മന്മായാമോഹിതധിയഃ പ്രായസ്തേ മാനവാധമാഃ । ഭൂതേശ്വരം ന നമംതി ന സ്മരംതി സ്തുവംതി യേ
എന്റെ മായയിൽ കുടുങ്ങിയ മനസ്സുള്ള താഴ്ന്ന മനുഷ്യർ, ഭൂതേശ്വരനോട് നമസ്കരിക്കുകയോ ഓർക്കുകയോ സ്തുതിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
ബാലകോഽപി ധ്രുവോ യത്ര മമാരാധനതത്പരഃ । പ്രാപ സ്ഥാനം പരം ശുദ്ധം യത്നയുക്തം പിതാമഹൈഃ
അവിടെ എന്റെ ആരാധനയിൽ മുഴുകിയ ഒരു ബാലനും, പിതാമഹന്മാർ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ നേടിയ അതി വിശുദ്ധമായ പരമസ്ഥാനം നേടുകയും ചെയ്തു.
താം പുരീം പ്രാപ്യ മഥുരാം മദീയാം സുരദുര്ലഭാമ് । ഖംജോ ഭൂത്വാംധകോ വാപി പ്രാണാനേവ പരിത്യജേത്
ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത എന്റെ മഥുരയെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, ആരെങ്കിലും കുഴപ്പമുള്ളവനോ കുരുടനോ ആയാലും അവിടെ തന്നെ ജീവൻ വിട്ട് വിടണം.
വേദവ്യാസമഹാഭാഗ മാ കൃഥാഃ സംശയം ക്വചിത് । രഹസ്യം വേദശിരസാം യന്മയാ തേ പ്രകാശിതമ്
മഹാഭാഗ്യശാലിയായ വേദവ്യാസാ, ഞാൻ നിന്നോട് വെളിപ്പെടുത്തിയ വേദശിരസ്സിന്റെ രഹസ്യത്തിൽ ഒരിക്കലും സംശയം പുലർത്തരുത്.
ഇമം ഭഗവതാ പ്രോക്തമധ്യായം യഃ പഠേച്ഛുചിഃ । ശൃണുയാദ്വാപി യോ ഭക്ത്യാ മുക്തിസ്തസ്യാപി ശാശ്വതീ
ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ ഈ ഭാഗവതൻ പറഞ്ഞ അധ്യായം ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, ഭക്തിയോടെ കേട്ടാലോ, അവർക്കു ശാശ്വതമായ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ വൃംദാവനാദിമഥുരാമാഹാത്മ്യകഥനംനാമ ത്രിസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പാതാളഖണ്ഡത്തിൽ വൃന്ദാവനത്തിന്റെയും മഥുരയുടെയും മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന എഴുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഈശ്വര ഉവാച-। ഏകദാ രഹസി ശ്രീമാനുദ്ധവോ ഭഗവിത്പ്രിയഃ । സനത്കുമാരമേകാംതേ ഹ്യപൃച്ഛത്പാര്ഷദഃ പ്രഭോ
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന്, ഭഗവാന്റെ പ്രിയനായ ഉദ്ധവൻ, പ്രധാനസഹായിയായ സനത്കുമാരനോടു രഹസ്യമായി ചോദിച്ചു.
യത്ര ക്രീഡതി ഗോവിംദോ നിത്യം നിത്യസുരാസ്പദേ । ഗോപാംഗനാഭിര്യത്സ്ഥാനം കുത്ര വാ കീദൃശം പരമ്
കൃഷ്ണൻ എന്നും ഗോപികകളോടൊപ്പം കളിക്കുന്ന, ദേവന്മാർക്ക് എന്നും വാസസ്ഥലമായ那个 പരമസ്ഥലം എവിടെയാണ്? അതെങ്ങനെയാണ്?
തത്തത്ക്രീഡനവൃത്താംതമന്യദ്യദ്യത്തദദ്ഭുതമ് । ജ്ഞാതം ചേത്തവ തത്കഥ്യം സ്നേഹോ മേ യദി വര്ത്തതേ
അവിടെ നടന്ന അത്ഭുതകരമായ കായികങ്ങളെയും കഥകളെയും നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, എന്നോട് പറയണം; എനിക്കു നേരെ സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ.
സനത്കുമാര ഉവാച-। കദാചിദ്യമുനാകൂലേ കസ്യാപി ച തരോസ്തലേ । സുവൃത്തേനോപവിഷ്ടേന ഭഗവത്പാര്ഷദേന വൈ
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ യമുനയുടെ തീരത്ത്, ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള ഭഗവാന്റെ ഒരു അനുചിതൻ ഇരുന്നിരുന്നു.
