മദ്രൂപം ചിംതയംതീ ച പ്രേമാസ്പദമുപാഗതാ । ദ്വേ ച മുഖ്യതമേ ഗോപ്യൌ സമാനവയസീ ശുഭേ
എന്റെ രൂപം ചിന്തിച്ച്, പ്രേമത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം ആയി വന്ന രണ്ടു പ്രധാന ഗോപികൾ, ഒരേ പ്രായമുള്ളവരായി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു, ഭദ്രയേ.
ഏകവ്രതേ ഏകനിഷ്ഠേ ഏകനക്ഷത്രനാമനീ । തപ്തജാംബൂനദപ്രഖ്യാ തത്രൈവാന്യാ തഡിത്പ്രഭാ
ഒറ്റ വ്രതവും ഏകനിഷ്ഠയും ഒരേ നക്ഷത്രനാമവും ഉള്ളവരിൽ ഒരുത്തി ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെ പ്രകാശിച്ചു, മറ്റൊരുത്തി മിന്നൽപോലുള്ള ഭാസുരതയോടെ അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ഏകാനിദ്രാ യമാണാക്ഷീ പരാ സൌമ്യായതേക്ഷണാ । സോഽര്ചയത്പരയാ ഭക്ത്യാ തേ ഹരേഃ സവ്യദക്ഷിണേ
ഒരുത്തിക്ക് യമന്റെ കണ്ണുപോലെയുള്ള ഉണർന്ന കണ്ണുകളും, മറ്റൊരുത്തിക്ക് സൌമ്യമായ വിശാലമായ കണ്ണുകളും; ഇരുവരും പരമഭക്തിയോടെ ഹരിയെ വലത്തും ഇടത്തും നിന്ന് ആരാധിച്ചു.
സ കല്പാംതേ തനും ത്യക്ത്വാ ഗോകുലേഽഭൂന്മഹാത്മനഃ । ഉപനംദസ്യ ദുഹിതാ നീലോത്പലദലച്ഛവിഃ
ഒരു കല്പാവസാനം, അവൾ തന്റെ ശരീരം വിട്ട്, ഗോകുലത്തിൽ മഹാത്മാവായ ഉപനന്ദന്റെ മകളായി ജനിച്ചു, അവളുടെ വർണ്ണം നീലതാമരയുടെ ഇലപോലെയായിരുന്നു.
സേയം ശ്രീകൃഷ്ണവനിതാ പീതശാടീപരിച്ഛദാ । രക്തചോലികയാ പൂര്ണാ ശാതകുംഭഘടസ്തനീ
അവളാണ് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രിയവധു, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചവൾ, ചുവന്ന ഉടുപ്പു മൂടിയ, പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറഞ്ഞ മുലകളുള്ളവൾ.
ദധാനാ രക്തസിംദൂരം സര്വാംഗസ്യാവഗുംഠനമ് । സ്വര്ണകുംഡലവിഭ്രാജദ്ഗംഡദേശാം സുശോഭനാമ്
ചുവന്ന സിംദൂരം മുഴുവൻ ശരീരത്തിൽ അണിഞ്ഞു, പൊന്നുപോലെയുള്ള കുണ്ഡലങ്ങൾ കണ്മുട്ടിൽ തിളങ്ങുന്ന മനോഹരമായ കവിളുകളുള്ളവളാണ് അവൾ.
സ്വര്ണപംകജമാലാഢ്യാ കുംകുമാലിപ്തസുസ്തനീ । യസ്യാ ഹസ്തേ ചര്വണീയം ദൃശ്യതേ ഹരിണാര്പിതമ്
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള താമരമാലകൾ ധരിച്ചവൾ, കുങ്കുമം പുരട്ടിയ മുലകളോടെ, അവളുടെ കൈയിൽ ഹരിയാൽ അർപ്പിച്ച ചവച്ചുതിന്നാനുള്ളത് കാണപ്പെടുന്നു.
വേണുവാദ്യാതിനിപുണാ കേശവസ്യ നിഷേവണീ । കൃഷ്ണേന പരിതുഷ്ടേന കദാചിദ്ഗീതകര്മണി
വെണു വായനയിൽ നിപുണയായ അവൾ, കെശവനെ സേവിക്കുന്നു; ഒരിക്കൽ കൃഷ്ണൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവൾ ഗാനത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു.
വിന്യസ്താ കംബുകംഠേഽസ്യാ ഭാതി ഗുംജാവലി ശുഭാ । പരോക്ഷേപി ച കൃഷ്ണസ്യ കാംതിഭിശ്ച സ്മരാര്ദിതാ
കമ്പുകണ്ഠിയായ അവളുടെ കഴുത്തിൽ ഗുഞ്ചാമണികളുടെ മനോഹരമായ മാല തിളങ്ങുന്നു; കൃഷ്ണൻ ദൂരെയായാലും അവളുടെ മനസ്സിൽ അവന്റെ ഭാവനയാൽ പ്രേമവേദന ഉണ്ടാകുന്നു.
