ശമസ്തു പംചമം പുഷ്പം ദമഃ ഷഷ്ഠം ച സപ്തമമ് । ധ്യാനം സത്യം ചാഷ്ടമം ച ഹ്യേതൈസ്തുഷ്യതി കേശവഃ
ശാന്തിയാണു അഞ്ചാമത്തെ പൂവ്, സ്വയം നിയന്ത്രണമാണ് ആറാമത്തേത്, ധ്യാനമാണ് ഏഴാമത്തേത്, സത്യമാണ് എട്ടാമത്തേത്; ഈ പൂക്കളാൽ കേശവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ഏതൈരേവാഷ്ടഭിഃ പുഷ്പൈസ്തുഷ്യത്യേവാര്ചിതോ ഹരിഃ । പുഷ്പാംതരാണി സംത്യേവ ബാഹ്യാനി മനുജോത്തമ
ഈ എട്ട് പൂക്കളാൽ ആരാധിക്കുമ്പോൾ ഹരി തീർച്ചയായും തൃപ്തനാകുന്നു; മറ്റു പൂക്കൾ ഉണ്ടെങ്കിലും അവ പുറംപാടാണ്, മഹാനുഭാവാ.
ഭക്ത്യാ കൃതാനി യൈര്വിഷ്ണുഃ പൂജിതഃ പരിതുഷ്യതി । വാരുണം സലിലം പുഷ്പം സൌമ്യം ഘൃതപയോദധി
ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികളാൽ വിഷ്ണു ആരാധിക്കപ്പെടുകയും പൂർണ്ണമായി സന്തോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; വാരുണജലം, പൂക്കൾ, സ്നിഗ്ധമായ നെയ്യും പാലുമാണ് അർപ്പണങ്ങൾ.
പ്രാജാപത്യം തഥാന്നാദി ആഗ്നേയം ധൂപദീപകമ് । ഫലപുഷ്പാദികം ചൈവ വാനസ്പത്യം തു പംചമമ്
പ്രജാപതിയുടെ അർപ്പണങ്ങൾ, അന്നം, അഗ്നിയിൽ ധൂപവും ദീപവും, പഴങ്ങളും പൂക്കളും, അഞ്ചാമത്തേത് മരങ്ങളും ചെടികളും.
പാര്ഥിവം കുശമൂലാദ്യം വായവ്യം ഗംധചംദനമ് । ശ്രദ്ധാഖ്യം വിഷ്ണുപുഷ്പം ച വാദ്യം വിഷ്ണുപദം സ്മൃതമ്
ഭൂമിയിൽ കുശമൂലാദികൾ, വായുവിൽ സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനം, വിശ്വാസം എന്ന പൂവ് വിഷ്ണുവിന്, സംഗീതം വിഷ്ണുപാദമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഏഭിസ്തുപൂജിതഃ പുഷ്പൈരപി വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതി । സൂര്യോഽഗ്നിര്ബ്രാഹ്മണോഗാവോ വൈഷ്ണവഃ ഖം മരുജ്ജലമ്
ഈ പൂക്കളാൽ പോലും വിഷ്ണു തൃപ്തനാകുന്നു; സൂര്യൻ, അഗ്നി, ബ്രാഹ്മണർ, പശുക്കൾ, വൈഷ്ണവൻ, ആകാശം, കാറ്റ്, വെള്ളം എന്നിവയും.
ഭൂരാത്മാ സര്വഭൂതാനി പൂജാസ്ഥാനാനി വാ ഹരേഃ । സൂര്യ്യേ തു മംത്രജാപ്യേന ഹവിഷാഗ്നൌ യജേത്തതഃ
ഭൂമി, ആത്മാവ്, എല്ലാ ജീവികളും ഹരിയുടെ ആരാധനാസ്ഥാനങ്ങളാണ്; സൂര്യനിൽ മന്ത്രജപം കൊണ്ടും, അഗ്നിയിൽ ഹോമം കൊണ്ടും ആരാധിക്കണം.
