ഏകദാ നാരദോ ലോകാന്പര്യടന്ഭഗവത്പ്രിയഃ । മഥുരായാമംബരീഷം കൃഷ്ണാരാധനതത്പരമ്
ഒരു ദിവസം, ഭഗവാന്റെ പ്രിയനായ നാരദൻ ലോകങ്ങൾ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മഥുരയിൽ കൃഷ്ണഭക്തിയിൽ മുഴുകിയിരുന്ന അംബരീഷനെ കണ്ടു.
മഹാഭാഗം വ്രതപരം ദദര്ശ മുനിസത്തമഃ । സ ആഗതം മുനിവരം സത്കൃത്യ മുനിസത്തമഃ
വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരനായ, ഭാഗ്യശാലിയായ അംബരീഷനെ മഹർഷി കണ്ടു; അപ്പോൾ അമ്പരീഷനും അതിഥിയായി വന്ന മഹർഷിയെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു.
ഭവംത ഇവ പപ്രച്ഛ ശ്രദ്ധയാ ഹൃഷ്ടമാനസഃ । അംബരീഷ ഉവാച-। യന്മുനേ പരമം ബ്രഹ്മ വേദവാദിഭിരുച്യതേ
വിശ്വാസത്തോടും സന്തോഷപൂർവ്വമായ മനസ്സോടും കൂടി, അംബരീഷൻ മഹർഷിയെ നിങ്ങൾ ചോദിച്ചപോലെ ചോദിച്ചു: മഹർഷേ, വേദപണ്ഡിതർ പറയുന്ന പരബ്രഹ്മം ഏതാണ്?
സ ദേവഃ പുംഡരീകാക്ഷഃ സ്വയം നാരായണഃ പരഃ । യോഽമൂര്തോ മൂര്തിമാനീശോ വ്യക്തോഽവ്യക്തഃ സനാതനഃ
കമലനയനനായ ദേവൻ തന്നെയാണ് പരമനായ നാരായണൻ; ആ ദൈവം രൂപരഹിതനും, രൂപമുള്ളവനും, വ്യക്തനും, അവ്യക്തനും, ശാശ്വതനും ആകുന്നു.
സര്വഭൂതമയോഽചിംത്യോ ധ്യാതവ്യഃ സ കഥം ഹരിഃ । യസ്മിന്സര്വമിദം വിശ്വമോതം പ്രോതം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആന്തര്യാമിയാണ്, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്തവൻ; അവനിൽ ഈ മുഴുവൻ ലോകവും ചേർന്നു നിലകൊള്ളുന്നു.
അവ്യക്തമേകം പരമം പരമാത്മേതി വിശ്രുതമ് । യതോ ജന്മാദി ജഗതോ യോ നിര്മായ സ്വയം ഭുവമ്
അവ്യക്തമായ ഏക പരമാത്മാവാണ് ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവം; ഭൂമിയെ സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചവൻ ആകുന്നു.
ദദൌ തസ്മൈ ച നിഗമാനാത്മന്യേവ വ്യവസ്ഥിതാന് । കഥമാരാധ്യതേ സോഽയം സമഗ്രപുരുഷാര്ഥദഃ
അവൻ തന്നെ ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ച വേദങ്ങൾ അമ്പരീഷന് നൽകി; സമസ്ത പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്ന അവനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം?
യോഗിനാമപി ദുര്ഗമ്യസ്തദേതത്കൃപയാ വദ । അനാരാധിത ഗോവിംദാ ന വിദംതി ഹിതോദയമ്
യോഗിമാർക്കും എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാനാകാത്ത ഈ രഹസ്യം ദയവായി പറയണം; ഗോവിന്ദനെ ആരാധിക്കാതെ ആരും സത്യമായുള്ള മംഗളഫലം അറിയാൻ കഴിയില്ല.
ന തപോ യജ്ഞദാനാനാം ലഭതേ ഫലമുത്തമമ് । അനാസ്വാദിതഗോവിംദപദാംബുജരസശ്ച യഃ
ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മത്തിന്റെ അമൃതം ആസ്വദിക്കാത്തവൻ തപസ്സിനോ യാഗത്തിനോ ദാനത്തിനോ ഉത്തമഫലം നേടുന്നില്ല.
മനോരഥപഥാതീതം സ്ഫീതം നാകലയേത്ഫലമ് । ഹരേരാരാധനം ഹിത്വാ ദുരിതൌഘ നിവാരണമ്
ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നത് ഉപേക്ഷിച്ചാൽ മനസ്സിൽ തോന്നുന്ന ആഗ്രഹങ്ങൾക്കപ്പുറം ഉള്ള സമൃദ്ധമായ ഫലം കാണാൻ കഴിയില്ല; ഹരിയുടെ ആരാധന പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നു.
