അമുനാ സോപി രാജേംദ്ര കേതുമാനിവ രാജതേ । യുഗാംതേ തദ്വിഷ്ണുപരോ ഭൂത്വാ ബ്രഹ്മ സമാപ്സ്യതി
ഇതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, അവൻ കെതുമാനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. യുഗാന്തത്തിൽ വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയോടെ, അവൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിക്കും.
അഹോ ന ജാനംതി നരാ ദുരാശയാഃ പുരീം മദീയാം പരമാം സനാതനീമ് । സുരേംദ്ര നാഗേംദ്ര മുനീംദ്ര സംസ്തുതാം മനോരമാം താം മഥുരാം പുരാതനീമ്
അയ്യോ, തെറ്റായ ആഗ്രഹങ്ങളുള്ള മനുഷ്യർ എന്റെ പരമമായ, ശാശ്വതമായ നഗരമായ മനോഹരമായ പുരാതന മഥുരയെ അറിയുന്നില്ല. ഇന്ദ്രനും, പാമ്പുകളുടെ രാജാവും, മഹർഷിമാരും ഈ നഗരത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നു.
കാശ്യാദയോ യദ്യപി സംതി പുര്യസ്താസാം തു മധ്യേ മഥുരൈവ ധന്യാ । യജ്ജന്മമൌംജീവ്രതമൃത്യുദാഹൈര്നൃണാം ചതുര്ദ്ധാ വിദധാതി മുക്തിമ്
കാശി മുതലായ മറ്റു നഗരങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, അവയിൽ മഥുര മാത്രം ഭാഗ്യശാലിയാണ്. ജനനം, ഉപനയനം, വ്രതം, മരണം എന്നിങ്ങനെ നാലു വഴികളിൽ മനുഷ്യർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്ന നഗരം മഥുരയാണു.
യദാ വിശുദ്ധാസ്തപആദിനാ ജനാഃ ശുഭാശയാ ധ്യാനധനാ നിരംതരമ് । തദൈവ പശ്യംതി മമോത്തമാം പുരീം ന ചാന്യഥാ കല്പശതൈര്ദ്വിജോത്തമാഃ
ശുദ്ധമായ തപസ്സും, നല്ല മനസ്സും, നിരന്തരമായ ധ്യാനസമ്പത്തും ഉള്ളവർ മാത്രമാണ് എന്റെ ഉന്നത നഗരത്തെ കാണാൻ കഴിയുന്നത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അതല്ലാതെ നൂറു കാലം കഴിഞ്ഞാലും കാണാൻ കഴിയില്ല.
മഥുരാവാസിനോ ധന്യാ മാന്യാ അപി ദിവൌകസാമ് । അഗണ്യമഹിമാനസ്തേ സര്വ ഏവ ചതുര്ഭുജാഃ
മഥുരയിലെ വാസികൾ ദൈവങ്ങളുടെ ഇടയിലും ഭാഗ്യശാലികളും ആദരണീയരുമാണ്; അവരൊക്കെയും നാലു കൈകളോടെ അളവറ്റ മഹത്വം ഉള്ളവരാണ്.
മഥുരാവാസിനോ യേ തു ദോഷാന്പശ്യംതി മാനവാഃ । തേഷു ദോഷം ന പശ്യംതി ജന്മമൃത്യുസഹസ്രജമ്
മഥുരാവാസികളിൽ ദോഷം കാണുന്ന മനുഷ്യർ, ആയിരക്കണക്കിന് ജനനമരണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ദോഷങ്ങൾ പോലും കാണാൻ കഴിയാത്തവരാണ്.
അധനാ അപി തേ ധന്യാ മഥുരാം യേ സ്മരംതി തേ । യത്ര ഭൂതേശ്വരോ ദേവോ മോക്ഷദഃ പാപിനാമപി
ധനം ഇല്ലാത്തവർക്കും, മഥുരയെ ഓർക്കുന്നവർക്കും ഭാഗ്യം ലഭിക്കും; അവിടെയാണ് എല്ലാ ജീവികളുടെ നാഥനായ ദൈവം, പാപികൾക്കു പോലും മോക്ഷം നൽകുന്നവൻ, വസിക്കുന്നത്.
