സ തു കൃഷ്ണേന വിസൃഷ്ടോ മമ കിംചിദ്വസ്ത്രം വാ ധനം വാ കൃഷ്ണേന ന ദത്തമിതി മന്യമാനഃ സ്വപുരം വിവേശ
കൃഷ്ണൻ അയാളെ വിടവാങ്ങിച്ചപ്പോൾ, "എനിക്ക് വസ്ത്രമോ ധനമോ കൃഷ്ണൻ കൊടുത്തില്ലല്ലോ" എന്ന് മനസ്സിൽ കരുതി അവൻ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു.
അഥ ബഹുധനധാന്യയുതം സ്വഗൃഹം ദൃഷ്ട്വാ തത്പ്രസാദാദിദം ലബ്ധമിതി വദന്പ്രഹൃഷ്ടേനാംതരാത്മനാ ദിവ്യ വസ്ത്രാഭരണാദിനാ ഭാര്യയാ സഹ സര്വാന്കാമാന്ഭുക്ത്വാ ഹരിസംതുഷ്ട്യൈ ബഹുയജ്ഞാനിഷ്ട്വാ തത്പ്രസാദേന പരമം നിത്യം സ്വര്ഗസുഖമവാപ
പിന്നീട്, സ്വന്തം വീട്ടിൽ ധനം, ധാന്യം എന്നിവ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, "ഇതെല്ലാം കൃഷ്ണന്റെ കൃപയാൽ ലഭിച്ചതു തന്നെ" എന്നു പറഞ്ഞു, മനസ്സിൽ സന്തോഷത്തോടെ ദൈവിക വസ്ത്രാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ ഭാര്യയോടൊപ്പം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും അനുഭവിച്ചു, ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ അനേകം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, ആ കൃപയാൽ പരമമായ സ്വർഗ്ഗസുഖം എപ്പോഴും അനുഭവിച്ചു.
അഥ ധൃതരാഷ്ട്രതനയോ ദുര്യോധനഃ പാംഡുതനയാന്കപടദ്യൂതവ്യാജേന രാജ്യമപഹൃത്യ സ്വരാഷ്ട്രാദ്വിവാസയാമാസ
അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ ദുര്യോധനൻ, കപടമായ ജുവയിലൂടെ പാണ്ഡവന്മാരുടെ രാജ്യം കവർന്നു, അവരെ സ്വന്തം രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
തേ തു യുധിഷ്ഠിരഭീമാര്ജുനനകുലസഹദേവാഃ സുപത്ന്യാ ദ്രൌ പദ്യാ സഹ മഹാരണ്യം ഗത്വാ തത്ര ദ്വാദശാബ്ദാന്സ്ഥിത്വാ സംവത്സരപര്യംതമജ്ഞാതാഃ സര്വേ മത്സ്യദേശാധിപതേര്വിരാടസ്യ നിവേശനേ സ്ഥിത്വാ വാസുദേവേന സഹായേന ധാര്തരാഷ്ട്രാന്യോദ്ധുമാജഗ്മുഃ
അവർ അർജുനൻ, ഭീമൻ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, നകുലൻ, സഹദേവൻ, നല്ലഭാര്യയായ ദ്രൗപദിയോടൊപ്പം മഹാവനത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ പന്ത്രണ്ടുവർഷം കഴിഞ്ഞു, ഒരു വർഷം മത്സ്യദേശാധിപൻ വിരാടിന്റെ അരമനയിൽ മറഞ്ഞ് താമസിച്ചു, വാസുദേവന്റെ സഹായത്തോടെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ നേരിടാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തേഷാം ധാര്തരാഷ്ട്രപാംഡുപുത്രാണാം നാനാദേശാധിപനൃപൈഃ കുരുക്ഷേത്രമഹാപുണ്യേ ദേവാനാമപി ഭയംകരോ മഹാസംഗ്രാമോഽഭവത്
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും പാണ്ഡവന്മാരും അനേകം ദേശാധിപന്മാരുമായി ചേർന്ന്, ദേവന്മാർക്കുപോലും ഭയങ്കരമായ മഹാസമരം പുണ്യമായ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു.
