യദദ്യ മേ ത്വയാ ദൃഷ്ടമിദം രൂപമലൌകികമ് । ഘനീഭൂതാമലപ്രേമ സച്ചിദാനംദവിഗ്രഹമ്
ഇന്ന് നീ കണ്ട എന്റെ ഈ രൂപം ലോകത്തിൽ കാണാത്തതും, തിളക്കമുള്ള ശുദ്ധമായ സ്നേഹവും സത്യം-ബോധം-ആനന്ദം എന്നിവയുടെ സാക്ഷാത്കാരവുമാണ്.
നീരൂപം നിര്ഗുണം വ്യാപി ക്രിയാഹീനം പരാത്പരമ് । വദംത്യുപനിഷത്സംഘാ ഇദമേവ മമാനഘമ്
രൂപമില്ലാത്തത്, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്, പ്രവർത്തനമില്ലാത്തത്, പരമമായത്—ഇതെല്ലാം എന്റെ ഈ രൂപം പാപരഹിതമാണെന്ന് ഉപനിഷത്തുകൾ പറയുന്നു.
പ്രകൃത്യുത്ഥഗുണാഭാവാദനംതത്വാത്തഥേശ്വരമ് । അസിദ്ധത്വാന്മദ്ഗുണാനാം നിര്ഗുണം മാം വദംതി ഹി
എന്റെ ഗുണങ്ങൾ പ്രകൃതിയിൽ നിന്നുള്ളതല്ല, ഞാൻ അനന്തനാണ്, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ സ്ഥിരമായതല്ല എന്നതിനാൽ, അവർ എന്നെ ഗുണരഹിതനെന്നു വിളിക്കുന്നു.
അദൃശ്യത്വാന്മമൈതസ്യ രൂപസ്യ ചര്മചക്ഷുഷാ । അരൂപം മാം വദംത്യേതേ വേദാഃ സര്വേ മഹേശ്വര
എന്റെ ഈ രൂപം സാധാരണ കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയില്ലാത്തതിനാൽ, മഹേശ്വരാ, എല്ലാ വേദങ്ങളും എന്നെ രൂപരഹിതനെന്നു പറയുന്നു.
വ്യാപകത്വാച്ചിദംശേന ബ്രഹ്മേതി ച വിദുര്ബുധാഃ । അകര്തൃത്വാത്പ്രപംചസ്യ നിഷ്ക്രിയം മാം വദംതി ഹി
ഞാൻ ബോധത്തിന്റെ ഒരു അംശംകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, ജ്ഞാനികൾ എന്നെ ബ്രഹ്മമെന്നു അറിയുന്നു; സൃഷ്ടിയുടെ കർത്താവല്ലാത്തതിനാൽ, അവർ എന്നെ പ്രവർത്തനരഹിതനെന്നു വിളിക്കുന്നു.
മായാഗുണൈര്യതോമേംഽശാ കുര്വംതി സര്ജനാദികമ് । ന കരോമി സ്വയം കിംചിത്സൃഷ്ട്യാദികമഹം ശിവ
മായയുടെ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് എന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടി മുതലായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോഴും, ശിവാ, സൃഷ്ടി മുതലായവയിൽ ഞാൻ സ്വയം ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല.
അഹമാസാം മഹാദേവ ഗോപീനാം പ്രേമവിഹ്വലഃ । ക്രിയാംതരം ന ജാനാമി നാത്മാനമപി നാരദ
മഹാദേവാ, ഈ ഗോപികൾക്കിടയിൽ സ്നേഹത്തിൽ മുഴുകി ഞാൻ മറ്റേതെങ്കിലും പ്രവർത്തി അറിയുന്നില്ല, നാരായണാ, എനിക്കു തന്നെ എന്നെ അറിയാനുമില്ല.
വിഹരാമ്യനയാ നിത്യമസ്യാഃ പ്രേമവശീകൃതഃ । ഇമാം തു മത്പ്രിയാം വിദ്ധി രാധികാം പരദേവതാമ്
ഈവളുടെ സ്നേഹത്തിൽ കീഴടങ്ങി ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവളോടൊപ്പം കളിക്കുന്നു; എന്റെ പ്രിയയായ രാധികയെ പരമദേവതയെന്നു നീ അറിയണം.
അസ്യാശ്ച പരിതഃ പശ്യ സഖ്യഃ ശതസഹസ്രശഃ । നിത്യാഃ സര്വാ ഇമാ രുദ്ര യഥാഹം നിത്യവിഗ്രഹഃ
ഇവളുടെ ചുറ്റിലും നീ കാണൂ, നൂറുകണക്കിന് സഹോദരികൾ; ഇവർ എല്ലാം ശാശ്വതരാണ്, രുദ്രാ, ഞാൻ എപ്പോഴും അതേ രൂപത്തിൽ ഉള്ളതുപോലെ.
