യോജനാനാം സഹസ്രേഷു ഗംഗാം യഃ സ്മരതേ നരഃ । അപി ദുഷ്കൃതകര്മാസൌ ലഭതേ പരമാം ഗതിമ്
യോജനങ്ങളുടെ ആയിരങ്ങൾ ദൂരത്ത് നിന്നുമെങ്കിലും ഗംഗയെ ഓർക്കുന്നവൻ, വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്തവനായാലും, പരമഗതി നേടുന്നു.
വൈശാഖേ ശുക്ല സപ്തമ്യാം ദുര്ല്ലഭാ സാ വിശേഷതഃ । പ്രാപ്യതേ ജഗതീപാല ഹരി വിപ്ര പ്രസാദതഃ
വൈശാഖ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷം ഏഴാം തീയതി വളരെ അപൂർവമാണ്; ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായ ഹരിയും ബ്രാഹ്മണനും അനുഗ്രഹിച്ചാൽ മാത്രം അവളെ പ്രാപിക്കാം.
ന മാധവസമോ മാസോ ന മാധവസമോ വിഭുഃ । ഗതോഹി ദുരിതാംഭോധൌ മജ്ജമാനജനസ്യ യഃ
മാധവം പോലുള്ള മാസം ഇല്ല; മാധവനെപ്പോലുള്ള ദൈവവും ഇല്ല. ദുരിതസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുന്നവരെ രക്ഷിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
ദത്തം ജപ്തം ഹുതം സ്നാതം യദ്ഭക്ത്യാ മാസി മാധവേ । തദക്ഷയം ഭവേദ്ഭൂപ പുണ്യം കോടിശതാധികമ്
മാധവ മാസത്തിൽ ഭക്തിയോടെ നൽകുന്നതും ജപിക്കുന്നതും ഹോമം ചെയ്യുന്നതും സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും, രാജാവേ, അനന്തമായ പുണ്യമായി, കോടികൾക്കുമേൽ വർദ്ധിച്ചുതന്നെ നിലനിൽക്കും.
യഥാ ദേവേഷു വിശ്വാത്മാ ദേവോ നാരായണോ ഹരിഃ । യഥാ ജപ്യേഷു ഗായത്രീ സരിതാം ജാഹ്നവീ തഥാ
ദേവന്മാരിൽ വിശ്വാത്മാവായ നാരായണൻ എങ്ങനെ പ്രധാനനോ, ജപങ്ങളിൽ ഗായത്രീ എങ്ങനെ പ്രധാനമോ, അതുപോലെ നദികളിൽ ജാഹ്നവിയും പ്രധാനമാണ്.
യഥോമാ സര്വനാരീണാം തപതാം ഭാസ്കരോ യഥാ । ആരോഗ്യലാഭോ ലാഭാനാം ദ്വിപദാം ബ്രാഹ്മണോ യഥാ
സ്ത്രികളിൽ ഉമ എങ്ങനെ പ്രധാനമോ, പ്രകാശിക്കുന്നവരിൽ സൂര്യൻ എങ്ങനെ പ്രധാനമോ, ലഭ്യങ്ങളിൽ ആരോഗ്യമാണ് പ്രധാനമായത്, ഇരുകാലികളിൽ ബ്രാഹ്മണൻ എങ്ങനെ പ്രധാനമോ അങ്ങനെ.
പരോപകാരഃ പുണ്യാനാം വിദ്യാനാം നിഗമോ യഥാ । മംത്രാണാം പ്രണവോ യദ്വദ്ധ്യാനാനാമാത്മചിംതനമ്
പുണ്യങ്ങളിൽ പരോപകാരമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം, വിദ്യകളിൽ വേദം, മന്ത്രങ്ങളിൽ ഓം, ധ്യാനങ്ങളിൽ ആത്മചിന്തനമാണ് പ്രധാനമായത്.
സത്യം സ്വധര്മവര്തിത്വം തപസാം ച യഥാ വരമ് । ശൌചാനാമര്ഥശൌചം ച ദാനാനാമഭയം യഥാ
സത്യവും സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കലും തപസ്സുകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്; ശുദ്ധികളിൽ ധനത്തിന്റെ ശുദ്ധിയും, ദാനങ്ങളിൽ ഭയമില്ലായ്മയും പ്രധാനമാണ്.
ഗുണാനാം ച യഥാ ലോഭക്ഷയോ മുഖ്യോ ഗുണഃ സ്മൃതഃ । മാസാനാം പ്രവരോ മാസസ്തഥാസൌ മാധവോ മതഃ
ഗുണങ്ങളിൽ ലോഭം ഇല്ലാതാകുന്നത് ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ഗുണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ മാസങ്ങളിൽ മാധവം ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മാസമാണ്.