മമ പ്രിയതമോ നിത്യം ദേവോ ഭൂതേശ്വരഃ പരഃ । യഃ കദാപി മമ പ്രീത്യൈ ന സംത്യജതി താം പുരീമ്
എനിക്ക് എപ്പോഴും ഏറ്റവും പ്രിയനായ ഭൂതേശ്വരൻ, എന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഒരിക്കലും ആ നഗരത്തെ വിട്ടു പോകുന്നില്ല.
ഭൂതേശ്വരം യോ ന നമേന്ന പൂജയേന്ന വാസ്മരേദ്ദുശ്ചരിതോ മനുഷ്യഃ । നൈനാം സ പശ്യേന്മഥുരാം മദീയാം സ്വയംപ്രകാശാം പരദേവതാഖ്യാമ്
ഭൂതേശ്വരനോട് നമസ്കരിക്കാതെയും, പൂജിക്കാതെയും, ഓർക്കാതെയും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ എന്റെ മഥുരയെ, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന പരമദേവതയായി അറിയപ്പെടുന്ന നഗരത്തെ, കാണാൻ അർഹനല്ല.
ന കഥം മയി ഭക്തിം സ ലഭതേ പാപപൂരുഷഃ । യോ മദീയം പരം ഭക്തം ശിവം സംപൂജയേന്നഹി
എന്റെ പരമഭക്തനായ ശിവനെ പൂജിക്കാത്ത പാപപൂർണ്ണനായവൻ എനിക്ക് ഭക്തി നേടാൻ കഴിയില്ല.
മന്മായാമോഹിതധിയഃ പ്രായസ്തേ മാനവാധമാഃ । ഭൂതേശ്വരം ന നമംതി ന സ്മരംതി സ്തുവംതി യേ
എന്റെ മായയിൽ കുടുങ്ങിയ മനസ്സുള്ള താഴ്ന്ന മനുഷ്യർ, ഭൂതേശ്വരനോട് നമസ്കരിക്കുകയോ ഓർക്കുകയോ സ്തുതിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
ബാലകോഽപി ധ്രുവോ യത്ര മമാരാധനതത്പരഃ । പ്രാപ സ്ഥാനം പരം ശുദ്ധം യത്നയുക്തം പിതാമഹൈഃ
അവിടെ എന്റെ ആരാധനയിൽ മുഴുകിയ ഒരു ബാലനും, പിതാമഹന്മാർ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ നേടിയ അതി വിശുദ്ധമായ പരമസ്ഥാനം നേടുകയും ചെയ്തു.
താം പുരീം പ്രാപ്യ മഥുരാം മദീയാം സുരദുര്ലഭാമ് । ഖംജോ ഭൂത്വാംധകോ വാപി പ്രാണാനേവ പരിത്യജേത്
ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത എന്റെ മഥുരയെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, ആരെങ്കിലും കുഴപ്പമുള്ളവനോ കുരുടനോ ആയാലും അവിടെ തന്നെ ജീവൻ വിട്ട് വിടണം.
വേദവ്യാസമഹാഭാഗ മാ കൃഥാഃ സംശയം ക്വചിത് । രഹസ്യം വേദശിരസാം യന്മയാ തേ പ്രകാശിതമ്
മഹാഭാഗ്യശാലിയായ വേദവ്യാസാ, ഞാൻ നിന്നോട് വെളിപ്പെടുത്തിയ വേദശിരസ്സിന്റെ രഹസ്യത്തിൽ ഒരിക്കലും സംശയം പുലർത്തരുത്.