അഥ ശ്രീകൃഷ്ണോഽപ്യര്ജുനസാരഥ്യം കുര്വന്നര്ജുനേ സ്വശക്തിമാവേശ്യ തേന ദുര്യോധനഭീഷ്മദ്രോ- ണപ്രമുഖാന്സര്വാന്പാര്ഥിവാനേകാദശാക്ഷൌഹിണീബലസഹിതാന്കുരുക്ഷേത്രേ ഹത്വാ പാംഡവാന്രാജ്യേ സ്ഥാപയിത്വാ നിഃശേഷേണ സര്വഭൂഭാരമപാസ്യ സ്വാം പുരീം പ്രവിവേശ
കസ്യചിത്ത്വഥകാലസ്യ കതിപയാഹനി വൈദികോ ബ്രാഹ്മണോ മൃതം പംചവാര്ഷികം ബാലമാദായ രാജദ്വാരി നിധായ ബഹുശോ വിലപന്ബഹൂന്യാക്രോശവാക്യാനി കൃഷ്ണം ജഗാദ
കഴിഞ്ഞ കുറേ ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു ദിവസം, ഒരു വൈദിക ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ അഞ്ചുവയസ്സുള്ള മരിച്ച മകനെ കൊണ്ടു രാജാവിന്റെ വാതിലിൽ വെച്ച്, വലുതായി വിലപിച്ചു, അനേകം കുറ്റം ചൊല്ലി കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.
കൃഷ്ണസ്തമാക്രോശം ശ്രുത്വാ തൂഷ്ണീമുവാസ
കൃഷ്ണൻ അവന്റെ കുറ്റം കേട്ട് മൗനമായി നിന്നു.
സ തു മമ പംചപുത്രാഃ പൂര്വം ഹതാ അയം തു ഷഷ്ഠഃ ഏനം കൃഷ്ണോ ന ജീവയിഷ്യതി തര്ഹി രാജദ്വാരി മരിഷ്യാമീത്യുവാച
"എന്റെ അഞ്ചു മക്കളും മുമ്പേ മരിച്ചിരുന്നു, ഇതാണ് ആറാമത്തേത്. കൃഷ്ണൻ ഇവനെ ജീവിപ്പിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ രാജാവിന്റെ വാതിലിൽ മരിക്കും," എന്നു അവൻ പറഞ്ഞു.
തസ്മിന്കാലേ അര്ജുനഃ കൃഷ്ണം ദ്രഷ്ടുമാഗതസ്തഥാവിധം തം പുത്രശോകേന വിലപംതം ദദര്ശ
അപ്പോൾ അർജുനൻ കൃഷ്ണനെ കാണാൻ വന്നു, മകനിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ വിലപിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.
അര്ജുനോഽപി കാലധര്മമുപാഗതം പംചവാര്ഷികം ബാലകം ദൃഷ്ട്വാ കൃപയാവിഷ്ടസ്തവ പുത്രമഹംജീവയിഷ്യാമീതി ബ്രാഹ്മണായാഭയം ദത്വാ പ്രതിശ്രുതവാന്
അർജുനൻ, കാലത്തിന്റെ നിയമം അനുഭവിച്ച അഞ്ചുവയസ്സുകാരനെ കണ്ടപ്പോൾ, കരുണയോടെ, "നിന്റെ മകനെ ഞാൻ ജീവിപ്പിക്കും" എന്ന് ഉറപ്പ് നൽകി, ബ്രാഹ്മണനോട് ആശ്വാസം നൽകി.
ബ്രാഹ്മണസ്തു തേനാശ്വാസിതോ ഹൃഷ്ടവാന്
അവന്റെ ആശ്വാസത്തിൽ ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷിച്ചു.
അഥൈതം ബ്രാഹ്മണശിശും ബഹുഭിഃ സംജീവിനാസ്ത്രൈരഭിമംത്ര്യ അലബ്ധജീവിതം ദൃഷ്ട്വാ വൃഥാ പ്രതിജ്ഞാമവാപ്യ ബഹുശോകസമന്വിതസ്തേനൈവ പ്രാണാംസ്ത്യക്തുമൈച്ഛത്
പിന്നീട്, ആ ബ്രാഹ്മണശിശുവിന് അനേകം ജീവൻ നൽകുന്ന അസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ജീവൻ ലഭിച്ചില്ലെന്ന് കണ്ടു, പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കാനായില്ലെന്ന ദുഃഖത്തിൽ അർജുനൻ ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ മനസ്സിലാക്കി.
