ദൃഷ്ട്വാ തത്പരമാശ്ചര്യം ചിംതയംതീ ഹൃദാ കിയത് । പാദാംഗുഷ്ഠേനാ ലിഖംതീ ഭുവം നമ്രാനനാ സ്ഥിതാ
ആ പരമ അത്ഭുതം കണ്ട അവൾ, ഹൃദയത്തിൽ ആലോചിച്ചു, തല താഴ്ത്തി നിൽക്കുമ്പോൾ കാലിന്റെ വലിയ വിരലാൽ നിലം വരച്ചു.
തതസ്താസാം സംഭ്രമോഽഭൂദ്ദൃഷ്ടീനാം ച പരസ്പരമ് । കേയം മദീയജാതീയാ ചിരേണാനസ്തകൌതുകാ
അതിനുശേഷം അവിടെയുള്ളവർക്കിടയിൽ ആശ്ചര്യവും പരസ്പര ദൃഷ്ടികളും ഉണ്ടായി: 'ഇവൾ ആരാണ്? നമ്മുടെ കൂട്ടത്തിൽപെട്ടവളോ? ഇങ്ങനെ ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം ആരാണ് വന്നത്?' എന്ന സംശയം അവർക്കുണ്ടായി.
ഇതി സര്വാഃ സമാലോക്യ ജ്ഞാതവ്യേയമിതി ക്ഷണമ് । ആമംത്ര്യ മംത്രണാഭിജ്ഞാഃ കൌതുകാദ്ദ്രഷ്ടുമാഗതാഃ
അങ്ങനെ എല്ലാവരും അവളെ നോക്കി, 'ഇവളെ അറിയേണ്ടതുണ്ട്' എന്ന് വിചാരിച്ചു. ഉപദേശം അറിയുന്നവരെ വിളിച്ചു, കൗതുകത്തോടെ അവളെ കാണാൻ അവർ മുന്നോട്ട് വന്നു.
ആഗത്യ താസാമേകാഥ നാമ്നാ പ്രിയമുദാ മതാ । ഗിരാ മധുരയാ പ്രീത്യാ താമുവാച മനസ്വിനീ
അവരിൽ ഒരുത്തി, പ്രിയമുദ എന്ന പേരുള്ളവൾ, സന്തോഷപൂർവ്വം അടുത്തു വന്നു; മധുരമായ വാക്കുകളും സ്നേഹപൂർവ്വമായ ഭാവവും കൊണ്ട് മനസ്സിൽ ധൈര്യമുള്ള ആ യുവതിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
പ്രിയമുദോവാച-। കാസി ത്വം കസ്യ കന്യാസി കസ്യ ത്വം പ്രാണവല്ലഭാ । ജാതാ കുത്രാസി കേനാസ്മിന്നാനീതാ വാ ഗതാ സ്വയമ്
പ്രിയമുദ പറഞ്ഞു: 'നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? ആരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്? എവിടെയാണ് ജനിച്ചത്? ആരാണ് നിന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ നീ തന്നെയോ വന്നത്?'
ഏതച്ച സര്വമസ്മാകം കഥ്യതാം ചിംതയാ കിമു । സ്ഥാനേഽസ്മിന്പരമാനംദേ കസ്യാപി ദുഃഖമസ്തി കിമ്
'ഇതെല്ലാം ഞങ്ങളോട് പറയൂ — നീ എന്താണ് ആലോചിക്കുന്നത്? ഈ പരമാനന്ദമുള്ള സ്ഥലത്ത് ആര്ക്കെങ്കിലും ദുഃഖമുണ്ടോ?'
ഇതി പൃഷ്ടാ തയാ സാ തു വിനയാവനതിം ഗതാ । ഉവാച സുസ്വരം താസാം മോഹയംതീ മനാംസി ച
അവളെ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൾ വിനയപൂർവ്വം തല താഴ്ത്തി, മധുരമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു; അവളുടെ വാക്കുകൾ അവിടെയുള്ളവരുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിച്ചു.
അര്ജുന ഉവാച- । കാ വാസ്മി കസ്യ കന്യാ വാ പ്രജാതാ കസ്യ വല്ലഭാ । ആനീതാ കേന വാ ചാത്ര കിം വാഥ സ്വയമാഗതാ
അർജുനൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? ആരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്? ആരാണ് എന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ തന്നെയോ വന്നത്?'
ഏതത്കിംചിന്ന ജാനാമി ദേവീ ജാനാതു തത്പുനഃ । കഥിതം ശ്രൂയതാം തന്മേ മദ്വാക്യേ പ്രത്യയോ യദി
'ഇതെല്ലാം ഞാൻ ഒന്നും അറിയുന്നില്ല; ദേവി അതറിയട്ടെ. ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ, എന്റെ വാക്കുകളിൽ വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ.'