ആതിഥ്യേന തു വിപ്രാഗ്ര്യേ ഗോഷു ഗ്രാസരസാദിനാ । വൈഷ്ണവേ ബംധുസത്കൃത്യാ ഹൃദയേ ധ്യാനനിഷ്ഠയാ
പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അതിഥിയായി സ്വീകരിച്ച്, പശുക്കൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകി, വൈഷ്ണവനിൽ ബന്ധുക്കളെ ആദരിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായ ധ്യാനത്തോടെ.
വായൌ മുഖ്യധിയാ തോയേ ദ്രവ്യൈസ്തോയപുരസ്കൃതൈഃ । സ്ഥംഡിലേ മംത്രഹൃദയൈര്ഭോഗൈരാത്മാനമാത്മനി
കാറ്റിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ, വെള്ളത്തിൽ വെള്ളം ചേർന്ന ദ്രവ്യങ്ങളാൽ, നിലത്ത് മന്ത്രഹൃദയമുള്ള ഭോജനങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, ആത്മാവിനെ ആത്മാവിൽ സമർപ്പിക്കണം.
ക്ഷേത്രജ്ഞം സര്വഭൂതേഷു സമത്വേനാര്ചയേദ്വിഭുമ് । ധിഷ്ണ്യേഷ്വേതേഷു തദ്രൂപം ശംഖചക്രഗദാംബുജൈഃ
ക്ഷേത്രജ്ഞനായ ഭഗവാനെ എല്ലാ ജീവികളിലും സമതയോടെ ആരാധിക്കണം; ആാസനങ്ങളിൽ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, കമലം എന്നിവയുള്ള അവന്റെ രൂപം.
യുക്തം ചതുര്ഭുജം ശാംതം ധ്യായന്നര്ച്ചേത്സമാഹിതഃ । ബ്രാഹ്മണൈഃ പൂജിതൈരേവ പൂജിതോഽയം ന സംശയഃ
ചതുര്ഭുജനായി ശാന്തനായ അവനെ ധ്യാനിച്ച് ഏകാഗ്രതയോടെ ആരാധിക്കണം; ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആരാധിച്ചാൽ അവൻ തീർച്ചയായും ആരാധിക്കപ്പെട്ടവനാണ്.
നിര്ഭര്ത്സിതൈശ്ച തൈര്ഭൂപ ഭവേന്നിര്ഭര്ത്സിതോ വിഭുഃ । നിഗമോ ധര്മശാസ്ത്രം ച യദാധാരേ പ്രവര്തതേ
അവർ നിന്ദിച്ചാൽ, രാജാവേ, ഭഗവാനെയും നിന്ദിച്ചതാവും; വേദവും ധർമ്മശാസ്ത്രവും അവരിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
വിപ്രാസ്തേ വൈഷ്ണവീമൂര്തിഃ പാവനീ പരമാ മതാ
അവർ ആയ ബ്രാഹ്മണന്മാർ തന്നെയാണ് പരമമായ ശുദ്ധിയുള്ള വൈഷ്ണവരൂപം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.
സര്വം ശുഭം ജഗതി ധര്മത ഏവ ലഭ്യം ധര്മോ ഗതിര്നിഗമതോ നൃപധര്മശാസ്ത്രാത് । നൂനം തയോരപി ഗതിര്ഭുവി ഭൂമിദേവാസ്തൈരര്ചിതൈരിഹ ജഗത്പതിരര്ചിതഃ സ്യാത്
ലോകത്ത് എല്ലാ മംഗളവും ധർമ്മത്തിലൂടെ മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നത്; വേദത്തിൽ നിന്നും രാജധർമ്മശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നും ധർമ്മം വഴിയാണ് ഗതി. ഭൂമിദേവന്മാർ ഇരുവർക്കും ഗതിയാണ്; അവരെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ ലോകനാഥനെയും ഇവിടെ ആരാധിച്ചതാകും.