യദ്രഹോഽനുഭവസ്തസ്യ പാര്ഥേനാപി മഹാത്മനാ । ദൃഷ്ടം കൃതം ച യദ്യത്തത്പ്രസംഗാത്കഥിതം മയി
അവിടെ മഹാത്മാവായ പാർഥൻ അനുഭവിച്ചും കണ്ടും ചെയ്തും എല്ലാം, അവസരമെത്തുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
തത്തേഽഹം കഥയാമ്യേതച്ഛൃണുഷ്വാവഹിതഃ പരമ് । കിംത്വേതദ്യത്ര കുത്രാപി ന പ്രകാശ്യം കദാചന
ഇപ്പോൾ ഞാൻ അതെല്ലാം നിന്നോട് പറയുന്നു; അതിനാൽ നീ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം. എന്നാൽ, ഇത് എവിടെയും ഒരിക്കലും വെളിപ്പെടുത്തരുത്.
അര്ജുന ഉവാച-। ശംകരാദ്യൈര്വിരിംച്യാദ്യൈരദൃഷ്ടമശ്രുതം ച യത് । സര്വമേതത്കൃപാംഭോധേ കൃപയാ കഥയ പ്രഭോ
അർജുനൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, ശിവനും ബ്രഹ്മാവും പോലുള്ളവർക്കും കാണാനോ കേൾക്കാനോ കഴിയാത്തതെല്ലാം, നിങ്ങളുടെ അനന്തമായ കരുണകൊണ്ട് ദയവായി എന്നോട് പറയണമേ.
കിം ത്വയാ കഥിതം പൂര്വമാഭീര്യസ്തവ വല്ലഭാഃ । താസ്താഃ കതിവിധാ ദേവ കതി വാ സംഖ്യയാ പുനഃ
പ്രഭോ, മുമ്പ് നിങ്ങൾക്ക് പ്രിയമായ ആഭീര സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞിരുന്നു. അവർ എത്രപേരാണ്? അവരുടെ എണ്ണം എത്രയാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
നാമാനി കതി വാ താസാം കാ വാ കുത്ര വ്യവസ്ഥിതാഃ । താസാം വാ കതി കര്മാണി വയോവേഷശ്ച കഃ പ്രഭോ
അവർക്കുള്ള പേരുകൾ എത്ര? അവരാരൊക്കെയാണ്? അവർ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്? അവർ ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? അവരുടെ പ്രായവും രൂപവും എങ്ങനെയാണ്, പ്രഭോ?
കാഭിഃ സാര്ദ്ധം ക്വ വാ ദേവ വിഹരിഷ്യസി ഭോ രഹഃ । നിത്യേ നിത്യസുഖേ നിത്യവിഭവേ ച വനേ വനേ
പ്രഭോ, ആരോടൊപ്പം, എവിടെ, നിങ്ങൾ രഹസ്യമായി സദാ സുഖത്തിലും സമൃദ്ധിയിലും, കാടുകളിൽ കാടുകളിൽ സഞ്ചരിക്കും?
തത്സ്ഥാനം കീദൃശം കുത്ര ശാശ്വതം പരമം മഹത് । കൃപാ ചേത്താദൃശീ തന്മേ സര്വം വക്തുമിഹാര്ഹസി
ആ സ്ഥലം എങ്ങനെയാണ്? എവിടെയാണ് അതു? അതെങ്ങനെ ശാശ്വതവും പരമവുമായതാണു? നിങ്ങൾക്ക് ഈടത്തോളം ദയയുണ്ടെങ്കിൽ, ദയവായി അതെല്ലാം എന്നോട് പറയണം.
യദപൃഷ്ടം മയാപ്യേവമജ്ഞാതം യദ്രഹസ്തവ । ആര്താര്തിഘ്ന മഹാഭാഗ സര്വം തത്കഥയിഷ്യസി
ഞാൻ ചോദിക്കാതിരുന്നതും എനിക്കറിയാത്തതും രഹസ്യമായതും എല്ലാം, ദുഃഖം നീക്കുന്ന മഹാത്മാവേ, ദയവായി എന്നോട് പറഞ്ഞുതരണമേ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച-। തത്സ്ഥാനം വല്ലഭാസ്താ മേ വിഹാരസ്താദൃശോ മമ । അപി പ്രാണസമാനാനാം സത്യം പുംസാമഗോചരഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ആ സ്ഥലം, എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവൾമാർ, എന്റെ ആനന്ദകരമായ കായികം—ഇവയെല്ലാം, ജീവനെപ്പോലും പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കും പോലും, ശരിക്കും മനുഷ്യർക്കു കൈവരാനാവാത്തതാണു.
കഥിതേ ദൃഷ്ടുമുത്കംഠാ തവ വത്സ ഭവിഷ്യതി । ബ്രഹ്മാദീനാമദൃശ്യം യത്കിം തദന്യ ജനസ്യ വൈ
ഞാൻ അതെല്ലാം പറഞ്ഞാൽ, കുട്ടിയേ, അതു കാണാൻ നിനക്ക് വലിയ ആഗ്രഹം തോന്നും; ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും പോലും അതു കാണാൻ കഴിയാത്തതാണു, പിന്നെ മറ്റുള്ളവർക്കെങ്ങനെ?