സഖീഭിര്വാദയംതീഭിര്ഗായംതീ സുസ്വരം പരമ് । നര്ത്തയേത്പ്രിയവേഷേണ വേഷയിത്വാ വധൂമിമാമ്
സഖികൾ വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ച്, മനോഹരമായി പാടുമ്പോൾ, അവൾ പ്രിയവേഷം ധരിച്ച്, ഈ വധുവിനെ അലങ്കരിച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
വാരംവാരം ച ഗോവിംദം ഭാവേനാലിംഗ്യ ചുംബതി । പ്രിയാസൌ സര്വഗോപീനാം കൃഷ്ണസ്യാപ്യതിവല്ലഭാ
പുനഃപുനഃ ഗോവിന്ദനെ സ്നേഹത്തോടെ അണക്കി ചുംബിച്ച്, അവൾ എല്ലാ ഗോപികളിലും പ്രിയയും, കൃഷ്ണന്റെയും അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവളുമാണ്.
ശ്വേതകേതോഃ സുതഃ കശ്ചിദ്വേദവേദാംഗപാരഗഃ । സര്വമേവ പരിത്യജ്യ പ്രചംഡം തപ ആസ്ഥിതഃ
ശ്വേതകേതുവിന്റെ ഒരു മകൻ, വേദങ്ങളിലും അതിന്റെ ശാഖകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയവൻ, എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് കടുത്ത തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
മുരാരേഃ സേവിതപദാം സുധാമധുരനാദിനീമ് । ഗോവിംദസ്യ പ്രിയാം ശക്തിം ബ്രഹ്മരുദ്രാദിദുര്ഗമാമ്
മുരാരിയുടെ പാദങ്ങൾ സേവിച്ച്, അമൃതംപോലെയുള്ള മധുരസ്വരങ്ങൾ ആസ്വദിച്ച്, ഗോവിന്ദന്റെ പ്രിയശക്തിയെ, ബ്രഹ്മാവിനും രുദ്രനും മറ്റുള്ളവർക്കും പ്രാപ്യമായതല്ലാത്തവളെ, ആരാധിച്ചു.
ഭജംതീമേകഭാവേന ശ്രിയമേവ മനോഹരാമ് । ധ്യായഞ്ജജാപ സതതം മംത്രമേകാദശാക്ഷരമ്
ഒറ്റ മനസ്സോടെ ആ മനോഹരമായ ശ്രീയെ ആരാധിച്ച്, അവൻ എപ്പോഴും പതിനൊന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള മന്ത്രം ജപിക്കുകയും, അവളെ മാത്രം ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഹസിതം സകലം കൃത്വാ ബതമായേഷു യോജയന് । കാംത്യാദിഭിര്ഹസംതീഭിര്വാസയംത്യഭിതോ ജഗത്
സകലഹാസ്യവും സൃഷ്ടിച്ച്, കളികളിൽ ഏർപ്പെടുത്തി, അവൾ കാന്തിയും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ ചിരിയുമായി ലോകം മുഴുവൻ നിറയ്ക്കുന്നു.
വസംതേ വസതേത്യേവം മംത്രാര്ഥം ചിംതയന്സദാ । സോഽപി കല്പദ്വയേനൈവ സിദ്ധോഽത്ര ജനിമാപ്തവാന്
'വസന്തത്തിൽ അവൾ വസിക്കുന്നു' എന്ന മന്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം എപ്പോഴും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, അവനും രണ്ടു കല്പക്കാലത്തിനകം സിദ്ധിയും ജന്മവും ഇവിടെ പ്രാപിച്ചു.
സേയം ബാലായതേ പുത്രീ കൃശാംഗീ കുഡ്മലസ്തനീ । മുക്താവലിലസത്കംഠീ ശുദ്ധകൌശേയവാസിനീ
അവളൊരു ബാലികയെപ്പോലെ, സുന്ദരമായ ദേഹവും, വിരിയുന്ന മുലകളും, മുത്തുമാല കഴുത്തിൽ തിളങ്ങുകയും, വിശുദ്ധമായ പറ്റു ധരിച്ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മുക്താച്ഛുരിതമംജീരകംകണാംഗദമുദ്രികാ । ബിഭ്രതീ കുംഡലേ ദിവ്യേ അമൃതസ്രാവിണീ ശുഭേ
മുത്തുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച പാദസരം, കങ്കണം, വള, മോതിരം എന്നിവ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദിവ്യമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ കാതിൽ, അമൃതം ചൊരിയുന്നവ, ഭദ്രയായവളെ.
വൃത്തകസ്തൂരികാവേണീ മധ്യേ സിംദൂരബിംദുവത് । ദധാനാ ചിത്രകം ഭാലേ സാര്ദ്ധം ചംദനചിത്രകൈഃ
വൃത്തമായ മുഷ്ക് സുഗന്ധമുള്ള വെണിയും, നടുവിൽ ചുവന്ന സിന്തൂരപ്പൊട്ടും, കണ്മേൽ ചന്ദനക്കുറികളും മറ്റും അലങ്കാരമായി ചാർത്തിയിരിക്കുന്നു.
