തത്ര സ്ഥലേ നംദഗോപാദയഃ സര്വേ ജനാഃ പുത്രദാരസഹിതാഃ പശുപക്ഷിമൃഗാദയോഽപി വാസുദേവപ്രസാദേന ദിവ്യരൂപധരാ വിമാനസമാരൂഢാഃ പരമം ലോകം വൈകുംഠമവാപുഃ
അവിടെ, നന്ദനും മറ്റ് ഗോപന്മാരും അവരുടെ മക്കളും ഭാര്യമാരും, പശുക്കളും പക്ഷികളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പോലും വാസുദേവന്റെ കൃപയാൽ ദിവ്യരൂപം പ്രാപിച്ചു, വിമാനങ്ങളിൽ കയറി പരമലോകമായ വൈകുണ്ഠം എത്തി.
ശ്രീകൃഷ്ണസ്തു നംദഗോപവ്രജൌകസാം സര്വേഷാം നിരാമയം സ്വപദം ദത്വാ ദേവഗണൈഃ സ്തൂയമാനഃ। ശ്രീമതീം ദ്വാരാവതീം വിവേശ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ, നന്ദന്റെ വൃന്ദാവനത്തിലെ എല്ലാവർക്കും തന്റെ നിർമലമായ ലോകം നൽകുകയും, ദേവന്മാർക്ക് വന്ദിതനായി, മഹത്വമുള്ള ദ്വാരകയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
തത്ര വസുദേവോഗ്രസേനസംകര്ഷണപ്രദ്യുമ്നാനിരുദ്ധാക്രൂരാദിഭിഃ പ്രത്യഹം സംപൂജിതഃ ഷോഡശസഹസ്രാഷ്ടാധികമഹിഷീഭിശ്ച വിശ്വരൂപധരോ ദിവ്യരത്നമയ ലതാഗൃഹാംതരേ-। ഷു സുരതരുകുസുമാര്ചിതശ്ലക്ഷ്ണതരപര്യംകേഷു രമയാമാസ
അവിടെ വാസുദേവൻ, ഉഗ്രസേനൻ, സങ്കർഷണൻ, പ്രത്യുമ്നൻ, അനിരുദ്ധൻ, അക്രൂരൻ തുടങ്ങിയവർ പ്രതിദിനം കൃഷ്ണനെ ആരാധിച്ചു; പതിനാറായിരത്തി എട്ട് മഹിഷികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വിശ്വരൂപം ധരിച്ച്, ദിവ്യരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ലതാമന്ദിരങ്ങളിൽ, ദേവവൃക്ഷപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച മൃദുലമായ കിടക്കകളിൽ കൃഷ്ണൻ ആനന്ദിച്ചു.
അസീദവ്യാകൃതം ബ്രഹ്മകരകാഘൃതയോരിവ । പ്രകൃതിസ്ഥോ ഗുണാന്മുക്തോ ദ്രവീഭൂത്വാ ദിവം ഗതഃ
അവിടെ, അവ്യാകൃതമായത്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ കൈകളിലെ നെയ്യുപോലെ, പ്രകൃതിയിൽ നിലകൊണ്ടു, ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായി, ദ്രവരൂപം പ്രാപിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ വൃംദാവനമഹാത്മ്യേ പാര്വതീ-ശിവസംവാദേ ഷട്സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പാതാളഖണ്ഡത്തിൽ വൃന്ദാവനത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന പാർവതി-ശിവസംഭാഷണത്തിലെ എഴുപത്താറാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
പാര്വത്യുവാച- വിസ്തരേണ സമാചക്ഷ്വ നാമാര്ഥപദഗൌരവമ് । ഈശ്വരസ്യ സ്വരൂപം ച തത്സ്ഥാനാനാം വിഭൂതയഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: നാമങ്ങളുടെ, അർത്ഥങ്ങളുടെ, പദങ്ങളുടെ മഹത്വം, ഈശ്വരന്റെ സ്വരൂപം, ആ സ്ഥലങ്ങളുടെ വൈഭവം ഇവയെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞുതരേണം.
തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം ധാമ വ്യൂഹഭേദാസ്തഥാ ഹരേഃ । നിര്വാണാഖ്യാഹി തത്ത്വേന മമ സര്വം സുരേശ്വര
വിഷ്ണുവിന്റെ പരമധാമം, ഹരിയുടെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ, മോക്ഷം എന്ന അവസ്ഥ ഇവയെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം ദേവാദിദേവാ.