തത്ര യത്ക്രിയതേ ശ്രാദ്ധം യജ്ഞ ദാനമുപോഷണമ് । തപോഽധ്യയനപൂജാദി തദക്ഷയഫലം സ്മൃതമ്
അപ്പോൾ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം, യജ്ഞം, ദാനം, ഉപവാസം, തപസ്സ്, പഠനം, പൂജ എന്നിവയുടെ ഫലം അക്ഷയമാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
വൈശാഖാംതാനി പാപാനി സൂര്യാംതാനി തമാംസി ച । പരാപകാരപൈശുന്യ പ്രാംതാനി സുകൃതാനി ച
വൈശാഖം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, പാപങ്ങളും സൂര്യപ്രഭയിൽ നിന്നുള്ള അന്ധകാരംപോലുള്ള ദോഷങ്ങളും, പരോപകാരം, പൈശുണ്യം എന്നിവയും അകന്നു, സത്കർമ്മങ്ങൾ നിലനിൽക്കും.
കാര്തികേ മാസി യത്കിംചിത്തുലാസംസ്ഥേ ദിവാകരേ । സ്നാനദാനാദികം രാജംസ്തത്പരാര്ധഗുണം ഭവേത്
കാർത്തിക മാസത്തിൽ സൂര്യൻ തുലാരാശിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ചെയ്യുന്ന സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയവയുടെ പുണ്യം ഇരട്ടിയാകും, രാജാവേ.
തസ്മാത്സഹസ്രഗുണിതം മാഘേ മകരഗേ രവൌ । തതോഽപി ശതസംഖ്യാതം വൈശാഖേമേഷഗേ രവൌ
അതുകൊണ്ട് മാഘത്തിൽ സൂര്യൻ മകരത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ പുണ്യം ആയിരംപട്ടും, വൈശാഖത്തിൽ മേടത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ നൂറു പടിയും വർദ്ധിക്കും.
തേ ധന്യാസ്തേ സുകൃതിനോ നരാ വൈശാഖ മാസി യേ । പ്രാതഃ സ്നാത്വാ വിധാനേന പൂജയംതി മധുദ്വിഷമ്
വൈശാഖ മാസത്തിൽ പ്രാതഃകാലം വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് മധുവിനെ ശത്രുവായ ഹരിയെ പൂജിക്കുന്നവരാണ് ഭാഗ്യശാലികളും പുണ്യവാന്മാരും.
പ്രാതഃസ്നാനം ച വൈശാഖേ യജ്ഞദാനമുപോഷണമ് । ഹവിഷ്യം ബ്രഹ്മചര്യം ച മഹാപാതകനാശനമ്
വൈശാഖമാസത്തിൽ രാവിലെ കുളിക്കൽ, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തൽ, ദാനം ചെയ്യൽ, ഉപവാസം, ഹവിഷ് ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, ബ്രഹ്മചര്യം പാലിക്കൽ — ഇതൊക്കെയും വലിയ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും.
പുനഃ കലിയുഗേ രാജന്നേതദ്ഗോപ്യം ഭവിഷ്യതി । അശ്വമേധാദികം യസ്മാന്മാഹാത്മ്യം മാധവസ്യ യത്
കലിയുഗത്തിൽ ഇതെല്ലാം രഹസ്യമായിത്തീരും രാജാവേ, കാരണം ഈ മാസത്തിൽ മാധവന്റെ മഹത്വം അശ്വമേധാദി വലിയ യജ്ഞങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതലാണ്.
അശ്വമേധമഖഃ പുണ്യഃ കലൌ നൈവ പ്രവര്തതേ । ഏഷ മാധവമാസസ്യ ഹയമേധ സമോ വിധിഃ
കലിയുഗത്തിൽ അശ്വമേധയജ്ഞം നടത്താറില്ല; മാധവമാസത്തിലെ ഈ ആചാരം അശ്വമേധയജ്ഞത്തിന് തുല്യമാണ് എന്നു പറയുന്നു.
അശ്വമേധസ്യ യത്പുണ്യം സ്വര്ഗമോക്ഷഫലപ്രദമ് । ന വേത്സ്യംതി കലൌ പാപാ ജനാ ദുരിതബുദ്ധയഃ
സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന അശ്വമേധയജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം കലിയുഗത്തിൽ പാപബുദ്ധിയുള്ള ആളുകൾക്ക് അറിയാൻ കഴിയില്ല.
തസ്മിന്ഭവൈര്നരൈഃ പാപൈര്ഗംതവ്യം നരകാര്ണവേ । അതസ്തു വിരലസ്തസ്യ പ്രചാരോ യേന നിര്മിതഃ
അങ്ങനെയുള്ള പാപികൾ ഭൗതിക ആഗ്രഹങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി നരകസമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടിവരും; അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ സ്ഥാപിച്ച ഈ ആചാരം ലോകത്ത് അപൂർവമായിരിക്കുന്നത്.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ വൈശാഖമാസമാഹാത്മ്യേ പംചാശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പാതാളഖണ്ഡത്തിൽ വൈശാഖമാസത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന എൺപത്തിയഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച- ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നാരദസ്യ മഹാത്മനഃ । അംബരീഷശ്ച രാജര്ഷിര്വിസ്മിതോ വാക്യമബ്രവീത്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മഹാത്മാവായ നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം രാജർഷിയായ അംബരീഷൻ അത്ഭുതത്തോടെ പറഞ്ഞു.
