ഛതി । യംയം ചിംതയതേ പ്രാജ്ഞസ്തംതം പ്രാപ്നോതി ദുര്ലഭമ്
അവന്റെ ധർമ്മം ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ പുണ്യവും സുഖവും നൽകുന്നു; ജ്ഞാനികൾ എന്ത് ആലോചിച്ചാലും, അതു കിട്ടാൻ പ്രാപ്തരാകും.
ദേവശര്മ്മോവാച- സര്വം ദേവി സമാഖ്യാതം ധര്മാഖ്യം ജ്ഞാനമുത്തമമ് । കഥം പുത്രമഹം വിംദ്യാം വൈഷ്ണവം ഗുണസംയുതമ്
ദേവശർമൻ പറഞ്ഞു: ദേവി, ധർമ്മം എന്ന ഉത്തമജ്ഞാനം മുഴുവനും വിശദീകരിച്ചു. എങ്ങനെ ഞാൻ ഗുണസമ്പന്നനും വിഷ്ണുഭക്തനുമായ മകൻ നേടാം?
വദ ത്വം മേ മഹാഭാഗേ യദി ജാനാസി സുവ്രതേ । ധര്മമാര്ഗസ്ത്വയാ സര്വ്വഃ പിതുഃ പ്രാപ്തഃ പുരാനഘേ
മഹാഭാഗേ, നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ. നീ പിതാവിൽ നിന്നു പണ്ടേ മുഴുവൻ ധർമ്മമാർഗ്ഗവും അറിഞ്ഞവളാണ്, പാപരഹിതയേ.
മമൈതദ്വിദിതം കാംതേ ഭവതീ ബ്രഹ്മവാദിനീ । ച്യവനസ്യ പ്രസാദേന വിഷ്ണോസ്തുഷ്ടസ്യ തേ പുരാ
പ്രിയേ, ഇത് എനിക്ക് അറിയാം; നീ ബ്രഹ്മജ്ഞാനി തന്നെയാണ്. ച്യവനന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, വിഷ്ണു നിന്നോട് പ്രസന്നനായപ്പോൾ നിന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു.
സുമനോവാച- വസിഷ്ഠം ഗച്ഛ ധര്മജ്ഞ തം പ്രാര്ഥയ മഹാമുനിമ് । തസ്മാത്പ്രാപ്സ്യസി തം പുത്രം ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലമ്
സുമനാ പറഞ്ഞു: നീ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ പോയി, ആ മഹാമുനിയോട് അപേക്ഷിക്കൂ. അവനിൽ നിന്നു നീ ധർമ്മപ്രിയനും നന്മയുള്ളവനുമായ ഒരു മകനെ ലഭിക്കും.
ഏവമുക്തേ തയാ വാക്യേ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । കരിഷ്യേ തവ കല്യാണി മതമേവം ന സംശയഃ
അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവശർമൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പറഞ്ഞു: സുമംഗളിയായേ, ഞാൻ നിന്റെ ആഗ്രഹം നിർവഹിക്കും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ഏവമുക്ത്വാ ജഗാമാസൌ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । വസിഷ്ഠം സര്വവേത്താരം ദീപ്യംതം തപതാം വരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവശർമൻ, സർവ്വജ്ഞനായും തപസ്സിൽ ഉജ്ജ്വലനായും വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ഗംഗാതീരേ സ്ഥിതം പുണ്യമാസനസ്ഥം ദ്വിജോത്തമമ് । തേജോജ്വാലാസമാകീര്ണം ദ്വിതീയമിവ ഭാസ്കരമ്
ഗംഗയുടെ തീരത്ത് പുണ്യമായ ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന, തേജസ്സിൽ കത്തുന്ന, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ അവൻ കണ്ടു.
രാജമാനം മഹാത്മാനം ബ്രഹ്മസിംഹം ദ്വിജോത്തമമ് । ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ സ മുനിം ദംഡവത്തം പുനഃപുനഃ
മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണസിംഹൻ രാജസികതയിൽ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദേവശർമൻ ഭക്തിയോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത് ആ മുനിയെ നമസ്കരിച്ചു.
തമുവാച മഹാതേജാ ബ്രഹ്മസൂനുരകല്മഷമ് । ഉപവിശാസനേ പുണ്യേ സുഖേന സുമഹാമതേ
മഹാതേജസ്സുള്ള, പാപരഹിതനായ ബ്രഹ്മപുത്രൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഈ പുണ്യമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ സുഖത്തോടെ ഇരിക്കൂ.