യാ സൈവ ദൃശ്യതേ ശാംതാ ജപംതീ പരമം പദമ് । ആസീച്ചംദ്രപ്രഭോ നാമ രാജര്ഷിഃ പ്രിയദര്ശനഃ
അവളെ തന്നെ ശാന്തമായി, പരമപദം ജപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവളായി കാണാം. ചന്ദ്രപ്രഭ എന്ന പേരിലുള്ള മനോഹരനായ രാജർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ കൃഷ്ണപ്രസാദേന പുത്രോഽഭൂന്മധുരാകൃതിഃ । ചിത്രധ്വജ ഇതി ഖ്യാതഃ കൌമാരാവധി വൈഷ്ണവഃ
കൃഷ്ണന്റെ കൃപയാൽ, അവനു മധുരമായ രൂപമുള്ള ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ വിഷ്ണുഭക്തനായ, ചിത്രധ്വജ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.
സ രാജാ സുസുതം സൌമ്യം സുസ്ഥിരം ദ്വാദശാബ്ദികമ് । ആദേശയദ്ദ്വിജാന്മംത്രം പരമഷ്ടാദശാക്ഷരമ്
അവൻ രാജാവു തന്റെ സുന്ദരനും സ്ഥിരബുദ്ധിയുമുള്ള പന്ത്രണ്ടുവയസ്സുകാരനായ പുത്രനോട്, ദ്വിജന്മാരുടെ പരമമായ പതിനെട്ടക്ഷരമന്ത്രം പഠിപ്പിച്ചു.
അഭിഷിച്യമാനഃ സ ശിശുര്മംത്രാമൃതമയൈര്ജലൈഃ । തത്ക്ഷണേ ഭൂപതിം പ്രേമ്ണാ നത്വോദശ്രുപ്രകല്പിതഃ
മന്ത്രാമൃതം കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, ആ ബാലൻ സ്നേഹത്തോടെ രാജാവിനെ വണങ്ങി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു.
തസ്മിന്ദിനേ സ വൈ ബാലഃ ശുചിവസ്ത്രധരഃ ശുചിഃ । ഹാരനൂപുരസൂത്രാദ്യൈര്ഗ്രൈവേയാംഗദകംകണൈഃ
അന്നേദിവസം ആ ബാലൻ ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച്, ഹാരം, പാദസരം, തണ്ടു, മാല, ഭുജബന്ധം, കങ്കണം എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
വിഭൂഷിതോ ഹരേര്ഭക്തിമുപസ്പൃശ്യാമലാശയഃ । വിഷ്ണോരായതനം ഗത്വാ സ്ഥിത്വൈകാകീ വ്യചിംതയത്
അങ്ങനെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ഹരിയിലെ ഭക്തിയെ സ്പർശിച്ചു, വിഷ്ണുവിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി, ഒറ്റക്കായി നിന്നു ധ്യാനിച്ചു.
കഥം ഭജാമി തം ഭക്തം മോഹനം ഗോപയോഷിതാമ് । വിക്രീഡംതം സദാ താഭിഃ കാലിംദീപുലിനേ വനേ
ആ ഗോപികമാരെ ആകർഷിക്കുന്ന പ്രിയനെയും, യമുനയുടെ തീരത്തുള്ള കാടിൽ അവരോടൊപ്പം എന്നും കളിക്കുന്നവനെയും ഞാൻ എങ്ങനെ ഭജിക്കണം?
ഇത്ഥമത്യാകുലമതിശ്ചിംതയന്നേവ ബാലകഃ । അഥാപപരമാം വിദ്യാം സ്വപ്നം ച സമവാപ്യത
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്കയോടെ ആ ബാലൻ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, പരമമായ ജ്ഞാനവും ഒരു സ്വപ്നവും അവനിൽ പ്രാപിച്ചു.
ആസീത്കൃഷ്ണപ്രതികൃതിഃ പുരതസ്തസ്യ ശോഭനാ । ശിലാമയീ സ്വര്ണപീഠേ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതാ
അവന്റെ മുമ്പിൽ കൃഷ്ണന്റെ മനോഹരമായ ശിലാമൂർത്തി, സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, എല്ലാ മംഗളചിഹ്നങ്ങളോടെയും പ്രത്യക്ഷമായി.
സാഭൂദിംദീവരശ്യാമാ സ്നിഗ്ധലാവണ്യശാലിനീ । ത്രിഭംഗലലിതാകാര ശിഖംഡീ പിച്ഛഭൂഷണാ
അവൾ ഇന്ദീവരപ്പൂവിനേക്കാൾ ഇരുണ്ട നിറം, മൃദുലമായ സൗന്ദര്യവും, ത്രിഭംഗി ഭാവവും, ശിഖയും മയിൽപീലി അലങ്കാരവും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
കൂജയംതീ മുദാ വേണും കാംചനീമധരേഽര്പിതാമ് । ദക്ഷസവ്യഗതാഭ്യാം ച സുംദരീഭ്യാം നിഷേവിതാമ്
സന്തോഷത്തോടെ സ്വർണ്ണവെണു വായിൽ വെച്ച് വായിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വലതും ഇടതും രണ്ട് സുന്ദരികളാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നു.