ഈശ്വര ഉവാച- സാരേ വൃംദാവനേ കൃഷ്ണം ഗോപീകോടിഭിരാവൃതമ് । തത്ര ഗംഗാ പരാശക്തിസ്തത്സ്ഥമാനംദകാനനമ്
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: വൃന്ദാവനത്തിന്റെ സാരഭാഗത്ത്, ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗോപികകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് കൃഷ്ണൻ ഉണ്ട്; അവിടെ ഗംഗയും പരാശക്തിയും ആനന്ദകരമായ കാനനവും ഉണ്ട്.
നാനാ സുകുസുമാമോദസമീരസുരഭീകൃതമ് । കലിംദതനയാ ദിവ്യതരംഗരാഗശീതലമ്
നാനാ മനോഹരമായ പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം കാറ്റിൽ നിറഞ്ഞു, കാളിന്ദിയുടെ പുത്രിയായ നദിയുടെ ദിവ്യമായ വർണ്ണമുള്ള തിരകൾ കൊണ്ടു ശീതളമാകുന്നു.
സനകാദ്യൈര്ഭാഗവതൈഃ സംസൃഷ്ടം മുനിപുംഗവൈഃ । ആഹ്ലാദിമധുരാരാവൈര്ഗോവൃംദൈരഭിമംഡിതമ്
സനകാദിമുനിമാർ പോലുള്ള ഭക്തന്മാരാൽ, മഹർഷിമാരാൽ നിറഞ്ഞു, ആനന്ദകരമായ മധുരമായ പശുക്കളുടെയും ഗോപന്മാരുടെയും ശബ്ദങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
രമ്യസ്രഗ്ഭൂഷണോപേതൈര്നൃത്യദ്ഭിര്ബാലകൈര്വൃതമ് । തത്ര ശ്രീമാന്കല്പതരുര്ജാംബൂനദപരിച്ഛദഃ
അവിടെ മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചും നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ബാലന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവിടെ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മഹത്വമുള്ള കല്പവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു.
നാനാരത്നപ്രവാലാഢ്യോ നാനാമണിഫലോജ്ജ്വലഃ । തസ്യ മൂലേ രത്നവേദീ രത്നദീധിതിദീപിതാ
നാനാഭാവത്തിലുള്ള രത്നങ്ങളും പവഴകളും നിറഞ്ഞു, വിവിധ മാണിക്യങ്ങളും ഫലങ്ങളും കൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ അടിയിൽ രത്നവേദി, രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ ദീപ്തിയായി കാണാം.
തത്ര ത്രയീമയം രത്നസിംഹാസനമനുത്തമമ് । തത്രാസീനം ജഗന്നാഥം ത്രിഗുണാതീതമവ്യയമ്
അവിടെ മൂന്ന് വേദങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ട, അതുല്യമായ രത്നസിംഹാസനം ഉണ്ട്. അതിൽ ലോകനാഥൻ, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറം, അക്ഷരൻ ഇരിക്കുന്നു.
കോടിചംദ്രപ്രതീകാശം കോടിഭാസ്കരഭാസ്വരമ് । കോടികംദര്പലാവണ്യം ഭാസയന്തം ദിശോദശ
അവൻ കോടിയോളം ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ളവനും കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനും കോടിയോളം മന്മഥന്മാരുടെ സൗന്ദര്യമുള്ളവനും, പത്ത് ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
ത്രിനേത്രം ദ്വിഭുജം ഗൌരം തപ്തജാംബൂനദപ്രഭമ് । ശ്ലിഷ്യമാണമംഗനാഭിഃ സദാമാനം ച സര്വശഃ
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ, രണ്ട് കൈകളുള്ളവൻ, വെളുത്ത നിറമുള്ളവൻ, ഉരുക്കിയ പൊന്നുപോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ളവൻ, സ്ത്രീകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ചുറ്റി ചേർത്ത് പിടിക്കുന്നവൻ.
