ഭൃത്യാശ്ചാപി സമാഖ്യാതാഃ പശവസ്തുരഗാസ്തഥാ । ഗജാ മഹിഷ്യോ ദാസ്യശ്ച ഋണസംബംധിനസ്ത്വമീ
ദാസന്മാരെയും പശുക്കളെയും കുതിരകളെയും ആനകളെയും മഹിഷികളെയും ദാസികളെയും കടം ബാധിതരെയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു.
ഗൃഹീതമായയൈകേന ആവാഭ്യാം തു ന കസ്യ ഹി । ന്യാസമേവം ന കസ്യാപി കൃതം വൈ പൂര്വജന്മനി
ഒരാളാൽ മാത്രം എടുത്തത് ഞങ്ങളിറുവരാലും എടുത്തതല്ലെങ്കിൽ അതിന് യാതൊരു ഉടമസ്ഥാവകാശവുമില്ല; ഇങ്ങനെ, മുൻജന്മത്തിൽ ആരും യാതൊരു നിക്ഷേപവും ചെയ്തിട്ടില്ല.
രാധയാമി ന കസ്യാപി ക്ഷണം കാംത ശൃണുഷ്വ ഹി । ന വൈരമസ്തി കേനാപി പൂര്വജന്മനി വൈ കൃതമ്
പ്രിയേ, ഞാൻ ഒരാളെയും ഒരു നിമിഷം പോലും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നില്ല; മുൻജന്മത്തിൽ ആരോടും വൈരം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ആബാല്യേന തു വിപ്രേംദ്ര ന ച ത്യക്തോ മയാ പതിഃ । ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ ത്യജ ചിംതാമനര്ഥികീമ്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ബാല്യകാലം മുതൽ ഞാൻ ഭർത്താവിനെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് മനസ്സു ശമിപ്പിക്കൂ, അനാവശ്യമായ ചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കൂ.
ഹൃതം നൈവ ച കസ്യാപി നൈവ ദത്തം ത്വയാ പുനഃ । കഥം തേ ധനമായാതി വിസ്മയം വ്രജ മാ വിഭോ
ഒരാളും ഒന്നും മോഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല, നീയും ഒന്നും വീണ്ടും നൽകിയിട്ടില്ല; എങ്ങനെ സമ്പത്ത് നിനക്കെത്തുന്നു? അതിൽ അത്ഭുതപ്പെടൂ, ദുഃഖിക്കേണ്ട.
പ്രാപ്തമേവ ഹി യത്രൈവ രക്ഷിതുശ്ച ന തിഷ്ഠതി । ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ ത്യജ ചിംതാമനര്ഥികീമ്
എവിടെയാണ് സംരക്ഷകൻ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്നത് ലഭിക്കുന്നത്; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് മനസ്സു ശമിപ്പിക്കൂ, അനാവശ്യമായ ചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കൂ.
കസ്യ പുത്രാഃ പ്രിയാ ഭാര്യാ കസ്യ സ്വജനബാംധവാഃ । കഃ കസ്യ നാസ്തി സംസാരേ ന സംബംധോ ദ്വിജോത്തമ
ആരുടേതാണ് മക്കൾ, ആരുടേതാണ് പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യ, ആരുടേതാണ് ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും? ഈ ലോകത്ത് ആരാണ് ആരുടേതെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല. യഥാർത്ഥത്തിൽ ബന്ധം ഒന്നുമില്ല, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
മായാമോഹേന സംമൂഢാ മാനവാഃ പാപചേതനാഃ । ഇദം ഗൃഹമയം പുത്ര ഇയം ഭാര്യാ മമൈവ ഹി
മായയുടെ ഭ്രമത്തിൽ അകപ്പെട്ട പാപബുദ്ധിയുള്ള മനുഷ്യർ ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നു: ഈ വീട് എന്റെതാണു, ഈ മകൻ എന്റെതാണു, ഈ ഭാര്യ എന്റെതാണു.