ഗോപാ ഗാവോ ഗോപികാശ്ച സദാ വൃംദാവനം മമ । സര്വമേതന്നിത്യമേവ ചിദാനംദരസാത്മകമ്
ഗോപന്മാർ, പശുക്കൾ, ഗോപികമാർ, വൃന്ദാവനം—ഇവയെല്ലാം എപ്പോഴും എന്റെതും, ബോധവും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞതുമാണ്.
ഇദമാനംദകംദാഖ്യം വിദ്ധി വൃംദാവനം മമ । യസ്മിന്പ്രവേശമാത്രേണ ന പുനഃ സംസൃതിം വിശേത്
ഈ വൃന്ദാവനം എന്റെ ആനന്ദദായകമായ സ്ഥലമാണെന്ന് നീ അറിയണം; അതിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ വീണ്ടും സംസാരത്തിലേക്ക് വരേണ്ടതില്ല.
മദ്വനം പ്രാപ്യ യോ മൂഢഃ പുനരന്യത്ര ഗച്ഛതി । സ ആത്മഹാ ഭവേദേവ സത്യം സത്യം മയോദിതമ്
എന്റെ ഈ വനത്തെ പ്രാപിച്ചിട്ടും മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നവൻ, അവൻ സ്വയം തന്നെ നശിപ്പിക്കുന്നവനാകും; ഇതാണ് സത്യം, സത്യം ഞാൻ പറയുന്നു.
വൃംദാവനം പരിത്യജ്യ നൈവ ഗച്ഛാമ്യഹം ക്വചിത് । നിവസാമ്യനയാ സാര്ദ്ധമഹമത്രൈവ സര്വദാ
വൃന്ദാവനം വിട്ട് ഞാൻ എവിടെയും പോകുന്നില്ല; ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവളോടൊപ്പം ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കുന്നു.
ഇത്യേവം സര്വമാഖ്യാതം യത്തേ രുദ്ര ഹൃദി സ്ഥിതമ് । കഥയസ്വ മമേദാനീം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി
രുദ്രാ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി; ഇനി നീ എനിക്ക് വേറേന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്നു പറയൂ.
തതസ്തമബ്രവം ദേവമഹം ച മുനിസത്തമ । ഈദൃശസ്ത്വം കഥം ലഭ്യസ്തമുപായം വദസ്വ മേ
അതിനുശേഷം, മഹാദേവനോടു ഞാൻ പറഞ്ഞു: ഈ വിധത്തിൽ നിന്നെ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കാം? അതിന്റെ മാർഗം ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ.
തതോ മാമാഹ ഭഗവാന്സാധു രുദ്ര തവോദിതമ് । അതിഗുഹ്യതമം ഹ്യേതദ്ഗോപനീയം പ്രയത്നതഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: രുദ്രാ, നിന്റെ ചോദ്യം വളരെ നല്ലതാണ്; ഇത് അത്യന്തം രഹസ്യമായതും സൂക്ഷ്മമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുമാണ്.
സകൃദാവാം പ്രപന്നോ യസ്ത്യക്തോപായ ഉപാസതേ । ഗോപീഭാവേന ദേവേശ സ മാമേതി ന ചേതരഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം സമർപ്പിച്ചവൻ, എല്ലാ മാർഗങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഗോപികയുടെ ഭാവത്തിൽ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, ദേവേശാ, അവൻ എനിക്ക് എത്തുന്നു, മറ്റൊരാൾക്ക് അങ്ങനെ കഴിയില്ല.
സകൃദാവാം പ്രപന്നോ വാ മത്പ്രിയാമേകികാമുത । സേവതേനന്യഭാവേന സ മാമേതി ന സംശയഃ
അഥവാ, ഒരിക്കൽ സമർപ്പിച്ചവൻ, എന്റെ പ്രിയയെയൊറ്റയ്ക്ക്, മറ്റൊരു ഭാവം കൂടാതെ സേവിക്കുന്നവനും എനിക്ക് എത്തുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യോ മാമേവ പ്രപന്നശ്ച മത്പ്രിയാം ന മഹേശ്വര । ന കദാപി സ ചാപ്നോതി മാമേവം തേ മയോദിതമ്
എന്നെ മാത്രം ശരണം പ്രാപിച്ച്, എന്റെ പ്രിയയെയും മഹേശ്വരനെയും ശരണം പ്രാപിക്കാത്തവന് എനിക്ക് എത്താൻ ഒരിക്കലും കഴിയില്ല; ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.