തസ്മാദ്വിരമ വത്സൈതത്കിം നു തേന വിനാ തവ । ഏവം ഭഗവതസ്തസ്യ ശ്രുത്വാ വാക്യം സുദാരുണമ്
അതിനാൽ, കുട്ടിയേ, ഇതിൽ നിന്നു വിട്ടുനിൽക്കണം—അതില്ലാതെ നിനക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും? ഇങ്ങനെ ഭഗവാന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
ദീനഃ പാദാംബുജദ്വംദ്വേ ദംഡവത്പതിതോഽര്ജുനഃ । തതോ വിഹസ്യ ഭഗവാന്ദോര്ഭ്യാമുത്ഥാപ്യ തം വിഭുഃ
ദുഃഖിതനായ അർജുനൻ, ഭഗവാന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു വീണു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ, സ്നേഹത്തോടെ ചിരിച്ച്, അവനെ കൈകൊണ്ട് എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു.
ഉവാച പരമപ്രേമ്ണാ ഭക്തായ ഭക്തവത്സലഃ । തത്കിം തത്കഥനേനാത്ര ദ്രഷ്ടവ്യം ചേത്ത്വയാ ഹി യത്
ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയനായ ഭഗവാൻ, അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ ഭക്തനോടു പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് അതു നേരിട്ട് കാണാനാകുമ്പോൾ, അതിനെക്കുറിച്ച് ഇവിടെ പറയേണ്ടതെന്ത്?'
യസ്യാം സര്വം സമുത്പന്നം യസ്യാമദ്യാപി തിഷ്ഠതി । ലയമേഷ്യതി താം ദേവീം ശ്രീമത്ത്രിപുരസുംദരീമ്
എല്ലാം ഉൽപ്പന്നമാകുന്നതും ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നതും ഒടുവിൽ ലയിക്കുന്നതുമായ ആ മഹാദേവിയെ, ശ്രീമത്ത് ത്രിപുരസുന്ദരിയെ, പരമഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.
ആരാധ്യ പരയാ ഭക്ത്യാ തസ്യൈ സ്വം ച നിവേദയ । താം വിനൈതത്പദം ദാതും ന ശക്നോമി കദാചന
പരമഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിച്ച്, നിന്റെ ആത്മാവും അവളിൽ സമർപ്പിക്കണം. അവളെ കൂടാതെ ആ പരമപദം ഞാൻ ഒരിക്കലും നൽകാൻ കഴിയില്ല.
ശ്രുത്വൈതദ്ഭഗവദ്വാക്യം പാര്ഥോ ഹര്ഷാകുലേക്ഷണഃ । ശ്രീമത്യാസ്ത്രിപുരാദേവ്യാ യയൌ ശ്രീപാദുകാതലമ്
ഭഗവാന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ പാർഥൻ, ശ്രീമതി ത്രിപുരാദേവിയുടെ പാദുകാസ്ഥലത്തിൽ എത്തി.
തത്ര ഗത്വാ ദദര്ശൈനാം ശ്രീചിംതാമണിവേദികാമ് । നാനാരത്നൈര്വിരചിതൈഃ സോപാനൈരതിശോഭിതാമ്
അവിടെ ചെന്നപ്പോൾ, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച സോപാനങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ശ്രീചിന്താമണിവേദികയിൽ അവളെ അർജുനൻ കണ്ടു.
തത്ര കല്പതരും നാനാ പുഷ്പൈഃ ഫലഭവൈര്നതമ് । സര്വര്ത്തുകോമലദലൈഃ സ്നവന്മാധ്വീകശീകരൈഃ
അവിടെ, അനേകം പൂക്കളും പഴങ്ങളും കൊണ്ട് കുനിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന, എല്ലാകാലവും സസ്യമായ ഇലകളും തേൻ തുളുമ്പുന്ന മധുരതാരയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
വര്ഷദ്ഭിര്വായുനാലോലൈഃ പല്ലവൈരുജ്ജ്വലീകൃതമ് । ശുകൈശ്ച കോകിലഗണൈഃ സാരികാഭിഃ കപോതകൈഃ
അവിടത്തെ ഇലകൾ, മഴപോലും കാറ്റിൽ ചലിച്ചു, തിളങ്ങുന്നതായിരുന്നു; അതിനരികിൽ ശുകൻമാർ, കുയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, സാരികകളും പ്രാവുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ലീലാചകോരകൈ രമ്യൈഃ പക്ഷിഭിശ്ച നിനാദിതമ് । യത്ര ഗുംജദ്ഭൃംഗരാജ കോലാഹലസമാകുലമ്
അവിടെ മനോഹരമായ ലീലാപരമായ ചകോരക്കിളികളും മറ്റു പക്ഷികളും ഗാനം പാടുന്നു; ഗുഞ്ചിക്കുന്ന വലിയ തേനീച്ചകളുടെ ശബ്ദം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.