കൃഷ്ണസ്തു തത്സര്വം ജ്ഞാത്വാംതഃപുരാദ്വിനിഷ്ക്രമ്യ തം വൈദികം പ്രാഹ തവപുത്രാന്സര്വാനഹം ദാസ്യാമീത്യുക്ത്വാശ്വാസ്യ വൈനതേയമാരുഹ്യാര്ജുനസഹിതോ വൈഷ്ണവം ലോകമാജഗാമ
കൃഷ്ണൻ ഈ എല്ലാം അറിഞ്ഞ് അന്തഃപുരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നു, ബ്രാഹ്മണനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, "നിന്റെ എല്ലാ മക്കളും ഞാൻ തിരികെ നൽകും" എന്ന് പറഞ്ഞു, അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, വിനതയുടെ മകനായ ഗരുഡനിൽ കയറി അർജുനനോടൊപ്പം വൈഷ്ണവലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
തത്ര ദിവ്യമണിമംഡപോദ്ദേശേ ദേവ്യാ സഹ സമാസീനം നാരായണം ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണാര്ജുനൌ നമശ്ചക്രതുഃ ൫൦ 6.252.
അവിടെ ദിവ്യമായ രത്നമണ്ഡപത്തിൽ ദേവിയോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന നാരായണനെ കൃഷ്ണനും അർജ്ജുനനും കണ്ടു, അവരെ ഇരുവരും നമസ്കരിച്ചു.
സ തൌ ബാഹുഭ്യാം പരിഷ്വജ്യ കിമര്ഥമാഗതാവിത്യുവാച
അവൻ ഇരുവരെയും കൈകൊണ്ട് അണച്ച്, 'നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് വന്നത്?' എന്നു ചോദിച്ചു.
കൃഷ്ണശ്ച ഭഗവന്വൈദികസ്യ തനയാന്മമ ദേഹീത്യുവാച
കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, ആ വൈദികന്റെ മക്കളെ എനിക്ക് തിരിച്ചു തരിക.'
സ തു നാരായണസ്താദൃഗ്വയസി സംസ്ഥിതാന്ബ്രാഹ്മണപുത്രാന്കൃഷ്ണായ സംദദൌ
അപ്പോൾ നാരായണൻ, അന്നത്തെ പ്രായത്തിൽ തന്നെയുള്ള ബ്രാഹ്മണപുത്രന്മാരെ കൃഷ്ണനു നൽകി.
ശ്രീകൃഷ്ണോഽപി താന്വൈനതേയസ്കംധേ സമാരോപ്യ ഹര്ഷസമന്വിതോഽര്ജുനസഹിതഃ സ്വയമപ്യാരുഹ്യ ദിവി ദേവഗണൈഃ സംസ്തൂയമാനോ ദ്വാരവതീമാവിവേശ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ ആ കുട്ടികളെ ഗരുഡന്റെ തോളിൽ ഇരുത്തി, അർജ്ജുനനോടൊപ്പം സ്വയം കയറി, ദേവന്മാർ വാഴ്ത്തുമ്പോൾ ദ്വാരകയിലേക്ക് സന്തോഷത്തോടെ പ്രവേശിച്ചു.
തസ്മൈ ബ്രാഹ്മണായ പംചവര്ഷവയഃസ്ഥാന്ഷട്പുത്രാന്ദദൌ സോഽപ്യത്യംതര്ഹഷസമന്വിതഃ കൃഷ്ണം വര്ദ്ധയസ്വേത്യാശിഷം പ്രായച്ഛത്
അവൻ ആ ആറു അഞ്ചുവയസ്സുകാരെ ബ്രാഹ്മണനു നൽകി. അതിൽ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ ബ്രാഹ്മണൻ കൃഷ്ണനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, 'നിനക്ക് വളർച്ചയുണ്ടാകട്ടെ' എന്നു ആശംസിച്ചു.
അര്ജുനസ്തു സഫലാം പ്രതിജ്ഞാമവാപ്യ കൃഷ്ണം നമസ്കൃത്യ യുധിഷ്ഠിരപാലിതാം സ്വാം പുരീമാജഗാമ
അർജ്ജുനൻ തന്റെ വാഗ്ദാനം നിറവേറ്റി, കൃഷ്ണനോട് നമസ്കരിച്ച്, യുദിഷ്ഠിരൻ ഭരിച്ചിരുന്ന തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
കൃഷ്ണസ്യ ഷോഡശസഹസ്രഭാര്യാസ്വയുതസാഹസ്രപുത്രാ ജജ്ഞിരേ തേഷാം പുത്രപൌത്രസംഖ്യാം വക്തും ന ശക്യതേ
കൃഷ്ണന്റെ പതിനാറായിരം ഭാര്യമാരിൽ നിന്ന് പതിനായിരം മക്കൾ ജനിച്ചു; അവരുടെ മക്കളുടെയും കൊച്ചുമക്കളുടെയും എണ്ണം പറയാൻ കഴിയില്ല.