ബ്രഹ്മാദ്യൈഃ സനകാദ്യൈശ്ച ധ്യേയം ഭക്തവശീകൃതമ് । സദാഘൂര്ണിതനേത്രാഭിര്നൃത്യംതീഭിര്മഹോത്സവൈഃ
ബ്രഹ്മാദികളും സനകാദികളും ധ്യാനിക്കുന്നവൻ, ഭക്തിയാൽ കീഴടങ്ങിപ്പോയവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും കണ്ണുകൾ ചുറ്റി ചുറ്റി നോക്കുന്ന നർത്തകിമാരുടെ മഹോത്സവങ്ങളിൽ ഇടയിൽ ഇരിക്കുന്നു.
ചുംബംതീഭിര്ഹസംതീഭിഃ ശ്ലിഷ്യംതീഭിര്മുഹുര്മുഹുഃ । അവാപ്തഗോപീദേഹാഭിഃ ശ്രുതിഭിഃ കോടികോടിഭിഃ
അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുംബിക്കുകയും ചിരിക്കുകയും ചേർത്ത് പിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരും, അനേകം ഗോപിമാരും അനേകം ചെവികളും അവനെ ചുറ്റി ഉണ്ട്.
തത്പാദാംബുജമാധ്വീകചിത്താഭിഃ പരിതോ വൃതമ് । താസാം തു മധ്യേ യാ ദേവീ തപ്തചാമീകരപ്രഭാ
അവന്റെ കമലപാദങ്ങൾ തേൻപോലെ മധുരമായ മനസ്സുള്ളവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവരുടെ നടുവിൽ ഉരുക്കിയ പൊന്നുപോലുള്ള പ്രകാശമുള്ള ഭഗവതി ഉണ്ട്.
ദ്യോതമാനാ ദിശഃ സര്വാഃ കുര്വതീ വിദ്യുദുജ്ജ്വലാഃ । പ്രധാനം യാ ഭഗവതീ യയാ സര്വമിദം തതമ്
അവൾ മിന്നൽപോലെ ദീപ്തിയോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. അവളാണ് പ്രധാനമായ ഭഗവതി, അവളാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യംതരൂപാ യാ വിദ്യാ വിദ്യാത്രയീപരാ । സ്വരൂപാ ശക്തിരുപാ ച മായാരൂപാ ച ചിന്മയീ
സൃഷ്ടി, നില, ലയത്തിന്റെ രൂപമായ അവൾ, ജ്ഞാനം, മൂന്നു വിധ ജ്ഞാനങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം, സ്വരൂപം, ശക്തിരൂപം, മായാരൂപം, ചൈതന്യമായവളാണ്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാം ദേഹകാരണകാരണമ് । ചരാചരം ജഗത്സര്വം യന്മായാപരിരംഭിതമ്
ബ്രഹ്മാവു, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരുടെ ശരീരങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുന്നവളാണ് അവൾ. ചലനമില്ലാത്തതും ചലിക്കുന്നതുമായ ഈ ലോകം മുഴുവൻ അവളുടെ മായയിൽ ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വൃംദാവനേശ്വരീ നാമ്നാ രാധാ ധാത്രാനുകാരണാത് । താമാലിംഗ്യ വസംതം തം മുദാ വൃംദാവനേശ്വരമ്
വൃന്ദാവനേശ്വരി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന രാധ, സ്രഷ്ടാവുമായി സാമ്യം കൊണ്ടു, വൃന്ദാവനേശ്വരനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് സന്തോഷത്തോടെ അവനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു.
അന്യോന്യചുംബനാശ്ലേഷ മദാവേശവിഘൂര്ണിതമ് । ധ്യായേദേവം കൃഷ്ണദേവം സ ച സിദ്ധിമവാപ്നുയാത്
പരസ്പരം ചുംബിക്കുകയും ചേർത്ത് പിടിക്കുകയും പ്രേമാനന്ദത്തിൽ മുഴുകി ചുറ്റി ചുറ്റി ആടുകയും ചെയ്യുന്ന അവരിൽ, ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണനെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ സിദ്ധി നേടും.
മംത്രരാജമിമം ഗുഹ്യം തസ്യ മംത്രം ച മംത്രവിത് । യോ ജപേച്ഛൃണുയാദ്വാപി സ മഹാത്മാ സുദുര്ല്ലഭഃ
ഈ മന്ത്രരാജം രഹസ്യമാണ്, അതിന്റെ മന്ത്രം മന്ത്രജ്ഞനാണ് അറിയുക. ആരെങ്കിലും ഇത് ജപിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ആ മഹാത്മാവ് വളരെ അപൂർവനാണ്.