സകൃദേവ പ്രപന്നോയസ്തവാസ്മീതി വദേദപി । സാധനേന വിനാപ്യേവ മാമാപ്നോതി ന സംശയഃ
ഒരു വ്യക്തി ഒരിക്കൽ പോലും 'ഞാൻ നിന്റെതാണു' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, യാതൊരു സാദ്ധനയുമില്ലാതെ പോലും, അവൻ എനിക്ക് എത്തും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന മത്പ്രിയാം ശരണം വ്രജേത് । ആശ്രിത്യ മത്പ്രിയാം രുദ്ര മാം വശീകര്ത്തുമര്ഹസി
അതിനാൽ, എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി എന്റെ പ്രിയയെ ശരണം പ്രാപിക്കണം; എന്റെ പ്രിയയെ ആശ്രയിച്ചാൽ, രുദ്രാ, നീ എന്നെ വശീകരിക്കാൻ യോഗ്യനാകും.
ഇദം രഹസ്യം പരമം മയാ തേ പരികീര്തിതമ് । ത്വയാപ്യേതന്മഹാദേവ ഗോപനീയം പ്രയത്നതഃ
ഈ പരമ രഹസ്യം ഞാൻ നിന്നോട് വെളിപ്പെടുത്തി; മഹാദേവാ, നീയും അതിനെ സൂക്ഷ്മമായി മറച്ചു വയ്ക്കണം.
ത്വമപ്യേനാം സമാശ്രിത്യ രാധികാം മമ വല്ലഭാമ് । ജപന്മേ യുഗലം മംത്രം സദാ തിഷ്ഠ മദാലയേ
നീയും എന്റെ പ്രിയമായ രാധികയെ ആശ്രയിച്ച്, എപ്പോഴും എന്റെ യുഗളമന്ത്രം ജപിച്ച്, എന്റെ വസതിയിൽ നില്ക്കണം.
ശിവ ഉവാച-। ഇത്യുക്ത്വാ ദക്ഷിണേ കര്ണേ മമ കൃഷ്ണോ ദയാനിധിഃ । ഉപദിശ്യ പരം മംത്രം സംസ്കാരാംശ്ച വിധായ ഹി
ശിവൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദയയുടെ സമുദ്രമായ കൃഷ്ണൻ എന്റെ വലതുകാതിൽ ഈ പരമമന്ത്രം ഉപദേശിച്ചു, ആവശ്യമായ ക്രിയകളും നിർവഹിച്ചു.
സഗണോംഽതര്ദധേ വിപ്ര തത്രൈവ മമ പശ്യതഃ । അഹമപ്യത്ര തിഷ്ഠാമി തദാരഭ്യ നിരംതരമ്
അവൻ തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം എന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ അവിടെ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി; ആ നിമിഷം മുതൽ ഞാൻ ഇവിടെ തുടർച്ചയായി നില്ക്കുന്നു.
സര്വമേതന്മയാ തുഭ്യം സാംഗമേവ പ്രകീര്ത്തിതമ് । അധുനാ വദ വിപ്രേംദ്ര കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഈ എല്ലാം ഞാൻ സംഗമത്തിൽ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി പറയൂ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
നാരദ ഉവാച- ഭഗവന്സര്വമാഖ്യാതം യദ്യത്പൃഷ്ടം മയാ ഗുരോ । അധുനാ ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭാവമാര്ഗമനുത്തമമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, ഞാൻ ചോദിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഗുരുവേ, നീ പറഞ്ഞുതന്നു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഭക്തിയിലേക്കുള്ള ഉത്തമമായ മാർഗം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശിവ ഉവാച- സാധു വിപ്ര ത്വയാ പൃഷ്ടം സര്വലോകഹിതൈഷിണാ । രഹസ്യമപി വക്ഷ്യാമി തന്മേ നിഗദതഃ ശൃണു
ശിവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, എല്ലാ ലോകത്തിനും ഉപകാരമാകുന്നവനായി നീ ചോദിച്ചതു നല്ലതാണ്; രഹസ്യമായതും ഞാൻ പറയാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
ദാസ്യഃ സഖായഃ പിതരൌ പ്രേയസ്യശ്ച ഹരേരിഹ । സര്വേ നിത്യാ മുനിശ്രേഷ്ഠ വസംതി ഗുണശാലിനഃ
ഹരിയുടെ ദാസന്മാർ, സുഹൃത്തുക്കൾ, മാതാപിതാക്കൾ, പ്രിയപ്പെട്ടവർ—ഇവരെല്ലാം, മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നിത്യവും ഗുണസമ്പന്നരാണ്.
യഥാ പ്രകടലീലായാം പുരാണേഷു പ്രകീര്തിതാഃ । തഥാ തേ നിത്യലീലായാം സംതി വൃംദാവനേ ഭുവി
പുരാണങ്ങളിൽ വിവരിച്ച പ്രകാശിതലീലകളിൽ എങ്ങനെയാണോ അവർ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്, അതുപോലെ തന്നെ ഭൂമിയിലെ വൃന്ദാവനത്തിൽ നിത്യലീലകളിലും അവർ ഉണ്ടു.