അനൃതം ദൃശ്യതേ കാംത സംസാരസ്യ ഹി ബംധനമ്
പ്രിയേ, ഈ ലോകബന്ധം എന്നറിയപ്പെടുന്നത് എല്ലാം മിഥ്യയാണു; അതാണ് ലോകത്തിന്റെ ബന്ധനം.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ വൈശാഖമാസമാഹാത്മ്യേ അഷ്ടാശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹത്വമുള്ള പദ്മപുരാണത്തിലെ പാതാളഖണ്ഡത്തിൽ വൈശാഖമാസത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന എൺപത്തിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഏകോനനവതിതമോഽധ്യായഃ 5.89 നാരദ ഉവാച- ഏവം സംബോധിതോ വിപ്രോ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । പുനഃ പ്രാഹ പ്രിയാം ഭാര്യാം സഹിതാം ജ്ഞാനവാദിനീമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഉത്തമൻമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവശർമൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള തന്റെ പ്രിയഭാര്യയോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
സത്യമുക്തം ത്വയാ ഭദ്രേ സര്വസംദേഹനാശനമ് । തഥാ ഹി വംശമിച്ഛംതി സാധവഃ സത്യപംഡിതാഃ
നിനക്ക് സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഭദ്രേ, എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കുന്നതാണ് അത്. സത്യവും ധർമ്മവും പാലിക്കുന്നവർ വംശം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യഥാ പുത്രസ്യ ചിംതാ മേ ന ധനസ്യ തഥാ പ്രിയേ । യേനകേനാപ്യുപായേന പുത്രമുത്പാദയാമ്യഹമ്
എനിക്ക് ധനത്തെക്കാൾ മകനെയാണ് കൂടുതൽ ചിന്തയുള്ളത്, പ്രിയേ. എങ്ങനെയായാലും ഞാൻ ഒരു മകൻ നേടും.
സുമനോവാച- പുത്രേണ ലോകാഞ്ജയതി പുത്രസ്താരയതേ കുലമ് । സുപുത്രേണ മഹാഭാഗ പിതാമാതാ പ്രജീവതഃ
സുമന പറഞ്ഞു: മകന്റെ വഴി ലോകങ്ങൾ ജയിക്കാം; മകൻ കുടുംബത്തെ ഉയർത്തുന്നു. നല്ല മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഭാഗ്യവതിയായവനേ, മാതാപിതാക്കൾക്ക് ജീവൻ ലഭിക്കുന്നു.
ഏകഃ പുത്രോ വരഃ കാംത ബഹുഭിര്നിര്ഗുണൈസ്തു കിമ് । ഏകസ്താരയതേ വംശമന്യേ സംതാപകാരകാഃ
പ്രിയേ, ഒരൊറ്റ നല്ല മകനാണ് ഉത്തമം; ഗുണമില്ലാത്ത പലരുണ്ടായാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? ഒരാൾ വംശത്തെ രക്ഷിക്കും, മറ്റുള്ളവർ ദു:ഖം മാത്രമേ നൽകൂ.
പൂര്വമേവ മയാ പ്രോക്തമന്യേ സംബംധഭാഗിനഃ । പുണ്യേന പ്രാപ്യതേ പുത്രഃ പുണ്യേന പ്രാപ്യതേ കുലമ്
ഞാൻ മുമ്പേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, മറ്റുള്ളവർ ബന്ധുക്കളാണ് മാത്രം. നല്ല മകൻ പുണ്യഫലമായാണ് ലഭിക്കുക; നല്ല കുടുംബവും പുണ്യഫലമായാണ് ലഭിക്കുക.
സുഗര്ഭഃ പ്രാപ്യതേ പുണ്യൈര്ദുര്മൃത്യുഃ പാതകൈസ്തഥാ । സുഖാനാം നിചയം കാംത സത്യമേവ വദാമ്യഹമ്
പുണ്യഫലങ്ങൾകൊണ്ട് നല്ല ഗർഭം ലഭിക്കും; പാപഫലങ്ങൾകൊണ്ട് ദു:ഖകരമായ മരണം. സന്തോഷത്തിന്റെ സമൃദ്ധി, പ്രിയേ, ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മചര്യേണ സത്യേന തപസാ നിത്യവര്തനൈഃ । ദാനേന നിയമൈശ്ചാപി ക്ഷമാ ശൌചേന വല്ലഭ
ബ്രഹ്മചര്യം, സത്യവാദിത്വം, തപസ്സ്, സ്ഥിരമായ ആചരണം, ദാനം, നിയന്ത്രണം, ക്ഷമ, ശുദ്ധി — ഇതുപോലുള്ളവയാൽ, പ്രിയേ,
അഹിംസയാ ച ശക്ത്യാ വാഽസ്തേയേനാപി പ്രവര്തതേ । ഏതൈര്ദശഭിരംഗൈശ്ച ധര്മമേവം പ്രസൂയതേ
ഹിംസയില്ലായ്മ, ശക്തി, മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക — ഇവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കണം; ഈ പത്ത് ഗുണങ്ങളാൽ ധർമ്മം ഉണ്ടാകുന്നു.