രാധിംകാ ചിത്രരേഖാ ച ചംദ്രാ മദനസുംദരീ । ശ്രീപ്രിയാ ശ്രീമധുമതീ ശശിരേഖാ ഹരിപ്രിയാ
രാധിക, ചിത്രരേഖ, ചന്ദ്ര, മദനസുന്ദരി, ശ്രീപ്രിയ, ശ്രീമധുമതി, ശശിരേഖ, ഹരിപ്രിയ.
സുവര്ണശോഭാ സംമോഹാ പ്രേമരോമാംചരാജിതാ । വൈവര്ണ്യസ്വേദസംയുക്താ ഭാവാസക്താ പ്രിയംവദാ
പൊന്നുപോലുള്ള കാന്തിയുള്ളവൾ, മനോഹരിയായവൾ, പ്രേമത്തിന്റെ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞവൾ, വർണ്ണം മാറിയും ചോർച്ചയും ഉള്ളവൾ, ഭാവത്തിൽ ലീനയായവൾ, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവൾ.
സുവര്ണമാലിനീ ശാംതാ സുരാസരസികാ തഥാ । സര്വസ്ത്രീ ജീവനാ ദീനവത്സലാ വിമലാശയാ
പൊന്നുപോലുള്ള മാല ധരിച്ചവൾ, ശാന്തയായവൾ, ദൈവസുദയുടെ ആസ്വാദകയായവൾ, എല്ലാ സ്ത്രീകളുടെയും ജീവൻ, ദുഖിതരോടു കരുണയുള്ളവൾ, നിർമ്മലഹൃദയമായവൾ.
നിപീതനാമപീയൂഷാ സാ രാധാ പരികീര്തിതാ । സുദീര്ഘസ്മിതസംയുക്താ തപ്തചാമീകരപ്രഭാ
പേരുകളുടെ അമൃതം കുടിച്ചവളാണ് രാധ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ദീർഘമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, ഉരുക്കിയ പൊന്നുപോലുള്ള പ്രകാശം നിറഞ്ഞവളാണ് അവൾ.
മൂര്ച്ഛത്പ്രേമനദീ രാധാ വരണാ ലോചനാംജനാ । മായാമാത്സര്യസംയുക്താ ദാനസാമ്രാജ്യ ജീവനാ
മൂർച്ചയുള്ള പ്രേമത്തിന്റെ നദിയായ രാധ, തിരഞ്ഞെടുത്തവൾ, കണ്ണുകളുടെ കജലായവൾ, മായയും അസൂയയും ഉള്ളവൾ, ദാനസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ജീവൻ.
ഏവം ഹിതാര്ഥായ സര്വദേവാനാം സമസ്തഭൂഭാരവിനാശായ യദുവംശേഽവതീര്യ സകലരാക്ഷസവിനാശം കൃതമഹാംതമുര്വീഭാരം നാശയിത്വാ നംദവ്രജദ്വാരികാവാസിനഃ സ്ഥാവരജംഗമാന്ഭവബംധനാന്മോചയിത്വാ പരമേ ശാശ്വതേ യോഗിധ്യേയേ രമ്യേ ധാമ്നി സംസ്ഥാപ്യ നിത്യം ദിവ്യമഹിഷ്യാദിഭിഃ സംസേവ്യമാനോ വാസുദേവോഽഖിലേഷൂവാച
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ക്ഷേമത്തിനും ഭൂഭാരനാശത്തിനും യദുകുലത്തിൽ അവതരിച്ച്, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിച്ച് ഭൂഭാരം നീക്കി, നന്ദവ്രജവും ദ്വാരകയും ഉൾപ്പെടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും സഞ്ചരിക്കാത്തവരെയും ജന്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച്, പരമമായ ശാശ്വതമായ യോഗികൾ ധ്യാനം ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ലോകത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ദിവ്യമായ മഹിഷിമാരുടെ സേവനം ലഭിച്ചുകൊണ്ട് വാസുദേവൻ എല്ലാവരോടും പ്രസംഗിച്ചു.