അസ്യൈവ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ ഏകമസ്തി സരോവരമ് । തത്രാഹം സ്നാതുമായാതാ ജാതാ തത്രൈവ സംസ്ഥിതാ
'ഇവിടെ വലതുവശത്ത് ഒരു തടാകം ഉണ്ട്. അവിടെ കുളിക്കാൻ ഞാൻ എത്തിയിരുന്നു; അവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ ജനിച്ച് ഇപ്പോഴും അവിടെയാണ് നിൽക്കുന്നത്.'
വിഷമോത്കംഠിതാ പശ്ചാത്പശ്യംതീ പരിതോ ദിശമ് । ഏകമാകാശസംഭൂതം ധ്വനിമശ്രൌഷമദ്ഭുതമ്
'പിന്നീട് വിഷമത്താൽ ആകുലയായി ചുറ്റും നോക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായ ഒരു ശബ്ദം ഞാൻ കേട്ടു.'
അനേനൈവ പഥാ സുഭ്രു ഗച്ഛ പൂര്വസരോവരമ് । ഉപസ്പൃശ്യ ജലം തസ്യ സാധയസ്വ മനോരഥമ്
'ഈ വഴിയിലൂടെ നീ പോകൂ, മനോഹരഭ്രൂകുടിയുള്ളവളേ, കിഴക്കേ തടാകത്തിലേക്ക്. അതിന്റെ വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുക.'
തത്ര സംതി ഹി സഖ്യസ്തേ മാ സീദ വരവാര്ണിനി । താഹി സംപാദയിഷ്യംതി തത്ര തേ വരമീപ്സിതമ്
അവിടെ നിന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ ഉണ്ടല്ലോ, മനോഹരിയായേ, നീ വിഷമിക്കേണ്ട. അവിടെയുള്ളവർ നിനക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം നല്കും.
ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യ തസ്മാദത്ര സമാഗതാ । വിഷാദഹര്ഷപൂര്ണാത്മാ ചിംതാകുലസമാകുലാ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൾ അവിടെ എത്തി; മനസ്സിൽ സന്തോഷവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞു, ചിന്തകളാൽ അലമുറയോടെ.
ആഗതാസ്യ ജലം സ്പൃഷ്ട്വാ നാനാവിധശുഭധ്വനിമ് । അശ്രൌഷം ച തതഃ പശ്ചാദപശ്യം ഭവതീഃ പരാഃ
അവൾ എത്തി വെള്ളം തൊട്ടു, പലവിധ ശുഭധ്വനികൾ കേട്ടു; പിന്നെ അവൾ മറ്റുള്ള മഹിളമാരെ കണ്ടു.
ഏതന്മാത്രം വിജാനാമി കായേന മനസാ ഗിരാ । ഏതദേവ മയാ ദേവ്യഃ കഥിതം യദി രോചതേ
എനിക്ക് ശരീരത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കിലൂടെ അറിയുന്നത് ഇത്രയാണ്; ദേവിയേ, ഇത് തന്നെയാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്, നിനക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ.
കാ യൂയം തനുജാഃ കേഷാം ക്വ ജാതാഃ കസ്യ വല്ലഭാഃ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യാഃ സാ വൈ പ്രിയമുദാബ്രവീത്
നിങ്ങൾ ആരാണ്? ആരുടെ പുത്രിമാർ? എവിടെ ജനിച്ചു? ആരുടെ പ്രിയങ്കരികൾ? അവളുടെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട്, അവളുടെ പ്രിയ സുഹൃത്ത് സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അസ്ത്വേവം പ്രാണസഖ്യഃ സ്മ തസ്യൈവ ച വയം ശുഭേ । വൃംദാവനകലാനാഥ വിഹാരദാരികാഃ സുഖമ്
അതെ, ഞങ്ങൾ അവളുടെ പ്രാണസുഹൃത്തുക്കളാണ്, ഭാഗ്യവതിയായേ. വൃന്ദാവനത്തിലെ നാഥന്റെ വിനോദസഖികളാണ് ഞങ്ങൾ.
താ ആത്മമുദിതാസ്തേന വ്രജബാലാ ഇഹാഗതാഃ । ഏതാഃ ശ്രുതിഗണാഃ ഖ്യാതാ ഏതാശ്ച മുനയസ്തഥാ
അവനാൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ വ്രജയുവതികൾ ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇവർ പ്രശസ്തമായ വേദഗണങ്ങളാണ്, ഇവരും മുനിമാരുമാണ്.
വയം ബല്ലവബാലാ ഹി കഥിതാസ്തേ സ്വരൂപതഃ । അത്ര രാധാപതേരംഗാത്പൂര്വായാഃ പ്രേയസീതമാഃ
ഞങ്ങൾ ഗോപികമാർ തന്നെയാണ്, യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ പറഞ്ഞവ. ഇവിടെ രാധാപതിയുടെ അംശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മുൻഗണനയുള്ള പ്രിയങ്കരികൾ ഞങ്ങളാണ്.
