തദ്വദ്ദോഷവിഹീനാത്മാ ഭവത്യേവ നിരാമയഃ । നിരാശോ നിശ്ചലോ വീരോനമിത്രം ന രിപുസ്തഥാ
അതു പോലെ, ദോഷങ്ങളില്ലാത്ത ആത്മാവ് സുഖമായും രോഗമില്ലാതെ, ആസയങ്ങളില്ലാതെ, അശാന്തിയില്ലാതെ, ധൈര്യത്തോടെ, സ്നേഹിയും ശത്രുവും ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശോകഹര്ഷൌ വിഷാദശ്ച ന ലോഭോ മത്സരോ ഭ്രമഃ । സംഭ്രമാലാപമോഹൈശ്ച സുഖദുഃഖൈര്വിമുച്യതേ
അവൻ ദുഃഖം, സന്തോഷം, നിരാശ, ലാഭം, അസൂയ, മോഹം, ആശങ്ക, ഭ്രമം, തെറ്റായ ധാരണ, സുഖം, ദു:ഖം എന്നിവയിൽ നിന്നെല്ലാം മോചിതനാകുന്നു.
വിഷയൈശ്ചാപി സര്വൈശ്ച ഇംദ്രിയാണാം പ്രമുച്യതേ । തദാ സ കേവലജ്ഞാനീ കൈവല്യത്വം പ്രജായതേ
അവൻ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചിതനാകുന്നത്; അപ്പോൾ ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തിൽ ഏകതയോടെ അവൻ മോക്ഷാവസ്ഥയിലേക്കുയരുന്നു.
ജ്വാലാകര്മപ്രസംഗേന ദീപസ്തൈലം പ്രശോഷയേത് । വര്ത്യാധാരേണ രാജേംദ്ര നിര്ദ്വന്ദ്വോ വായുവര്ജിതഃ
വെളിച്ചത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ വിളക്ക് എണ്ണ ഉണക്കുന്നു; രാജാവേ, വാട്ട് ആധാരമാക്കി, കാറ്റ് ബാധിക്കാതെ, അശാന്തിയില്ലാതെ കത്തുന്നു.
കജ്ജലം വമതേ പശ്ചാത്തൈലസ്യാപി മഹാമതേ । കൃഷ്ണാ സംദൃശ്യതേ രേഖാ ദീപസ്യാഗ്രേ മഹാമതേ
പിന്നീട്, എണ്ണയിൽ നിന്ന് വിളക്ക് കരിമ്മാവ് പുറത്ത് വിടുന്നു; വിളക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കറുത്ത രേഖ കാണപ്പെടുന്നു, ജ്ഞാനിയേ.
സ്വയമാകൃഷ്യ തത്തൈലം തേജസാ നിര്മലോഭവേത് । കായേ ചാംതഃ സ്ഥിതസ്തദ്വത്കര്മതൈലം പ്രശോഷയേത്
സ്വന്തം പ്രകാശം കൊണ്ട് എണ്ണയെ ആകർഷിച്ച് വിളക്ക് ശുദ്ധമാകുന്നു; അതുപോലെ, ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ആത്മാവ് നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, കർമ്മത്തിന്റെ എണ്ണ ഉണക്കുന്നു.
വിഷയാന്കജ്ജലം കൃത്വാ പ്രത്യക്ഷാന്സംപ്രദര്ശയേത് । ജ്വാലാവന്നിര്മലോ ഭൂത്വാ സ്വയമേവ പ്രകാശയേത്
ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ കരിമ്മാവാക്കി, അവയെ നേരിട്ട് കാണിക്കുന്നു; ജ്വാലയെപ്പോലെ ശുദ്ധനായി, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു.
ക്രോധലോഭാദിഭിഃ സംജ്ഞൈര്വായുഭിഃ പരിവര്ജിതഃ । നിഃസ്പൃഹോ നിശ്ചലോ ഭൂത്വാ തേജശ്ച സ്വയമുജ്ജ്വലേത്
കോപം, ലാഭം മുതലായവയുടെ കാറ്റുകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, അശാന്തിയില്ലാതെ, അതിന്റെ പ്രകാശം സ്വയം തെളിയുന്നു.
ത്രൈലോക്യം പശ്യതേ സര്വം സ്വസ്ഥാനസ്ഥം സ്വതേജസാ । കേവലജ്ഞാനരൂപോഽയം മയാ തേ പരികീര്തിതഃ
സ്വന്തം പ്രകാശം കൊണ്ടു മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അവ അവിടവിടെയായി കാണുന്നു; ഈ ശുദ്ധജ്ഞാനരൂപം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു.