നാന്യത്പശ്യാമി ജംതൂനാം പ്രായശ്ചിത്തം പരം മുനേ । യദ്ഭ്രൂനര്തനവര്തിന്യഃ ശ്രൂയംതേ സിദ്ധയോഽഖിലാഃ
മഹർഷേ, സകല സിദ്ധികളും ഭ്രൂവിലാസത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവികൾക്ക് പരമമായ പ്രായശ്ചിത്തം ഇതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
കഥമാരാധ്യതേസോഽയം കേശവഃ ക്ലേശനാശനഃ । ഉപാസ്യതേ സ ഭഗവാന്കഥം നാരായണോ നരൈഃ
ക്ലേശങ്ങൾ നീക്കുന്ന കേശവനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം? മനുഷ്യർക്ക് നാരായണനെ എങ്ങനെ സേവിക്കാം?
പ്രീതശ്ച സര്വമേതന്മേ ഹിതായ ജഗതോ വദ । ഭക്തിപ്രിയോഽസൌ ഭഗവാന്കയാ ഭക്ത്യാ പ്രസീദതി
സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു, ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ഇതെല്ലാം എനിക്കു പറയൂ. ഭക്തിയെ അതിയായി ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ആ മഹാത്മാവിന് ഏത് ഭക്തിയിലൂടെ സന്തോഷം ലഭിക്കും എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കഥം തസ്മിന്ഭവേദ്ഭക്തിഃ സര്വൈരാരാധ്യതേ കഥമ് । വൈഷ്ണവോസി ഹരേസ്തസ്യ പ്രിയോഽസി പരമാര്ഥവിത്
അവനിൽ ഭക്തി എങ്ങനെ ഉണരുന്നു? എല്ലാവരും എങ്ങനെ അവനെ ആരാധിക്കുന്നു? നീ ഹരിയുടെ ഭക്തനും, അവനു പ്രിയനും, പരമാർത്ഥം അറിയുന്നവനുമാണ്.
തേന ത്വാമേവ പൃച്ഛാമി ബ്രഹ്മന്ബ്രഹ്മവിദുത്തമ । ശ്രോതാരമഥ വക്താരം പ്രഷ്ടാരം പുരുഷം ഹരേഃ
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിന്നോടാണ് ചോദിക്കുന്നത്. നീ കേൾക്കുന്നവനും പറയുന്നവനും, ഹരിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവനും ആണല്ലോ.
പ്രശ്നഃ പുനാതി കൃഷ്ണസ്യ തദംഘ്രിസലിലം യഥാ । ദുര്ല്ലഭോ മാനുഷോ ദേഹോ ദേഹിനാം ക്ഷണഭംഗുരഃ
കൃഷ്ണനെ കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചോദ്യം, അവന്റെ പാദജലത്തെപ്പോലെ, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യശരീരം വളരെ അപൂർവവും, ഈ ശരീരമുള്ളവർക്കു ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കാത്തതുമാണ്.
തത്രാപി ദുര്ല്ലഭം മന്യേ വൈകുംഠപ്രിയദര്ശനമ് । സംസാരേസ്മിന്ക്ഷണാര്ധോഽപി സത്സംഗഃ ശേവധിര്നൃണാമ്
അതിനേക്കാൾ അപൂർവം, വൈകുണ്ഠത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ കാണുന്നതാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ, ഒരു നിമിഷത്തിന്റെ പാതിയെങ്കിലും നല്ലവരോടുള്ള സാന്നിധ്യം മനുഷ്യർക്കു വലിയ ധനമാണ്.
യസ്മാദവാപ്യതേ സര്വം പുരുഷാര്ഥചതുഷ്ടയമ് । ഭഗവന്ഭവതോ യാത്രാ സ്വസ്തയേ സര്വദേഹിനാമ്
അതു കൊണ്ടാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടാൻ കഴിയുന്നത്. ഭഗവാനേ, നിന്റെ സാന്നിധ്യം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ക്ഷേമം നൽകുന്നു.
ബാലാനാം തു യഥാ പിത്രോരുത്തമശ്ലോകവര്ത്മനാമ് । ഭൂതാനാം ദേവചരിതം ദുഃഖായ ച സുഖായ ച
പുത്രന്മാർക്ക് മാതാപിതാക്കൾ ഉത്തമശ്ലോകന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ വഴികാട്ടുന്നപോലെ, ദേവന്മാരുടെ പ്രവർത്തികൾ ജീവികൾക്ക് സുഖവും ദുഃഖവും നൽകുന്നു.
സുഖായൈവ ഹി സാധൂനാം ത്വാദൃശാമച്യുതാത്മനാമ് । ഭജംതി യേ യഥാ ദേവാന്ദേവാ അപി തഥൈവ താന്
പക്ഷേ, അച്യുതനിൽ മനസ്സു നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന നിനക്കുപോലുള്ള സത്പുരുഷന്മാർക്ക് അത് സുഖം മാത്രം നൽകുന്നു. ദേവന്മാരെ ഇങ്ങനെ ആരാധിക്കുന്നവരെ ദേവതകളും ആരാധിക്കുന്നു.