അത്രാപി ശ്ലോകഃ । അഷ്ടൌശതാനി പുത്രാണാം സഹസ്രാണ്യയുതം തഥാ । പ്രദ്യുമ്നഃ പ്രഥമസ്തേഷാം സര്വേഷാം രുക്മിണീസുതഃ
ഇവിടെ ഒരു ശ്ലോകം ഉണ്ട്: 'എണ്ണൂറ് മക്കളും, കൂടാതെ പതിനായിരം മക്കളും ജനിച്ചു; അവരിൽ പ്രധാനൻ രുക്മിണിയുടെ മകനായ പ്രദ്യുമ്നനാണ്.'
അസംഖ്യൈസ്തൈര്യാദവൈരിയം പൃഥിവീ സംവൃതാഽഭവത്
ആ അനേകം യാദവന്മാർ കൊണ്ട് ഭൂമി നിറഞ്ഞുപോയി.
പുനരപ്യവനീഭാരശംകയാ കൃഷ്ണസ്തു താനൃഷിശാപവ്യാജേന സംഹര്തുമൈച്ഛത്
പിന്നീട് ഭൂഭാരം വീണ്ടും സംശയിച്ച കൃഷ്ണൻ, ഒരു ഋഷിയുടെ ശാപം എന്ന വ്യാജത്തിൽ അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ മനസ്സുറച്ചു.
കദാചിത്സര്വേ കുമാരാ നര്മദായാം വിഹര്തുമാജഗ്മുഃ
ഒരു ദിവസം എല്ലാവരും നർമദാനദിയിൽ കളിക്കാൻ പോയി.
തത്ര തപംതം കണ്വം മഹര്ഷിം ദൃഷ്ട്വാ ജാംബവത്യാഃ । പുത്രം യോഷിദ്വേഷം കൃത്വാ തസ്യോദരേ കാത്വായസം മുസലം ബദ്ധ്വാ ഋഷേഃ । സമീപമാഗത്യ സര്വേ നമസ്കൃത്വാ പത്നീരൂപം സാംബം കുമാരം തസ്യ പുരതോ നിധായ । അസ്യാ ഗര്ഭേ സ്ത്രീ വാ പുരുഷോ വാ ഭവിഷ്തീതി ബ്രൂഹീത്യൂചുഃ
അവിടെ തപസ്സിൽ ലയിച്ചിരുന്ന കണ്വമഹർഷിയെ കണ്ടു, ജാംബവതിയുടെ മകൻ സാംബനെ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ മാറ്റി, വയറ്റിൽ ഇരുമ്പ് ദണ്ഡം കെട്ടി, എല്ലാവരും മഹർഷിക്കു മുന്നിൽ സാംബനെ വെച്ച്, 'ഇവളുടെ ഗർഭത്തിൽ ആൺകുട്ടിയോ പെൺകുട്ടിയോ ജനിക്കും എന്ന് പറയൂ' എന്നു ചോദിച്ചു.
സ തു മനസാ തദ്വിജ്ഞായ താനമര്ഷമാണഃ സര്വാനനേന മുസലേന യൂയം സര്വേ നിഹതാ ഭവതേത്യുവാച
മഹർഷി അവരുടെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിൽ അറിഞ്ഞ് കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഈ ദണ്ഡം കൊണ്ടുതന്നെ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നശിക്കപ്പെടും.'
സര്വേ സമുദ്വിഗ്നമനസഃ കൃഷ്ണം സമേത്യ മഹര്ഷിണോക്തം തത്കര്മ നിവേദയാമാസുഃ
എല്ലാവരും ഭയത്താൽ കുഴഞ്ഞ മനസ്സോടെ കൃഷ്ണനോടു ചേർന്ന് മഹർഷി പറഞ്ഞതും ചെയ്തതും വിവരിച്ചു.
കൃഷ്ണോഽപി തദായസം മുസലം ചൂര്ണീഭൂതം ഹ്രദേ നിപാതയാമാസ
കൃഷ്ണൻ ആ ഇരുമ്പ് ദണ്ഡം പൊടിയാക്കി വെള്ളത്തിൽ ഇടിച്ചു.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനന്റെ സാരഥിയായി, തന്റെ ശക്തി അർജുനനിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ച്, അർജുനനോടൊപ്പം ദുര്യോധനൻ, ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ എന്നിവരെ മുന്നിൽ നിർത്തി പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണി സേനയോടുകൂടിയ രാജാക്കന്മാരെ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ സംഹരിച്ചു, പാണ്ഡവരെ രാജ്യം കൈവശം വെക്കിച്ചു, ഭൂഭാരം മുഴുവനും നീക്കി, സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.