സംപൂര്ണോ ജായതേ ധര്മ അംഗൈര്ഗര്ഭോ യഥോദരേ । ധര്മം സൃജതി ധര്മാത്മാ ത്രിവിധേനൈവ കര്മണാ
ഈ ഗുണങ്ങൾ മുഴുവനായാൽ ധർമ്മം ഗർഭത്തിൽ വളരുന്ന കുഞ്ഞുപോലെ ജനിക്കുന്നു; സൽപരിശുദ്ധനായവൻ മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തിയിലൂടെ ധർമ്മം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
തസ്യ ധര്മഃ പ്രസന്നാത്മാ പുണ്യ സൌഖ്യം പ്രയച്ഛതി । യംയം ചിംതയതേ പ്രാജ്ഞസ്തംതം പ്രാപ്നോതി ദുര്ലഭമ്
അവന്റെ ധർമ്മം ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ പുണ്യവും സുഖവും നൽകുന്നു; ജ്ഞാനികൾ എന്ത് ആലോചിച്ചാലും, അതു കിട്ടാൻ പ്രാപ്തരാകും.
ദേവശര്മ്മോവാച- സര്വം ദേവി സമാഖ്യാതം ധര്മാഖ്യം ജ്ഞാനമുത്തമമ് । കഥം പുത്രമഹം വിംദ്യാം വൈഷ്ണവം ഗുണസംയുതമ്
ദേവശർമൻ പറഞ്ഞു: ദേവി, ധർമ്മം എന്ന ഉത്തമജ്ഞാനം മുഴുവനും വിശദീകരിച്ചു. എങ്ങനെ ഞാൻ ഗുണസമ്പന്നനും വിഷ്ണുഭക്തനുമായ മകൻ നേടാം?
വദ ത്വം മേ മഹാഭാഗേ യദി ജാനാസി സുവ്രതേ । ധര്മമാര്ഗസ്ത്വയാ സര്വ്വഃ പിതുഃ പ്രാപ്തഃ പുരാനഘേ
മഹാഭാഗേ, നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ. നീ പിതാവിൽ നിന്നു പണ്ടേ മുഴുവൻ ധർമ്മമാർഗ്ഗവും അറിഞ്ഞവളാണ്, പാപരഹിതയേ.
മമൈതദ്വിദിതം കാംതേ ഭവതീ ബ്രഹ്മവാദിനീ । ച്യവനസ്യ പ്രസാദേന വിഷ്ണോസ്തുഷ്ടസ്യ തേ പുരാ
പ്രിയേ, ഇത് എനിക്ക് അറിയാം; നീ ബ്രഹ്മജ്ഞാനി തന്നെയാണ്. ച്യവനന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, വിഷ്ണു നിന്നോട് പ്രസന്നനായപ്പോൾ നിന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു.
സുമനോവാച- വസിഷ്ഠം ഗച്ഛ ധര്മജ്ഞ തം പ്രാര്ഥയ മഹാമുനിമ് । തസ്മാത്പ്രാപ്സ്യസി തം പുത്രം ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലമ്
സുമനാ പറഞ്ഞു: നീ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ പോയി, ആ മഹാമുനിയോട് അപേക്ഷിക്കൂ. അവനിൽ നിന്നു നീ ധർമ്മപ്രിയനും നന്മയുള്ളവനുമായ ഒരു മകനെ ലഭിക്കും.
ഏവമുക്തേ തയാ വാക്യേ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । കരിഷ്യേ തവ കല്യാണി മതമേവം ന സംശയഃ
അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവശർമൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പറഞ്ഞു: സുമംഗളിയായേ, ഞാൻ നിന്റെ ആഗ്രഹം നിർവഹിക്കും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ഏവമുക്ത്വാ ജഗാമാസൌ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । വസിഷ്ഠം സര്വവേത്താരം ദീപ്യംതം തപതാം വരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവശർമൻ, സർവ്വജ്ഞനായും തപസ്സിൽ ഉജ്ജ്വലനായും വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ഗംഗാതീരേ സ്ഥിതം പുണ്യമാസനസ്ഥം ദ്വിജോത്തമമ് । തേജോജ്വാലാസമാകീര്ണം ദ്വിതീയമിവ ഭാസ്കരമ്
ഗംഗയുടെ തീരത്ത് പുണ്യമായ ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന, തേജസ്സിൽ കത്തുന്ന, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ അവൻ കണ്ടു.
രാജമാനം മഹാത്മാനം ബ്രഹ്മസിംഹം ദ്വിജോത്തമമ് । ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ സ മുനിം ദംഡവത്തം പുനഃപുനഃ
മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണസിംഹൻ രാജസികതയിൽ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദേവശർമൻ ഭക്തിയോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത് ആ മുനിയെ നമസ്കരിച്ചു.
തമുവാച മഹാതേജാ ബ്രഹ്മസൂനുരകല്മഷമ് । ഉപവിശാസനേ പുണ്യേ സുഖേന സുമഹാമതേ
മഹാതേജസ്സുള്ള, പാപരഹിതനായ ബ്രഹ്മപുത്രൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഈ പുണ്യമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ സുഖത്തോടെ ഇരിക്കൂ.