ന യജ്ഞയോഗൈര്ന തപോഭിരന്യൈര്ന യോഗയുക്ത്യാ ന സമര്ചനേന । തഥാ വിഭുസ്തുഷ്യതി ദേവദേവോ യഥാ മഹീ ദൈവതതോഷണേന
യജ്ഞങ്ങൾകൊണ്ടും, തപസ്സുകൊണ്ടും, മറ്റു യോഗങ്ങൾകൊണ്ടും, ആരാധനകൊണ്ടും, ദേവദേവൻ അത്ര സന്തോഷിക്കുന്നില്ല; ഭൂമിദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുമ്പോഴാണ് അവൻ ഏറ്റവും സന്തോഷിക്കുന്നത്.
ബ്രഹ്മണ്യോ ബ്രഹ്മവിദ്ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മവേദപ്രവര്തകഃ । ബ്രാഹ്മണൈരേവ തുഷ്യേത തോഷിതം ബ്രഹ്മദൈവതമ്
അവൻ ബ്രഹ്മണിഷ്ഠനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയും ബ്രഹ്മാവും ബ്രഹ്മവേദപ്രചാരകനുമാണ്; ബ്രാഹ്മണന്മാർ തൃപ്തരാകുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ബ്രഹ്മദൈവം തൃപ്തനാകുന്നത്.
നരകേഽപി ചിരം മഗ്നാഃ പൂര്വജാ യേ കുലദ്വയേ । തദൈവ യാംതി തേ സ്വര്ഗം യദാര്ച്ചതി സുതോ ഹരിമ്
രണ്ടു വംശങ്ങളിലുമുള്ള പൂർവ്വികർ നരകത്തിൽ ഏറെക്കാലം കിടന്നിരുന്നാലും, മകൻ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്ന സമയത്ത് തന്നെ അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
കിം തേഷാം ജീവിതേനേഹ പശുവച്ചേഷ്ടിതേന കിമ് । യേഷാം ന പ്രവണം ചിത്തം വാസുദേവേ ജഗന്മയേ
വാസുദേവനിൽ മനസ്സ് ചായാത്തവർക്കു ജീവിച്ചിരിപ്പിനോ, മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ പ്രവർത്തിക്കുവിനോ എന്ത് വിലയുണ്ട്?
ധ്യാനം തസ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി യന്ന ദൃഷ്ടം തു കേനചിത് । ശ്രൂയതാം ഭൂപകൈവല്യം കേവലം മലവര്ജിതമ്
ആരും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അവന്റെ ധ്യാനം ഞാൻ പറയാം; രാജാവേ, കേൾക്കൂ, അതു പാപരഹിതവും ശുദ്ധവുമായ മോക്ഷാവസ്ഥയാണ്.
യഥാ ദീപോ നിവാതസ്ഥോ നിശ്ചലോ വായുവര്ജിതഃ । പ്രജ്വലന്നാശയേത്സര്വമംധകാരം മഹാമതേ
വായുവില്ലാത്തിടത്ത് വെച്ചിരിക്കുന്ന വിളക്ക് അശാന്തിയില്ലാതെ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയും എല്ലാ ഇരുട്ടും നീക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ,
തദ്വദ്ദോഷവിഹീനാത്മാ ഭവത്യേവ നിരാമയഃ । നിരാശോ നിശ്ചലോ വീരോനമിത്രം ന രിപുസ്തഥാ
അതു പോലെ, ദോഷങ്ങളില്ലാത്ത ആത്മാവ് സുഖമായും രോഗമില്ലാതെ, ആസയങ്ങളില്ലാതെ, അശാന്തിയില്ലാതെ, ധൈര്യത്തോടെ, സ്നേഹിയും ശത്രുവും ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശോകഹര്ഷൌ വിഷാദശ്ച ന ലോഭോ മത്സരോ ഭ്രമഃ । സംഭ്രമാലാപമോഹൈശ്ച സുഖദുഃഖൈര്വിമുച്യതേ
അവൻ ദുഃഖം, സന്തോഷം, നിരാശ, ലാഭം, അസൂയ, മോഹം, ആശങ്ക, ഭ്രമം, തെറ്റായ ധാരണ, സുഖം, ദു:ഖം എന്നിവയിൽ നിന്നെല്ലാം മോചിതനാകുന്നു.