ഇമം ഭഗവതാ പ്രോക്തമധ്യായം യഃ പഠേച്ഛുചിഃ । ശൃണുയാദ്വാപി യോ ഭക്ത്യാ മുക്തിസ്തസ്യാപി ശാശ്വതീ
ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ ഈ ഭാഗവതൻ പറഞ്ഞ അധ്യായം ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, ഭക്തിയോടെ കേട്ടാലോ, അവർക്കു ശാശ്വതമായ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ വൃംദാവനാദിമഥുരാമാഹാത്മ്യകഥനംനാമ ത്രിസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പാതാളഖണ്ഡത്തിൽ വൃന്ദാവനത്തിന്റെയും മഥുരയുടെയും മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന എഴുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഈശ്വര ഉവാച-। ഏകദാ രഹസി ശ്രീമാനുദ്ധവോ ഭഗവിത്പ്രിയഃ । സനത്കുമാരമേകാംതേ ഹ്യപൃച്ഛത്പാര്ഷദഃ പ്രഭോ
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന്, ഭഗവാന്റെ പ്രിയനായ ഉദ്ധവൻ, പ്രധാനസഹായിയായ സനത്കുമാരനോടു രഹസ്യമായി ചോദിച്ചു.
യത്ര ക്രീഡതി ഗോവിംദോ നിത്യം നിത്യസുരാസ്പദേ । ഗോപാംഗനാഭിര്യത്സ്ഥാനം കുത്ര വാ കീദൃശം പരമ്
കൃഷ്ണൻ എന്നും ഗോപികകളോടൊപ്പം കളിക്കുന്ന, ദേവന്മാർക്ക് എന്നും വാസസ്ഥലമായ那个 പരമസ്ഥലം എവിടെയാണ്? അതെങ്ങനെയാണ്?
തത്തത്ക്രീഡനവൃത്താംതമന്യദ്യദ്യത്തദദ്ഭുതമ് । ജ്ഞാതം ചേത്തവ തത്കഥ്യം സ്നേഹോ മേ യദി വര്ത്തതേ
അവിടെ നടന്ന അത്ഭുതകരമായ കായികങ്ങളെയും കഥകളെയും നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, എന്നോട് പറയണം; എനിക്കു നേരെ സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ.
സനത്കുമാര ഉവാച-। കദാചിദ്യമുനാകൂലേ കസ്യാപി ച തരോസ്തലേ । സുവൃത്തേനോപവിഷ്ടേന ഭഗവത്പാര്ഷദേന വൈ
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ യമുനയുടെ തീരത്ത്, ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള ഭഗവാന്റെ ഒരു അനുചിതൻ ഇരുന്നിരുന്നു.
യദ്രഹോഽനുഭവസ്തസ്യ പാര്ഥേനാപി മഹാത്മനാ । ദൃഷ്ടം കൃതം ച യദ്യത്തത്പ്രസംഗാത്കഥിതം മയി
അവിടെ മഹാത്മാവായ പാർഥൻ അനുഭവിച്ചും കണ്ടും ചെയ്തും എല്ലാം, അവസരമെത്തുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
തത്തേഽഹം കഥയാമ്യേതച്ഛൃണുഷ്വാവഹിതഃ പരമ് । കിംത്വേതദ്യത്ര കുത്രാപി ന പ്രകാശ്യം കദാചന
ഇപ്പോൾ ഞാൻ അതെല്ലാം നിന്നോട് പറയുന്നു; അതിനാൽ നീ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം. എന്നാൽ, ഇത് എവിടെയും ഒരിക്കലും വെളിപ്പെടുത്തരുത്.
അര്ജുന ഉവാച-। ശംകരാദ്യൈര്വിരിംച്യാദ്യൈരദൃഷ്ടമശ്രുതം ച യത് । സര്വമേതത്കൃപാംഭോധേ കൃപയാ കഥയ പ്രഭോ
അർജുനൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, ശിവനും ബ്രഹ്മാവും പോലുള്ളവർക്കും കാണാനോ കേൾക്കാനോ കഴിയാത്തതെല്ലാം, നിങ്ങളുടെ അനന്തമായ കരുണകൊണ്ട് ദയവായി എന്നോട് പറയണമേ.