നിത്യാ നിത്യവിഹാരിണ്യോ നിത്യകേലി ഭുവശ്ചരാഃ । ഏഷാ പൂര്ണരസാ ദേവീ ഏഷാ ച രസമംഥരാ
നിത്യമായും, സദാ വിനോദം ചെയ്യുന്നവരും, സദാ കളിയാടുന്നവരും ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരുമാണ് ഞങ്ങൾ. ഇവൾ പൂർണ്ണമായ രസയുടെ ദേവിയാണ്, ഇവൾ രസത്തെ ഉണർത്തുന്നവളാണ്.
ഏഷാ രസാലയാ നാമ ഏഷാ ച രസവല്ലരീ । രസപീയൂഷധാരേയമേഷാ രസതരംഗിണീ
ഇവൾ രസയുടെ ആലയം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, ഇവൾ രസലതിയാണ്; ഇവൾ രസത്തിന്റെ അമൃതധാര, ഇവൾ രസതരംഗിണിയാണ്.
രസകല്ലോലിനീ ചൈഷാ ഇയം ച രസവാപികാ । അനംഗസേനാ ഏഷൈവ ഇയം ചാനംഗമാലിനീ
ഇവൾ രസത്തിന്റെ കളികുളം, ഇവൾ രസവാപിക; ഇവൾ മന്മഥസേന, ഇവൾ മന്മഥമാലിനിയാണ്.
മദയംതീ ഇയം ബാലാ ഏഷാ ച രസവിഹ്വലാ । ഇയം ച ലലിതാ നാമ ഇയം ലലിതയൌവനാ
ഇവളാണ് സന്തോഷം പകരുന്ന ബാല, ഇവൾ രസത്തിൽ മുഴുകിയവൾ; ഇവൾ ലളിത എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, ഇവൾ യൗവനപൂർണ്ണമായ ലളിതയാണ്.
അനംഗകുസുമാ ചൈഷാ ഇയം മദനമംജരീ । ഏഷാ കലാവതീ നാമ ഇയം രതികലാ സ്മൃതാ
ഇവൾ അനംഗകുസുമ, ഇവൾ മദനമഞ്ജരി; ഇവൾ കലാവതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, ഇവൾ രതികലാ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഇയം കാമകലാ നാമ ഇയം ഹി കാമദായിനീ । രതിലോലാ ഇയം ബാലാ ഇയം ബാലാ രതോത്സുകാ
ഇവൾ കാമകല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, ഇവൾ ആഗ്രഹം നൽകുന്നവളാണ്; ഇവളാണ് രതിയിൽ ലാളിത്യം കാണിക്കുന്ന ബാല, ഇവൾ രതിക്ക് അതിയായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബാല.
ഏഷാ ചരതി സര്വസ്വ രതിചിംതാമണിസ്ത്വസൌ । നിത്യാനംദാഃ കാശ്ചിദേതാ നിത്യപ്രേമരസപ്രദാഃ
ഇവൾ സകലവും നൽകുന്ന രതിചിന്താമണി പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇവരിൽ ചിലർ നിത്യാനന്ദം നൽകുന്നവരും, ചിലർ നിത്യപ്രേമരസം നൽകുന്നവരുമാണ്.
അതഃപരം ശ്രുതിഗണാസ്താസാം കാശ്ചിദിമാഃ ശൃണു । ഉദ്ഗീതൈഷാ സുഗീതേയം കലഗീതാ ത്വിയം പ്രിയാ
ഇനി, ഇവരിൽ ചിലർ വേദഗണങ്ങളാണ്; കേൾക്കൂ: ഇവൾ ഉദ്ഗീത, ഇവൾ സുഗീത, ഇവൾ കലഗീത, ഇവൾ പ്രിയ.
ഏഷാ കലസുരാഖ്യാതാ ബാലേയം കലകംഠികാ । വിപംചീയം ക്രമപദാ ഏഷാ ബഹുഹുതാ മതാ
ഇവൾ കലസുര എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഈ ബാല കലകണ്ഠികയാണ്; ഇവൾ വിപഞ്ചി, ക്രമപദയായി, ഇവൾ ബഹുഹുത എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഏഷാ ബഹുപ്രയോഗേയം ഖ്യാതാ ബഹുകലാ ബലാ । ഇയം കലാവതീ ഖ്യാതാ മതാ ചൈഷാ ക്രിയാവതീ
ഇവൾ ബഹുപ്രയോഗ എന്നറിയപ്പെടുന്നവളാണ്, പലകലകളും ശക്തിയും ഉള്ളവളാണ്; ഇവൾ കലാവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്ത, ഇവൾ ക്രിയാവതി എന്നറിയപ്പെടുന്നു.