അംബരീഷ ഉവാച- മാര്ഗശീര്ഷാദികാന്മാസാന്ഹിത്വാ പുണ്യാന്മഹാമുനേ । സര്വമാസാധികം മാസം വൈശാഖം കിം പ്രശംസസി
അംബരീഷൻ പറഞ്ഞു: മഹാമുനിയേ, മാർഗശീർഷം തുടങ്ങി മറ്റു പുണ്യമാസങ്ങളെ വിട്ട്, വൈശാഖമാസത്തെ മാത്രമേ നിങ്ങൾ ഇത്രയും പ്രശംസിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
സര്വേഭ്യോഽപ്യധികഃ കസ്മാന്മാധവോ മാധവപ്രിയഃ । കോ വിധിസ്തത്ര കിം ദാനം കിം തപഃ കാ ച ദേവതാ
എല്ലാ മാസങ്ങളിലുമേക്കാൾ മാധവം, മാധവപ്രിയനായ ഈ മാസം, എന്തുകൊണ്ടാണ് ശ്രേഷ്ഠം? അവിടെ ഏത് ആചാരമാണ്, ഏത് ദാനമാണ്, ഏത് തപസ്സാണ്, ആരെയാണ് ആരാധിക്കുന്നത്?
ത്വത്പാദാംഭോജരജസാ പാവിതസ്യ ച മേ മുനേ । ഉപദേശപ്രസാദേന പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി
മഹാമുനിയേ, നിങ്ങളുടെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ പൊടിയിൽ ഞാൻ ശുദ്ധനായവനാണ്; നിങ്ങളുടെ ഉപദേശകൃപയാൽ ദയവായി എന്നോട് അനുകമ്പ കാണിക്കണം.
ധര്മജ്ഞോ ധര്മമാര്ഗാണാമുദ്ധര്താസി മഹാമുനേ । ത്വമേകോഽഖിലതത്ത്വാര്ഥവേത്താ ധര്മോപദേശകഃ
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനും, ധർമ്മമാർഗ്ഗങ്ങളെ ഉയർത്തുന്നവനും മഹാമുനിയേ, എല്ലാ തത്ത്വാർത്ഥങ്ങളും അറിയുന്നവനും ധർമ്മോപദേശകനുമാണ് നിങ്ങൾ മാത്രം.
കര്തോപദേഷ്ടാ മംതാ വാനുമംതാപി പ്രയോജകഃ । ശാസ്ത്രവിദ്ഭിര്മുനിവര സ്മര്യംതേ സമഭാഗിനഃ
കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, ആലോചന നൽകുന്നവൻ, അനുമതിയുള്ളവൻ, പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൻ — മഹാമുനിവരനേ, ശാസ്ത്രം അറിയുന്നവർ ഇവരെല്ലാവരെയും തുല്യമായി കണക്കാക്കുന്നു.
വ്രതസത്രതപോദാനൈര്യത്ഫലം സമവാപ്യതേ । ധര്മോപദേശനേനൈവ തത്സര്വമുപലഭ്യതേ
വ്രതം, സത്രം, തപസ്, ദാനം എന്നിവയാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എല്ലാം ധർമ്മോപദേശത്താൽ തന്നെ ലഭിക്കും.
തീര്ഥസ്നാനം തപോയജ്ഞകര്മ യത്കുരുതേ മുനേ । അപി തത്ഫലഭാഗീസ്യാദ്യഃ പ്രവര്തയിതാ ഭവേത്
മഹാമുനിയേ, തീർത്ഥത്തിൽ കുളിക്കൽ, തപസ്, യജ്ഞം, കർമ്മം എന്നിവ ചെയ്യാൻ മറ്റുള്ളവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും അതിന്റെ ഫലത്തിൽ പങ്കാളിയാകും.
യദ്യദാചരതി ശ്രേഷ്ഠസ്തത്തദേവേതരോ ജനഃ । സ യത്പ്രമാണം കുരുതേ ലോകസ്തദനുവര്തതേ
ശ്രേഷ്ഠൻ എന്ത് ചെയ്യുന്നു, അതേ മറ്റുള്ളവരും ചെയ്യുന്നു; അവൻ ഏത് മാതൃക കാണിക്കുന്നു, ലോകം അതിനെ പിന്തുടരുന്നു.
തദര്ഹതി ഭവാന്ധര്മമുപദേഷ്ടും തദദ്ഭുതമ് । ദുര്ല്ലഭോ ഗുരുസംബോധോ ദേശകാലോപപത്തയഃ
അതിനാൽ, ആ അത്ഭുതമായ ധർമ്മം ഉപദേശിക്കാൻ നിങ്ങൾ അർഹനാണ്; ഗുരുവിന്റെ ബോധം, ശരിയായ സ്ഥലം, സമയമൊക്കെ അപൂർവമാണ്.