കിം ത്വയാ കഥിതം പൂര്വമാഭീര്യസ്തവ വല്ലഭാഃ । താസ്താഃ കതിവിധാ ദേവ കതി വാ സംഖ്യയാ പുനഃ
പ്രഭോ, മുമ്പ് നിങ്ങൾക്ക് പ്രിയമായ ആഭീര സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞിരുന്നു. അവർ എത്രപേരാണ്? അവരുടെ എണ്ണം എത്രയാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
നാമാനി കതി വാ താസാം കാ വാ കുത്ര വ്യവസ്ഥിതാഃ । താസാം വാ കതി കര്മാണി വയോവേഷശ്ച കഃ പ്രഭോ
അവർക്കുള്ള പേരുകൾ എത്ര? അവരാരൊക്കെയാണ്? അവർ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്? അവർ ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? അവരുടെ പ്രായവും രൂപവും എങ്ങനെയാണ്, പ്രഭോ?
കാഭിഃ സാര്ദ്ധം ക്വ വാ ദേവ വിഹരിഷ്യസി ഭോ രഹഃ । നിത്യേ നിത്യസുഖേ നിത്യവിഭവേ ച വനേ വനേ
പ്രഭോ, ആരോടൊപ്പം, എവിടെ, നിങ്ങൾ രഹസ്യമായി സദാ സുഖത്തിലും സമൃദ്ധിയിലും, കാടുകളിൽ കാടുകളിൽ സഞ്ചരിക്കും?
തത്സ്ഥാനം കീദൃശം കുത്ര ശാശ്വതം പരമം മഹത് । കൃപാ ചേത്താദൃശീ തന്മേ സര്വം വക്തുമിഹാര്ഹസി
ആ സ്ഥലം എങ്ങനെയാണ്? എവിടെയാണ് അതു? അതെങ്ങനെ ശാശ്വതവും പരമവുമായതാണു? നിങ്ങൾക്ക് ഈടത്തോളം ദയയുണ്ടെങ്കിൽ, ദയവായി അതെല്ലാം എന്നോട് പറയണം.
യദപൃഷ്ടം മയാപ്യേവമജ്ഞാതം യദ്രഹസ്തവ । ആര്താര്തിഘ്ന മഹാഭാഗ സര്വം തത്കഥയിഷ്യസി
ഞാൻ ചോദിക്കാതിരുന്നതും എനിക്കറിയാത്തതും രഹസ്യമായതും എല്ലാം, ദുഃഖം നീക്കുന്ന മഹാത്മാവേ, ദയവായി എന്നോട് പറഞ്ഞുതരണമേ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച-। തത്സ്ഥാനം വല്ലഭാസ്താ മേ വിഹാരസ്താദൃശോ മമ । അപി പ്രാണസമാനാനാം സത്യം പുംസാമഗോചരഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ആ സ്ഥലം, എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവൾമാർ, എന്റെ ആനന്ദകരമായ കായികം—ഇവയെല്ലാം, ജീവനെപ്പോലും പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കും പോലും, ശരിക്കും മനുഷ്യർക്കു കൈവരാനാവാത്തതാണു.
കഥിതേ ദൃഷ്ടുമുത്കംഠാ തവ വത്സ ഭവിഷ്യതി । ബ്രഹ്മാദീനാമദൃശ്യം യത്കിം തദന്യ ജനസ്യ വൈ
ഞാൻ അതെല്ലാം പറഞ്ഞാൽ, കുട്ടിയേ, അതു കാണാൻ നിനക്ക് വലിയ ആഗ്രഹം തോന്നും; ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും പോലും അതു കാണാൻ കഴിയാത്തതാണു, പിന്നെ മറ്റുള്ളവർക്കെങ്ങനെ?