വിഷയൈശ്ചാപി സര്വൈശ്ച ഇംദ്രിയാണാം പ്രമുച്യതേ । തദാ സ കേവലജ്ഞാനീ കൈവല്യത്വം പ്രജായതേ
അവൻ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചിതനാകുന്നത്; അപ്പോൾ ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തിൽ ഏകതയോടെ അവൻ മോക്ഷാവസ്ഥയിലേക്കുയരുന്നു.
ജ്വാലാകര്മപ്രസംഗേന ദീപസ്തൈലം പ്രശോഷയേത് । വര്ത്യാധാരേണ രാജേംദ്ര നിര്ദ്വന്ദ്വോ വായുവര്ജിതഃ
വെളിച്ചത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ വിളക്ക് എണ്ണ ഉണക്കുന്നു; രാജാവേ, വാട്ട് ആധാരമാക്കി, കാറ്റ് ബാധിക്കാതെ, അശാന്തിയില്ലാതെ കത്തുന്നു.
കജ്ജലം വമതേ പശ്ചാത്തൈലസ്യാപി മഹാമതേ । കൃഷ്ണാ സംദൃശ്യതേ രേഖാ ദീപസ്യാഗ്രേ മഹാമതേ
പിന്നീട്, എണ്ണയിൽ നിന്ന് വിളക്ക് കരിമ്മാവ് പുറത്ത് വിടുന്നു; വിളക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കറുത്ത രേഖ കാണപ്പെടുന്നു, ജ്ഞാനിയേ.
സ്വയമാകൃഷ്യ തത്തൈലം തേജസാ നിര്മലോഭവേത് । കായേ ചാംതഃ സ്ഥിതസ്തദ്വത്കര്മതൈലം പ്രശോഷയേത്
സ്വന്തം പ്രകാശം കൊണ്ട് എണ്ണയെ ആകർഷിച്ച് വിളക്ക് ശുദ്ധമാകുന്നു; അതുപോലെ, ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ആത്മാവ് നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, കർമ്മത്തിന്റെ എണ്ണ ഉണക്കുന്നു.
വിഷയാന്കജ്ജലം കൃത്വാ പ്രത്യക്ഷാന്സംപ്രദര്ശയേത് । ജ്വാലാവന്നിര്മലോ ഭൂത്വാ സ്വയമേവ പ്രകാശയേത്
ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ കരിമ്മാവാക്കി, അവയെ നേരിട്ട് കാണിക്കുന്നു; ജ്വാലയെപ്പോലെ ശുദ്ധനായി, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു.
ക്രോധലോഭാദിഭിഃ സംജ്ഞൈര്വായുഭിഃ പരിവര്ജിതഃ । നിഃസ്പൃഹോ നിശ്ചലോ ഭൂത്വാ തേജശ്ച സ്വയമുജ്ജ്വലേത്
കോപം, ലാഭം മുതലായവയുടെ കാറ്റുകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, അശാന്തിയില്ലാതെ, അതിന്റെ പ്രകാശം സ്വയം തെളിയുന്നു.
ത്രൈലോക്യം പശ്യതേ സര്വം സ്വസ്ഥാനസ്ഥം സ്വതേജസാ । കേവലജ്ഞാനരൂപോഽയം മയാ തേ പരികീര്തിതഃ
സ്വന്തം പ്രകാശം കൊണ്ടു മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അവ അവിടവിടെയായി കാണുന്നു; ഈ ശുദ്ധജ്ഞാനരൂപം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു.
ധ്യാനം ചൈവ പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വിവിധം തസ്യ ചക്രിണഃ । കേവലജ്ഞാനരൂപേണ ദൃശ്യതേ പരചക്ഷുഷാ
ചക്രധാരിയുടെ ഇരട്ടധ്യാനവും ഞാൻ പറയും; ശുദ്ധജ്ഞാനരൂപത്തിൽ അവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.