ധ്യാനം ചൈവ പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വിവിധം തസ്യ ചക്രിണഃ । കേവലജ്ഞാനരൂപേണ ദൃശ്യതേ പരചക്ഷുഷാ
ചക്രധാരിയുടെ ഇരട്ടധ്യാനവും ഞാൻ പറയും; ശുദ്ധജ്ഞാനരൂപത്തിൽ അവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
യോഗയുക്താ മഹാത്മാനഃ പരമാര്ഥപരായണാഃ । യം ന പശ്യംതി മുഗ്ധാസ്തു സര്വജ്ഞം സര്വദര്ശകമ്
യോഗശക്തിയുള്ള മഹാത്മാക്കൾ, പരമാർത്ഥത്തിൽ ലയിച്ചവർ, എല്ലാം അറിയുന്നവനെയും എല്ലാം കാണുന്നവനെയും കാണുന്നു; ഭ്രമിച്ചവർക്കോ അതു കാണാൻ കഴിയില്ല.
ഹസ്തപാദവിഹീനശ്ച സര്വത്ര പരിഗച്ഛതി । സര്വം ഗൃഹ്ണാതി ത്രൈലോക്യം സ്ഥാവരം ജംഗമം പുനഃ
കൈകളും കാലുകളും ഇല്ലെങ്കിലും അവൻ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും, ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതുമായ എല്ലാം അവൻ കൈവശമാക്കുന്നു.
നാസാമുഖവിഹീനസ്തു ഘ്രാതി ഭക്ഷതി ഭൂപതേ । അകര്ണഃ ശൃണുതേ സര്വം സര്വസാക്ഷീ ജഗത്പതിഃ
മൂക്കും വായും ഇല്ലെങ്കിലും, രാജാവേ, അവൻ വാസനയറിയുകയും ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ചെവിയില്ലെങ്കിലും എല്ലാം കേൾക്കുന്നു; ലോകത്തിന്റെ അധിപനും സാക്ഷിയും ആകുന്നു.
അരൂപോ രൂപസംബദ്ധഃ പംചവര്ഗവശം ഗതഃ । സര്വലോകസ്യ യഃ പ്രാണഃ പൂജ്യതേ സചരാചരൈഃ
രൂപമില്ലാത്തവനെങ്കിലും രൂപങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു, അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങൾക്കു വിധേയനായി, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ജീവൻ ആയവൻ, ചലനമുള്ളവരും ചലനമില്ലാത്തവരും അവനെ ആരാധിക്കുന്നു.
അജിഹ്വോ വദതേ സര്വം വേദശാസ്ത്രാനുഗം തഥാ । അത്വചഃ സ്പര്ശമേവാപി സര്വേഷാമേവ വിംദതി
നാവില്ലാതെയും, വേദശാസ്ത്രങ്ങളോട് ഒത്തുപോകുന്നവയെല്ലാം അവൻ സംസാരിക്കുന്നു; ചർമ്മമില്ലാതെയും, എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും സ്പർശം അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു.
സദാനംദോ വിവിക്താക്ഷ ഏകരൂപോ നിരാശ്രയഃ । നിര്ഗുണോ നിര്മമോ വ്യാപീ സഗുണോ നിര്മലോഽനഘഃ
എപ്പോഴും ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിട്ടുനിൽക്കുന്നവൻ, ഏകരൂപൻ, ആശ്രയമില്ലാത്തവൻ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവൻ, മമതയില്ലാത്തവൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചവൻ, ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവൻ, നിർമലൻ, പാപരഹിതൻ.
അവശ്യഃ സര്വവശ്യാത്മാ സര്വദഃ സര്വവിത്തമഃ । തസ്യ മാതാ ന ചൈവാസ്തി സ വൈ സര്വമയോ വിഭുഃ
ആളുകളെല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം നൽകുന്നവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, അവനു അമ്മയില്ല; കാരണം അവൻ സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പരമേശ്വരൻ തന്നെയാണ്.
ഏവം സര്വമയം ധ്യാനം യശ്ച പശ്യത്യനന്യധീഃ । സ യാതി പരമം സ്ഥാനമമൂര്ത്തമമൃതോപമമ്
ഇങ്ങനെ സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ധ്യാനം മനസ്സിൽ അന്യചിന്തയില്ലാതെ ആരെങ്കിലും കാണുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ പരമമായ, രൂപരഹിതമായ, മരണമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തുന്നു.
ദ്വിതീയം തു പ്രവക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണുഷ്വ മഹാമതേ । മൂര്ത്താകാരം തു സാകാരം നിരാകാരം നിരാമയമ്
ഇനി രണ്ടാമത്തേത് ഞാൻ പറയാം, മഹാമതിയുള്ളവനേ, നീ കേൾക്കൂ; അതിന് രൂപമുണ്ട്, ആകൃതിയുണ്ട്, എന്നാൽ അതു രൂപരഹിതവും രോഗരഹിതവുമാണ്.
ബ്രഹ്മാംഡം സര്വമതുലം വാസിതം യസ്യ വാസനാത് । സ തസ്മാദ്വാസുദേവസ്തു പ്രോച്യതേ നൃപനംദന
അസമാനമായ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ അവന്റെ സുഗന്ധം കൊണ്ടു നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് രാജകുമാരനേ, അവനെ വാസുദേവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
വര്ഷമാണസ്യ മേഘസ്യ യദ്ഭാസാ തസ്യ തദ്ഭവേത് । സൂര്യതേജഃപ്രതീകാശം ചതുര്ബാഹും സുരേശ്വരമ്
മഴപെയ്യുന്ന മേഘത്തിന്റെ പ്രകാശം അതിന് തന്നെയാണ് ഉള്ളത് പോലെ, അവന്റെയും അതുപോലെയാണ്; സൂര്യന്റെ തേജസ്സുപോലെയുള്ളവൻ, നാലു കൈകളുള്ളവൻ, ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ.
ദക്ഷിണേ ശോഭതേ ശംഖോ ഹേമരത്നവിഭൂഷിതഃ । കൌമോദകീ ഗദാ തസ്യ മഹാസുരവിനാശിനീ
അവന്റെ വലത്തുഭാഗത്ത് പൊൻമണികൾകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച ശംഖം തിളങ്ങുന്നു; കൗമോദകി എന്ന ഗദയും അവനുടേതാണ്, അതു മഹാസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
വാമേ ച ശോഭതേ വീര ഹസ്തേ തസ്യ മഹാത്മനഃ । മഹാപദ്മം സുഗംധാഢ്യം തസ്യ ദക്ഷിണഹസ്തഗമ്
അവൻ മഹാത്മാവിന്റെ ഇടതുകൈയിൽ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ വലിയ താമര തിളങ്ങുന്നു; വലതുകൈയിൽ താമരയും ഉണ്ട്.
ശോഭമാനം സദൈവാസ്തേ സായുധം കമലശ്രിയമ് । കംബുഗ്രീവം സുവൃത്താസ്യം പദ്മപത്രനിഭേക്ഷണമ്
എപ്പോഴും ഭംഗിയോടെ, ആയുധങ്ങളുമായി, താമരയുടെ സൗന്ദര്യത്തോടെ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു; ശംഖത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള കഴുത്ത്, മനോഹരമായ മുഖം, താമരയിലുപമമായ കണ്ണുകൾ.
രാജമാനം ഹൃഷീകേശം ദശനൈഃ കുംദസംനിഭൈഃ । ഗുഡാകേശസ്യ യസ്യാസ്തേ അധരോ വിദ്രുമാകൃതിഃ
മഹത്വത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഹൃഷീകേശൻ, കുന്ദപുഷ്പംപോലെയുള്ള പല്ലുകൾ; ഗുഡാകേശൻ, അവന്റെ താഴത്തെ അധരം വിദ്യുല്ലതപോലെയാണ്.
ശോഭതേ പുംഡരീകാക്ഷഃ കിരീടേനാപി ഭാസ്വതാ । വിശാലേനാപി രൂപേണ കേശവസ്തു സുവക്ഷസാ
പുണ്ഡരികാക്ഷൻ പ്രകാശമുള്ള കിരീടം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; വിശാലരൂപവും മനോഹരമായ വക്ഷസ്സുമുള്ള കേശവൻ തിളങ്ങുന്നു.
കൌസ്തുഭേനാംകിതേനൈവ രാജമാനോ ജനാര്ദനഃ । സൂര്യതേജഃപ്രതീകാശ കുംഡലാഭ്യാം പ്രഭാതി ച
കൗസ്തുഭമണിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ജനാർദ്ദനൻ മഹത്വത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; സൂര്യന്റെ തേജസ്സുപോലെയുള്ളവൻ, കുണ്ഡലങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഹരിഃ കേയൂരകംകണൈര്ഹാരൈര്മൌക്തികൈര്ഋക്ഷസന്നിഭൈഃ
ഹരി കൈവളകളും കങ്കണങ്ങളും മാലകളും നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള മുത്തുമാലകളും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വപുഷാ ഭ്രാജമാനസ്തു വിജയോ ജയതാം വരഃ । ഭ്രാജതേസോഽപി ഗോവിംദോ ഹേമവര്ണേന വാസസാ
അവന്റെ രൂപം പ്രകാശമാനമാണ്; വിജയൻ, വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, തിളങ്ങുന്നു. ഗോവിന്ദനും പൊൻനിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നു.
മുദ്രികാഭിസ്തു യുക്താഭിരംഗുലീഷു വിരാജതേ । സര്വായുധൈഃ സുസംപൂര്ണൈര്ദ്ദിവ്യൈരാഭരണൈര്ഹരിഃ
അവന്റെ വിരലുകളിൽ മനോഹരമായ മുദ്രികകൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഹരി എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും ധരിച്ച് ഭംഗിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.