ഛായേവ കര്മസചിവാഃ സാധവോ ദീനവത്സലാഃ । തസ്മാത്ത്വം ഭഗവന്മഹ്യം വൈഷ്ണവം ധര്മമാദിശ
നല്ലവരും, ദയയുള്ളവരും, ദുഃഖിതരോട് കരുണ കാണിക്കുന്നവരും, പ്രവർത്തനങ്ങളെപ്പോലെ നിഴലായി കൂടെ നടക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭഗവാനേ, വൈഷ്ണവധർമ്മം എനിക്കു പഠിപ്പിക്കൂ.
യസ്യോപദേശദാനേന ലഭതേ വേദജം ഫലമ് । നാരദ ഉവാച- സാധു പൃഷ്ടം മഹീപാല വിഷ്ണുഭക്തിമതാ ത്വയാ
അതിന്റെ ഉപദേശമൂലം വേദഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, വിഷ്ണുഭക്തിയുള്ള നീ വളരെ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു.
ജാനതാ പരമം ധര്മമേകം മാധവസേവനമ് । യസ്മിന്നാരാധിതേ വിഷ്ണൌ വിശ്വമാരാധിതം ഭവേത്
പരമധർമ്മം, അതായത് മാധവനെ സേവിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയുക. വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ മുഴുവൻ ലോകവും ആരാധിക്കപ്പെട്ടതാവുന്നു.
തുഷ്ടേ ചരാചരം തുഷ്ടം സര്വദേവമയേ ഹരൌ । യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ മഹാപാതകസംഹതിഃ
ഹരി, എല്ലാ ദേവതകളുടെയും ആത്മാവായവൻ സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ, ചലനവും അചലവും സന്തോഷപ്പെടുന്നു. അവനെ ഓർക്കുന്നതു കൊണ്ടു പോലും വലിയ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു.
തത്ക്ഷണാന്നാശമായാതി സ സേവ്യോ ഹരിരേവ ഹി । കോഽനു രാജന്നിംദ്രിയവാന്മുകുംദചരണാംബുജമ്
അത് അതേ നിമിഷം നശിക്കുന്നു; ഹരിയെ മാത്രം സേവിക്കേണ്ടതാണല്ലോ. രാജാവേ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉള്ളവൻ മോക്ഷം നൽകുന്നവന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ആരാധിക്കാതിരിക്കാൻ ആരാണ്?
ന ഭജേത്സര്വതോ മൃത്യുരുപാസ്യമൃഷിദൈവതൈഃ । ശ്രുതോഽനു പഠിതോ ധ്യാത ആദൃതശ്ചാനുമോദിതഃ
മരണത്താൽ ഭയപ്പെടുന്ന ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും പോലും അവനെ ആരാധിക്കണം. കേൾക്കുമ്പോഴും, പാരായണം ചെയ്യുമ്പോഴും, ധ്യാനിക്കുമ്പോഴും, ആദരിക്കുമ്പോഴും, അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും, സത്യധർമ്മം ഉടൻ തന്നെ ലോകത്തോട് വിരോധമുള്ളവനെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
സദ്യഃ പുനാതി സദ്ധര്മോ വീരോ വിശ്വദ്രുഹോഽപി ഹി । യോയം കാരണകാര്യാദി കാരണസ്യാപി കാരണമ്
സത്യധർമ്മം ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, ലോകത്തോട് ശത്രുതയുള്ളവനെയും. ഈ മഹാത്മാവാണ് സൃഷ്ടിയുടെ കാരണവും ഫലത്തിന്റെയും കാരണവും, കാരണത്തിന്റെയും കാരണമാകുന്നത്.
അനന്യകാരണം യോഗീ ജഗജ്ജീവോ ജഗന്മയഃ । അണുര്ബൃഹത്കൃശഃ സ്ഥൂലോ നിര്ഗുണോ ഗുണഭൃന്മഹാന്
മറ്റൊന്നും കാരണമില്ലാതെ, യോഗിയായവൻ, ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവും, എല്ലാം നിറഞ്ഞവനും, സൂക്ഷ്മനും വിശാലനും, ചെറുതും വലുതും, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനും, ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനും മഹത്തായവനും ആണവൻ.
അജോ ജന്മലയാതീതോ ധ്യാതവ്യഃ സ ഹരിഃ സദാ । സമ്യഗേതദ്വ്യവസിതം ഭവതാ പുരുഷര്ഷഭ
ജനനമോ ലയമോ ഇല്ലാത്ത, അതിനെക്കാൾ അപ്പുറം നിൽക്കുന്ന ഹരിയെ എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കണം. മഹാനായ പുരുഷനേ, നിന്റെ തീരുമാനം ശരിയാണു.
യത്പൃച്ഛസേ ഭാഗവതാന്ധര്മാംസ്ത്വം വിശ്വഭാവനാന് । പ്രസംഗേന സതാമാത്മമനഃ ശ്രുതി രസായനാഃ
നീ ചോദിക്കുന്ന ഭക്തന്മാരുടെ ധർമ്മങ്ങൾ, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവയാണല്ലോ. സത്പുരുഷന്മാർക്കു മനസ്സിനും ഹൃദയത്തിനും അമൃതംപോലെയാണ് അവ.