നാരദ ഉവാച- ഉപവിഷ്ടഃ സ യോഗീംദ്ര പുനഃ പ്രാഹ തപോധനമ് । ഗൃഹേ പുരുഷ തേ വത്സ ദാരഭൃത്യേഷു സര്വദാ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദേവശർമൻ ഇരുന്ന ശേഷം, യോഗികളിൽ പ്രധാനനായ വസിഷ്ഠൻ വീണ്ടും അവനോട് ചോദിച്ചു: മകനേ, വീട്ടിലും ഭാര്യയിലും സേവകരിലും എല്ലാം സുഖമാണോ?
ക്ഷേമമസ്തി മഹാഭാഗ പുണ്യകര്മസു ചാഗ്നിഷു । നിരാമയോഽസി ചാംഗേഷു ധര്മം പാലയസേ സദാ
മഹാഭാഗനേ, നിന്റെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും അഗ്നികളിലും എല്ലാം ക്ഷേമമാണോ? ശരീരത്തിൽ രോഗമില്ലേ? നീ എപ്പോഴും ധർമ്മം പാലിക്കുമോ?
ഏവമുക്ത്വാ മഹാപ്രാജ്ഞഃ പുനഃ പ്രാഹ മഹീസുരമ് । കിം കരോമി പ്രിയം കാമം സുപ്രിയം തേ ദ്വിജോത്തമ
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ച ശേഷം, മഹാപണ്ഡിതൻ വീണ്ടും ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായ ആഗ്രഹം എന്താണ്? ഞാൻ അതു നിറവേറ്റട്ടെ.
നാരദ ഉവാച- ഏവം സംഭാഷ്യ തം വിപ്രം വിരരാമ ശുഭം വചഃ । തതോ വിപ്രോ മഹാഭാഗോ വസിഷ്ഠം മുനിപുംഗവമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണനോട് സംസാരിച്ച ശേഷം വസിഷ്ഠൻ വാക്ക് നിർത്തി; പിന്നെ ആ ഭാഗ്യശാലിയായ ബ്രാഹ്മണൻ മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു.
സ ഹോവാച മഹാത്മാനം വസിഷ്ഠം തപതാം വരമ് । ഭഗവഞ്ഛ്രൂയതാം വാക്യം വിച്ഛേദയ ദ്വിജോത്തമ
അവൻ മഹാത്മാവായ, തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, എന്റെ വാക്കുകൾ ദയവായി കേൾക്കൂ; ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ സംശയങ്ങൾ നീക്കിക്കൊടുക്കൂ.
ദാരിദ്ര്യം കേന ഭാവേന പുത്രസൌഖ്യം കഥം നഹി । ഏതന്മേ സംശയം താത കസ്മാത്പാപാദ്വദസ്വ മേ
ദാരിദ്ര്യം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു? മക്കളിൽ നിന്ന് സന്തോഷം എങ്ങനെ ലഭിക്കാറില്ല? ഇതാണ് എന്റെ സംശയം, പിതാവേ; ഈ പാപം എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
മഹാമോഹേന സംമുഗ്ധഃ പ്രിയയാ ബോധിതോ ദ്വിജ । തയാഹം പ്രേഷിതസ്താത തവ പാര്ശ്വം സമാഗതഃ
വലിയ അജ്ഞാനത്തിൽ ആകയാൽ ഞാൻ പ്രിയയാൽ ബോധിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; അവൾ എന്നെ അയച്ചതിനാൽ, പിതാവേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
തത്സര്വം ഹി സമാചക്ഷ്വ സര്വസംദേഹനാശകമ് । മുക്തിദാതാ ഭവ സ്വത്വം മമസംസാരബംധനാത്
എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും അകറ്റുന്ന സത്യം ദയവായി മുഴുവൻ പറയൂ; എന്നെ സാംസാരിക ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് മോക്ഷം നൽകുന്നവനാകൂ.
വസിഷ്ഠ ഉവാച- പുത്രാ മിത്രാസ്തഥാ ഭ്രാതാ അന്യേ സ്വജനബാംധവാഃ । പംചഭേദാസ്തു സംബംധാഃ പുരുഷസ്യ ഭവംതി തേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: മക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ, സഹോദരങ്ങൾ, മറ്റ് ബന്ധുക്കൾ — ഈ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള ബന്ധങ്ങളാണ് ഒരാൾക്കു ഉണ്ടാകുന്നത്.
തേതേ സുമനസാ പ്രോക്താഃ പൂര്വമേവ തവാഗ്രതഃ । ഋണസംബംധിനഃ സര്വേ തേ കുപുത്രാ ദ്വിജോത്തമ
ഇവയെല്ലാം ഞാൻ മുമ്പ് തന്നെ നിന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഇവർ എല്ലാവരും കടബദ്ധരാണ്, ഇവർ ദുഷ്ടപുത്രന്മാരാണ്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ.